{"id":419749,"date":"2026-05-10T06:46:09","date_gmt":"2026-05-10T06:46:09","guid":{"rendered":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/419749\/"},"modified":"2026-05-10T06:46:09","modified_gmt":"2026-05-10T06:46:09","slug":"susza-w-polsce-to-dopiero-poczatek-myslimy-logika-krotkoterminowego-zysku","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/419749\/","title":{"rendered":"Susza w Polsce to dopiero pocz\u0105tek. „My\u015blimy logik\u0105 kr\u00f3tkoterminowego zysku”"},"content":{"rendered":"

\n Woda z opadu dzi\u015b nie ma szans uzupe\u0142ni\u0107 zasob\u00f3w w\u00f3d podziemnych, nie zostanie wykorzystana ani przez ro\u015bliny, ani rolnictwo. Robili\u015bmy to wszystko, bo bali\u015bmy si\u0119 powodzi, nie my\u015bleli\u015bmy, \u017ce wody mog\u0142oby zabrakn\u0105\u0107. Cho\u0107 przecie\u017c od lat m\u00f3wi si\u0119, \u017ce w Polsce robi si\u0119 coraz bardziej sucho.\n <\/p>\n

Po co to osuszanie?<\/p>\n

\n Du\u017ca cz\u0119\u015b\u0107 osuszania jest robiona dla kr\u00f3tkotrwa\u0142ych korzy\u015bci rolniczych. Przez kilka, mo\u017ce kilkana\u015bcie lat mo\u017cna uzyska\u0107 lepsze plony. To my\u015blenie wed\u0142ug zasady, \u017ce po nas cho\u0107by potop. W d\u0142ugoterminowej perspektywie wyniszczaj\u0105ce. Tak samo betonowanie ogromnych obszar\u00f3w, fragmentacja krajobrazu, prowadzenie wielkich inwestycji mieszkaniowych bez uwzgl\u0119dnienia wymaga\u0144 \u015brodowiska i mo\u017cliwo\u015bci terenowych. Tu si\u0119 wyr\u00f3wna, tam si\u0119 zakopie.\n <\/p>\n

By\u0142em na jednym z nowych osiedli w warszawskim Ursusie. Kiedy\u015b tam by\u0142y magazyny i pola, mieszka\u0142y zaj\u0105ce. Dzi\u015b wszystko jest zabudowane. Zaj\u0105ce zapuszczaj\u0105 si\u0119 tam czasem wieczorami. Strasznie smutny widok. Przychodz\u0105 do \u015bwiata, kt\u00f3ry ju\u017c do nich nie nale\u017cy.<\/p>\n

\n Od wielu lat mieszkam na Natolinie, kt\u00f3ry kiedy\u015b by\u0142 absolutnym obrze\u017cem Warszawy. Dzi\u015b wszystko si\u0119 zabudowuje. Nowe osiedla pod miastem s\u0105 budowane w absurdalny spos\u00f3b. Z jednej strony podnosi si\u0119 drogi, niszcz\u0105c i przegradzaj\u0105c naturalne cieki, z drugiej kopie si\u0119 rowy, \u017ceby jak najszybciej spu\u015bci\u0107 wod\u0119 do sztucznych odp\u0142yw\u00f3w, \u017ceby tylko nie pozalewa\u0142o nowych osiedli. W miejscach, w kt\u00f3rych kiedy\u015b rozwija\u0142o si\u0119 \u017cycie, zosta\u0142y beton i wysuszona ziemia. Z braku wody w pobliskim Chojnowskim Parku Krajobrazom znik\u0142a rzeczka Ma\u0142a i zaczynaj\u0105 zanika\u0107 lasy.\n <\/p>\n

A potem miasto strzela do dzik\u00f3w, kt\u00f3re si\u0119 tu zapuszcz\u0105.<\/p>\n

\n To, \u017ce nie mo\u017cna ich u\u015bpi\u0107 i wywie\u017a\u0107 tak, by nie niepokoi\u0142y mieszka\u0144c\u00f3w, to jaki\u015b koszmar. To akurat nie\u017ale pokazuje nasz stosunek do przyrody. Niszczymy wszystko, nie ogl\u0105damy si\u0119. Wie pan, \u017ce wszyscy ludzie na \u015bwiecie wa\u017c\u0105 dzi\u015b 20 razy wi\u0119cej ni\u017c wszystkie dzikie ssaki razem wzi\u0119te? Wszystkie gatunki, od s\u0142oni po myszki. No ale po co nam s\u0142onie czy myszki. Mo\u017cna je obejrze\u0107 w telewizji.\n <\/p>\n

