{"id":403375,"date":"2026-05-02T07:48:10","date_gmt":"2026-05-02T07:48:10","guid":{"rendered":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/403375\/"},"modified":"2026-05-02T07:48:10","modified_gmt":"2026-05-02T07:48:10","slug":"trojmiejskie-dzwieki-wolnosci-o-walce-radia-solidarnosc-z-komunistami","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/403375\/","title":{"rendered":"Tr\u00f3jmiejskie d\u017awi\u0119ki wolno\u015bci. O walce Radia „Solidarno\u015b\u0107” z komunistami"},"content":{"rendered":"

„Nie b\u0119d\u0119 nadstawia\u0142 d…, by […] w\u00a0Gda\u0144sku zbierali laury” – takiej odpowiedzi Bogdan Borusewicz<\/a> zapewne nie spodziewa\u0142 si\u0119, gdy poprosi\u0142 Zbigniewa Romaszewskiego o\u00a0pomoc w\u00a0stworzeniu gda\u0144skiego Radia „Solidarno\u015b\u0107”. Romaszewski, dzi\u015b wraz z\u00a0Borusewiczem zaliczany do grona legend antykomunistycznej opozycji, dopiero co wystartowa\u0142 z\u00a0podziemn\u0105 rozg\u0142o\u015bni\u0105 i\u00a0nie zamierza\u0142 tak \u0142atwo dzieli\u0107 si\u0119 sukcesem z\u00a0kolegami z\u00a0Wybrze\u017ca. Pr\u00f3ba si\u0142 trwa\u0142a na szcz\u0119\u015bcie kr\u00f3tko, a\u00a0gda\u0144skiemu podziemiu uda\u0142o si\u0119 ostatecznie nie tylko rozpocz\u0105\u0107 nadawanie, ale i\u00a0rozwin\u0105\u0107 dzia\u0142alno\u015b\u0107 Radia. Do tego stopnia, \u017ce audycji, p\u0142yn\u0105cych z\u00a0ukrytych radioodbiornik\u00f3w, s\u0142uchali nawet uczestnicy pochodu 1-majowego!<\/p>\n

„Solidarno\u015b\u0107” na fonii i\u00a0na wizji
\n <\/p>\n

\"Przed<\/p>\n

<\/a><\/p>\n

tak, bo to robi\u0142am\/em
\n 40%<\/p>\n

tak, \u017cyj\u0119 ju\u017c po tym okresie
\n 10%<\/p>\n

tak, ale raczej bez heroicznych czyn\u00f3w
\n 30%<\/p>\n

raczej nie, nie s\u0105dz\u0119
\n 20%<\/p>\n

„Solidarno\u015b\u0107” prze\u0142ama\u0142a wieloletni monopol, a\u00a0raczej monopole w\u0142adz komunistycznych. Nie tylko na reprezentowanie pracownik\u00f3w r\u00f3\u017cnych bran\u017c, nie tylko g\u0142o\u015bno domagaj\u0105c si\u0119 poprawy warunk\u00f3w bytowych i\u00a0socjalnych, w\u00a0jakich funkcjonuje spo\u0142ecze\u0144stwo, ale te\u017c tworz\u0105c alternatywne media. Z\u00a0jednej strony Radiow\u0105 Agencj\u0119 Solidarno\u015b\u0107 Gda\u0144sk, z\u00a0drugiej Agencj\u0119 Telewizyjn\u0105 Biura Informacji Prasowej Solidarno\u015b\u0107. Radiowa Agencja wyspecjalizowa\u0142a si\u0119 w\u00a0przygotowywaniu zar\u00f3wno jednorazowych, jak i\u00a0cyklicznych audycji, nagrywanych na kasety do magnetofonu. Jak to wygl\u0105da\u0142o w\u00a0praktyce? Za przyk\u0142ad we\u017amy I\u00a0zjazd „Solidarno\u015bci” (odbywaj\u0105cy si\u0119 w\u00a0dw\u00f3ch turach, 5-10 wrze\u015bnia i\u00a026 wrze\u015bnia-7 pa\u017adziernika 1981 roku): codzienna praca redakcji zaczyna\u0142a si\u0119 od wielogodzinnego pobytu w\u00a0hali Olivia<\/a>. Tam nagrywano co wa\u017cniejsze pytania, wypowiedzi, dyskusje itd., po czym z\u00a0zebranego materia\u0142u montowano co najmniej godzinn\u0105 (a zdarza\u0142y si\u0119 i\u00a02-godzinne nagrania) relacj\u0119. 200 kopii robionych w\u00a0nocy<\/p>\n

