![\"\"](\"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/klikalny-1440x860.jpg\")
<\/a><\/p>\nPrezydent wi\u0119cej straci\u0142 ni\u017c zyska\u0142<\/p>\n
3 maja prezydent Karol Nawrocki powo\u0142a\u0142 \u201etrzon\u201d Rady ds.\u00a0Nowej Konstytucji, czym chyba wi\u0119cej straci\u0142 ni\u017c zyska\u0142. Politycy koalicji rz\u0105dz\u0105cej dostali kolejny pretekst, by\u00a0odtwarza\u0107 do\u00a0znudzenia p\u0142yt\u0119 zgranych melodii: \u201eKonstytucji wystarczy przestrzega\u0107\u201d czy\u00a0\u201enie zmienia si\u0119 zasad z\u00a0tymi, kt\u00f3rzy\u00a0je\u00a0\u0142ami\u0105\u201d.<\/p>\n
Politycy Koalicji Obywatelskiej i\u00a0mniejszo\u015bciowych koalicjant\u00f3w zapowiedzieli, \u017ce\u00a0swoich przedstawicieli do\u00a0prac takiego organu nie\u00a0oddeleguj\u0105. Jedynie lider PSL W\u0142adys\u0142aw Kosiniak-Kamysz jakkolwiek podj\u0105\u0142 prezydenck\u0105 inicjatyw\u0119, wskazuj\u0105c, \u017ce\u00a0\u201eje\u015bli ustawa zasadnicza wymaga doprecyzowania, to\u00a0w\u00a0kierunku wzmocnienia naszego bezpiecze\u0144stwa\u201d.<\/p>\n
Jakkolwiek trudno odm\u00f3wi\u0107 s\u0142uszno\u015bci takiej refleksji, to\u00a0powa\u017cne znaki zapytania budzi zaproponowana przez\u00a0szefa MON recepta: wpisanie do\u00a0ustawy zasadniczej cz\u0142onkostwa Polski w\u00a0Unii Europejskiej.<\/p>\n
Bardziej bolesne dla Karola Nawrockiego by\u0142y reakcje jego umiarkowanych, niepartyjnych sympatyk\u00f3w, jak cho\u0107by lider\u00f3w \u015brodowiska \u201eTak dla CPK\u201d. W\u015br\u00f3d twitterowych influenser\u00f3w tej\u00a0raczej umiarkowanej, prorozwojowej centroprawicy dominowa\u0142a emocja rozczarowania zar\u00f3wno personalnym (Julia Przy\u0142\u0119bska), jak i\u00a0pokoleniowym (\u015brednia wieku powy\u017cej 70-tki) kszta\u0142tem tego cia\u0142a.<\/p>\n
Udzia\u0142 w\u00a0gremium os\u00f3b budz\u0105cych punktow\u0105, ba\u0144kow\u0105 sympati\u0119 \u2013 na\u00a0ideowej prawicy to\u00a0przypadek Marka Jurka, a\u00a0w\u015br\u00f3d symetryst\u00f3w profesora Ryszarda Piotrowskiego \u2013 nie\u00a0zmieni\u0142o powszechnego wra\u017cenia, \u017ce\u00a0powo\u0142anie Rady nie\u00a0rozbudzi\u0142o nadziei zwolennik\u00f3w g\u0142\u0119bokiej przebudowy ustroju.<\/p>\n
Sk\u0142ad Rady do\u015b\u0107 kiepsko komponowa\u0142 si\u0119 z\u00a0przes\u0142aniem prezydenta w\u00a0okoliczno\u015bciowym przem\u00f3wieniu. M\u00f3wi\u0142 w\u00a0nim przecie\u017c o\u00a0\u201ekonstytucji nowej generacji roku 2030\u201d, co\u00a0z\u00a0zestawieniu z\u00a0list\u0105 \u201epeseli\u201d prezydenckich doradc\u00f3w zabrzmia\u0142o raczej groteskowo. <\/p>\n
Z\u00a0kolei merytoryczne przes\u0142anie \u015bwi\u0105tecznego wyst\u0105pienia Karola Nawrockiego zosta\u0142o odebrane jako postanowienie w\u00a0centrum sporu alternatywy: ustr\u00f3j prezydencki czy\u00a0parlamentarno-gabinetowy.<\/p>\n
