{"id":417927,"date":"2026-05-09T06:08:10","date_gmt":"2026-05-09T06:08:10","guid":{"rendered":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/417927\/"},"modified":"2026-05-09T06:08:10","modified_gmt":"2026-05-09T06:08:10","slug":"cicha-rewolucja-na-polskiej-wsi-oto-kto-za-nia-stoi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/417927\/","title":{"rendered":"„Cicha rewolucja” na polskiej wsi. Oto kto za ni\u0105 stoi"},"content":{"rendered":"\n

Ewa Podsiad\u0142y-Natorska, Wirtualna Polska: Wasz raport pokazuje, \u017ce na polskiej wsi trwa „cicha rewolucja”, kt\u00f3rej g\u0142\u00f3wnymi bohaterkami s\u0105 kobiety.<\/p>\n

Ma\u0142gorzata Leszko, FemFund: M\u00f3wi\u0105c o\u00a0„cichej rewolucji”, m\u00f3wimy przede wszystkim o\u00a0tym, \u017ce odbywa si\u0119 ona niejako za kulisami. Kobiety coraz cz\u0119\u015bciej bior\u0105 sprawy w\u00a0swoje r\u0119ce: zak\u0142adaj\u0105 w\u0142asne organizacje i\u00a0ko\u0142a. Paradoksem jest to, \u017ce rz\u0105d PiS-u \u2013 generalnie niech\u0119tny prawom kobiet \u2013 po\u015brednio i\u00a0raczej niechc\u0105cy przyczyni\u0142 si\u0119 do ich emancypacji w\u0142a\u015bnie na wsi. Dzi\u0119ki ustawie o\u00a0ko\u0142ach gospody\u0144 wiejskich \u0142atwiej by\u0142o kobietom uzyska\u0107 pieni\u0105dze „na start” organizacji. Te pieni\u0105dze posz\u0142y na r\u00f3\u017cne cele \u2013 tak\u017ce na warsztaty samoobrony dla kobiet, badania profilaktyczne, rozw\u00f3j osobisty. Ale najwa\u017cniejsze jest to, \u017ce kobiety w\u00a0tych organizacjach dzia\u0142aj\u0105 wed\u0142ug w\u0142asnych regu\u0142 i\u00a0same decyduj\u0105 o\u00a0pieni\u0105dzach, co daje im poczucie si\u0142y i\u00a0niezale\u017cno\u015bci.<\/p>\n

Czarne Wesele w\u00a0polskiej wsi. Unikatowa tradycja mo\u017ce zaskoczy\u0107 <\/p>\n

<\/p>\n

Jak bardzo obraz spokojnej, tradycyjnej wsi rozmija si\u0119 z\u00a0rzeczywisto\u015bci\u0105 kobiet, kt\u00f3re \u017cyj\u0105 w\u00a0napi\u0119ciu mi\u0119dzy oczekiwaniami spo\u0142ecznymi a\u00a0w\u0142asn\u0105 potrzeb\u0105 niezale\u017cno\u015bci?<\/p>\n

To nie jest wy\u0142\u0105cznie kwestia mieszkanek wsi \u2013 pod wzgl\u0119dem praw kobiet zar\u00f3wno w\u00a0miastach, jak i\u00a0na terenach wiejskich jest wiele do zrobienia. Jednak na wsi oferta rozwoju i\u00a0mo\u017cliwo\u015bci realizowania swojej niezale\u017cno\u015bci s\u0105 mniejsze. Organizacja z\u00a0wojew\u00f3dztwa \u015bwi\u0119tokrzyskiego, kt\u00f3ra z\u00a0grantu FemFundu zorganizowa\u0142a w\u00a0stodole na podw\u00f3rku kino dla kobiet, uzna\u0142a: „U nas nie ma kina, wi\u0119c my sobie zrobimy w\u0142asne kino”. Cz\u0119sto tak to dzia\u0142a: \u017ceby m\u00f3c si\u0119 rozwija\u0107, spotyka\u0107, sp\u0119dza\u0107 czas poza tradycyjnymi rolami matki, \u017cony i\u00a0pracownicy, trzeba najpierw sobie tak\u0105 ofert\u0119 stworzy\u0107.<\/p>\n

\"Joanna<\/p>\n

Joanna Kuciel-Frydryszak napisa\u0142a bestseller. O „Ch\u0142opkach” m\u00f3wili wszyscy<\/p>\n