Takie d\u017awi\u0119kowe podsumowanie danego dnia zjazdu by\u0142o gotowe zwykle w\u00a0nocy, ko\u0142o godz. 2:00-3:00, a\u00a0potem rusza\u0142o w\u00a0Polsk\u0119. Oczywi\u015bcie nie by\u0142o tak, \u017ce jedna kaseta dokumentuj\u0105ca, co powiedzia\u0142 Lech Wa\u0142\u0119sa<\/a> czy Jan Rulewski, kursowa\u0142a sobie od Gda\u0144ska do Torunia, od Torunia do Warszawy i\u00a0od Warszawy, dajmy na to, do Kielc. Nagranie kopiowano bowiem na blisko<\/a> 200 tego typu no\u015bnik\u00f3w i\u00a0przekazywano kurierom. Ci natomiast wsiadali do poci\u0105g\u00f3w i\u00a0jechali z\u00a0materia\u0142em do okre\u015blonych miast, a\u00a0w zasadzie zlokalizowanych w\u00a0nich wi\u0119kszych zak\u0142ad\u00f3w przemys\u0142owych. Tam nagrana audycja, poprzez radiow\u0119ze\u0142, trafia\u0142a do za\u0142ogi. A\u00a0radiowcy? Kilka godzin snu, jakie\u015b \u015bniadanie i\u00a0znowu podr\u00f3\u017c do hali, kt\u00f3ra mi\u0142o\u015bnikom gda\u0144skiego sportu nieodmiennie kojarzy si\u0119 ze zwyci\u0119stwami i\u00a0pora\u017ckami hokeist\u00f3w Stoczniowca. <\/p>\n

Z kolei, gdy 7 wrze\u015bnia 1981 do cz\u0142onk\u00f3w Zwi\u0105zku dotar\u0142 sprz\u0119t telewizyjny, mo\u017cna si\u0119 by\u0142o zabra\u0107 za realizowanie kr\u00f3tszych i\u00a0d\u0142u\u017cszych form audio-wideo. Jakich? Oddajmy g\u0142os Maciejowi Pawlakowi, jednemu z\u00a0organizator\u00f3w, ju\u017c podziemnego, Radia Solidarno\u015b\u0107 w\u00a0Gda\u0144sku: „To wtedy powsta\u0142, pierwszy w\u00a0Polsce, niezale\u017cny film dokumentalny Kandydat [o wyborach na przewodnicz\u0105cego „S”, zwyci\u0119\u017cy\u0142 Lech Wa\u0142\u0119sa, kt\u00f3ry pokona\u0142 Mariana Jurczyka, Jana Rulewskiego i Andrzeja Gwiazd\u0119 – przyp. red.], liczne reporta\u017ce, w\u00a0tym z\u00a0ostatnich obrad Komisji Krajowej. Filmowano do ostatnich minut przed stanem wojennym […]. Dzi\u0119ki nim [materia\u0142om archiwalnym] mo\u017cna zobaczy\u0107, jak ju\u017c po obradach Komisji Krajowej, w\u00a0nocy z\u00a012 na 13 grudnia 1981 roku, do Lecha Wa\u0142\u0119sy podszed\u0142 Olek Hall. On ju\u017c wiedzia\u0142 od Adama Hodysza, \u017ce zacz\u0119\u0142a si\u0119 rozprawa ze zwi\u0105zkiem „Solidarno\u015b\u0107”, ze spo\u0142ecze\u0144stwem”. <\/p>\n