Dominuje wra\u017cenie, \u017ce\u00a0prezydencka inicjatywa zosta\u0142a zaprezentowana w\u00a0spos\u00f3b daleki od\u00a0idealnego. Zabrak\u0142o konkret\u00f3w, przekonuj\u0105cej opowie\u015bci czy\u00a0cho\u0107by wiarygodnego symbolu nowego otwarcia debaty ustrojowej.<\/p>\n
Takim symbolem nie\u00a0sta\u0142o si\u0119, wbrew intencjom, powo\u0142anie nieoczywistych politycznie cz\u0142onk\u00f3w prezydenckiej Rady \u2013 wiekowych J\u00f3zefa Zycha ze\u00a0\u015brodowiska PSL czy\u00a0Barbary Piwnik i\u00a0Jacka Majchrowskiego wywodz\u0105cych si\u0119 ze\u00a0\u015brodowisk postkomunistycznych.<\/p>\n
Wygl\u0105da na\u00a0to, \u017ce\u00a0prezydent sam nie\u00a0ma\u00a0dzi\u015b jasnego pomys\u0142u w\u00a0tej\u00a0sprawie. Bardziej sprawia wra\u017cenie kogo\u015b, kto szuka kierunku ni\u017c kogo\u015b, kto wie, dok\u0105d chce doj\u015b\u0107. Mo\u017cna odnie\u015b\u0107 wra\u017cenie, \u017ce\u00a0uzna\u0142 po\u00a0prostu, i\u017c\u00a0przy okazji \u015awi\u0119ta Trzeciego Maja wypada powiedzie\u0107 co\u015b o\u00a0nowej konstytucji.<\/p>\n
Trudno jednak oczekiwa\u0107, \u017ce\u00a0z\u00a0tej\u00a0inicjatywy wyniknie co\u015b powa\u017cnego, skoro sam jej autor zdaje si\u0119 nie\u00a0wierzy\u0107 w\u00a0jej powodzenie.<\/p>\n
Z\u0142e pomys\u0142y Marcina Mastalerka<\/p>\n
Okazj\u0119 do\u00a0przypomnienia o\u00a0sobie \u015bwiatu wykorzysta\u0142 za\u00a0to\u00a0by\u0142y szef gabinetu prezydenta Andrzeja Dudy, Marcin Mastalerek. Zapowiedzia\u0142 podj\u0119cie obywatelskiej inicjatywy referendalnej, w\u00a0efekcie kt\u00f3rej\u00a0to\u00a0drog\u0105 demokracji bezpo\u015bredniej Polacy mieliby zdecydowa\u0107, czy\u00a0chc\u0105 systemu prezydenckiego, czy\u00a0kanclerskiego. Zasugerowa\u0142 r\u00f3wnie\u017c, \u017ce\u00a0terminem takiego referendum powinny by\u0107 wybory parlamentarne jesieni\u0105 2027 roku.<\/p>\n
Pomys\u0142 Mastalerka nale\u017cy traktowa\u0107 raczej w\u00a0kategoriach b\u0142yskotliwego wyborczego pomys\u0142u spin doktora bez\u00a0partyjnego przydzia\u0142u, a\u00a0nie\u00a0powa\u017cnej ustrojowej inicjatywy. Sprowadza si\u0119 wszak do\u00a0intencji, by\u00a0po\u0142\u0105czone g\u0142osowanie wyborcze i\u00a0referendalne przemieni\u0107 w\u00a0plebiscyt: \u201ekanclerz Tusk czy\u00a0prezydent Nawrocki?\u201d. Brzmi dla niekt\u00f3rych atrakcyjnie, ale\u00a0z\u00a0trosk\u0105 o\u00a0Rzeczpospolit\u0105 ma\u00a0niewiele wsp\u00f3lnego. <\/p>\n
Po\u00a0pierwsze, pomys\u0142 \u0142\u0105czenia referendum z\u00a0wyborami w\u00a0dzisiejszych warunkach prawnych jest po\u00a0prostu szkodliwy. Bole\u015bnie przekona\u0142o si\u0119 o\u00a0tym w\u00a02023 roku Prawo i\u00a0Sprawiedliwo\u015b\u0107. W\u00f3wczas stratedzy PiS przekonani byli, \u017ce\u00a0\u0142\u0105cz\u0105c referendum z\u00a0wyborami wynale\u017ali wyborcze wunderwaffe. W\u00a0praktyce \u2013 weszli na\u00a0grabie, kt\u00f3rymi 15 pa\u017adziernika uderzyli si\u0119 mi\u0119dzy oczy.<\/p>\n
