{"id":406361,"date":"2026-05-03T21:36:18","date_gmt":"2026-05-03T21:36:18","guid":{"rendered":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/406361\/"},"modified":"2026-05-03T21:36:18","modified_gmt":"2026-05-03T21:36:18","slug":"pomnik-konia-gdynskiego-wszyscy-za-ale-decyzji-brak","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/406361\/","title":{"rendered":"Pomnik konia gdy\u0144skiego. Wszyscy „za”, ale decyzji brak"},"content":{"rendered":"

<\/p>\n

\"Miniaturowy<\/p>\n

<\/a><\/p>\n

Historia koni, kt\u00f3re pomaga\u0142y budowa\u0107 port w\u00a0Gdyni, i\u00a0pr\u00f3ba ich upami\u0119tnienia w\u00a0postaci pomnika wracaj\u0105 do debaty publicznej przy okazji stulecia miasta. Cho\u0107 projekt dojrzewa, a\u00a0kolejne instytucje deklaruj\u0105 poparcie, jego realizacja wci\u0105\u017c stoi pod znakiem zapytania.<\/p>\n

<\/p>\n

tak, to dobry pomys\u0142 na upami\u0119tnienie tych zwierz\u0105t
\n 48%<\/p>\n

tak, ale tylko w wersji z cz\u0142owiekiem
\n 15%<\/p>\n

nie, to nie jest potrzebne miastu
\n 37%<\/p>\n

Budowa portu w\u00a0Gdyni – jednej z\u00a0kluczowych inwestycji II Rzeczypospolitej – to nie tylko dzie\u0142o ludzi, takich jak Eugeniusz Kwiatkowski i\u00a0Tadeusz Wenda. To tak\u017ce historia tysi\u0119cy koni, kt\u00f3re pracowa\u0142y w\u00a0ekstremalnych warunkach na podmok\u0142ych terenach.<\/p>\n

Gdy ci\u0119\u017cki sprz\u0119t zawodzi\u0142 na torfowiskach, wraca\u0142y tradycyjne metody. Konie, cz\u0119sto wyposa\u017cone w\u00a0drewniane „buty”, ci\u0105gn\u0119\u0142y \u0142adunki torfu na specjalnych konstrukcjach zwanych szlupami. Wypadki<\/a> by\u0142y cz\u0119ste, a\u00a0z\u0142amanie nogi oznacza\u0142y dla zwierz\u0119cia \u015bmier\u0107. Szacuje si\u0119, \u017ce w\u00a0trakcie prac mog\u0142o zgin\u0105\u0107 ponad 10 tys. koni.<\/p>\n

O pomy\u015ble pomnika upami\u0119tniaj\u0105cego prace przy budowie portu i\u00a0miasta pisali\u015bmy ju\u017c 11 lat temu.<\/p>\n


\n \"Konie
\n Konie budowa\u0142y Gdyni\u0119. Czy teraz zyskaj\u0105 sw\u00f3j pomnik?
\n<\/a><\/p>\n

Ko\u0144 gdy\u0144ski projektem \u017cycia<\/p>\n

Pomys\u0142odawc\u0105 pomnika upami\u0119tniaj\u0105cego konie gdy\u0144skie jest mieszkaj\u0105cy w\u00a0Gdyni od pokole\u0144 Andrzej Skwiercz, kt\u00f3ry o\u00a0ten pomnik walczy od kilkudziesi\u0119ciu lat i\u00a0– jak m\u00f3wi – wci\u0105\u017c nie traci nadziei. Autork\u0105 projektu pomnika jest rze\u017abiarka dr D\u0105br\u00f3wka Ty\u015blewicz. Jej pierwotna wizja zak\u0142ada\u0142a lekk\u0105, symboliczn\u0105 form\u0119 – brykaj\u0105cego \u017arebaka.<\/p>\n