Tymczasem prezydent Nawrocki proponuje referendum w sprawie unijnej polityki klimatycznej.<\/p>\n

\n To wynika z przekonania, \u017ce my, ludzie, nie jeste\u015bmy cz\u0119\u015bci\u0105 przyrody. Woda, upa\u0142y, kryzys klimatyczny \u2014 to nas nie dotyczy. Jedyne, co si\u0119 liczy, to kr\u00f3tkoterminowy zysk. Referendum mia\u0142oby zawiera\u0107 pytanie z tez\u0105, kt\u00f3ra nie jest prawdziwa. Czy unijna polityka klimatyczna przynosi wi\u0119cej szk\u00f3d ni\u017c korzy\u015bci? Wiele jej mo\u017cna zarzuci\u0107, patrz\u0105c na to pytanie \u2014 by\u0107 mo\u017ce kr\u00f3tkookresowy problem finansowy. Ale ta perspektywa przes\u0142ania ca\u0142e t\u0142o, to, ile ju\u017c p\u0142acimy za kryzys klimatyczny, \u015brodowiskowy w spos\u00f3b mo\u017ce mniej oczywisty, ale du\u017co bardziej dotkliwy, i ile zap\u0142acimy ju\u017c nied\u0142ugo.\n <\/p>\n

Za\u0142\u00f3\u017cmy, \u017ce obywatele zag\u0142osuj\u0105 po my\u015bli pana prezydenta. Co wtedy?<\/p>\n

\n Unijna polityka klimatyczna mo\u017ce si\u0119 wi\u0105za\u0107 z pewnymi kosztami, ale w d\u0142u\u017cszej perspektywie oszcz\u0119dzi\u0142aby nam mn\u00f3stwa wydatk\u00f3w. Jak rozumie\u0107 pomys\u0142 pana prezydenta? Ja jestem prostym fizykiem, ja go nie rozumiem.\n <\/p>\n

Jak tu walczy\u0107 z susz\u0105, skoro nie jeste\u015bmy si\u0119 nawet w stanie zgodzi\u0107 w sprawie ocieplenia klimatu.<\/p>\n

\n Fizyka jest nauk\u0105 o zwi\u0105zkach przyczynowo-skutkowych w \u015bwiecie. Nie jest powszechnie rozumiana. \u0141atwo o dezinformacj\u0119, kt\u00f3ra dzia\u0142a podobnie jak u antyszczepionkowc\u00f3w, niewierz\u0105cych w solidnie udokumentowane badania medyczne, zapominaj\u0105cych o tym, \u017ce szczepionki pozwoli\u0142y nam pozby\u0107 si\u0119 wielu chor\u00f3b, kt\u00f3re jeszcze niedawno by\u0142y plagami. Tak samo podwa\u017ca si\u0119 wiedz\u0119 naukow\u0105 o globalnym ociepleniu, antropogenicznej zmianie klimatu. M\u00f3wi si\u0119, \u017ce klimat zmienia\u0142 si\u0119 zawsze. Tak. Ale spalanie w\u0119gla wydobywanego ze ska\u0142 osadowych jest ca\u0142kowicie now\u0105 przyczyn\u0105 zmian klimatycznych, kt\u00f3ra nigdy w historii planety nie wyst\u0119powa\u0142a, a kt\u00f3ra dzi\u015b jest silniejsza ni\u017c wszystkie przyczyny naturalne.\n <\/p>\n

Po pierwsze to nie my, tylko naturalne procesy. A po drugie: niczego nie mo\u017cemy z tym zrobi\u0107.<\/p>\n