Mamy skandalicznie dziurawe prawo o\u00a0finansowaniu kampanii referendalnej. Inaczej ni\u017c kampani\u0119 wyborcz\u0105 \u2013 t\u0119\u00a0referendaln\u0105 mo\u017cna finansowa\u0107 z\u00a0dowolnych \u015brodk\u00f3w, bez\u00a0\u017cadnej kontroli. To\u00a0relikt prawa o\u00a0referendum pisanego pod\u00a0potrzeby g\u0142osowania ws. akcesji do\u00a0UE, kt\u00f3ry\u00a0przemieni\u0142 wybory 2023\u00a0r. w\u00a0jazd\u0119 bez\u00a0trzymanki.<\/p>\n
Jak to\u00a0zadzia\u0142a\u0142o w\u00a0praktyce? Indywidualnie politycy r\u00f3\u017cnych opcji obchodzili finansowe limity swoich kampanii, uczestnicz\u0105c w\u00a0rzekomej \u201ekampanii referendalnej\u201d, co\u00a0samo w\u00a0sobie jest ju\u017c patologi\u0105. Co\u00a0gorsza, dziury w\u00a0prawie wykorzystano te\u017c w\u00a0spos\u00f3b systemowy po\u00a0obu stronach polsko-polskiej wojny.<\/p>\n
Z\u00a0jednej \u2013 ob\u00f3z rz\u0105dz\u0105cej prawicy uruchomi\u0142 miliony z\u0142otych z\u00a0rozmaitych fundacji Skarbu Pa\u0144stwa. Z\u00a0drugiej \u2013 co\u00a0okaza\u0142o si\u0119 du\u017co bardziej skuteczne \u2013 przeciwnicy rz\u0105du obficie skorzystali z\u00a0nielimitowanych, wielomilionowych \u015brodk\u00f3w biznesowych i\u00a0zagranicznych, by\u00a0finansowa\u0107 kampani\u0119 \u201ereferendaln\u0105\u201d.<\/p>\n
W\u00a0praktyce \u2013 wzywali do\u00a0bojkotu referendum i\u00a0g\u0142osowania \u201eprzeciwko PiS\u201d w\u00a0wyborach, mobilizuj\u0105c skuteczn\u0105, internetow\u0105 kampani\u0105 grupy dot\u0105d nieuczestnicz\u0105ce w\u00a0wyborach. To\u00a0w\u0142a\u015bnie sta\u0142o si\u0119 \u017ar\u00f3d\u0142em rekordowej frekwencji w\u00a0wyborach i\u00a0niewystarczaj\u0105cej w\u00a0referendum \u2013 bojkotowanym przez\u00a0przeciwnik\u00f3w PiS.<\/p>\n
Jaki by\u0142by zatem realny efekt wdro\u017cenia w\u00a0\u017cycie propozycji Mastalerka? Mo\u017cliwo\u015b\u0107 legalnego finansowania \u201ekampanii referendalnej\u201d r\u00f3wnoleg\u0142ej z\u00a0wyborami parlamentarnymi przez\u00a0podleg\u0142e rz\u0105dowi Donalda Tuska sp\u00f3\u0142ki Skarbu Pa\u0144stwa, zagraniczny biznes i\u00a0mi\u0119dzynarod\u00f3wk\u0119 anty-prawicowych NGO\u2019s\u00f3w. <\/p>\n
Mo\u017cliwy by\u0142by tak\u017ce skutek du\u017co bardziej gro\u017any. To\u00a0uchylenie furtki legalnemu udzia\u0142owi w\u00a0propagandzie oko\u0142owyborczej podmiot\u00f3w wprost finansowanych przelewami z\u00a0Rosji.<\/p>\n
Decyzj\u0105 zwolennik\u00f3w akcesji Polski do\u00a0Unii Europejskiej w\u00a02003\u00a0r., kszta\u0142tuj\u0105cych prawo o\u00a0referendach, nie\u00a0ma\u00a0\u017cadnych przeszk\u00f3d, by\u00a0do\u00a0kraju wje\u017cd\u017ca\u0142y ci\u0119\u017car\u00f3wki z\u00a0rublami z\u00a0Kremla i\u00a0zupe\u0142nie legalnie wydawano je\u00a0przy okazji kolejnych wyborach na\u00a0rozmaite \u201ereferendalne\u201d kampanie Braun\u00f3w, Maciak\u00f3w i\u00a0Bartoszewicz\u00f3w wybor\u00f3w 2027 roku.<\/p>\n
