Grup\u0119 Wagnera<\/a>, kt\u00f3rzy w pewnym momencie stanowili znaczn\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 wszystkich zabitych. P\u00f3\u017aniej trzon armii zacz\u0119li tworzy\u0107 „ochotnicy”, wyje\u017cd\u017caj\u0105cy do Ukrainy za pieni\u0105dze. Sytuacja maj\u0105tkowa tych grup jest r\u00f3\u017cna, a wi\u0119c r\u00f3\u017cne jest te\u017c prawdopodobie\u0144stwo, \u017ce po ich \u015bmierci zostanie otwarta sprawa spadkowa. <\/p>\nWszystkie te zmiany zosta\u0142y jednak uwzgl\u0119dnione w obliczeniach. Wsp\u00f3\u0142czynniki przeliczania spraw spadkowych na zgony wyliczono na podstawie najbardziej stabilnej i jednolitej grupy wojskowych \u2014 zawodowych oficer\u00f3w. Ich sk\u0142ad oraz sytuacja maj\u0105tkowa nie zmienia\u0142y si\u0119 istotnie w trakcie wojny, cho\u0107 og\u00f3lny udzia\u0142 oficer\u00f3w w\u015br\u00f3d zabitych jest niewielki i z czasem maleje.<\/p>\n
Znaj\u0105c wsp\u00f3\u0142czynniki dla oficer\u00f3w, badacze obliczyli ich udzia\u0142 w\u015br\u00f3d wszystkich os\u00f3b trafiaj\u0105cych na imienne listy poleg\u0142ych. Dodatkowo oszacowali wzgl\u0119dne prawdopodobie\u0144stwo pojawienia si\u0119 w Rejestrze Spraw Spadkowych zmar\u0142ych z innych grup. Tak powsta\u0142a tabela udzia\u0142\u00f3w i prawdopodobie\u0144stw, kt\u00f3r\u0105 wykorzystano do uwzgl\u0119dnienia zmieniaj\u0105cego si\u0119 sk\u0142adu rosyjskich wojskowych.<\/p>\n
Jak oddzieli\u0107 wojn\u0119 od zwyk\u0142ej \u015bmiertelno\u015bci?<\/p>\n
Skoro wiadomo ju\u017c, jak przelicza\u0107 sprawy spadkowe na zgony, wr\u00f3\u0107my do pytania, jak prawid\u0142owo policzy\u0107 nadwy\u017ck\u0119 spraw spadkowych. Mo\u017cna po prostu odj\u0105\u0107 od ca\u0142kowitej liczby spraw po rozpocz\u0119ciu wojny \u015bredni\u0105 liczb\u0119 spraw z okresu przedwojennego za ten sam czas. To dobry, ale do\u015b\u0107 zgrubny spos\u00f3b.<\/p>\n
Sprawdza si\u0119 bardzo dobrze w przypadku najm\u0142odszych m\u0119\u017cczyzn, poniewa\u017c zwyk\u0142a, niezwi\u0105zana z wojn\u0105 \u015bmiertelno\u015b\u0107 jest w tej grupie niezwykle niska \u2014 w ca\u0142ej Rosji umiera tygodniowo nieco ponad 200 m\u0119\u017cczyzn w wieku od 20 do 24 lat.<\/p>\n
Jednak wraz z wiekiem og\u00f3lna \u015bmiertelno\u015b\u0107 w ka\u017cdej populacji gwa\u0142townie, wr\u0119cz wyk\u0142adniczo ro\u015bnie, a udzia\u0142 zgon\u00f3w wojennych na tym tle szybko maleje. W rezultacie wraz z wiekiem „sygna\u0142” \u015bmierci wojennych zaczyna gin\u0105\u0107 w „szumie” zwyk\u0142ych, cywilnych zgon\u00f3w.<\/p>\n
Dalszy ci\u0105g artyku\u0142u pod materia\u0142em wideo <\/p>\n
Mog\u0142oby si\u0119 wi\u0119c wydawa\u0107, \u017ce trzeba ograniczy\u0107 si\u0119 do liczenia poleg\u0142ych tylko w\u015br\u00f3d m\u0142odych m\u0119\u017cczyzn i pomin\u0105\u0107 tych, kt\u00f3rzy maj\u0105 ponad 30\u201335 lat. W zastosowanej metodzie rozwi\u0105zano jednak r\u00f3wnie\u017c ten problem \u2014 tak, by da\u0142o si\u0119 policzy\u0107 poleg\u0142ych niemal we wszystkich grupach wiekowych, a\u017c do 59. roku \u017cycia.<\/p>\n
Zanim wyja\u015bnimy dok\u0142adnie, jak to zrobiono, sp\u00f3jrzmy na te same sprawy spadkowe po m\u0142odych m\u0119\u017cczyznach, ale roz\u0142o\u017cone nie wed\u0142ug daty otwarcia sprawy, tylko wed\u0142ug daty \u015bmierci spadkodawcy. Obraz od razu si\u0119 zmienia. Wida\u0107 gwa\u0142towny skok na pocz\u0105tku wojny, potem spadek latem 2022 r., po wycofaniu wojsk spod Kijowa, a nast\u0119pnie kolejny wzrost, osi\u0105gaj\u0105cy szczyt w latach 2024 i 2025.<\/p>\n
Je\u015bli do tych danych doda\u0107 sprawy spadkowe po kobietach w tym samym wieku, wida\u0107, \u017ce u nich w tym czasie nic podobnego si\u0119 nie dzieje \u2014 liczba zgon\u00f3w widocznych w rejestrze pozostaje bardzo stabilna. To kolejny mocny dow\u00f3d na to, \u017ce zjawisko obserwowane w\u015br\u00f3d m\u0142odych m\u0119\u017cczyzn jest anomali\u0105 bezpo\u015brednio zwi\u0105zan\u0105 z wojn\u0105.<\/p>\n
