\n Do \u015brodka wpuszcza mnie Damian Niemir, kierownik Dzia\u0142u Wsp\u00f3\u0142pracy i Kontakt\u00f3w z Otoczeniem PCSS. Wchodzimy do pierwszej z dw\u00f3ch wielkich hal pozbawionych okien, ka\u017cda o powierzchni 800 m2. Towarzyszy nam g\u0142o\u015bny d\u017awi\u0119k szumi\u0105cych wentylator\u00f3w. Aby si\u0119 zrozumie\u0107, musimy podnosi\u0107 g\u0142os. Hala na ni\u017cszym pi\u0119trze wype\u0142niona jest ju\u017c po brzegi. Wzd\u0142u\u017c \u015bcian ustawione s\u0105 wielkie szafy, a w nich pod\u015bwietlone komputery. Na wprost \u2014 dwie wielkie czarne skrzynki przypominaj\u0105ce lod\u00f3wki. Ich wygl\u0105d nie sugeruje, jak wyj\u0105tkowe rzeczy kryj\u0105 w swoim wn\u0119trzu. To komputer kwantowy PIAST-Q, oparty na technologii uwi\u0119zionych jon\u00f3w o wydajno\u015bci 20 fizycznych kubit\u00f3w, czyli bit\u00f3w kwantowych. Jedyny taki w Polsce i pierwszy z sze\u015bciu, jakie maj\u0105 znale\u017a\u0107 si\u0119 w Europie. Dostarczy\u0142a go firma AQT z Innsbrucku w Austrii.\n <\/p>\n
\n \u2014 Por\u00f3wnanie go do zwyk\u0142ego komputera to jak zestawienie roweru i bolidu Formu\u0142y 1? \u2014 pytam.\n <\/p>\n
\n \u2014 To by\u0142oby zbyt bliskie, bo i bolid, i rower maj\u0105 ko\u0142a, je\u017cd\u017c\u0105, mog\u0105 skr\u0119ca\u0107, maj\u0105 kierownic\u0119. M\u00f3wimy o innym rodzaju informatyki. To troch\u0119 jak por\u00f3wnanie liczenia w Excelu do liczenia na s\u0142upkach czy na liczydle. Ca\u0142a nasza informatyka opiera\u0142a si\u0119 na zerach i jedynkach. Kubit przyjmuje warto\u015bci mi\u0119dzy zerem a jedynk\u0105, wszystkie mo\u017cliwe liczby, kt\u00f3re s\u0105 pomi\u0119dzy nimi \u2014 wyja\u015bnia.\n <\/p>\n
\n Dla zobrazowania tego, o czym m\u00f3wi, ka\u017ce mi wyobrazi\u0107 sobie, \u017ce spogl\u0105dam na Pozna\u0144 z g\u00f3ry. \u2014 Widzi pan z tej perspektywy wszystkie skrzy\u017cowania. Z sensor\u00f3w, kt\u00f3re steruj\u0105 na nich ruchem, mo\u017cemy wyci\u0105gn\u0105\u0107 pewne dane. Jest ich ogromnie wiele \u2014 kre\u015bli Niemir. Ruch uliczny to naczynia po\u0142\u0105czone \u2014 utrudnienia w jednym miejscu wp\u0142ywaj\u0105 na sytuacj\u0119 na innej krzy\u017c\u00f3wce. \u2014 Komputerowi kwantowemu przy odpowiednio napisanym programie mo\u017cemy zada\u0107 pytanie, jakie jest prawdopodobie\u0144stwo, \u017ce w pi\u0105tek o godzinie 17 na ulicy G\u0142ogowskiej b\u0119dzie korek. B\u0142yskawicznie wyskoczy nam odpowied\u017a w procentach. To diametralnie przyspiesza obliczenia \u2014 wyja\u015bnia.\n <\/p>\n
\n \u2014 I pewnie pobiera mn\u00f3stwo pr\u0105du? \u2014 dopytuj\u0119. \u2014 Nie, tyle co czajnik \u2014 s\u0142ysz\u0119 w odpowiedzi.\n <\/p>\n
\n Oczywi\u015bcie, gdyby w naszym domu czajnik chodzi\u0142 przez ca\u0142y czas, zrobiliby\u015bmy wielkie oczy po otrzymaniu rachunku za pr\u0105d. Ale ten komputer nie grzeje wody. Robi rzeczy, o kt\u00f3rych jeszcze kilka lat temu nie \u015bnili\u015bmy.\n <\/p>\n