Je\u017celi zatem kiedykolwiek mieliby\u015bmy powt\u00f3rzy\u0107 eksperyment z\u00a0referendum r\u00f3wnoleg\u0142ym do\u00a0wybor\u00f3w, to\u00a0warunkiem wst\u0119pnym jest wcze\u015bniejsza naprawa przepis\u00f3w o\u00a0finansowaniu kampanii.<\/p>\n
System prezydencki czy\u00a0kanclerski? Ostatni z\u00a0naszych problem\u00f3w<\/p>\n
Przejd\u017amy do\u00a0tre\u015bci sporu ustrojowego. Z\u00a0du\u017cym dystansem podchodz\u0119 do\u00a0pomys\u0142\u00f3w, by\u00a0w\u00a0centrum debaty ustrojowej stawia\u0107 dylemat: model prezydencki czy\u00a0kanclerski?<\/p>\n
To\u00a0pogl\u0105d niepopularny, ale\u00a0konsekwentnie uwa\u017cam, \u017ce\u00a0dwug\u0142owa egzekutywa idealnie wpisuje si\u0119 w\u00a0sarmackie z\u00a0ducha polityczne DNA Polak\u00f3w, kt\u00f3rym\u00a0jest niech\u0119\u0107 wzgl\u0119dem \u201eabsolutum dominium\u201d, nieufno\u015b\u0107 wobec silnej i\u00a0skoncentrowanej w\u00a0jednym r\u0119ku w\u0142adzy. <\/p>\n
S\u0105dz\u0119 \u2013 a\u00a0utwierdza mnie w\u00a0tym zar\u00f3wno wyborcze zwyci\u0119stwo Karola Nawrockiego<\/a>, jak i\u00a0lepsza, ni\u017c wi\u0119kszo\u015b\u0107 komentator\u00f3w jest gotowa to\u00a0przyzna\u0107, praktyka kohabitacji prawicowych Prezydent\u00f3w RP\u00a0z\u00a0rz\u0105dem Donalda Tuska<\/a> \u2013 \u017ce\u00a0w\u00a0blisko trzydzie\u015bci lat obowi\u0105zywania konstytucji nauczyli\u015bmy si\u0119 maksymalizowa\u0107 zalety i\u00a0minimalizowa\u0107 koszty takiego rozproszonego systemu w\u0142adzy.<\/p>\n Nie\u00a0widz\u0119 najmniejszych powod\u00f3w by\u00a0uzna\u0107, \u017ce\u00a0w\u00a0radykalnie spolaryzowanej Polsce, gdzie kolejne wybory rozstrzygane s\u0105\u00a0coraz mniejsz\u0105 r\u00f3\u017cnic\u0105 g\u0142os\u00f3w, nale\u017ca\u0142oby istotnie zwi\u0119ksza\u0107 kompetencje kt\u00f3rej\u015b ze\u00a0stron. Wprost przeciwnie.<\/p>\n Im\u00a0wi\u0119cej polaryzacji, tym skuteczniej kohabitacja prezydenta i\u00a0premiera ma\u00a0szans\u0119 stanowi\u0107 polsk\u0105 wersj\u0119 systemu \u201echecks and balances\u201d, swoistej zapory przed\u00a0ca\u0142kowit\u0105 i\u00a0nieskr\u0119powan\u0105 dominacj\u0105 obozu, kt\u00f3ry\u00a0w\u00a0dniu g\u0142osowania uzyska\u0142 przewag\u0119 kilkuset tysi\u0119cy g\u0142os\u00f3w.<\/p>\n Pokazuj\u0105 to\u00a0cz\u0119ste weta Andrzeja Dudy wobec najbardziej kontrowersyjnych pomys\u0142\u00f3w PiS \u2013 od\u00a0ustaw s\u0105dowych z\u00a0lata 2017 roku, przez\u00a0ordynacj\u0119 do\u00a0Parlamentu Europejskiego, po\u00a0lex TVN i\u00a0lex Czarnek. To\u00a0ograniczenie dzia\u0142a wi\u0119c\u00a0nawet wtedy, gdy\u00a0prezydent i\u00a0premier pochodz\u0105 z\u00a0tego samego obozu politycznego.