– Chcia\u0142am unikn\u0105\u0107 martyrologii i\u00a0zamkn\u0105\u0107 t\u0119 histori\u0119 w\u00a0formie \u017arebaka jako symbolu uwolnionej duszy konia – wolnej od pracy. To mia\u0142o by\u0107 takie wyobra\u017cenie ko\u0144skiego „drugiego \u017cycia”, o\u00a0kt\u00f3rym m\u00f3wi\u0105 mi\u0142o\u015bnicy koni. Rze\u017aba mia\u0142a oddawa\u0107 to uwolnienie, tak\u017ce poprzez nawi\u0105zania do morza – bo od staro\u017cytno\u015bci konie by\u0142y przypisywane Posejdonowi. Skoro mamy morze, to taka symbolika wydawa\u0142a mi si\u0119 naturalna. Chodzi\u0142o o\u00a0pe\u0142ne, totalne uwolnienie – t\u0142umaczy artystka.
Materia\u0142em, z\u00a0kt\u00f3rego mia\u0142by powsta\u0107 pomnik, b\u0119dzie najtrwalszy na zmienne warunki atmosferyczne br\u0105z.<\/p>\n

Zar\u00f3wno dla artystki, jak i\u00a0pomys\u0142odawcy pomnika, ze wzgl\u0119du na lata walki o\u00a0upami\u0119tnienie ci\u0119\u017ckiej i\u00a0niedocenionej pracy koni oraz ich osobiste przywi\u0105zanie do tych zwierz\u0105t, dopi\u0119cie tego projektu do ko\u0144ca by\u0142oby swoistym „projektem \u017cycia”.<\/p>\n

Zmiana koncepcji?<\/p>\n

Jednak w\u00a0trakcie ostatnich rozm\u00f3w z\u00a0w\u0142adzami portu zasugerowano, aby by\u0142 to te\u017c pomnik po\u015bwi\u0119cony ludziom, portowcom. Autorzy projektu s\u0105 otwarci na t\u0119 propozycj\u0119 i\u00a0projekt konia prowadzonego przez cz\u0142owieka jest ju\u017c w\u00a0fazie przygotowania.<\/p>\n

– Pani D\u0105br\u00f3wka mo\u017ce jak najbardziej dorobi\u0107 posta\u0107 cz\u0142owieka, kt\u00f3ry prowadzi konia, bo przecie\u017c one nie pracowa\u0142y same. W\u00a0tej wersji by\u0142by wi\u0119c ko\u0144 ci\u0105gn\u0105cy szlup\u0119 i\u00a0towarzysz\u0105ca mu posta\u0107, najpewniej kaszubska. Szlupa by\u0142a bardzo prost\u0105, prymitywn\u0105 konstrukcj\u0105 – wykonywano j\u0105 z\u00a0rozwidlonego kawa\u0142ka drewna, do kt\u00f3rego przymocowywano deski tworz\u0105ce a\u017curowe dno pojemnika na torf. Urobek uk\u0142adano w\u00a0\u015brodku, a\u00a0ca\u0142o\u015b\u0107 by\u0142a ci\u0105gni\u0119ta przez konia, najcz\u0119\u015bciej przy pomocy \u0142a\u0144cuch\u00f3w – m\u00f3wi Andrzej Skwiercz.<\/p>\n

<\/p>\n

\"Drewniane<\/p>\n

<\/a><\/p>\n

Pomnik od pocz\u0105tku mia\u0142 przedstawia\u0107 zwierz\u0119 w\u00a0skali 1:1, ale przy dodaniu postaci cz\u0142owieka oraz ca\u0142ego osprz\u0119towania, projekt naturalnie si\u0119 „powi\u0119ksza”, a\u00a0co za tym idzie, rosn\u0105 koszty i\u00a0wyd\u0142u\u017ca si\u0119 czas realizacji. Wykonanie pomnika w\u00a0pierwotnej wersji szacowano na koszt 80 tys. z\u0142, a\u00a0po ewolucji kwota ta wzrasta nawet do 200 tys. z\u0142.
\n
Wed\u0142ug szacunk\u00f3w sama produkcja i\u00a0odlew mog\u0142yby potrwa\u0107 kilka miesi\u0119cy, co oznacza, \u017ce pomnik raczej ju\u017c nie powstanie na jubileusz 100-lecia miasta, na co liczy\u0142 pan Andrzej.Pi\u0119tro decyzji i\u00a0pozwole\u0144<\/p>\n