Ekipa Wojciecha Jaruzelskiego, wyprowadzaj\u0105c na ulice czo\u0142gi i\u00a0t\u0142amsz\u0105c solidarno\u015bciowy zryw, odzyska\u0142a inicjatyw\u0119. R\u00f3wnie\u017c w\u00a0sferze informacji, czego ponur\u0105 oznak\u0105 stali si\u0119 umundurowani prowadz\u0105cy wieczornego Dziennika Telewizyjnego (DTV). Militaryzacja nie omin\u0119\u0142a nawet wiadomo\u015bci sportowych – o\u00a0tym, jak radzili sobie Polacy w\u00a0halach i\u00a0na stadionach, widzowie dowiadywali si\u0119 od, przebranego w\u00a0uniform kapitana lotnictwa, Waldemara Krajewskiego. Spo\u0142ecze\u0144stwo odpowiedzia\u0142o demonstracyjnymi spacerami w\u00a0porze nadawania g\u0142\u00f3wnego programu „informacyjnego” TVP, a\u00a0tak\u017ce plakatami z\u00a0has\u0142ami typu „DTV \u0142\u017ce!”, „DTV k\u0142amie!”, rozlepianymi na s\u0142upach og\u0142oszeniowych, wiaduktach itd. R\u00f3wnolegle opozycja, parafrazuj\u0105c nieco s\u0142ynne s\u0142owa Jacka Kuronia, zaj\u0119\u0142a si\u0119 nie tylko krytyk\u0105 medi\u00f3w komunistycznych, ale te\u017c tworzeniem w\u0142asnych, konspiracyjnych \u015brodk\u00f3w przekazu. 12 kwietnia 1982 roku w\u00a0eter pop\u0142yn\u0119\u0142y pierwsze d\u017awi\u0119ki warszawskiego Radia „Solidarno\u015b\u0107”. Kwesti\u0105 czasu sta\u0142o si\u0119 powstanie podobnego medium nad Mot\u0142aw\u0105. <\/p>\n

„W czasie demonstracji zas\u0142ania\u0107 twarze szalikami” <\/p>\n

Jeden z\u00a0lider\u00f3w tr\u00f3jmiejskiej opozycji, Bogdan Borusewicz nie marnowa\u0142 czasu i\u00a0jeszcze w\u00a0kwietniu skontaktowa\u0142 si\u0119 ze Zbigniewem Romaszewskim, organizatorem sto\u0142ecznej audycji. Plan by\u0142 taki, aby Warszawa udost\u0119pni\u0142a Gda\u0144sku nadajnik, a\u00a0za reszt\u0119 kwestii zwi\u0105zanych z\u00a0radiowym podziemiem na Pomorzu, cho\u0107by emitowan\u0105 tre\u015b\u0107, b\u0119dzie odpowiedzialny „Borsuk” [pseudonim Borusewicza] i\u00a0jego wsp\u00f3\u0142pracownicy. Ten ostatni wychodzi\u0142 bowiem z\u00a0za\u0142o\u017cenia, \u017ce gda\u0144ska rozg\u0142o\u015bnia powinna nadawa\u0107 lokalne informacje – chodzi\u0142o zar\u00f3wno o\u00a0docieranie do s\u0142uchaczy z\u00a0tym, co ich bezpo\u015brednio interesuje, jak i\u00a0wp\u0142ywy w\u00a0konspiracji.<\/p>\n

Powiedzie\u0107, \u017ce Romaszewskiemu taka asertywna postawa si\u0119 nie spodoba\u0142a, to nic nie powiedzie\u0107: zas\u0142u\u017cony opozycjonista mia\u0142 stwierdzi\u0107, \u017ce „nie b\u0119dzie nadstawia\u0142 dupy, by […] w\u00a0Gda\u0144sku zbierali laury”. Koniec ko\u0144c\u00f3w stan\u0119\u0142o na tym, \u017ce wyznaczony konspirator przywiezie z\u00a0Warszawy sprz\u0119t i\u00a0gotowe nagranie, a\u00a0gda\u0144szczanie je nadadz\u0105. <\/p>\n