<\/p>\n S\u0105\u00a0pilniejsze sprawy<\/p>\n Konstytucja 1997 roku ma\u00a0szereg wad. Trudno zrozumie\u0107, dlaczego zatem najcz\u0119\u015bciej krytykowana jest \u2013 i\u00a0co\u00a0gorsza g\u0142\u00f3wnie na\u00a0prawicy! \u2013 za\u00a0dwie rzeczy, kt\u00f3re uda\u0142y si\u0119 w\u00a0niej najlepiej. To\u00a0po\u00a0pierwsze w\u0142a\u015bnie ten do\u015b\u0107 unikalny, polski model dwug\u0142owej egzekutywy. Po\u00a0drugie \u2013 zawarty w\u00a0niej korze\u0144 aksjologiczny.<\/p>\n Oparty jest o\u00a0katalog co\u00a0do\u00a0zasady konserwatywnych, chrze\u015bcija\u0144sko-demokratycznych i\u00a0ordoliberalnych odwo\u0142a\u0144 w\u00a0sferze warto\u015bci, z\u00a0kt\u00f3rych\u00a0wyprowadzone s\u0105\u00a0gwarancje praw i\u00a0wolno\u015bci.<\/p>\n Du\u017co wi\u0119cej ni\u017c normatywnej tre\u015bci konstytucji mo\u017cna zarzuci\u0107 realizacji zawartych w\u00a0niej warto\u015bci, wolno\u015bci i\u00a0praw. To\u00a0jednak nieustaj\u0105co powinno nas sk\u0142ania\u0107 raczej do\u00a0upominania si\u0119 o\u00a0\u201eruch egzekucyjny\u201d Konstytucji RP\u00a0z\u00a01997 ni\u017c o\u00a0jej ca\u0142o\u015bciow\u0105 zmian\u0119.<\/p>\n Z\u00a0pewno\u015bci\u0105, o\u00a0czym na\u00a0tych \u0142amach pisali\u015bmy wielokrotnie, pilniej ni\u017c g\u0142\u0119bokiej ustrojowej przebudowy potrzebujemy punktowego resetu, kt\u00f3ry\u00a0pozwoli\u0142by nam wyj\u015b\u0107 ze\u00a0spor\u00f3w o\u00a0wymiar sprawiedliwo\u015bci i\u00a0rol\u0119 Trybuna\u0142u Konstytucyjnego.<\/p>\n To\u00a0jednak wymaga propozycji raczej technokratycznych i\u00a0\u201enudnych\u201d ni\u017c spektakularnych i\u00a0przynosz\u0105cych \u0142atwe punkty w\u00a0codziennych partyjnych przepychankach na\u00a0platformie X, tiktokowych rolkach czy\u00a0telewizyjnych studiach.<\/p>\n Nie\u00a0jest wszak przypadkiem, \u017ce\u00a0cho\u0107 za\u00a0resetem opowiada si\u0119 wielu \u2013 od\u00a0Mentzena przez\u00a0Kosiniaka-Kamysza po\u00a0Zandberga<\/a> \u2013 to\u00a0nikt dot\u0105d nie\u00a0po\u0142o\u017cy\u0142 na\u00a0stole swojej propozycji. Przygotowanie takiego projektu to\u00a0wszak mr\u00f3wcza, polityczno-ustrojowa praca, a\u00a0nie\u00a0happening czy\u00a0wiecowa deklaracja. \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u00a0\u00a0\u00a0<\/p>\n Wreszcie, potrzebujemy przy okazji resetu rozwa\u017cy\u0107 wprowadzenie do\u00a0polskiej ustawy zasadniczej demokratycznych innowacji.<\/p>\n W\u015br\u00f3d tych godnych rozwa\u017cenia wyliczy\u0142bym: obligatoryjne referendum na\u00a0wniosek obywateli, instytucj\u0119 \u201eweta ludowego\u201d, wyb\u00f3r na\u00a0kluczowe urz\u0119dy pa\u0144stwowe (np.\u00a0Rzecznik Praw Obywatelskich, prezes NIK, s\u0119dziowie TK\u2026) wi\u0119kszo\u015bci\u0105 kwalifikowan\u0105 3\/5 lub 2\/3 parlamentu czy\u00a0ustanowienia ustaw konstytucyjnych (organicznych) w\u00a0najwa\u017cniejszych sprawach ustrojowych i\u00a0politycznych takich jak prawo wyborcze, ustr\u00f3j s\u0105d\u00f3w czy\u00a0gwarancje wolno\u015bci s\u0142owa.