W tle ca\u0142ej dyskusji pozostaj\u0105 formalno\u015bci, kt\u00f3re – jak podkre\u015blaj\u0105 autorzy inicjatywy – s\u0105 nie do pomini\u0119cia. Nawet przy dobrej woli wszystkich stron realizacja pomnika wymaga przej\u015bcia przez kilka poziom\u00f3w decyzji administracyjnych.<\/p>\n

Jak zaznacza pomys\u0142odawca, kluczowa jest nie tylko zgoda instytucji miejskich, ale te\u017c procedura uzgodnie\u0144. Jak przyznaje – pani prezydent Aleksandra Kosiorek wyrazi\u0142a wst\u0119pne poparcie dla pomys\u0142u.<\/p>\n

– Musz\u0119 mie\u0107 zgod\u0119 Rady Miasta, Plastyka Miasta, pani prezydent. To jest ca\u0142y korow\u00f3d wa\u017cnych decyzji – m\u00f3wi Andrzej Skwiercz.
R\u00f3wnolegle pojawia si\u0119 kwestia finansowania, bez kt\u00f3rej projekt nie mo\u017ce ruszy\u0107 z\u00a0miejsca. Wst\u0119pne rozmowy zak\u0142adaj\u0105, \u017ce potencjalnym sponsorem lub wsp\u00f3\u0142finansuj\u0105cym m\u00f3g\u0142by by\u0107 Zarz\u0105d Morskiego Portu Gdynia<\/a> – je\u017celi pomnik stan\u0105\u0142by na jego terenie. Jednak na dzi\u015b nie ma \u017cadnych wi\u0105\u017c\u0105cych deklaracji. W\u00a0gr\u0119 wchodzi tak\u017ce model mieszany – z\u00a0udzia\u0142em miasta i\u00a0ewentualnych partner\u00f3w zewn\u0119trznych.<\/p>\n

Jak wynika z\u00a0rozm\u00f3w, port nie wyklucza wsparcia, ale uzale\u017cnia je od spe\u0142nienia podstawowych warunk\u00f3w organizacyjnych i\u00a0finansowych.<\/p>\n

Gdzie ma stan\u0105\u0107 pomnik?<\/p>\n

Najwi\u0119kszym wyzwaniem projektu pozostaje nie forma rze\u017aby, a\u00a0jej lokalizacja. Dzi\u015b w\u00a0grze s\u0105 r\u00f3\u017cne scenariusze – ka\u017cdy z\u00a0inn\u0105 logik\u0105 i\u00a0innym poziomem realno\u015bci.<\/p>\n

Inicjatorzy projektu najch\u0119tniej widzieliby pomnik w\u00a0bezpo\u015brednim s\u0105siedztwie portu – w\u00a0okolicach kapitanatu\"Mapka\"\/<\/a>. To miejsce symboliczne, \u015bci\u015ble zwi\u0105zane z\u00a0histori\u0105 budowy portu i\u00a0dobrze widoczne z\u00a0pok\u0142adu prom\u00f3w. W\u00a0ich ocenie w\u0142a\u015bnie tam rze\u017aba mia\u0142aby najwi\u0119ksz\u0105 si\u0142\u0119 przekazu – jako element przestrzeni, gdzie ta historia faktycznie si\u0119 wydarzy\u0142a.<\/p>\n

Z kolei Zarz\u0105d Portu Gdynia patrzy na spraw\u0119 bardziej praktycznie. Jak podkre\u015bla wiceprezes Walery Tankiewicz, problemem jest dost\u0119pno\u015b\u0107 – wi\u0119kszo\u015b\u0107 teren\u00f3w portowych jest zamkni\u0119ta i\u00a0niedost\u0119pna dla mieszka\u0144c\u00f3w. Dlatego port wskazuje raczej kierunek obrze\u017cy, na styku miasta i\u00a0portu.<\/p>\n

Pojawia si\u0119 tu obszar dawnej Stoczni Nauta<\/a> – okolice ul. Waszyngtona\"Mapka\"\/<\/a> i\u00a0ul. \u015bw. Piotra\"Mapka\"\/<\/a>. To przestrze\u0144, kt\u00f3ra w\u00a0przysz\u0142o\u015bci ma zosta\u0107 zagospodarowana i\u00a0potencjalnie otwarta na ruch pieszy. Problem w\u00a0tym, \u017ce na razie s\u0105 to jedynie plany.<\/p>\n