Dosz\u0142o do tego 30 kwietnia, a\u00a0audycja zosta\u0142a puszczona w\u00a0eter z\u00a0jednego z\u00a0blok\u00f3w na ulicy Tatrza\u0144skiej, w\u00a0Oliwie. Nie oby\u0142o si\u0119 bez perypetii – gdy para nadaj\u0105cych by\u0142a ju\u017c na ostatnim pi\u0119trze i\u00a0przygotowywa\u0142a si\u0119 do wyj\u015bcia na dach przez klap\u0119 w\u00a0suficie, natkn\u0119\u0142a si\u0119 na mieszkank\u0119, kt\u00f3ra w\u0142a\u015bnie rozwiesza\u0142a ubrania w\u00a0pobliskiej suszarni. Zaniepokojona odg\u0142osami obok zostawi\u0142a pranie i\u00a0podesz\u0142a do nich, „zdziwiona […], \u017ce panowie pracuj\u0105 po godzinach i\u00a0przedostaj\u0105 si\u0119 na dach przez w\u0105ziutkie okno pod sufitem, a\u00a0nie przez przeznaczone do tego stalowe drzwi”. M\u0119\u017cczy\u017ani przekonali kobiet\u0119, \u017ce nie ma si\u0119 czym martwi\u0107, ale wolno przypuszcza\u0107, \u017ce przynajmniej przez moment ich twarze by\u0142y bielsze ni\u017c czekaj\u0105ce na rozwieszenie koszule czy majtki. Gdy jednak niebezpiecze\u0144stwo w\u00a0postaci czujnej lokatorki min\u0119\u0142o, a\u00a0na ich twarze powr\u00f3ci\u0142y kolory, nadajnik, wraz z\u00a0anten\u0105, poszed\u0142 w\u00a0ruch i\u00a0pierwsza emisja gda\u0144skiej ekipy radia sta\u0142a si\u0119 faktem. S\u0142yszalna zreszt\u0105 nie tylko w\u00a0Oliwie, ale i\u00a0na \u017babiance, Przymorzu, we Wrzeszczu, a\u00a0nawet na molo w\u00a0Sopocie. <\/p>\n

Z czasem, jak chcia\u0142 Borusewicz, radiowcy nad Mot\u0142aw\u0105 przeszli do nadawania autorskich program\u00f3w. Ich zakres tematyczny by\u0142 r\u00f3\u017cnorodny: od informowania o\u00a0represjach re\u017cimu komunistycznego wobec miejscowej opozycji, przez wypowiedzi ukrywaj\u0105cych si\u0119 dzia\u0142aczy, po wiadomo\u015bci na temat planowanych demonstracji prosolidarno\u015bciowych w\u00a0Tr\u00f3jmie\u015bcie i\u00a0okolicach. W\u00a0tym ostatnim przypadku redakcja instruowa\u0142a ponadto s\u0142uchaczy, jak zabezpieczy\u0107 si\u0119 przed milicj\u0105 czy ZOMO. Oto fragment jednego z\u00a0nagra\u0144: „Nale\u017cy wychodzi\u0107 z\u00a0zak\u0142ad\u00f3w zorganizowanymi grupami, zbieraj\u0105c si\u0119 w\u00a0ustalonych wcze\u015bniej punktach<\/a>. W\u00a0czasie demonstracji zas\u0142ania\u0107 twarze szalikami, czapkami sportowymi i\u00a0tym podobnie […]. Nie nale\u017cy zatrzymywa\u0107 si\u0119 przed kordonami, lecz omija\u0107 je w\u00a0ruchu […]. W\u00a0czasie powrotu unika\u0107 centralnych dworc\u00f3w, u\u017cywa\u0107 bocznych ulic. Obserwowa\u0107, czy nie do\u0142\u0105cza jednocze\u015bnie kilkudziesi\u0119cioosobowa grupa m\u0142odych ludzi, kr\u00f3tko postrzy\u017conych, lat oko\u0142o 20, ubranych podobnie, na przyk\u0142ad w\u00a0dresy”. <\/p>\n