<\/p>\n Problem w\u00a0tym, \u017ce\u00a0to\u00a0niestety r\u00f3wnie\u017c \u201eszczeg\u00f3larstwo\u201d dla koneser\u00f3w refleksji o\u00a0dobrych instytucjach, a\u00a0nie\u00a0materia\u0142 na\u00a0plebiscyt, kt\u00f3rym\u00a0mo\u017cna podreperowa\u0107 sonda\u017ce w\u00a0najbli\u017cszych wyborach.<\/p>\n Arcybiskup proponuje polityczn\u0105 amnesti\u0119<\/p>\n Po\u015br\u00f3d \u015bwi\u0105tecznych wyst\u0105pie\u0144 wok\u00f3\u0142 zmiany konstytucji najcelniejsze okaza\u0142o si\u0119 paradoksalnie autorstrwa nie\u00a0\u017cadnego z\u00a0politycznych lider\u00f3w, ale\u00a0ko\u015bcielnego hierarchy. W\u00a0okoliczno\u015bciowej homilii skierowanej do\u00a0pa\u0144stwowych decydent\u00f3w arcybiskup Adrian Galbas zwr\u00f3ci\u0142 uwag\u0119, \u017ce\u00a0tak\u00a0g\u0142\u0119boka zmiana jak ta\u00a0Konstytucji nie\u00a0mo\u017ce oby\u0107 si\u0119 bez\u00a0wcze\u015bniejszego prze\u0142omu o\u00a0charakterze polityczno-moralnym.<\/p>\n \u201ePodzia\u0142y s\u0105\u00a0g\u0142\u0119bokie, a\u00a0wojna, jak w\u00a0roku 1920, coraz bli\u017cej naszych granic. Wydaje si\u0119, \u017ce\u00a0jedynym rozs\u0105dnym wyj\u015bciem jest w\u00a0tej\u00a0sytuacji przebaczenie i\u00a0pojednanie, jaki\u015b rodzaj politycznej amnestii, wyzerowania kont wzajemnych win i\u00a0zas\u0142ug, aby trosk\u0119 o\u00a0Polsk\u0119 m\u00f3c zacz\u0105\u0107 niejako od\u00a0pocz\u0105tku\u201d \u2013 zwr\u00f3ci\u0142 uwag\u0119 metropolita warszawski.<\/p>\n Doda\u0142, \u017ce\u00a0\u201eje\u015bli obecna konstytucja okazuje si\u0119 niedoskona\u0142\u0105 i\u00a0je\u015bli jest realna szansa na\u00a0uchwalenie lepszej, mo\u017cna to\u00a0zrobi\u0107\u201d, ale\u00a0\u201eaby przygotowa\u0107 now\u0105 konstytucj\u0119 potrzeba jednak ludzi \u015bwiat\u0142ych, m\u0105drych, nieprzekupnych i\u00a0pokornych, kt\u00f3rzy\u00a0warto\u015bci b\u0119d\u0105 umieli przedk\u0142ada\u0107 nad\u00a0interesy, my\u015blenie dalekosi\u0119\u017cne nad\u00a0to, co\u00a0dora\u017ane i\u00a0chwilowe, dobro wsp\u00f3lne nad\u00a0prywat\u0119, a\u00a0uczciw\u0105 s\u0142u\u017cb\u0119 dla Rzeczpospolitej, nad\u00a0sto\u0142ki i\u00a0kariery.<\/p>\n Wierz\u0119, \u017ce\u00a0takich ludzi, po\u00a0ka\u017cdej stronie sceny politycznej, a\u00a0tak\u017ce niezaanga\u017cowanych w\u00a0polityk\u0119, mamy dzi\u015b w\u00a0Polsce wielu. Je\u015bli wi\u0119c\u00a0taka jest potrzeba, niech\u00a0pracuj\u0105 nad\u00a0now\u0105 konstytucj\u0105. P\u00f3ki jednak jej nie\u00a0ma, ta, kt\u00f3ra\u00a0jest, niech\u00a0b\u0119dzie szanowana i\u00a0zachowywana\u201d \u2013 przekonywa\u0142.