Na imiennych listach poleg\u0142ych kobiet prawie nie ma \u2014 zaledwie 20 na 200 tys. os\u00f3b \u2014 poniewa\u017c po stronie rosyjskiej w wojnie uczestnicz\u0105 niemal wy\u0142\u0105cznie m\u0119\u017cczy\u017ani. W Rejestrze Spraw Spadkowych u kobiet zauwa\u017calne wahania wyst\u0119puj\u0105 g\u0142\u00f3wnie w okresie pandemii COVID-19 i tylko w starszych grupach wiekowych, co jest ca\u0142kowicie spodziewane.<\/p>\n
Kluczowe okaza\u0142y si\u0119 op\u00f3\u017anienia<\/p>\n
Teraz kolejny krok: wszystkich spadkodawc\u00f3w podzielono na dwie grupy. Pierwsza to osoby, u kt\u00f3rych mi\u0119dzy \u015bmierci\u0105 a wystawieniem aktu zgonu min\u0119\u0142y mniej ni\u017c dwa tygodnie \u2014 tak zwane wczesne rejestracje. Druga to osoby, u kt\u00f3rych op\u00f3\u017anienie by\u0142o znaczne: od dw\u00f3ch tygodni do p\u00f3\u0142 roku.<\/p>\n
Spadkodawc\u00f3w z op\u00f3\u017anieniem przekraczaj\u0105cym p\u00f3\u0142 roku, kt\u00f3rzy nawet po rozpocz\u0119ciu wojny stanowi\u0105 mniej ni\u017c p\u00f3\u0142 procenta wszystkich m\u0142odych m\u0119\u017cczyzn, na razie wy\u0142\u0105czono z analizy. W normalnych warunkach przyt\u0142aczaj\u0105ca wi\u0119kszo\u015b\u0107 zgon\u00f3w rejestrowana jest w ci\u0105gu pierwszych dw\u00f3ch\u2013trzech dni, a p\u00f3\u017aniejsze rejestracje zdarzaj\u0105 si\u0119 g\u0142\u00f3wnie po \u015bwi\u0119tach i weekendach.<\/p>\n
Je\u015bli podzieli\u0107 sprawy po m\u0142odych m\u0119\u017cczyznach wed\u0142ug tego kryterium, okazuje si\u0119, \u017ce niemal ca\u0142y gwa\u0142towny wzrost z okresu wojny przypada na p\u00f3\u017ane rejestracje. W\u015br\u00f3d wczesnych rejestracji wzrost jest albo niewielki, albo nie ma go wcale.<\/p>\n
Oznacza to, \u017ce op\u00f3\u017anienie mi\u0119dzy \u015bmierci\u0105 a wystawieniem aktu zgonu jest dobrym sygna\u0142em prognostycznym. Pomaga odr\u00f3\u017cni\u0107 zwyk\u0142ych cywilnych zmar\u0142ych od wojskowych, kt\u00f3rych zgony zwykle rejestrowane s\u0105 po wielu tygodniach, a czasem nawet miesi\u0105cach od \u015bmierci.<\/p>\n
Aby dok\u0142adnie policzy\u0107 liczb\u0119 nadmiarowych spraw spadkowych r\u00f3wnie\u017c w starszych grupach wiekowych, gdzie „szum” cywilnej \u015bmiertelno\u015bci jest bardzo wysoki, zastosowano dwa zabiegi.<\/p>\n
Po pierwsze, liczono nadmiarowe sprawy wy\u0142\u0105cznie w\u015br\u00f3d p\u00f3\u017anych rejestracji, bo tam najlepiej wida\u0107 „sygna\u0142” \u015bmierci wojennych. Nast\u0119pnie, aby uzyska\u0107 ca\u0142kowit\u0105 liczb\u0119 poleg\u0142ych, ustalano udzia\u0142 takich p\u00f3\u017anych rejestracji ju\u017c wewn\u0105trz imiennych list poleg\u0142ych. Udzia\u0142 ten ma pewn\u0105 sezonowo\u015b\u0107, ale og\u00f3lnie pozostaje do\u015b\u0107 stabilny z tygodnia na tydzie\u0144.<\/p>\n
Po drugie, w modelu statystycznym przewiduj\u0105cym oczekiwan\u0105 liczb\u0119 spraw spadkowych po m\u0119\u017cczyznach wykorzystano bie\u017c\u0105c\u0105 liczb\u0119 spraw w Rejestrze Spraw Spadkowych otwartych po kobietach w tym samym wieku, kt\u00f3re zmar\u0142y w tym samym tygodniu. Pozwala to modelowi odfiltrowa\u0107 wahania \u015bmiertelno\u015bci dotykaj\u0105ce obie p\u0142cie w podobny spos\u00f3b i wy\u0142owi\u0107 tylko te nadmiarowe sprawy, kt\u00f3re wynikaj\u0105 z nadwy\u017ckowej \u015bmiertelno\u015bci m\u0119\u017cczyzn.<\/p>\n
Tak wygl\u0105da nadwy\u017cka „sprawowo\u015bci” \u2014 czyli nie sama \u015bmiertelno\u015b\u0107, lecz liczba spraw w rejestrze \u2014 wyliczona w ten spos\u00f3b dla najstarszej analizowanej grupy wiekowej, czyli m\u0119\u017cczyzn w wieku 55\u201359 lat. Wida\u0107, \u017ce liczba nadmiarowych spraw jest znaczna, mimo ogromnej og\u00f3lnej \u015bmiertelno\u015bci w tej grupie.<\/p>\n
Dalsze obliczenia mo\u017cna pokaza\u0107 na przyk\u0142adzie jednej grupy wiekowej w jednym tygodniu wojny.<\/p>\n