PRL-owskie s\u0142u\u017cby tydzie\u0144 w\u00a0tydzie\u0144, miesi\u0105c w\u00a0miesi\u0105c polowa\u0142y na ludzi radia, ale zwykle bezskutecznie. Co prawda nadaj\u0105cy czy dystrybuuj\u0105cy kasety z\u00a0audycjami wpadali w\u00a0r\u0119ce bezpieki, ale funkcjonariuszom nigdy nie uda\u0142o si\u0119 rozbi\u0107 redakcji. A\u00a0radio, cho\u0107 z\u0142o\u017cone z\u00a0cywil\u00f3w, prezentowa\u0142o i\u015bcie u\u0142a\u0144sk\u0105 fantazj\u0119. Co prawda pomys\u0142\u00f3w z\u00a0puszczaniem program\u00f3w poprzez g\u0142o\u015bniki zamontowane na przystankach tramwajowych czy za pomoc\u0105 balon\u00f3w (do kt\u00f3rych przyczepiano by nadajnik i\u00a0magnetofon) nie uda\u0142o si\u0119 zrealizowa\u0107. Emisje z\u00a0wykorzystaniem kolumn nag\u0142o\u015bnieniowych, umieszczanych na dachach blok\u00f3w i\u00a0innych budynk\u00f3w, ju\u017c jednak wypali\u0142y. Nadawanie d\u017awi\u0119k\u00f3w w\u00a0ten spos\u00f3b nios\u0142o ze sob\u0105 powa\u017cne ryzyko, gdy\u017c zestaw, sk\u0142adaj\u0105cy si\u0119 z\u00a0magnetofonu, kasetowego no\u015bnika, wzmacniacza mocy i\u00a0kolumny, po audycji by\u0142 „spalony” i\u00a0zostawa\u0142 na dachu. „Bezpieka dostawa\u0142a w\u00a0prezencie sprz\u0119t, z\u00a0kt\u00f3rego mog\u0142a zdj\u0105\u0107 odciski linii papilarnych, a\u00a0[…] [za spraw\u0105] kaset z\u00a0audycj\u0105, dostawali dodatkowy materia\u0142 do bada\u0144” (redaktor Maciej Pawlak). Niemniej, gra by\u0142a warta \u015bwieczki.<\/p>\n

1 Maja, opancerzone SKOT-y i\u00a0g\u0142os Bogdana Lisa <\/p>\n

Mieszka\u0144cy Tr\u00f3jmiasta wys\u0142uchali co najmniej kilku „ulicznych” program\u00f3w. Spo\u015br\u00f3d nich chyba najwi\u0119ksz\u0105 w\u015bciek\u0142o\u015b\u0107 komunist\u00f3w wywo\u0142ywa\u0142y nagrania emitowane tu\u017c przed \u015bwi\u0119tem 1 Maja lub wr\u0119cz podczas pochodu 1-majowego. C\u00f3\u017c si\u0119 dziwi\u0107, przecie\u017c partia od 40 lat g\u0142osi\u0142a jedno\u015b\u0107 z\u00a0robotnikami, a\u00a0tu nagle z\u00a0g\u0142o\u015bnik\u00f3w p\u0142yn\u0105 s\u0142owa oskar\u017caj\u0105ce w\u0142adz\u0119 o\u00a0zdrad\u0119 sprawy robotniczej, bycie, by u\u017cy\u0107 p\u00f3\u017aniejszego okre\u015blenia, „kawiorow\u0105 lewic\u0105”. W\u00a0dodatku odbiorcami audycji byli ci, kt\u00f3rych „czerwona” w\u0142adza teoretycznie reprezentowa\u0142a – trudno o\u00a0wi\u0119ksze upokorzenie. Warto zatem przypomnie\u0107 kilka z\u00a0nich, pierwszy przyk\u0142ad z\u00a0brzegu to program nadany 25 kwietnia 1984 roku. Na miejsce emisji wybrano w\u00f3wczas Wrzeszcz i\u00a0dach budynku na ulicy Grunwaldzkiej, w\u00a0pobli\u017cu domu towarowego „Sezam”. Monta\u017cem sprz\u0119tu zaj\u0119\u0142o si\u0119 dw\u00f3ch przedstawicieli podziemia, Zenon Kwoka i\u00a0Jerzy Rozmus. <\/p>\n