<\/a> <\/p>\n

Spotykaj\u0105 si\u0119 z\u00a0oporem spo\u0142ecznym?<\/p>\n

Niejednokrotnie. W\u00a0raporcie przytaczamy przyk\u0142ad ko\u0142a gospody\u0144 wiejskich na Mazowszu za\u0142o\u017conego w\u00a0jednej z\u00a0najbiedniejszych gmin powiatu. Na wie\u015b\u0107 o\u00a0za\u0142o\u017ceniu ko\u0142a i\u00a0remoncie \u015bwietlicy cz\u0119\u015b\u0107 m\u0119\u017cczyzn zacz\u0119\u0142a si\u0119 \u015bmia\u0107: „Na co one si\u0119 porywaj\u0105? Ko\u0142o se za\u0142o\u017cy\u0142y! Nie maj\u0105 co robi\u0107!”. Niekt\u00f3re kobiety opowiadaj\u0105: „Kiedy wychodz\u0119 na spotkanie, m\u0105\u017c pyta: a\u00a0co wy tam w\u0142a\u015bciwie b\u0119dziecie robi\u0107?”. Wszystko to pokazuje, \u017ce w\u00a0wielu miejscach wci\u0105\u017c pokutuje przekonanie, \u017ce kobieta powinna siedzie\u0107 w\u00a0domu.<\/p>\n

Jak wi\u0119c udaje im si\u0119 budowa\u0107 wsp\u00f3lnot\u0119 pomimo r\u00f3\u017cnic i\u00a0spo\u0142ecznej polaryzacji?<\/p>\n

<\/p>\n

To jeden z\u00a0najciekawszych wniosk\u00f3w z\u00a0bada\u0144. Dzia\u0142aczki na wsi s\u0105 ekspertkami od wsp\u00f3\u0142pracy pomimo podzia\u0142\u00f3w. Ko\u0142a gospody\u0144 wiejskich to jedne z\u00a0najbardziej r\u00f3\u017cnorodnych organizacji w\u00a0Polsce: s\u0105 w\u00a0nich rolniczki, nauczycielki, gospodynie domowe, radne, drobne przedsi\u0119biorczynie, osoby w\u00a0r\u00f3\u017cnym wieku. Nie jest tajemnic\u0105, \u017ce cz\u0119sto maj\u0105 skrajnie r\u00f3\u017cne pogl\u0105dy na polityk\u0119 \u2013 krajow\u0105 i\u00a0lokaln\u0105. Niekt\u00f3re s\u0105 bardzo wierz\u0105ce, inne nie chodz\u0105 do ko\u015bcio\u0142a. Jak sobie z\u00a0tym radz\u0105? Czasem umawiaj\u0105 si\u0119 na to, \u017ce nie rozmawiaj\u0105 o\u00a0polityce, bo maj\u0105 wa\u017cniejsze cele wsp\u00f3lne. Czasem staraj\u0105 si\u0119 pogodzi\u0107 r\u00f3\u017cne potrzeby. W\u00a0jednym z\u00a0k\u00f3\u0142 wszystkie osoby robi\u0105 palemki wielkanocne, cho\u0107 nie wszystkie s\u0105 religijne, ale to gest wobec kole\u017canek: komunikuje, \u017ce ka\u017cda osoba jest wa\u017cna.<\/p>\n

Najciekawsze s\u0105 te strategie, kt\u00f3re wykorzystuj\u0105 r\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107 ko\u0142a dla jego dobra. Tak dzieje si\u0119, kiedy organizacja „wysy\u0142a” jedn\u0105 z\u00a0kobiet dobrze znaj\u0105c\u0105 ksi\u0119dza, aby np. za\u0142atwi\u0107 dost\u0119p do salki parafialnej, a\u00a0inn\u0105 \u2013 kt\u00f3ra dobrze \u017cyje z\u00a0gmin\u0105 \u2013 aby negocjowa\u0107 z\u00a0w\u00f3jtem. To strategiczne wykorzystanie swoich zasob\u00f3w. Jedna z\u00a0dzia\u0142aczek powiedzia\u0142a wprost: „My nie musimy si\u0119 lubi\u0107, ale musimy si\u0119 dogadywa\u0107”.<\/p>\n

\"Zosta\u0142a<\/p>\n

Zosta\u0142a So\u0142tysem Roku. Ujawnia, o co prosz\u0105 j\u0105 mieszka\u0144cy wsi<\/p>\n

<\/a> <\/p>\n

Z\u00a0waszych bada\u0144 wynika te\u017c, \u017ce wiele kobiet dzia\u0142a bez bud\u017cetu i\u00a0systemowego wsparcia, cz\u0119sto \u0142ataj\u0105c dziury po pa\u0144stwie…<\/p>\n