\n Pierwsze zdanie zdejmuje z nas odpowiedzialno\u015b\u0107, drugie m\u00f3wi, \u017ce nie mamy na nic wp\u0142ywu. A przecie\u017c wystarczy si\u0119 rozejrze\u0107: nigdzie wok\u00f3\u0142 nie ma naturalnego krajobrazu. Te wszystkie pola, wsie i miasto \u2014 to wszystko dzie\u0142o cz\u0142owieka. Znakomita wi\u0119kszo\u015b\u0107 ludzi na \u015bwiecie obawia si\u0119 tej post\u0119puj\u0105cej zmiany klimatu. Coraz wi\u0119cej os\u00f3b chcia\u0142oby co\u015b zrobi\u0107. Ale narracje, kt\u00f3re obserwujemy w mediach, szczeg\u00f3lnie spo\u0142eczno\u015bciowych, maj\u0105 sia\u0107 w\u0105tpliwo\u015bci, powodowa\u0107, by ludzie nie dzia\u0142ali, wr\u0119cz przeciwnie \u2014 protestowali przeciw koniecznym zmianom spo\u0142ecznym i gospodarczym. Hodujemy sobie nie tylko coraz bardziej zmieniaj\u0105cy si\u0119 klimat, ale i coraz bardziej nieprzystaj\u0105ce do naszych mo\u017cliwo\u015bci przyswajania informacji \u015brodowisko. Nikt z nas nie wyewoluowa\u0142 do odbierania setek maili dziennie, do bycia nieustannie bombardowanym informacjami.\n <\/p>\n

Kiedy ochrona \u015brodowiska sta\u0142a si\u0119 spraw\u0105 polityczn\u0105?<\/p>\n

\n Ona by\u0142a upolityczniona od dawna, tylko w dobrym sensie. Czyta\u0142em niedawno przem\u00f3wienie Margaret Thatcher z lat 90., w kt\u00f3rym m\u00f3wi\u0142a, \u017ce naszym zadaniem jest chroni\u0107 \u015brodowisko, musimy walczy\u0107 z globalnym ociepleniem i jego fatalnymi konsekwencjami. To si\u0119 dzi\u015b wydaje zupe\u0142nie kosmiczne.\n <\/p>\n

Thatcher pewnie chcia\u0142a po prostu zwolni\u0107 wi\u0119cej g\u00f3rnik\u00f3w.<\/p>\n

\n To ju\u017c by\u0142o po zwolnieniach, w okolicach negocjacji protoko\u0142u z Kioto. Wiele s\u0142usznych pomys\u0142\u00f3w upad\u0142o potem pod wp\u0142ywem zmasowanej dezinformacji. Gdyby\u015bmy wtedy zacz\u0119li dzia\u0142a\u0107, byliby\u015bmy w zupe\u0142nie innym miejscu. Ilo\u015b\u0107 emisji i skala zniszczenia \u015brodowiska od pocz\u0105tku cywilizacji do ko\u0144ca lat 90., kiedy podpisywano protok\u00f3\u0142 z Kioto, i od tamtej pory do dzi\u015b to s\u0105 r\u00f3wne porcje.\n <\/p>\n

Przez nieca\u0142e 30 lat zniszczyli\u015bmy tyle samo przyrody, co przez niemal ca\u0142\u0105 histori\u0119 cywilizacji?<\/p>\n

\n Tak. I to wci\u0105\u017c przyspiesza. Obecny, a niemal na pewno przysz\u0142y rok b\u0119dzie kolejnym rokiem rekordowym. Zmiany klimatyczne, kt\u00f3re \u2014 jak przewidywano w czasach pani Thatcher \u2014 mia\u0142y si\u0119 wydarzy\u0107 pod koniec XXI w., czekaj\u0105 nas ju\u017c na prze\u0142omie lat 30. i 40. Susza jest namacalnym sygna\u0142em. Mierzymy si\u0119 z ni\u0105 na w\u0142asnym podw\u00f3rku. I to wci\u0105\u017c nas nie przekonuje. A jakie\u015b tajfuny na Filipinach? Wzrost \u015bmiertelno\u015bci z powodu upa\u0142\u00f3w w Japonii? Kogo to obchodzi.\n <\/p>\n

Komu najbardziej zale\u017cy na negowaniu naukowego konsensusu w sprawie kryzysu klimatycznego?<\/p>\n