Pozna\u0144 buduje wyj\u0105tkow\u0105 fabryk\u0119<\/p>\n
\n PIAST-Q funkcjonuje od czerwca 2025 roku. Zosta\u0142 zainstalowany w ramach unijnego programu EuroHPC Joint Undertaking, kt\u00f3rego celem jest powstanie w Europie infrastruktury superkomputerowej i kwantowej najwy\u017cszej klasy. Ma ona zapewnia\u0107 niezale\u017cno\u015b\u0107 technologiczn\u0105 i przyspieszy\u0107 badania naukowe oraz rozw\u00f3j innowacji we wsp\u00f3lnocie.\n <\/p>\n
\n Czerwiec 2025 roku by\u0142 wyj\u0105tkowy nie tylko ze wzgl\u0119du na uruchomienie komputera Piast-Q. W PCSS ulokowano te\u017c Fabryk\u0119 AI, kt\u00f3ra znalaz\u0142a si\u0119 na li\u015bcie obiekt\u00f3w wybranych przez Komisj\u0119 Europejsk\u0105, uczestnicz\u0105cych w programie „AI Factories”.<\/a>\n <\/p>\n \n \u2014 Kto\u015b s\u0142usznie zauwa\u017cy\u0142 na poziomie europejskim, \u017ce trzeba dogoni\u0107 ten ameryka\u0144sko-azjatycki wy\u015bcig technologiczny albo znale\u017a\u0107 jak\u0105\u015b nisz\u0119 \u2014 m\u00f3wi Niemir. \u2014 Jeste\u015bmy gdzie\u015b w \u015brodku dw\u00f3ch rewolucji technologicznych ostatnich lat: kwantowej i sztucznej inteligencji. Ta pierwsza mniej dotyczy Kowalskiego. Drugiej ka\u017cdy m\u00f3g\u0142 ju\u017c troszeczk\u0119 lizn\u0105\u0107 i zobaczy\u0107, \u017ce rzeczywi\u015bcie mo\u017ce by\u0107 atrakcyjna \u2014 dodaje.\n <\/p>\n \n PCSS zrealizowa\u0142 ju\u017c prawie 500 projekt\u00f3w. Sztuczn\u0105 inteligencj\u0105 zajmuje si\u0119 ju\u017c od dekady. \u2014 \u015amiejemy si\u0119, \u017ce robili\u015bmy to zanim sta\u0142o si\u0119 to modne. Nowe jest w tym to, \u017ce pojawi\u0142y si\u0119 te du\u017ce modele j\u0119zykowe, z kt\u00f3rymi mo\u017cemy rozmawia\u0107 jak z lud\u017ami i maj\u0105 ogromn\u0105 wiedz\u0119 \u2014 m\u00f3wi. W PCSS u\u017cytkownicy mog\u0105 z nich korzysta\u0107 w odizolowanych bezpiecznych platformach, tzw. sandboxach. \u2014 Podam przyk\u0142ad: na publicznego czata GPT, Gemini czy Groka ka\u017cdy mo\u017ce wej\u015b\u0107, o co\u015b zapyta\u0107. Ale gdzie te nasze pytania l\u0105duj\u0105? Nie wiadomo. My oferujemy taki zamkni\u0119ty w klatce czat, kt\u00f3rego mo\u017cna „nakarmi\u0107” na przyk\u0142ad wiedz\u0105 wewn\u0119trzn\u0105 firmy i odpytywa\u0107 go w takim zamkni\u0119tym \u015brodowisku \u2014 t\u0142umaczy Niemir.\n <\/p>\n \n Zakres projekt\u00f3w jest szeroki. \u2014 Humanistyka, medycyna, inteligentne rolnictwo… Na przyk\u0142ad dla Enei robimy predykcje pogodowe pod odnawialne \u017ar\u00f3d\u0142a energii. Planowanie ilo\u015bci energii, kt\u00f3ra mo\u017ce nagle z tych \u017ar\u00f3de\u0142 przyp\u0142yn\u0105\u0107, jest dla nich wa\u017cne. Sprawdzamy, czy jutro b\u0119dzie s\u0142o\u0144ce przez ca\u0142y dzie\u0144 i tej energii b\u0119dzie du\u017co, czy mo\u017ce niebo b\u0119dzie zachmurzone \u2014 wymienia Niemir.