Jako pracownicy techniczni, wnie\u015bli oni radiowy zestaw (magnetofon, kaseta, wzmacniacz, kolumna 60 W\u00a0i zegar) na najwy\u017csze pi\u0119tro, zainstalowali go na g\u00f3rze i\u00a0odpalili czasomierz, kt\u00f3ry mia\u0142 uruchomi\u0107 wszystko za 10 minut. Potem ewakuacja i\u00a0obserwowanie, czy audycja rzeczywi\u015bcie zostanie wyemitowana. Obawy opozycjonist\u00f3w okaza\u0142y si\u0119 bezzasadne: nie do\u015b\u0107, \u017ce nagranie posz\u0142o w\u00a0eter, to jeszcze w\u00a0ca\u0142o\u015bci, a\u00a0trwa\u0142o 25 minut. Przez blisko p\u00f3\u0142 godziny gda\u0144szczanie mogli wi\u0119c s\u0142ucha\u0107 szczeg\u00f3\u0142\u00f3w na temat planowanych, niezale\u017cnych od w\u0142adz pochod\u00f3w z\u00a0okazji \u015awi\u0119ta Pracy w\u00a0Gda\u0144sku i\u00a0Gdyni, a\u00a0tak\u017ce apeli o\u00a0zbojkotowanie wybor\u00f3w do rad narodowych i\u00a0amnesti\u0119 dla wi\u0119\u017ani\u00f3w politycznych. Nie zabrak\u0142o te\u017c g\u0142os\u00f3w przyw\u00f3dc\u00f3w solidarno\u015bciowej konspiracji, z\u00a0Bogdanem Lisem na czele oraz motywu kulturalno-opozycyjnego: piosenki z\u00a0I Przegl\u0105du Piosenki Prawdziwej „Zakazane Piosenki” (festiwalu tw\u00f3rczo\u015bci niezale\u017cnej, kt\u00f3ry odby\u0142 si\u0119 w\u00a0Gda\u0144sku w\u00a01981 roku).<\/p>\n

Wprawdzie odbi\u00f3r z\u00a0poziomu ulicy by\u0142 lekko zak\u0142\u00f3cony przez ruch tramwaj\u00f3w i\u00a0samochod\u00f3w, ale i\u00a0tak radiowe podziemie odnios\u0142o powa\u017cny sukces. A\u00a0„smutni panowie” z\u00a0SB? Robili dobr\u0105 min\u0119 do z\u0142ej gry, zapewniaj\u0105c na \u0142amach tr\u00f3jmiejskiej prasy, \u017ce sprz\u0119t uda\u0142o si\u0119 skonfiskowa\u0107 przed audycj\u0105. Ba, bezpieczniacy mieli nawet zatrzyma\u0107 kilka os\u00f3b zamieszanych w\u00a0przygotowanie programu. W\u00a0wewn\u0119trznej dokumentacji nieco spu\u015bcili z\u00a0tego samochwalczego tonu: przyznawali, \u017ce nikogo nie uda\u0142o si\u0119 zaku\u0107 w\u00a0kajdanki, ale i\u00a0tak utrzymywali, \u017ce uniemo\u017cliwili emisj\u0119, przechwytuj\u0105c wcze\u015bniej zestaw z\u00a0magnetofonem i\u00a0kaset\u0105. Prawda wygl\u0105da\u0142a za\u015b tak, \u017ce „przy tej akcji nikt nie wpad\u0142, a\u00a0sprz\u0119t by\u0142 zgodnie z\u00a0planem przeznaczony na straty” (Maciej Pawlak). Ca\u0142a historia to nie tylko przyk\u0142ad nieudolno\u015bci prl-owskich s\u0142u\u017cb, ale i\u00a0dow\u00f3d, \u017ce nie nale\u017cy bezkrytycznie wierzy\u0107 w\u00a0raporty, meldunki itd. tworzone przez funkcjonariuszy aparatu represji. <\/p>\n