\n Tych grup jest kilka. Przede wszystkim wielki przemys\u0142 paliw kopalnych i pa\u0144stwa, kt\u00f3re z tego \u017cyj\u0105. Na przyk\u0142ad Rosja. Przemys\u0142 naftowy stosuje bardzo proste techniki dezinformacji. Tu nie chodzi o to, \u017ceby podwa\u017ca\u0107 wprost pewne rzeczy, tylko \u017ceby wzbudza\u0107 w\u0105tpliwo\u015bci.\n <\/p>\n

Co si\u0119 stanie, je\u015bli niczego nie zrobimy?<\/p>\n

\n Bardzo trudno dok\u0142adnie przewidzie\u0107, bo zmiana klimatu przyspiesza w szalonym tempie. Natomiast je\u015bli mamy sprawczo\u015b\u0107, by wywo\u0142a\u0107 zmiany klimatu, to mo\u017cemy je tak\u017ce powstrzyma\u0107. Oczywi\u015bcie niekt\u00f3re procesy fizyczne trwaj\u0105 i nie da si\u0119 ich ju\u017c zatrzyma\u0107. \u015awiat, kt\u00f3ry pami\u0119tamy sprzed 20 czy 10 lat, ju\u017c nie wr\u00f3ci. Ten, kt\u00f3ry mamy dzi\u015b \u2014 z lasami, polami \u2014 te\u017c nie. Pytanie, czy w \u015bwiecie, kt\u00f3ry nast\u0105pi, b\u0119dzie si\u0119 da\u0142o \u017cy\u0107? Czy systemy spo\u0142eczne, gospodarcze b\u0119d\u0105 w stanie si\u0119 dostosowa\u0107? Czy damy rad\u0119 przetrwa\u0107? To s\u0105 pytania, kt\u00f3re sobie musimy dzi\u015b stawia\u0107, bo to nie chodzi o to, czy kto\u015b lubi lata ch\u0142odniejsze, czy cieplejsze. Mamy wiedz\u0119 i technologi\u0119, ale niekoniecznie mamy wol\u0119, by z nich skorzysta\u0107. Wci\u0105\u017c my\u015blimy logik\u0105 kr\u00f3tkoterminowego zysku. Wielu rzeczy nie da si\u0119 \u0142atwo odwr\u00f3ci\u0107. Ale warto pr\u00f3bowa\u0107. Warto na przyk\u0142ad informowa\u0107 o tym, \u017ce 7 proc. produktu globalnego brutto to dop\u0142aty do paliw kopalnych, g\u0142\u00f3wnie ukryte. To znaczy, \u017ce 7 proc. wszystkich dochod\u00f3w na \u015bwiecie jest wyci\u0105gane z naszych kieszeni po to, \u017ceby zamaskowa\u0107 rzeczywiste koszty spalania paliw, po\u017cywiaj\u0105c koncerny i kraje naftowe. Oczywi\u015bcie nie wszystkich pracownik\u00f3w w tych koncernach czy obywateli tych kraj\u00f3w.\n <\/p>\n

Wiadomo. Po\u017cywiaj\u0105 si\u0119 g\u0142\u00f3wnie cz\u0142onkowie zarz\u0105d\u00f3w korporacji i pa\u0144stw.<\/p>\n

\n Co t\u0142umaczy ogromny wzrost nier\u00f3wno\u015bci. I pokazuje, jak nieprzejrzyste i jak silne s\u0105 mechanizmy prywatyzowania zysk\u00f3w i uspo\u0142eczniania strat. Wystarczy\u0142oby to zmieni\u0107, by poprawi\u0107 nasze perspektywy na przysz\u0142o\u015b\u0107.\n <\/p>\n

Czyli mamy przer\u0105bane. Tym bardziej \u017ce wci\u0105\u017c s\u0142yszymy: nie przejmuj si\u0119 klimatem, tylko zosta\u0144 przedsi\u0119biorc\u0105.<\/p>\n