Znaj\u0105c ju\u017c wszystkie te za\u0142o\u017cenia, mo\u017cna obliczy\u0107 nadwy\u017ckow\u0105 \u015bmiertelno\u015b\u0107 m\u0119\u017cczyzn w wieku 20\u201324 lata w dziesi\u0105tym tygodniu pierwszego roku wojny.<\/p>\n
We\u017amy 10 tydzie\u0144 2022 r. i m\u0119\u017cczyzn w wieku 20\u201324 lata<\/p>\n
Wed\u0142ug Rejestru Spraw Spadkowych przed wojn\u0105 w tym okresie umiera\u0142o \u015brednio 41,3 m\u0119\u017cczyzny i 12,8 kobiety \u2014 chodzi o osoby widoczne w rejestrze, nie o wszystkich zmar\u0142ych w Rosji.<\/p>\n
Spo\u015br\u00f3d nich p\u00f3\u017anymi rejestracjami by\u0142o 2,6 m\u0119\u017cczyzny i 0,37 kobiety.<\/p>\n
W pierwszym roku wojny liczba ta w\u015br\u00f3d m\u0119\u017cczyzn gwa\u0142townie wzros\u0142a: zamiast trzech takich przypadk\u00f3w w 2021 r., w 2022 r. nagle by\u0142o ich 55, w 2023 r. \u2014 20, w 2024 r. \u2014 31, a w 2025 r. a\u017c 67.<\/p>\n
Prawie wszystkie te przypadki mo\u017cna uzna\u0107 za nadmiarowe. W najprostszym uj\u0119ciu mo\u017cna po prostu odj\u0105\u0107 \u015bredni\u0105: 55 minus 2,6 daje 52,4. Je\u015bli jednak uwzgl\u0119dni\u0107 sezonowo\u015b\u0107 oraz wieloletni trend spadku \u015bmiertelno\u015bci m\u0119\u017cczyzn w tej grupie, dok\u0142adna liczba nadmiarowych spraw z p\u00f3\u017an\u0105 rejestracj\u0105 zgonu wynosi 53,6.<\/p>\n
Z imiennych list wiadomo, \u017ce w tych tygodniach zgony by\u0142y rejestrowane z op\u00f3\u017anieniem tylko u 63 proc. wszystkich poleg\u0142ych. Pozosta\u0142e 37 proc. stanowi\u0142y wczesne rejestracje.<\/p>\n
Wiadomo te\u017c, \u017ce jedynie 69 proc. imiennie znanych poleg\u0142ych w tym wieku, maj\u0105cych stopie\u0144 oficerski, w og\u00f3le trafia do Rejestru Spraw Spadkowych.<\/p>\n
![\"Rosyjscy](\"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/FW4k9lBaHR0cHM6Ly9vY2RuLmV1L3B1bHNjbXMvTURBXy81ZTYxNjJmMjIxOTcwN2Y2ZmFhZjk5NDIxYTFiNTE2Ny5qcGeRlQLNB.jpeg\")
<\/p>\n
Rosyjscy \u017co\u0142nierze (zdj. ilustracyjne)Stringer\/Anadolu Agency via Getty Images \/ Getty Images<\/p>\n
Wreszcie wiadomo, \u017ce pod wzgl\u0119dem prawdopodobie\u0144stwa trafienia do rejestru zwykli wojskowi niemal nie r\u00f3\u017cnili si\u0119 wtedy od oficer\u00f3w. Wsp\u00f3\u0142czynnik, kt\u00f3ry pozwala uwzgl\u0119dni\u0107 t\u0119 r\u00f3\u017cnic\u0119, w analizowanym tygodniu by\u0142 bliski jedno\u015bci i wynosi\u0142 1,05.<\/p>\n
Nadwy\u017ckowa \u015bmiertelno\u015b\u0107 = (55 \u2212 1,5) \u00d7 (1 \/ 0,63) \u00d7 (1 \/ 0,69) \u00d7 1,052 = 129,2 osoby.<\/p>\n
Je\u015bli przeprowadzi\u0107 analogiczne obliczenia dla wszystkich tygodni wojny i wszystkich kohort wiekowych, otrzymujemy pe\u0142ny obraz dynamiki strat.<\/p>\n
Pojawia si\u0119 jednak pytanie: co z zaginionymi bez wie\u015bci?<\/p>\n
Do tej pory mowa by\u0142a wy\u0142\u0105cznie o „zwyk\u0142ych” wojskowych, czyli tych, kt\u00f3rych uznano za poleg\u0142ych wed\u0142ug standardowej procedury, przez urz\u0105d stanu cywilnego. Poprzednie szacunki publikowane od lipca 2023 roku r\u00f3wnie\u017c dotyczy\u0142y tylko tej podstawowej grupy strat bezpowrotnych.<\/p>\n
Jasne jest jednak, \u017ce w tej wojnie \u2014 jak w ka\u017cdej wojnie \u2014 znaczn\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 strat bezpowrotnych musz\u0105 stanowi\u0107 zaginieni bez wie\u015bci. To ludzie, kt\u00f3rzy niemal na pewno zgin\u0119li, ale nie ma na to bezpo\u015brednich dowod\u00f3w, przede wszystkim cia\u0142a.<\/p>\n
Przez d\u0142ugi czas nie da\u0142o si\u0119 o nich powiedzie\u0107 nic pewnego. Jedynym punktem zaczepienia by\u0142 przypadek 1. Armii Pancernej, kt\u00f3rej dokumenty znaleziono po odwrocie spod Kijowa i opublikowano w maju 2022 r. przez G\u0142\u00f3wny Zarz\u0105d Wywiadu Ukrainy.<\/p>\n
W pierwszym badaniu ustalono, \u017ce wojskowi figuruj\u0105cy w tych dokumentach jako zaginieni bez wie\u015bci z czasem trafiali na listy poleg\u0142ych, ale z dwukrotnie mniejszym prawdopodobie\u0144stwem ni\u017c ci, kt\u00f3rzy ju\u017c w dokumentach byli oznaczeni jako zabici.<\/p>\n
