{"id":421690,"date":"2026-05-11T08:10:08","date_gmt":"2026-05-11T08:10:08","guid":{"rendered":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/421690\/"},"modified":"2026-05-11T08:10:08","modified_gmt":"2026-05-11T08:10:08","slug":"naukowcy-przebadali-lod-sprzed-80-tys-lat-odkryli-slady-z-kosmosu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/421690\/","title":{"rendered":"Naukowcy przebadali l\u00f3d sprzed 80 tys. lat. Odkryli \u015blady z kosmosu"},"content":{"rendered":"<p>Jak podkre\u015bla serwis Science Alert, arktyczny l\u00f3d od lat dzia\u0142a jak archiwum ziemskiej atmosfery. Ka\u017cda kolejna warstwa \u015bniegu zatrzymywa\u0142a drobiny z\u00a0otoczenia planety, a\u00a0po tysi\u0105cach lat zamieni\u0142a si\u0119 w\u00a0zapis, kt\u00f3ry mo\u017cna czyta\u0107 niemal jak kalendarz. W\u0142a\u015bnie z\u00a0takiego materia\u0142u zesp\u00f3\u0142 kierowany przez Dominika Kolla z\u00a0o\u015brodka Helmholtz-Zentrum Dresden-Rossendorf w\u00a0Niemczech wydoby\u0142 now\u0105 wskaz\u00f3wk\u0119 o\u00a0drodze Ziemi przez kosmos.<\/p>\n<p>Badacze skupili si\u0119 na \u017celazie-60, czyli rzadkim izotopie \u0142\u0105czonym z\u00a0ekstremalnymi zjawiskami, takimi jak wybuchy supernowych. Wcze\u015bniej \u015blady tej substancji znaleziono w\u00a0\u015bwie\u017cym \u015bniegu z\u00a0Antarktydy, a\u00a0teraz tak\u017ce w\u00a0znacznie starszych rdzeniach lodowych. Pr\u00f3bki pochodzi\u0142y z\u00a0okresu mi\u0119dzy 40\u00a0tys. a\u00a081\u00a0tys. lat temu, co pozwoli\u0142o sprawdzi\u0107, jak daleko wstecz si\u0119ga ten zapis.<\/p>\n<p>Badaj\u0105 leki w\u00a0kosmosie. Chc\u0105 wyd\u0142u\u017cy\u0107 ich dat\u0119 przydatno\u015bci <\/p>\n<p>Zesp\u00f3\u0142 przeanalizowa\u0142 295\u00a0kg lodu zebranego w\u00a0ramach europejskiego projektu EPICA. Naukowcy roztopili pr\u00f3bki, oddzielili pozosta\u0142y materia\u0142 i\u00a0policzyli atomy \u017celaza-60. Ich pomiary wykaza\u0142y st\u0119\u017cenie wy\u017csze od t\u0142a, kt\u00f3re mo\u017ce wytwarza\u0107 promienie kosmiczne uderzaj\u0105ce w\u00a0Ziemi\u0119. To mocny sygna\u0142, \u017ce przynajmniej cz\u0119\u015b\u0107 izotopu dotar\u0142a z\u00a0przestrzeni mi\u0119dzygwiazdowej.<\/p>\n<p>Wynik okaza\u0142 si\u0119 jeszcze ciekawszy po por\u00f3wnaniu starego lodu z\u00a0nowszym \u015bniegiem. W\u00a0warstwach sprzed dziesi\u0105tek tysi\u0119cy lat \u017celaza-60 by\u0142o mniej ni\u017c w\u00a0opadach z\u00a0ostatnich dekad. Wed\u0142ug badaczy pasuje to do obrazu, w\u00a0kt\u00f3rym Uk\u0142ad S\u0142oneczny najpierw przecina\u0142 rzadszy obszar chmury, a\u00a0p\u00f3\u017aniej wszed\u0142 w\u00a0g\u0119stszy rejon, przez kt\u00f3ry porusza si\u0119 do dzi\u015b.<\/p>\n<p>Chodzi o\u00a0tzw. Lokaln\u0105 Chmur\u0119 Mi\u0119dzygwiazdow\u0105, z\u0142o\u017con\u0105 z\u00a0gazu, py\u0142u i\u00a0plazmy. Naukowcy wi\u0105\u017c\u0105 j\u0105 z\u00a0dawn\u0105 aktywno\u015bci\u0105 supernowych, cho\u0107 jej dok\u0142adnego pochodzenia wci\u0105\u017c nie potwierdzono. Nowe dane wskazuj\u0105 jednak, \u017ce to w\u0142a\u015bnie ta struktura mo\u017ce bardzo s\u0142abo, ale stale &#8222;obsypywa\u0107&#8221; Ziemi\u0119 py\u0142em zawieraj\u0105cym \u017celazo-60.<\/p>\n<p>Dodali te\u017c, \u017ce profil zmian tego izotopu zapisany w\u00a0lodzie pokazuje, jak zmienia\u0142o si\u0119 lokalne \u015brodowisko mi\u0119dzygwiazdowe w\u00a0ci\u0105gu ostatnich 80\u00a0tys. lat. Wyniki badania opublikowano w\u00a0czasopi\u015bmie &#8222;Physical Review Letters&#8221;.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Jak podkre\u015bla serwis Science Alert, arktyczny l\u00f3d od lat dzia\u0142a jak archiwum ziemskiej atmosfery. Ka\u017cda kolejna warstwa \u015bniegu&hellip;\n","protected":false},"author":2,"featured_media":421691,"comment_status":"","ping_status":"","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[20],"tags":[120,118,119,42,38,40,39,41,116,114,115,121,117],"class_list":{"0":"post-421690","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-nauka-i-technika","8":"tag-nauka","9":"tag-nauka-i-technika","10":"tag-naukatechnika","11":"tag-pl","12":"tag-poland","13":"tag-polish","14":"tag-polska","15":"tag-polski","16":"tag-science","17":"tag-science-and-technology","18":"tag-sciencetechnology","19":"tag-technika","20":"tag-technology"},"share_on_mastodon":{"url":"https:\/\/pubeurope.com\/@pl\/116554932219919817","error":""},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/421690","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=421690"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/421690\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/421691"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=421690"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=421690"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=421690"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}