S\u0105 wysokie, smuk\u0142e i budz\u0105 zachwyt. Maj\u0105 ogniste spojrzenie, czerwone pazury lub inne wyra\u017ane dodatki. Cz\u0119\u015b\u0107 zabytkowych szczeci\u0144skich pomp, zwanych „berlinkami”, ma ju\u017c ponad 100 lat, a wci\u0105\u017c nie mo\u017cna przej\u015b\u0107 obok nich oboj\u0119tnie. Pracownicy ZWiK przed sezonem sprawdzili wszystkie historyczne pompy, \u017ceby mieszka\u0144cy mogli podziwia\u0107 ich uroki.<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
Zabytkowe pompy \u201eberlinki\u201d w Szczecinie. Maj\u0105 nawet 120 lat i wci\u0105\u017c zachwycaj\u0105<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
W Szczecinie mamy dwa rodzaje pomp \u2013 zwyk\u0142e i te zabytkowe powszechnie nazywane \u201eberlinkami\u201d. Jest ich w Szczecinie blisko 30.<\/p>\n
<\/p>\n
Pracownicy ZWiK od wielu lat dbaj\u0105 o nie – konserwuj\u0105 i naprawiaj\u0105 tak, aby urz\u0105dzenia nadal cieszy\u0142y oko mieszka\u0144c\u00f3w i turyst\u00f3w odwiedzaj\u0105cych Szczecin, ale by\u0142y tak\u017ce funkcjonalne\u00a0– m\u00f3wi Hanna Pieczy\u0144ska, rzecznik prasowy Zak\u0142adu Wodoci\u0105g\u00f3w i Kanalizacji w Szczecinie. – Przed sezonem ka\u017cda z nich zosta\u0142a sprawdzona. Blisko 60% z nich dzia\u0142a, niekt\u00f3re wymagaj\u0105 prac konserwacyjnych i naprawczych. Kilka ju\u017c nie poda wody ze wzgl\u0119du wyschni\u0119te \u017ar\u00f3d\u0142o w miejscu posadowienia.<\/p>\n
<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
Historia pomp w Szczecinie si\u0119ga XIX wieku<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
Sie\u0107 wodoci\u0105gowa w Szczecinie zosta\u0142a uruchomiona 1865 roku, a pod koniec XIX wieku zacz\u0119to wiercenie studni i monta\u017c pomp. Po II wojnie \u015bwiatowej elementy ze zniszczonych pomp by\u0142y przek\u0142adane do tych, kt\u00f3re dzia\u0142a\u0142y i pozwala\u0142y zaczerpn\u0105\u0107 wody w zrujnowanym mie\u015bcie. <\/p>\n
W lipcu 2000 roku, pompy zosta\u0142y wpisane do rejestru zabytk\u00f3w i od tego momentu znajduj\u0105 si\u0119 pod piecz\u0105 miejskiego konserwatora zabytk\u00f3w. O to, by odzyska\u0142y i utrzymywa\u0142y sw\u00f3j blask, dbaj\u0105 mechanicy z warsztat\u00f3w ZWiK. Dokonuj\u0105 prawdziwych cud\u00f3w, aby uliczne zdroje by\u0142y pi\u0119kne i sprawne. Mozolnie naprawiaj\u0105 lub wymieniaj\u0105 zu\u017cyte mechanizmy pomp. <\/p>\n
Niejednokrotnie z pietyzmem musz\u0105 odtworzy\u0107 niekt\u00f3re z uszkodzonych element\u00f3w – wylewki w kszta\u0142cie smoka, tablice herbowe, li\u015bcie akantu, ozdobne korony oraz p\u0142askorze\u017aby z herbem miasta. Brakuj\u0105ce elementy s\u0105 odlewane, przy czym modele do nich projektowane s\u0105 komputerowo. Ca\u0142o\u015b\u0107 jest konserwowana i malowana. Nawet dzisiaj wi\u0119kszo\u015b\u0107 z nich za pomoc\u0105 r\u0119cznej d\u017awigni pompuje wod\u0119, chocia\u017c nie jest ona zdatna do spo\u017cycia przez ludzi. <\/p>\n
<\/p>\n
Z oblicze\u0144 wynika zatem, \u017ce nasze oryginalne \u201eberlinki\u201d maj\u0105 blisko 120 lat! – informuje\u00a0Hanna Pieczy\u0144ska. –\u00a0Dzisiaj na ulicach naszego miasta mo\u017cna zobaczy\u0107 28 tych pi\u0119knych pomp. Maj\u0105 one prawie 3 m wysoko\u015bci, podstaw\u0119 o wymiarach 61cmx61cm i \u015brednic\u0119 63 cm. Sk\u0142adaj\u0105 si\u0119 z \u017celiwnego korpusu i urz\u0105dze\u0144 ss\u0105co t\u0142ocz\u0105cych. Znajduje si\u0119 na nich m.in. herb miasta,\u00a0 korona wie\u0144cz\u0105ca g\u0142owic\u0119 i wylewka w formie smoczej paszczy.\u00a0\u00a0<\/p>\n
<\/p>\n
\nJak dzia\u0142aj\u0105 zabytkowe pompy „berlinki” w Szczecinie?<\/p>\n
\nZa pomoc\u0105 d\u017awigni opuszcza si\u0119 t\u0142ok w d\u00f3\u0142 cylindra. Powietrze w cylindrze spr\u0119\u017ca si\u0119, powoduje otworzenie si\u0119 zaworu t\u0142ocz\u0105cego w t\u0142oku i uchodzi. W czasie ruchu odwrotnego t\u0142ok unosi si\u0119 i ssie wod\u0119 dzi\u0119ki zmniejszeniu ci\u015bnienia w cylindrze i otwarciu si\u0119 zaworu ss\u0105cego w podstawie cylindra. Powtarzanie ruch\u00f3w d\u017awigni\u0105 powoduje zassanie wi\u0119kszej ilo\u015bci wody ni\u017c poprzednio, przedostanie si\u0119 wody przez zaw\u00f3r t\u0142oczny t\u0142oku i wypchni\u0119cie jej przez wylewk\u0119. Niekt\u00f3re z nich postawione zosta\u0142y na studniach o g\u0142\u0119boko\u015bci ponad 20m!<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
Szlak \u201eberlinek\u201d w Szczecinie \u2013 kto go stworzy\u0142 i jak powsta\u0142?<\/p>\n
\nZ propozycj\u0105 jego utworzenia wyszed\u0142 jeden z najbardziej znanych licencjonowanych szczeci\u0144skich przewodnik\u00f3w miejskich, pan Tomasz Wieczorek. <\/p>\n
I tak na Placu \u017bo\u0142nierza Polskiego, naprzeciw klubu 13 Muz jest pompa Heluni, przywo\u0142uj\u0105ca posta\u0107 szczeci\u0144skiej architektki Heleny Kurcyuszowej. Na trawniku oddzielaj\u0105cym pasy ruchu, na wprost Zamku Ksi\u0105\u017c\u0105t Pomorskich znajduje si\u0119 pompa Sydonii, szlachcianki pos\u0105dzonej o rzucenie kl\u0105twy na dynasti\u0119 Gryfit\u00f3w, w wyniku kt\u00f3rej r\u00f3d podobno wymar\u0142. Pompa Marianny \u2013 pierwszej \u017cony ksi\u0119cia Barnima I znajduje si\u0119 na skrzy\u017cowaniu 5 Lipca i Noakowskiego.
\n\u00a0<\/p>\n
<\/p>\n