Poniewa\u017c w og\u00f3lnych rosyjskich statystykach s\u0105dowych nie by\u0142o wtedy wyra\u017anego wzrostu liczby spraw o uznanie za zaginionego lub zmar\u0142ego bez odnalezienia cia\u0142a, badacze s\u0105dzili, \u017ce zaginieni bez wie\u015bci stanowi\u0105 bardzo niewielk\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 og\u00f3lnych strat rosyjskich si\u0142 zbrojnych.<\/p>\n
Okaza\u0142o si\u0119 jednak, \u017ce tak nie jest.<\/p>\n
Od drugiej po\u0142owy 2024 r. w rosyjskich statystykach s\u0105dowych zaczyna si\u0119 gwa\u0142towny wzrost liczby spraw o uznanie kogo\u015b za zmar\u0142ego lub zaginionego bez wie\u015bci \u2014 wzrost niepor\u00f3wnywalny z tym, co obserwowano przed wojn\u0105.<\/p>\n
Ten wzrost sta\u0142 si\u0119 p\u00f3\u017aniej widoczny tak\u017ce w Rejestrze Spraw Spadkowych: zacz\u0119\u0142a si\u0119 tam pojawia\u0107 ogromna liczba spraw zak\u0142adanych po osobach, u kt\u00f3rych data \u015bmierci r\u00f3\u017cni si\u0119 od daty jej zarejestrowania o wiele miesi\u0119cy. Wcze\u015bniej by\u0142o to rzadkim wyj\u0105tkiem, natomiast od 2024 r. takich spraw spadkowych zebra\u0142o si\u0119 ju\u017c ponad 52 tys. A przecie\u017c, jak ju\u017c wspomniano, nie po ka\u017cdym poleg\u0142ym otwierana jest sprawa spadkowa.<\/p>\n
Niestety z takimi skrajnie p\u00f3\u017anymi rejestracjami nie da si\u0119 post\u0119powa\u0107 dok\u0142adnie tak samo jak ze „zwyk\u0142ymi” wojskowymi: nie mo\u017cna w prosty spos\u00f3b wyliczy\u0107 wsp\u00f3\u0142czynnik\u00f3w przeliczenia spraw na zgony, dokona\u0107 poprawek na sk\u0142ad spo\u0142eczny walcz\u0105cych i tak dalej.<\/p>\n
T\u0119 kategori\u0119 mo\u017cna jednak uwzgl\u0119dni\u0107 na jeden z trzech alternatywnych sposob\u00f3w<\/p>\n
1.<\/p>\n
Pierwszy spos\u00f3b polega na tym, by nie pr\u00f3bowa\u0107 szacowa\u0107 prawdziwej liczby zaginionych bez wie\u015bci, lecz po prostu policzy\u0107 \u0142\u0105czn\u0105 liczb\u0119 nadmiarowych spraw spadkowych w tej specyficznej grupie „skrajnie p\u00f3\u017anych” spadkodawc\u00f3w. Nadmiarowe oka\u017c\u0105 si\u0119 niemal wszystkie takie sprawy, bo przed wojn\u0105 tego typu zgony praktycznie si\u0119 nie zdarza\u0142y. W ten spos\u00f3b otrzymujemy minimalny szacunek liczby zaginionych bez wie\u015bci \u2014 52 tys. os\u00f3b do ko\u0144ca 2025 r.<\/p>\n
2.<\/p>\n
Drugi spos\u00f3b zak\u0142ada, \u017ce zaginieni bez wie\u015bci niczym nie r\u00f3\u017cni\u0105 si\u0119 od „zwyk\u0142ych” poleg\u0142ych: ich krewni z takim samym prawdopodobie\u0144stwem i w takim samym tempie id\u0105 do notariusza, aby za\u0142atwi\u0107 sprawy spadkowe; liczba oficer\u00f3w w\u015br\u00f3d nich nie odbiega od \u015bredniej na imiennych listach; a na te listy trafiaj\u0105 oni z takim samym prawdopodobie\u0144stwem jak polegli. Takie podej\u015bcie powinno da\u0107 najbardziej oczekiwan\u0105 liczb\u0119 zaginionych. Nie ma jednak mo\u017cliwo\u015bci sprawdzenia tych za\u0142o\u017ce\u0144. Szczeg\u00f3lnie w\u0105tpliwe jest ostatnie z nich: na imienne listy trafiaj\u0105 przede wszystkim osoby, o kt\u00f3rych pisze si\u0119 nekrologi \u2014 a kto b\u0119dzie pisa\u0142 nekrolog o cz\u0142owieku, kt\u00f3ry dawno temu zagin\u0105\u0142 na wojnie i dopiero po czasie zosta\u0142 formalnie uznany za zmar\u0142ego? Tak czy inaczej, ta metoda daje ok. 90 tys. os\u00f3b.<\/p>\n
3.<\/p>\n