Na koniec natomiast jeszcze jeden, jeszcze bardziej efektowny epizod z\u00a0dziej\u00f3w podziemnej radiofonii nad Mot\u0142aw\u0105. Konspiratorzy nie poprzestali bowiem w\u00a01984 roku na nadaniu audycji przed Dniem Pracy, ale uderzyli w\u00a0samo \u015bwi\u0119to, i\u00a0to podczas gda\u0144skiej demonstracji 1-majowej! Aby zwi\u0119kszy\u0107 prawdopodobie\u0144stwo emisji, pod koniec kwietnia zainstalowali „gada\u0142y” (zestawy g\u0142o\u015bnom\u00f3wi\u0105ce) w\u00a04 miejscach (ostatecznie „przem\u00f3wi\u0142a” jedna z\u00a0nich) w\u00a0okolicach trasy przemarszu, m.in. na strychu bloku przy Operze Ba\u0142tyckiej, a\u00a0tak\u017ce w\u00a0Teatrze Miniatura. Pozostawione zestawy sk\u0142ada\u0142y si\u0119 z\u00a0radia (dostrojonego do nadajnika UKF) i\u00a0przymocowanej do niego tuby, s\u0142u\u017c\u0105cej do wzmocnienia d\u017awi\u0119ku. Gdy uczestnicy pochodu znale\u017aliby si\u0119 w\u00a0pobli\u017cu tych odbiornik\u00f3w, osoby ukryte<\/a> nieopodal z\u00a0nadajnikiem i\u00a0magnetofonem z\u00a0kaset\u0105 mia\u0142y przyst\u0105pi\u0107 do dzia\u0142ania. Nastawione radia z\u00a0tub\u0105 ponios\u0142yby za\u015b audycj\u0119 w\u00a0kierunku maszeruj\u0105cych. <\/p>\n

Tyle, je\u015bli chodzi o\u00a0teori\u0119, a\u00a0jak wypad\u0142a praktyka? Cytat z\u00a0ksi\u0105\u017cki Macieja Pawlaka „Radio Solidarno\u015b\u0107 w\u00a0Tr\u00f3jmie\u015bcie”: „[Dooko\u0142a] ZOMO, opancerzone SKOT-y i\u00a0rakietnice […]. Na trybunie by\u0142a partyjna delegacja ze Zwi\u0105zku Radzieckiego […]. W\u00a0ko\u0144cu [uczestnicy pochodu] doszli do Teatru Miniatura we Wrzeszczu. I\u00a0tam us\u0142yszeli audycj\u0119 z\u00a0aparatury, kt\u00f3r\u0105 zainstalowali [radiowcy]. Najpierw pop\u0142yn\u0119\u0142y Mury, potem zabrzmia\u0142 g\u0142os Tomka Koli\u0144skiego: „M\u00f3wi Radio Solidarno\u015b\u0107 Gda\u0144sk. Nadajemy specjalne pierwszomajowe wydanie naszej audycji. Witamy wszystkich, kt\u00f3rzy wybrali si\u0119 na solidarno\u015bciow\u0105 manifestacj\u0119. Naszymi has\u0142ami dzisiaj s\u0105: wolno\u015b\u0107 dla wi\u0119\u017ani\u00f3w politycznych, precz z\u00a0podwy\u017ckami cen, \u017c\u0105damy przywr\u00f3cenia pluralizmu zwi\u0105zkowego”. Potem m\u00f3wi\u0142 Bogdan Lis, by\u0142a te\u017c zapowied\u017a audycji Radia Solidarno\u015b\u0107 z\u00a015 maja o\u00a020:00, ca\u0142o\u015b\u0107 trwa\u0142a oko\u0142o dziewi\u0119ciu minut”.<\/p>\n