<\/p>\n Trzy i\u00a0p\u00f3\u0142 drogi do\u00a0ustrojowej odnowy<\/p>\n Trudno nie\u00a0odnie\u015b\u0107 wra\u017cenia, \u017ce\u00a0wbrew marzeniom prezydenta Nawrockiego i\u00a0wielu lider\u00f3w prawicy od\u00a0momentu konstytucyjnego jeste\u015bmy dzi\u015b dalej ni\u017c bli\u017cej. Nie\u00a0zwalnia nas to\u00a0oczywi\u015bcie z\u00a0obowi\u0105zku pog\u0142\u0119biania ustrojowej refleksji, inicjowania debat i\u00a0poszukiwania optymalnych rozwi\u0105za\u0144. Wprost przeciwnie \u2013 jest dobry czas na\u00a0prowadzenie takich prac.<\/p>\n Warto jednak mie\u0107 \u015bwiadomo\u015b\u0107, w\u00a0jakich warunkach zmiana \u2013 czy\u00a0to\u00a0o\u00a0charakterze \u201eresetowej korekty\u201d czy\u00a0zupe\u0142nie nowej ustawy zasadniczej \u2013 mog\u0142aby zaistnie\u0107. Widz\u0119 trzy takie potencjalne okoliczno\u015bci.<\/p>\n Pierwsza to\u00a0ta, o\u00a0kt\u00f3rej\u00a0m\u00f3wi\u0142 arcybiskup Galbas \u2013 moment, w\u00a0kt\u00f3rym\u00a0zwa\u015bnieni politycy wobec realnego zagro\u017cenia wojennego uznaj\u0105 za\u00a0stosowne porzuci\u0107 najbardziej szkodliwe z\u00a0dotychczasowych spor\u00f3w.<\/p>\n Wymaga\u0142oby to\u00a0\u015bwiadomej i\u00a0zgodnej decyzji pa\u0144stwowych lider\u00f3w, najpewniej prezydenta i\u00a0premiera z\u00a0akceptacj\u0105 zdecydowanej wi\u0119kszo\u015bci ich partyjnego zaplecza. Decyzja taka wydaje si\u0119 skrajnie ma\u0142o prawdopodobna i\u00a0wyobra\u017calna jedynie w\u00a0sytuacji, kiedy klasa polityczna b\u0119dzie w\u00a0pe\u0142ni przekonana, \u017ce\u00a0stoimy u\u00a0progu ziszczenia si\u0119 w\u00a0tej\u00a0czy\u00a0innej formie obawy o\u00a0powa\u017cnym testowaniu przez\u00a0Rosjan artyku\u0142u 5 Traktatu P\u00f3\u0142nocnoatlantyckiego. <\/p>\n Mia\u0142aby wymiar tyle\u017c ustrojowy, co\u00a0polityczno-wsp\u00f3lnotowy \u2013 by\u0142aby skierowanym do\u00a0opinii publicznej sygna\u0142em, \u017ce\u00a0nadchodz\u0105 czasy na\u00a0tyle niebezpieczne, \u017ce\u00a0stare spory nie\u00a0maj\u0105 sensu i\u00a0potrzebujemy narodowej konsolidacji i\u00a0zgodnej pracy na\u00a0rzecz zwi\u0119kszenia wyporno\u015bci polskiego pa\u0144stwa.<\/p>\n Drug\u0105 rozwa\u017ca w\u00a0tek\u015bcie dla portalu Zero.pl wiceprezes Klubu Jagiello\u0144skiego Konstanty Pilawa<\/a>: to\u00a0model rozpisanej w\u0142a\u015bciwie na\u00a0dekady operacji wymiany elit, na\u00a0mod\u0142\u0119 budowy osiemnastowiecznych ku\u017ani nowych narodowych elit w\u00a0rodzaju Collegium Nobilium czy\u00a0Szko\u0142y Rycerskiej.<\/p>\n By\u0107 mo\u017ce na\u00a0efekty takiej elitotw\u00f3rczej pracy mogliby\u015bmy zobaczy\u0107 szybciej ni\u017c po\u00a0p\u00f3\u0142 wieku, jak mia\u0142o to\u00a0miejsce u\u00a0schy\u0142ku Rzeczypospolitej, ale\u00a0trudno nie\u00a0odnie\u015b\u0107 wra\u017cenia, \u017ce\u00a0efekt by\u0142by podobny do\u00a0\u00f3wczesnego \u2013 ujrzeliby\u015bmy go\u00a0zbyt p\u00f3\u017ano. <\/p>\n Trzecia to\u00a0scenariusz, w\u00a0kt\u00f3rym\u00a0emocja odbudowy ustroju staje si\u0119 politycznym paliwem nowego podzia\u0142u politycznego, kt\u00f3ry\u00a0przyjdzie po\u00a0epoce Kaczy\u0144skiego i\u00a0Tuska. Potrafi\u0119 sobie wyobrazi\u0107, \u017ce\u00a0wobec dalszego gnicia polskiego ustroju obci\u0105\u017caj\u0105cego obie strony plemiennego duopolu kt\u00f3ry\u015b z\u00a0kolejnych \u201enowych\u201d projekt\u00f3w politycznych postawi w\u00a0centrum swojej politycznej obietnicy oddoln\u0105, obywatelsk\u0105 i\u00a0upodmiatawiaj\u0105c\u0105 Polak\u00f3w prac\u0119 nad\u00a0wyj\u015bciem z\u00a0kryzysu konstytucyjnego.