Trzeci spos\u00f3b polega na rozdzieleniu \u017ar\u00f3de\u0142 informacji o tych dw\u00f3ch grupach wojskowych. „Zwyk\u0142ych” poleg\u0142ych mo\u017cna policzy\u0107 opisan\u0105 wcze\u015bniej metod\u0105, po prostu wy\u0142\u0105czaj\u0105c z niej skrajnie p\u00f3\u017ane rejestracje \u2014 zanim s\u0105dy zacz\u0119\u0142y masowo uznawa\u0107 zaginionych za zmar\u0142ych, takich przypadk\u00f3w by\u0142o nie wi\u0119cej ni\u017c 2,5 proc. Nast\u0119pnie do otrzymanej liczby mo\u017cna doda\u0107 zaginionych bez wie\u015bci, kt\u00f3rych da si\u0119 oszacowa\u0107 na podstawie analizy decyzji s\u0105d\u00f3w. Metoda ta opiera si\u0119 na obserwacji, \u017ce skrajnie p\u00f3\u017ana rejestracja prawie zawsze oznacza, i\u017c cz\u0142owiek zosta\u0142 uznany za zmar\u0142ego przez s\u0105d, a nie przez urz\u0105d stanu cywilnego. I odwrotnie: osoby uznane przez s\u0105d za zmar\u0142e niemal zawsze maj\u0105 skrajnie p\u00f3\u017an\u0105 rejestracj\u0119. Te dwa zbiory s\u0105 bardzo zbli\u017cone, cho\u0107 nie identyczne.<\/p>\n
Ile wi\u0119c takich os\u00f3b by\u0142o? O tym m\u00f3wi analiza orzecze\u0144 s\u0105dowych <\/p>\n
Pozwy o uznanie wojskowych za zaginionych lub zmar\u0142ych zacz\u0119\u0142y masowo trafia\u0107 do rosyjskich s\u0105d\u00f3w od lipca 2024 r. Wcze\u015bniej nie by\u0142o takiej aktywno\u015bci ani ze strony rodzin wojskowych, ani ze strony rosyjskiego Ministerstwa Obrony.<\/p>\n
Nie wiadomo, dlaczego pozwy w ca\u0142ym kraju zacz\u0119\u0142y nap\u0142ywa\u0107 w\u0142a\u015bnie od tej daty. Ustawa upraszczaj\u0105ca procedur\u0119 uznania wojskowego za zaginionego lub zmar\u0142ego zosta\u0142a przyj\u0119ta jeszcze wiosn\u0105 2023 r. Zgodnie z ni\u0105 uczestnik wojny mo\u017ce otrzyma\u0107 taki status po up\u0142ywie p\u00f3\u0142 roku od momentu, gdy po raz ostatni widziano go \u017cywego. Je\u017celi jednostka wojskowa mo\u017ce przygotowa\u0107 dokument potwierdzaj\u0105cy, \u017ce cz\u0142owiek zagin\u0105\u0142 w okoliczno\u015bciach zagra\u017caj\u0105cych \u017cyciu \u2014 czyli zgin\u0105\u0142, ale cia\u0142a nie uda\u0142o si\u0119 wydoby\u0107 \u2014 mo\u017cna uzna\u0107 go za zmar\u0142ego bez wcze\u015bniejszego etapu formalnego uznania za zaginionego.<\/p>\n
Dla Ministerstwa Obrony nie ma wi\u0119kszego znaczenia, czy dana osoba zostanie uznana za zaginion\u0105, czy za zmar\u0142\u0105. Ze strony resortu pozwy sk\u0142adane s\u0105 po to, by oczy\u015bci\u0107 listy osobowe z „martwych dusz” \u2014 taka motywacja pojawia si\u0119 w niekt\u00f3rych tre\u015bciach orzecze\u0144 s\u0105dowych. Oba statusy pozwalaj\u0105 usun\u0105\u0107 cz\u0142owieka z list os\u00f3b formalnie \u017cywych.<\/p>\n
Rozr\u00f3\u017cnienie pozw\u00f3w dotycz\u0105cych zaginionych i zmar\u0142ych jest mo\u017cliwe w\u0142a\u015bciwie tylko na podstawie pe\u0142nych tekst\u00f3w orzecze\u0144, kt\u00f3rych prawie nie ma w otwartym dost\u0119pie.<\/p>\n
\n- Od 2020 do 2023 r. liczba pozw\u00f3w o uznanie za zaginionego lub zmar\u0142ego w rosyjskich s\u0105dach nie zmienia\u0142a si\u0119 i wynosi\u0142a \u015brednio 8 tys. rocznie; <\/li>\n
- w 2024 r. do s\u0105d\u00f3w trafi\u0142o ju\u017c 23 tys. takich spraw, <\/li>\n
- a w 2025 r. \u2014 80 tys. <\/li>\n<\/ul>\n
O tym, \u017ce te pozwy dotycz\u0105 wojskowych, a nie na przyk\u0142ad cywil\u00f3w zaginionych na terenach przyfrontowych, \u015bwiadcz\u0105 przede wszystkim dane o wnioskodawcach w takich sprawach.<\/p>\n
Liczba wniosk\u00f3w sk\u0142adanych przez osoby fizyczne praktycznie si\u0119 nie zmieni\u0142a. Wzrost zapewni\u0142y sprawy, w kt\u00f3rych pojawiali si\u0119 dow\u00f3dcy jednostek wojskowych, struktury Ministerstwa Obrony albo sprawy z ukrytymi danymi powod\u00f3w \u2014 co tak\u017ce wskazuje na wojskowych.<\/p>\n
Ka\u017cdy pozew odpowiada jednej osobie; orzeczenia s\u0105dowe uznaj\u0105ce \u015bmier\u0107 kilku os\u00f3b naraz nie s\u0105 przewidziane.<\/p>\n
Jak s\u0105dy ods\u0142oni\u0142y prawdziwe straty?<\/p>\n
Znaj\u0105c podstawow\u0105, przedwojenn\u0105 liczb\u0119 wniosk\u00f3w o uznanie za zaginionego oraz liczb\u0119 spraw, kt\u00f3re trafi\u0142y do s\u0105d\u00f3w w 2024 i 2025 r., mo\u017cna obliczy\u0107 wzrost spowodowany wojn\u0105. Wynosi on oko\u0142o 86 tys. pozw\u00f3w do grudnia 2025 r. \u2014 to ostatnia data, dla kt\u00f3rej dost\u0119pne s\u0105 wystarczaj\u0105co kompletne dane s\u0105dowe. Liczba ta stanowi g\u00f3rn\u0105 granic\u0119 szacunku.<\/p>\n