Przy pracy nad tekstem korzysta\u0142em z\u00a0publikacji: serwisu dzieje.pl, internetowej Encyklopedii Solidarno\u015bci – https:\/\/encysol.pl\/, „Radio Solidarno\u015b\u0107 w\u00a0Tr\u00f3jmie\u015bcie” Macieja Pawlaka, serwisu Polskiego Radia „Podziemne Radio Solidarno\u015b\u0107” – https:\/\/www.polskieradio.pl\/220,podziemne-radio-solidarnosc i\u00a0filmu „Radio Solidarno\u015b\u0107 Gda\u0144sk” Jaros\u0142awa Rybickiego.\n <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"„Nie b\u0119d\u0119 nadstawia\u0142 d…, by […] w\u00a0Gda\u0144sku zbierali laury” – takiej odpowiedzi Bogdan Borusewicz zapewne nie spodziewa\u0142 si\u0119,…\n","protected":false},"author":2,"featured_media":403376,"comment_status":"","ping_status":"","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":"","_share_on_mastodon":"0"},"categories":[51610],"tags":[74140,74168,28762,74137,2788,60223,74148,46408,16565,74162,11092,74147,36901,74163,6675,1048,1064,23237,20195,74145,291,52206,52209,52207,52208,74146,74141,30580,74143,22080,59855,2121,43074,74161,74144,74165,7608,74149,74156,6524,74171,11592,8723,74172,23958,74160,74167,24574,59857,55250,36004,36797,21673,42,56952,58783,1811,27516,55097,38,40,39,41,28535,7623,44856,1756,14072,52371,33315,74158,74170,57566,34786,20688,7998,74150,74169,74139,50331,3150,4036,74138,74166,74157,74142,74164,74155,30396,74154,7870,1063,14241,32397,72899,74151,74159,3421,4000,38945,506,31117,4069,20520,435,10570,2436,16570,31637,58347,74152,24579,74153],"class_list":["post-403375","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","category-gdansk","tag-agencja-telewizyjna-biura-informacji-prasowej-solidarnosc","tag-audycja","tag-borsuk","tag-borusewicz","tag-branza","tag-dokumentowanie","tag-dtv","tag-dyskusja","tag-dzialalnosc","tag-dzieje-pl","tag-dzien","tag-dziennik-telewizyjny","tag-dzwiek","tag-encyklopedia-solidarnosci","tag-felietony","tag-gdansk","tag-gdynia","tag-gwiazda","tag-hala","tag-hall","tag-historia","tag-historia-trojmiasta","tag-historyczna-gdynia","tag-historyczny-gdansk","tag-historyczny-sopot","tag-hodysz","tag-i-zjazd-solidarnosci","tag-jaruzelski","tag-jurczyk","tag-kandydat","tag-kaseta","tag-kielce","tag-kolega","tag-kolinski","tag-komisja-krajowa","tag-komunista","tag-kurier","tag-kuron","tag-kwoka","tag-lis","tag-magnetofon","tag-material","tag-medium","tag-miast","tag-monopol","tag-mury","tag-nadawanie","tag-noc","tag-nosnik","tag-olivia","tag-oliwa","tag-opera-baltycka","tag-pawlak","tag-pl","tag-pobyt","tag-pochod","tag-pociag","tag-podsumowanie","tag-podziemie","tag-poland","tag-polish","tag-polska","tag-polski","tag-polskie-radio","tag-pomoc","tag-poprawa","tag-praca","tag-pracownik","tag-praktyka","tag-proba","tag-przeglad-piosenki-prawdziwej-zakazane-piosenki","tag-przygotowywanie","tag-przyklad","tag-przymorze","tag-pytanie","tag-radio","tag-radio-solidarnosc","tag-radioodbiornik","tag-radiowa-agencja-solidarnosc-gdansk","tag-redakcja","tag-relacja","tag-rok","tag-romaszewski","tag-rozglosnia","tag-rozmus","tag-rulewski","tag-rybicki","tag-sezam","tag-sila","tag-skot","tag-solidarnosc","tag-sopot","tag-spoleczenstwo","tag-sukces","tag-swieto-pracy","tag-tatrzanska","tag-teatr-miniatura","tag-torun","tag-trojmiasto","tag-tura","tag-tvp","tag-uczestnik","tag-walka","tag-walesa","tag-warszawa","tag-warunek","tag-wladza","tag-wolnosc","tag-wrzeszcz","tag-wypowiedz","tag-zabianka","tag-zjazd","tag-zomo"],"share_on_mastodon":{"url":"","error":"Validation failed: Text character limit of 500 exceeded"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/403375","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=403375"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/403375\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/403376"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=403375"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=403375"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=403375"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}