\n Tylko \u017ce te zmiany dotkn\u0105 wi\u0119kszo\u015b\u0107 populacji, \u0142\u0105cznie z cz\u0142onkami zarz\u0105d\u00f3w, kt\u00f3rzy uwa\u017caj\u0105, \u017ce pieni\u0105dze daj\u0105 wszystko. Ale pieni\u0105dze wody w krajobrazie czy w gruncie nie dadz\u0105. A jest jej tam coraz mniej. I coraz powa\u017cniejsze s\u0105 tego konsekwencje. Brak wody jest g\u0142\u0119bok\u0105 przyczyn\u0105 wielu konflikt\u00f3w na \u015bwiecie. W Iranie od lat trwa kryzys wodny, kt\u00f3ry w ubieg\u0142ym roku si\u0119 zaostrzy\u0142. Stawiam hipotez\u0119, \u017ce mog\u0142o mie\u0107 to istotny wp\u0142yw na bunt przeciw ajatollahom. Wzg\u00f3rza Golan to powa\u017cne \u017ar\u00f3d\u0142o wody dla Izraela i kraj\u00f3w s\u0105siednich. I tam konflikt o wod\u0119 jest dramatycznie powa\u017cny. Sk\u0105d ch\u0119\u0107 Chin do opanowania Tybetu? To g\u0142\u00f3wne \u017ar\u00f3d\u0142o wody dla ca\u0142ej Azji Po\u0142udniowo-Wschodniej. Zasoby wodne s\u0105 bardzo powa\u017cn\u0105 kwesti\u0105 geopolityczn\u0105. W Europie te\u017c. Kraje basenu Morza \u015ar\u00f3dziemnego ju\u017c maj\u0105 ogromne problemy, a to dopiero pocz\u0105tek. By\u0107 mo\u017ce i u nas pojawi\u0105 si\u0119 problemy z wod\u0105, s\u0105 ju\u017c przecie\u017c napi\u0119cia zwi\u0105zane z wierceniem studni i niekontrolowanym u\u017cywaniem zasob\u00f3w w\u00f3d podziemnych.\n <\/p>\n

Niech mi pan wyt\u0142umaczy jak czterolatkowi \u2014 sk\u0105d w Polsce bierze si\u0119 woda?<\/p>\n

\n St\u0105d, sk\u0105d nad wszystkimi l\u0105dami \u015bwiata. Woda paruje z m\u00f3rz i ocean\u00f3w, cz\u0119\u015b\u0107 spada z powrotem do m\u00f3rz, a cz\u0119\u015b\u0107 jest przenoszona na l\u0105d i spada tam.\n <\/p>\n

B\u0119dzie jej coraz mniej?<\/p>\n

\n Je\u017celi obliczymy ca\u0142kowit\u0105 ilo\u015b\u0107 wody, kt\u00f3ra spad\u0142a nad Polsk\u0105, czyli \u015brednie opady, ona nie musi by\u0107 mniejsza, \u017ceby powodowa\u0107 problemy. Zmieniaj\u0105 si\u0119 wzorce opadowe, ro\u015bnie parowanie w okresie letnim. Najpro\u015bciej to wyt\u0142umaczy\u0107 na przyk\u0142adzie ro\u015blinki w doniczce. Trzyma j\u0105 sobie pan na parapecie i podlewa niewielk\u0105 ilo\u015bci\u0105 wody dwa razy w tygodniu. I wtedy ona ro\u015bnie, wszystko jest w porz\u0105dku. A teraz wyobra\u017amy sobie, \u017ce b\u0119dzie j\u0105 pan podlewa\u0142 t\u0105 sam\u0105 ilo\u015bci\u0105 wody, ale raz w miesi\u0105cu. Ro\u015blinka albo uschnie, albo zgnije. <\/p>\n

\"Prof. <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Woda z opadu dzi\u015b nie ma szans uzupe\u0142ni\u0107 zasob\u00f3w w\u00f3d podziemnych, nie zostanie wykorzystana ani przez ro\u015bliny, ani…\n","protected":false},"author":2,"featured_media":419750,"comment_status":"","ping_status":"","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[12],"tags":[78392,54789,42,38,40,39,41,352,4987,78393],"class_list":{"0":"post-419749","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-polska","8":"tag-globalne-ocieplenie","9":"tag-kryzys-klimatyczny","10":"tag-pl","11":"tag-poland","12":"tag-polish","13":"tag-polska","14":"tag-polski","15":"tag-przemysl","16":"tag-susza","17":"tag-zmiana-klimatu"},"share_on_mastodon":{"url":"https:\/\/pubeurope.com\/@pl\/116548940277773505","error":""},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/419749","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=419749"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/419749\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/419750"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=419749"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=419749"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=419749"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}