Aby policzy\u0107 doln\u0105 granic\u0119, trzeba zastosowa\u0107 ostro\u017cn\u0105 metod\u0119, kt\u00f3ra wyklucza wszystkie mo\u017cliwe duplikaty, poniewa\u017c ta sama osoba mo\u017ce pojawia\u0107 si\u0119 w pozwach wi\u0119cej ni\u017c raz.<\/p>\n
Po pierwsze, cz\u0119\u015b\u0107 pozw\u00f3w jest oddalana \u2014 z powodu b\u0142\u0119d\u00f3w, nie\u015bcis\u0142ych danych albo sprzeciw\u00f3w ze strony rodzin \u2014 a cz\u0119\u015b\u0107 z nich potem sk\u0142adana jest ponownie. Oznacza to, \u017ce w\u015br\u00f3d 86,5 tysi\u0105ca spraw s\u0105dowych znajduj\u0105 si\u0119 duplikaty, czyli dla jednej osoby mog\u0142y zosta\u0107 z\u0142o\u017cone dwa lub wi\u0119cej wnioski.<\/p>\n
W kartach spraw na stronach s\u0105d\u00f3w \u2014 obecnie te sprawy s\u0105 niedost\u0119pne, ale Mediazona zachowa\u0142a ich archiwum \u2014 podany by\u0142 status ka\u017cdej sprawy. Z 87 tys. nadmiarowych pozw\u00f3w o uznanie za zaginionego mo\u017cna wi\u0119c odj\u0105\u0107 wszystkie sprawy, kt\u00f3re oddalono, zwr\u00f3cono, umorzono albo pozostawiono bez rozpoznania. Daje to 73 tys. „rzeczywistych” spraw.<\/p>\n
Nie oznacza to, \u017ce wszystkie 14 tys. pozw\u00f3w odj\u0119tych od og\u00f3lnej liczby by\u0142y duplikatami. Takie sprawy mo\u017cna umarza\u0107 na przyk\u0142ad wtedy, gdy w trakcie post\u0119powania \u015bmier\u0107 cz\u0142owieka zostanie potwierdzona w inny spos\u00f3b \u2014 odnaleziono i zidentyfikowano cia\u0142o. Cz\u0142owiek nadal zgin\u0105\u0142 i w s\u0105dach pojawi si\u0119 tylko raz. Mimo to, zgodnie z ostro\u017cnym podej\u015bciem, wykluczane s\u0105 wszystkie grupy pozw\u00f3w, kt\u00f3re cho\u0107by teoretycznie mog\u0105 tworzy\u0107 duplikaty.<\/p>\n
Drugim mo\u017cliwym \u017ar\u00f3d\u0142em duplikat\u00f3w w zbiorze orzecze\u0144 s\u0105dowych jest zmiana statusu cz\u0142owieka z zaginionego na zmar\u0142ego. Jak wspomniano wcze\u015bniej, dla Ministerstwa Obrony nie ma wi\u0119kszego znaczenia, jaki status otrzyma konkretna osoba. Dlatego resort sk\u0142ada oba typy pozw\u00f3w \u2014 zale\u017cnie od praktyki administracyjnej w danej jednostce wojskowej.<\/p>\n
Rodzinom natomiast zale\u017cy na tym, aby cz\u0142owieka od razu uznano za zmar\u0142ego<\/a>, a nie tylko za zaginionego, poniewa\u017c wtedy mog\u0105 otrzyma\u0107 \u015bwiadczenia przys\u0142uguj\u0105ce po \u015bmierci \u017co\u0142nierza.<\/p>\nOznacza to, \u017ce cz\u0119\u015b\u0107 wnioskodawc\u00f3w, kt\u00f3rych bliscy zostali uznani przez s\u0105d za zaginionych z inicjatywy Ministerstwa Obrony, mo\u017ce p\u00f3\u017aniej z\u0142o\u017cy\u0107 kolejny pozew dotycz\u0105cy tej samej osoby \u2014 tym razem o uznanie jej za zmar\u0142\u0105.<\/p>\n
Zaginieni, kt\u00f3rych nigdy nie odnaleziono<\/p>\n
Aby rozdzieli\u0107 pozwy dotycz\u0105ce zaginionych i zmar\u0142ych, Mediazona przeanalizowa\u0142a ok. 4 tys. tekst\u00f3w orzecze\u0144 w sprawach o zagini\u0119cie wojskowych. Dokumenty te koledzy z redakcji otrzymali od \u017ar\u00f3d\u0142a w rosyjskim systemie s\u0105downictwa. Sprawy obejmuj\u0105 oko\u0142o jedn\u0105 trzeci\u0105 region\u00f3w, wi\u0119c pr\u00f3b\u0119 mo\u017cna uzna\u0107 za wystarczaj\u0105co reprezentatywn\u0105, aby odnie\u015b\u0107 wnioski z tej analizy do ca\u0142ego zbioru spraw s\u0105dowych.<\/p>\n
Mediazona ustali\u0142a, \u017ce w prawie 3 tys. pozw\u00f3w, czyli w 68 proc. spraw, chodzi\u0142o o uznanie wojskowego za zmar\u0142ego.<\/p>\n
W 480 sprawach, czyli w 13 proc., chodzi\u0142o o uznanie za zaginionego.<\/p>\n
Pozosta\u0142e 700 spraw, czyli 18 proc., dotyczy\u0142o decyzji proceduralnych \u2014 sprostowa\u0144 b\u0142\u0119d\u00f3w, odm\u00f3w, ponownych zg\u0142osze\u0144.<\/p>\n
Oznacza to, \u017ce w 85 proc. uwzgl\u0119dnionych pozw\u00f3w chodzi\u0142o o uznanie cz\u0142owieka od razu za zmar\u0142ego, z pomini\u0119ciem etapu og\u0142aszania go zaginionym.<\/p>\n