Wiele miejscowo\u015bci, w\u00a0kt\u00f3rych prowadzi\u0142y\u015bmy badanie, mierzy si\u0119 z\u00a0problemami „wygaszania” pa\u0144stwa: we wsi zatrzymuje si\u0119 jeden autobus i\u00a0to tylko szkolny, a\u00a0spotka\u0107 mo\u017cna si\u0119 co najwy\u017cej w\u00a0sklepie lub w\u00a0ko\u015bciele. To mno\u017cy trudno\u015bci: je\u015bli nie masz prawa jazdy, nie pojedziesz do lekarza na badania kontrolne, nie znajdziesz pracy. Do tej pory pami\u0119tamy jeden z\u00a0grant\u00f3w, kt\u00f3ry przyzna\u0142y\u015bmy KGW z\u00a0Baran\u00f3wki na\u2026 rower \u2013 dla pani, kt\u00f3ra znalaz\u0142a prac\u0119, ale nie mog\u0142a do niej doje\u017cd\u017ca\u0107, bo nie mia\u0142a samochodu. Kobiety pomagaj\u0105 sobie nawzajem, ale te\u017c zajmuj\u0105 si\u0119 na wsi osobami, kt\u00f3re maj\u0105 najtrudniej. To one organizuj\u0105 wsparcie dla os\u00f3b z\u00a0niepe\u0142nosprawno\u015bciami i\u00a0dla os\u00f3b starszych \u017cyj\u0105cych w\u00a0biedzie. Robi\u0105 zrzutki, sprzedaj\u0105 swoje wyroby na cele charytatywne, organizuj\u0105 opiek\u0119. Tworz\u0105 spo\u0142eczn\u0105 tkank\u0119 troski i\u00a0solidarno\u015bci.<\/p>\n

Aktywizm na wsi \u2013 na co zwracacie uwag\u0119 \u2013 wi\u0105\u017ce si\u0119 jednak z\u00a0ogromnym obci\u0105\u017ceniem emocjonalnym i\u00a0fizycznym.<\/p>\n

<\/p>\n

Kobiety dzia\u0142aj\u0105ce na wsi spotykaj\u0105 si\u0119 z\u00a0krytyk\u0105, kt\u00f3ra cz\u0119sto ma pod\u0142o\u017ce seksistowskie. Jedna z\u00a0organizacji z\u00a0Podlasia do\u015bwiadczy\u0142a ogromnego hejtu po tym, jak kobiety przej\u0119\u0142y funkcje w\u00a0jej zarz\u0105dzie po latach w\u0142adzy „nieusuwalnych” pan\u00f3w. Inna zosta\u0142a wezwana na dywanik do proboszcza za wsp\u00f3\u0142prac\u0119 z\u00a0Funduszem Feministycznym. To tzw. backlash \u2013 cz\u0119ste zjawisko, kiedy kobiety wchodz\u0105 w\u00a0przestrze\u0144 publiczn\u0105 zarezerwowan\u0105 zwykle dla m\u0119\u017cczyzn.<\/p>\n

Ale obci\u0105\u017cenie to wynika te\u017c po prostu z\u00a0ogromnych oczekiwa\u0144 spo\u0142eczno\u015bci: zajmijcie si\u0119 tym, zr\u00f3bcie to. Towarzyszy temu te\u017c nieufno\u015b\u0107: ile na tym zarobi\u0142y? Warto pami\u0119ta\u0107, \u017ce wiele k\u00f3\u0142 odrzuca jednak ten sztywny gorset i\u00a0wybiera inaczej: przyjemno\u015b\u0107, czas sp\u0119dzony razem z\u00a0innymi kobietami, odpoczynek. Po latach \u017cycia dla innych, po latach pracy w\u00a0domu, na roli, w\u00a0zak\u0142adzie chc\u0105 te\u017c mie\u0107 co\u015b dla siebie.<\/p>\n

Zw\u0142aszcza \u017ce \u2013 nie ukrywajmy \u2013 lokalne w\u0142adze oraz instytucje cz\u0119sto korzystaj\u0105 z\u00a0pracy kobiet, nie zawsze j\u0105 doceniaj\u0105c czy wynagradzaj\u0105c.<\/p>\n