\n <\/p>\n \n Konsorcjum PIAST-AI rozpocz\u0119\u0142o dzia\u0142alno\u015b\u0107 w lipcu. \u2014 Naszymi silnymi partnerami s\u0105 Politechnika Pozna\u0144ska, Uniwersytet Adama Mickiewicza i Uniwersytet Miko\u0142aja Kopernika w Toruniu \u2014 m\u00f3wi Niemir. Do tego dochodz\u0105 regionalne klastry i huby innowacji, w szczeg\u00f3lno\u015bci Wielkopolski Klaster Teleinformatyczny.\n <\/p>\n \n Kompleksowe us\u0142ugi oparte na systemie PIAST-AI maj\u0105 ruszy\u0107 do ko\u0144ca tego roku. Ale ju\u017c dzisiaj PCSS mo\u017ce zaoferowa\u0107 us\u0142ugi sztucznej inteligencji.\n <\/p>\n \n \u2014 Nie b\u0119dziemy budowa\u0107 nowych hal, nie b\u0119dzie dymi\u0105cych komin\u00f3w, nie b\u0119dzie linii produkcyjnych. Jest to raczej taka analogia technologiczna do tego, w jaki spos\u00f3b b\u0119dziemy podejmowa\u0107 wysi\u0142ki, \u017ceby aplikacje, kompetencje czy know-how, jaki idzie za fabryk\u0105, stworzy\u0107. Mamy ju\u017c ekosystem infrastruktury, czyli superkomputery, ludzi posiadaj\u0105cych wiedz\u0119 o sztucznej inteligencji, projekty rozwojowe, oko\u0142o 500 kart graficznych, na kt\u00f3rych ju\u017c robimy projekty. To jest podstawa. Inwestycja w fabryk\u0119 AI oznacza wsparcie w rozbudowie tego parku maszynowego \u2014 t\u0142umaczy Niemir.<\/a>\n <\/p>\n Superkomputer jak smartfon<\/p>\n \n Serce fabryki znajdzie si\u0119 pi\u0119tro nad hal\u0105, w kt\u00f3rej mie\u015bci si\u0119 PIAST-Q. Niemir wprowadza mnie do \u015brodka, po drodze mijamy kolejne superkomputery. \u2014 To jest Orze\u0142 \u2014 wskazuje po lewej. \u2014 To maszyna, kt\u00f3ra by\u0142a w TOP 500 komputer\u00f3w na \u015bwiecie \u2014 m\u00f3wi. Teraz jest ju\u017c dawc\u0105 \u2014 wi\u0119kszo\u015b\u0107 komponent\u00f3w jest z niego wyci\u0105gana i zostanie wykorzystana do chmury.\n <\/p>\n Idziemy dalej. \u2014 To jest Altair, kt\u00f3ry jeszcze utrzymuje si\u0119 na li\u015bcie TOP 500, ale najciekawsza jest ta najbardziej ha\u0142asuj\u0105ca maszyna, czyli Proxima \u2014 m\u00f3wi i prowadzi do ostatniego boksu w hali. \u2014 Proxima jest w tej chwili na 128. pozycji na li\u015bcie najszybszych komputer\u00f3w \u015bwiata. Mamy w niej a\u017c 350 kart graficznych \u2014 t\u0142umaczy.<\/p>\n \n Po drugiej stronie hali stoj\u0105 ustawione w rz\u0119dzie najstarsze superkomputery. S\u0105 ju\u017c od\u0142\u0105czone. To by\u0142y maszyny, kt\u00f3re pod koniec ubieg\u0142ego wieku stanowi\u0142y przewag\u0119 konkurencyjn\u0105. A teraz? \u2014 Maj\u0105 warto\u015b\u0107 kolekcjonersk\u0105. Nasze telefony kom\u00f3rkowe s\u0105 zdecydowanie bardziej zaawansowane ni\u017c te maszyny \u2014 opowiada. Ich miejsce zajm\u0105 kolejne nowoczesne urz\u0105dzenia. \u2014 Patrzymy z ut\u0119sknieniem na pust\u0105 przestrze\u0144 za nimi i czekamy na moment, kiedy stanie tu PIAST-AI \u2014 m\u00f3wi.\n <\/p>\n