Je\u015bli przenie\u015b\u0107 t\u0119 proporcj\u0119 na wszystkie karty spraw oczyszczone z ponownych zg\u0142osze\u0144 i odm\u00f3w, czyli na ok. 73 tys. spraw, otrzymujemy nast\u0119puj\u0105cy szacunek: w latach 2024\u20132025 rosyjskie s\u0105dy uzna\u0142y za zmar\u0142e prawie 62 tys. os\u00f3b, kt\u00f3rych cia\u0142 nigdy nie odnaleziono.<\/p>\n
To minimalna liczba, oczyszczona ze wszystkich mo\u017cliwych duplikat\u00f3w. Precyzyjniej nale\u017ca\u0142oby powiedzie\u0107 tak: liczba zaginionych i zmar\u0142ych, kt\u00f3rzy w ci\u0105gu dw\u00f3ch lat wojny przeszli przez system s\u0105dowy, wynosi od 62 tys. do 87 tys. os\u00f3b.<\/p>\n
Oczywiste jest jednak, \u017ce pozwy s\u0105dowe nie obejmuj\u0105 ca\u0142ego zbioru skrajnie p\u00f3\u017anych rejestracji widocznych w Rejestrze Spraw Spadkowych. Cho\u0107 przed rozpocz\u0119ciem kampanii masowego uznawania poleg\u0142ych za zmar\u0142ych takich spraw prawie nie by\u0142o \u2014 we wczesnych wersjach imiennych list poleg\u0142ych tacy spadkodawcy stanowili zaledwie 2,4 proc. \u2014 ich liczba mog\u0142a wzrosn\u0105\u0107 tak\u017ce niezale\u017cnie od s\u0105d\u00f3w, na przyk\u0142ad wskutek cz\u0119stszej wymiany cia\u0142 poleg\u0142ych.<\/p>\n
Ponadto pozwy s\u0105dowe pokazuj\u0105 obraz najwy\u017cej do po\u0142owy 2025 r. Mimo \u017ce same wnioski s\u0105 dost\u0119pne do grudnia, dotycz\u0105 os\u00f3b, kt\u00f3re zagin\u0119\u0142y co najmniej 180 dni przed dat\u0105 z\u0142o\u017cenia wniosku \u2014 wcze\u015bniej prawo nie pozwala na z\u0142o\u017cenie takiej sprawy.<\/p>\n
Bior\u0105c to pod uwag\u0119, a tak\u017ce fakt, \u017ce zastosowanie wsp\u00f3\u0142czynnika dla „zwyk\u0142ych” poleg\u0142ych do spraw spadkowych ze skrajnie p\u00f3\u017an\u0105 rejestracj\u0105 daje niemal t\u0119 sam\u0105 liczb\u0119 co niekonserwatywne liczenie pozw\u00f3w \u2014 90 tys. wed\u0142ug wsp\u00f3\u0142czynnika i 87 tys. wed\u0142ug pozw\u00f3w \u2014 autorzy zdecydowali si\u0119 oszacowa\u0107 t\u0119 grup\u0119 wed\u0142ug g\u00f3rnej granicy, czyli na 90 tys. os\u00f3b.<\/p>\n
Ostateczny rachunek strat<\/p>\n
Na koniec poka\u017cmy, jak obliczono \u0142\u0105czn\u0105 liczb\u0119 zabitych rosyjskich wojskowych do 2026 r.<\/p>\n
Na wykresie poni\u017cej przedstawiono dynamik\u0119 \u0142\u0105cznej liczby zabitych i zaginionych bez wie\u015bci do ko\u0144ca 2025 r. Dla zaginionych bez wie\u015bci pokazano dwa warianty oblicze\u0144:<\/p>\n
\n- minimalny, ograniczony analiz\u0105 spraw s\u0105dowych, <\/li>\n
- oraz drugi \u2014 wynikaj\u0105cy z hipotezy, \u017ce zabici i zaginieni bez wie\u015bci nie r\u00f3\u017cni\u0105 si\u0119 od siebie pod wzgl\u0119dem prawdopodobie\u0144stwa trafienia do Rejestru Spraw Spadkowych. <\/li>\n<\/ul>\n
![\"Wykres](\"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/FAwk9lBaHR0cHM6Ly9vY2RuLmV1L3B1bHNjbXMvTURBXy84MTEwNmUzZWI0YTVhYjgxZjg0NGJkMzZmZWI2YjgyOC5wbmeRlQLNB.jpeg\")
<\/p>\n
Wykres pokazuje dynamik\u0119 post\u0119p\u00f3w terytorialnych rosyjskiej i ukrai\u0144skiej armii od pocz\u0105tku 2023 roku do wiosny 2026 roku. Czerwona linia oznacza tygodniowe zdobycze rosyjskich si\u0142 zbrojnych wyra\u017cone w kilometrach kwadratowych, niebieska \u2014 post\u0119py Ukrainy, a przerywana linia przedstawia og\u00f3lny bilans zmian na fronciemeduza.io<\/p>\n
Jak wida\u0107, oba wykresy ko\u0144cz\u0105 si\u0119 w po\u0142owie 2025 r. Niestety, na razie nic nie wiadomo o tych, kt\u00f3rzy zagin\u0119li p\u00f3\u017aniej. Nie wszcz\u0119to jeszcze wobec nich spraw s\u0105dowych, poniewa\u017c nie min\u0105\u0142 wymagany prawem termin, po kt\u00f3rym s\u0105d mo\u017ce rozpatrzy\u0107 taki wniosek. Nie ma ich te\u017c w Rejestrze Spraw Spadkowych \u2014 z tego samego powodu.<\/p>\n
Je\u015bli chodzi o „zwyk\u0142ych” poleg\u0142ych, ostatnie p\u00f3\u0142 roku r\u00f3wnie\u017c stanowi osobny problem przy ocenie dynamiki. Liczba spraw w tym okresie spada z dw\u00f3ch r\u00f3\u017cnych powod\u00f3w:<\/p>\n