<\/p>\n

To zjawisko wci\u0105\u017c ma si\u0119 niestety dobrze. Wiele os\u00f3b oczekuje, \u017ce kobiety b\u0119d\u0105 pe\u0142ni\u0107 w\u00a0przestrzeni publicznej funkcj\u0119, kt\u00f3r\u0105 przez stulecia pe\u0142ni\u0142y w\u00a0domach, czyli b\u0119d\u0105 wykonywa\u0107 nieodp\u0142atn\u0105 prac\u0119: gotowa\u0107 na pikniku, wydawa\u0107 jedzenie, sprz\u0105ta\u0107, umila\u0107 czas innym. To budzi ogromn\u0105 gorycz. Dotyczy to jednak nie tylko lokalnych w\u0142adz. Jedno z\u00a0k\u00f3\u0142 opisa\u0142o nam, jak odezwa\u0142 si\u0119 do nich znany polski bloger\u2013influencer. W\u00a0zamian za promocj\u0119 ko\u0142a chcia\u0142, by kobiety\u2026 zrobi\u0142y dla niego darmowy catering na wydarzenie. Kobiety na szcz\u0119\u015bcie widz\u0105 to wszystko i\u00a0coraz cz\u0119\u015bciej m\u00f3wi\u0105 takiemu instrumentalnemu traktowaniu „stop”.<\/p>\n

Jedno z\u00a0k\u00f3\u0142, zamiast wystawi\u0107 swoje stoisko na do\u017cynkach gminy, zaproponowa\u0142o w\u00f3jtowi, \u017ce mog\u0105 poprowadzi\u0107 t\u0119 imprez\u0119 jako konferansjerki.<\/p>\n

Jak pani zauwa\u017cy\u0142a, ogrom pracy kobiet odbywa si\u0119 „przy okazji” \u2013 mi\u0119dzy obowi\u0105zkami domowymi, opiek\u0105, prac\u0105 zawodow\u0105. Czy m\u00f3wimy wtedy jeszcze o\u00a0aktywizmie, czy ju\u017c o\u00a0trzecim, nieodp\u0142atnym etacie?<\/p>\n

Niestety to zjawisko dotyczy nie tylko kobiet na wsi. Ca\u0142y sektor spo\u0142eczny ma p\u0142e\u0107 \u2013 to kobiety najcz\u0119\u015bciej anga\u017cuj\u0105 si\u0119 w\u00a0pomoc, protesty, zbi\u00f3rki, dzia\u0142ania na rzecz swoich spo\u0142eczno\u015bci. Wiele z\u00a0nich czerpie z\u00a0tego satysfakcj\u0119 i\u00a0rado\u015b\u0107. Daje im to poczucie sprawczo\u015bci. Kobiety maj\u0105 siln\u0105 motywacj\u0119 do dzia\u0142ania: cz\u0119sto robi\u0105 to z\u00a0my\u015bl\u0105 o\u00a0swoich dzieciach i\u00a0bliskich albo dlatego, \u017ce wkurza je krzywda, kt\u00f3r\u0105 widz\u0105 wok\u00f3\u0142. Chc\u0105 sprawiedliwszego \u015bwiata. Grozi to jednak przem\u0119czeniem i\u00a0wypaleniem, bo na d\u0142u\u017csz\u0105 met\u0119 jest to nie do pogodzenia. Dlatego wiele aktywistek z\u00a0czasem np. startuje w\u00a0wyborach, by mie\u0107 wi\u0119ksze mo\u017cliwo\u015bci dzia\u0142ania albo zaczyna pracowa\u0107 w\u00a0instytucjach publicznych, jak dom kultury, i\u00a0stamt\u0105d wprowadza zmian\u0119.<\/p>\n

Dla Wirtualnej Polski rozmawia\u0142a Ewa Podsiad\u0142y-Natorska<\/p>\n

\"Z<\/p>\n

Z miasta na wie\u015b z mi\u0142o\u015bci do rolnika. „Umia\u0142am tylko sia\u0107 rze\u017cuch\u0119”<\/p>\n

<\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Ewa Podsiad\u0142y-Natorska, Wirtualna Polska: Wasz raport pokazuje, \u017ce na polskiej wsi trwa „cicha rewolucja”, kt\u00f3rej g\u0142\u00f3wnymi bohaterkami s\u0105…\n","protected":false},"author":2,"featured_media":417928,"comment_status":"","ping_status":"","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[12],"tags":[32,33,36,37,27,34,35,28,31,25,42,38,40,39,41,29,30,26],"class_list":{"0":"post-417927","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-polska","8":"tag-breaking-news","9":"tag-breakingnews","10":"tag-featured-news","11":"tag-featurednews","12":"tag-headlines","13":"tag-latest-news","14":"tag-latestnews","15":"tag-naglowki","16":"tag-najwazniejsze-artykuly","17":"tag-news","18":"tag-pl","19":"tag-poland","20":"tag-polish","21":"tag-polska","22":"tag-polski","23":"tag-top-stories","24":"tag-topstories","25":"tag-wiadomosci"},"share_on_mastodon":{"url":"https:\/\/pubeurope.com\/@pl\/116543128182898931","error":""},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/417927","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=417927"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/417927\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/417928"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=417927"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=417927"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=417927"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}