<\/p>\n Jak taki proces m\u00f3g\u0142by wygl\u0105da\u0107 \u2013 z\u00a0uwzgl\u0119dnieniem narodowej ankiety konstytucyjnej, paneli obywatelskich i\u00a0ostatecznie referendum \u2013 opisa\u0142em w\u00a02018 roku, gdy\u00a0inicjatywa referendum konstytucyjnego prezydenta Andrzeja Dudy zmierza\u0142a ku\u00a0oczywistemu upadkowi<\/a>.<\/p>\n Jakim\u015b \u2013 by\u0107 mo\u017ce najbardziej, cho\u0107 wci\u0105\u017c ma\u0142o prawdopodobnym \u2013 wariantem trzeciego scenariusza by\u0142oby wzi\u0119cie na\u00a0najwy\u017cszy sztandar ustrojowej odnowy przez\u00a0kt\u00f3rego\u015b z\u00a0potencjalnych mniejszych koalicjant\u00f3w po\u00a0wyborach 2027.<\/p>\n W\u00a0teorii Konfederacja Bosaka i\u00a0Mentzena w\u00a0obozie prawicy, a\u00a0Partia Razem w\u00a0obozie anty-PiS mog\u0142yby jako warunek swojego uczestniczenia w\u00a0koalicji po\u00a0kolejnych wyborach uczyni\u0107 co\u00a0najmniej przeprowadzenie resetu ustrojowego.<\/p>\n ***<\/p>\n Trudno dzi\u015b jednak na\u00a0powa\u017cnie prognozowa\u0107, \u017ce\u00a03 maja 2030 roku b\u0119dziemy mogli cieszy\u0107 si\u0119 z\u00a0nowego narodowego otwarcia, za\u017cegnania wieloletniej ustrojowej smuty kryzysu i\u00a0nowej konstytucji.<\/p>\n Je\u015bli ten scenariusz mia\u0142by si\u0119 zi\u015bci\u0107, to\u00a0chyba jedynie w\u00a0scenariuszu, w\u00a0kt\u00f3rym\u00a0impulsem ku\u00a0temu b\u0119dzie zewn\u0119trzne zagro\u017cenie na\u00a0tyle powa\u017cne i\u00a0u\u015bwiadomione, \u017ce\u00a0doprowadzi do\u00a0nag\u0142ego przebudzenia zar\u00f3wno polskich elit, jak i\u00a0wyborc\u00f3w. <\/p>\n Historia Konstytucji 3 Maja uczy nas jednak, \u017ce\u00a0je\u015bli impuls do\u00a0odnowy ustroju przychodzi wobec egzystencjalnego zagro\u017cenia pa\u0144stwa, to\u00a0jest ju\u017c zwyczajnie za\u00a0p\u00f3\u017ano, a\u00a0\u201emajowa jutrzenka\u201d staje si\u0119 na\u00a0kr\u00f3tki melodi\u0105 ku\u00a0pokrzepieniu serc, ale\u00a0przede wszystkim na\u00a0pokolenia \u2013 wyrzutem sumienia, \u017ce\u00a0reforma przysz\u0142a za\u00a0p\u00f3\u017ano.<\/p>\n Publikacja nie\u00a0zosta\u0142a sfinansowana ze\u00a0\u015brodk\u00f3w grantu kt\u00f3regokolwiek ministerstwa w\u00a0ramach jakiegokolwiek konkursu. Powsta\u0142a dzi\u0119ki Darczy\u0144com Klubu Jagiello\u0144skiego<\/a>, kt\u00f3rym\u00a0jeste\u015bmy wdzi\u0119czni za\u00a0mo\u017cliwo\u015b\u0107 dzia\u0142ania.<\/p>\n![\"\"](\"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/falat.jpg\")
<\/a><\/p>\n