\n- wielu poleg\u0142ym w ostatnich miesi\u0105cach nie wystawiono jeszcze akt\u00f3w zgonu, bo informacja o ich \u015bmierci nie dotar\u0142a jeszcze do urz\u0119d\u00f3w stanu cywilnego; <\/li>\n
- po tych, kt\u00f3rzy ju\u017c formalnie zostali uznani za zmar\u0142ych, nie otwarto jeszcze sprawy spadkowej, poniewa\u017c nie min\u0119\u0142o 180 dni, jakie krewni maj\u0105 na zg\u0142oszenie si\u0119 do notariusza. <\/li>\n<\/ul>\n
Oba te problemy rozwi\u0105zywane s\u0105 przy pomocy modelu statystycznego, kt\u00f3ry wykorzystuje wczesne sygna\u0142y w Rejestrze Spraw Spadkowych dotycz\u0105ce liczby poleg\u0142ych, aby przewidzie\u0107 ich \u0142\u0105czn\u0105 liczb\u0119 \u2014 tak\u0105, jaka b\u0119dzie widoczna po up\u0142ywie czasu.<\/p>\n
Co ciekawe, ani zmiany powierzchni okupowanych terytori\u00f3w, ani liczba publikowanych przez rodziny og\u0142osze\u0144 o poszukiwaniu bliskich zaginionych na wojnie nie okaza\u0142y si\u0119 dobrymi wska\u017anikami pozwalaj\u0105cymi przewidzie\u0107 ko\u0144cow\u0105 liczb\u0119 poleg\u0142ych. Oba te czynniki s\u0142abo oddaj\u0105 rzeczywist\u0105 intensywno\u015b\u0107 strat w tej wojnie.<\/p>\n
Zastosowanie prognostycznego modelu statystycznego nie daje wprawdzie takiej samej dok\u0142adno\u015bci jak podstawowa metoda oceny strat, ale pozwala oszacowa\u0107 og\u00f3ln\u0105 dynamik\u0119 \u015bmierci na froncie.<\/p>\n
Podsumowuj\u0105c: z uwzgl\u0119dnieniem wszystkich opisanych ogranicze\u0144 metodologicznych \u0142\u0105czn\u0105 liczb\u0119 rosyjskich wojskowych zabitych od pocz\u0105tku pe\u0142noskalowej wojny do ko\u0144ca 2025 r. oszacowano na 352 tys. os\u00f3b. Oczywiste jest, \u017ce na pocz\u0105tku maja 2026 r. liczba ta by\u0142a ju\u017c jeszcze wy\u017csza.<\/p>\n
Na razie rosyjskie si\u0142y zbrojne nie odczuwaj\u0105 ostrego braku \u017co\u0142nierzy. Jednak wraz ze wzrostem tempa strat sytuacja mo\u017ce si\u0119 zmieni\u0107.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Na pocz\u0105tku maja ukrai\u0144ska jednostka „Ptaki Madziara” opublikowa\u0142a zaktualizowan\u0105 ocen\u0119 strat w\u015br\u00f3d rosyjskich wojskowych. Wed\u0142ug wylicze\u0144 strony ukrai\u0144skiej…\n","protected":false},"author":2,"featured_media":418537,"comment_status":"","ping_status":"","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5],"tags":[24588,56,61195,32,33,36,37,27,76,34,35,28,31,48,25,46,42,38,40,39,41,87,47,80,29,30,415,26],"class_list":{"0":"post-418536","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-naglowki","8":"tag-armia_rosyjska","9":"tag-article_premium","10":"tag-bottomfeed_styl","11":"tag-breaking-news","12":"tag-breakingnews","13":"tag-featured-news","14":"tag-featurednews","15":"tag-headlines","16":"tag-inwazja_rosji_na_ukraine","17":"tag-latest-news","18":"tag-latestnews","19":"tag-naglowki","20":"tag-najwazniejsze-artykuly","21":"tag-nat_styl","22":"tag-news","23":"tag-omp","24":"tag-pl","25":"tag-poland","26":"tag-polish","27":"tag-polska","28":"tag-polski","29":"tag-rosja","30":"tag-screening_general","31":"tag-swiat","32":"tag-top-stories","33":"tag-topstories","34":"tag-ukraina","35":"tag-wiadomosci"},"share_on_mastodon":{"url":"https:\/\/pubeurope.com\/@pl\/116544850727548268","error":""},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/418536","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=418536"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/418536\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/418537"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=418536"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=418536"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=418536"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
![\"Groby](\"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/bfyk9lBaHR0cHM6Ly9vY2RuLmV1L3B1bHNjbXMvTURBXy9kNmM1MDY5YjYxZjQ0OGYxMGIxYWM5OTVmNTJiOGQxYS5qcGeRlQLNB.jpeg\")
<\/p>\n