– Nie mamy jeszcze planu zagospodarowania tego terenu. Potrzebujemy kilku miesi\u0119cy, \u017ceby oceni\u0107, czy w\u00a0og\u00f3le da si\u0119 tam znale\u017a\u0107 odpowiednie miejsce – przyznaje Tankiewicz.
Walery Tankiewicz przyznaje, \u017ce sama idea oraz przedstawiony projekt pomnika ma poparcie zarz\u0105du portu. W\u00a0praktyce oznacza to, \u017ce port wskazuje kierunek, ale nie daje \u017cadnej gwarancji.<\/p>\n

W\u0142asno\u015b\u0107 prywatna uratuje pomys\u0142?<\/p>\n

W tej sytuacji inicjatorzy projektu przygotowuj\u0105 wariant awaryjny. Je\u015bli nie uda si\u0119 porozumie\u0107 z\u00a0miastem i\u00a0portem, pomnik mo\u017ce powsta\u0107 w\u00a0znacznie mniejszej skali – przy Domku Abrahama\"Mapka\"\/<\/a>, kt\u00f3ry znajduje si\u0119 w\u00a0r\u0119kach rodziny pomys\u0142odawcy.<\/p>\n

To rozwi\u0105zanie najprostsze formalnie i\u00a0mo\u017cliwe do szybkiej realizacji, ale jednocze\u015bnie najmniej presti\u017cowe.<\/p>\n

Zatem na razie projekt – mimo rosn\u0105cego zainteresowania i\u00a0deklaracji poparcia – wci\u0105\u017c pozostaje na etapie uzgodnie\u0144, a\u00a0ostateczny kszta\u0142t i\u00a0miejsce jego realizacji zale\u017c\u0105 od decyzji instytucji oraz znalezienia stabilnego finansowania.\n <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Historia koni, kt\u00f3re pomaga\u0142y budowa\u0107 port w\u00a0Gdyni, i\u00a0pr\u00f3ba ich upami\u0119tnienia w\u00a0postaci pomnika wracaj\u0105 do debaty publicznej przy okazji…\n","protected":false},"author":2,"featured_media":406362,"comment_status":"","ping_status":"","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":"","_share_on_mastodon":"0"},"categories":[51610],"tags":[74971,7702,67265,20400,74970,3949,2792,12067,74968,6675,8700,1048,1064,291,52206,52209,52207,52208,15232,2610,74961,74967,37541,74963,74964,74965,74966,8807,18707,51909,1066,37650,42,38,40,39,41,16651,74962,22272,12028,1756,207,11541,2410,74975,511,1063,629,63281,74974,74969,74973,74972,4000,10570,26760,2588,58341,74976,22966],"class_list":["post-406361","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","category-gdansk","tag-andrzej-skwiercz","tag-budowa","tag-but","tag-czlowiek","tag-dabrowka-tyslewicz","tag-debata","tag-decyzja","tag-dzielo","tag-eugeniusz-kwiatkowski","tag-felietony","tag-forma","tag-gdansk","tag-gdynia","tag-historia","tag-historia-trojmiasta","tag-historyczna-gdynia","tag-historyczny-gdansk","tag-historyczny-sopot","tag-instytucja","tag-inwestycja","tag-kon","tag-kon-gdynia","tag-konie","tag-konie-budowaly-port","tag-konie-budujace-gdynie","tag-konie-gdynia","tag-konie-port","tag-konstrukcja","tag-ladunek","tag-metoda","tag-miasto","tag-noga","tag-pl","tag-poland","tag-polish","tag-polska","tag-polski","tag-pomnik","tag-pomnik-konia","tag-poparcie","tag-port","tag-praca","tag-projekt","tag-realizacja","tag-rzeczpospolita","tag-rzezbiarka","tag-smierc","tag-sopot","tag-sprzet","tag-stulecie","tag-szlupa","tag-tadeusz-wenda","tag-torf","tag-torfowisko","tag-trojmiasto","tag-warunek","tag-wizja","tag-wypadek","tag-znak-zapytania","tag-zrebak","tag-zwierze"],"share_on_mastodon":{"url":"","error":"Validation failed: Text character limit of 500 exceeded"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/406361","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=406361"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/406361\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/406362"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=406361"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=406361"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=406361"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}