Pytanie w sprawie dotycz\u0105cej jednocze\u015bnie wiborowicz\u00f3w i frankowicz\u00f3w skierowa\u0142 s\u0119dzia Micha\u0142 Maj z XXVIIII Wydzia\u0142u Cywilnego S\u0105du Okr\u0119gowego w Warszawie (tzw. wydzia\u0142u frankowego). Postanowienie w sprawie XXVIII C 22943\/22 wydano 25 wrze\u015bnia br. W TSUE ma ona sygnatur\u0119 C-630\/25.<\/p>\n
Dlaczego s\u0105d pyta jednocze\u015bnie o problemy dotycz\u0105ce kredyt\u00f3w z WIBOR i tych we frankach szwajcarskich? Gdy\u017c dosz\u0142o do przewalutowania kredytu ze z\u0142ot\u00f3wek na CHF. W sprawie chodzi o stwierdzenie niewa\u017cno\u015bci umowy kredytu z 2007 r. w kwocie prawie 400 tysi\u0119cy z\u0142otych na zakup domu jednorodzinnego, jak r\u00f3wnie\u017c aneksu do niej oraz zwrotu przez bank wszystkich wp\u0142at. W dokumentach tych pojawia\u0142a si\u0119 zar\u00f3wno wska\u017anik referencyjny WIBOR 3M, jak i LIBOR 3M, gdy\u017c aneks dokona\u0142 przewalutowania kredytu na frankowy, indeksowany LIBOR-em. – Wysoko\u015b\u0107 stawek LIBOR i WIBOR by\u0142a ustalana w oparciu o kwotowania bank\u00f3w, a zasady ich wyliczania nie by\u0142y uregulowane przez przepisy powszechnie obowi\u0105zuj\u0105ce \u2013 pisze s\u0119dzia Maj w uzasadnieniu.<\/p>\n
Pawe\u0142 Stalski, radca prawny reprezentuj\u0105cy w wielu sprawach frankowicz\u00f3w i wiborowicz\u00f3w, zauwa\u017ca, \u017ce pakiet pyta\u0144 SO w Warszawie oscyluje wok\u00f3\u0142 zagadnie\u0144 dotycz\u0105cych obowi\u0105zk\u00f3w informacyjnych bank\u00f3w na temat stosowania wska\u017anik\u00f3w referencyjnych sprzed wej\u015bcia w \u017cycie rozporz\u0105dzenia BMR. – Przypomn\u0119, \u017ce obecnie procedowana sprawa przed TSUE C-471\/24, w kt\u00f3rej 11 wrze\u015bnia br. zosta\u0142a wydania opinia rzecznik generalnej, dotyczy kredytu kt\u00f3ry zosta\u0142 zawarty po wej\u015bciu w \u017cycie tej regulacji. S\u0105d pyta wi\u0119c o okres, w kt\u00f3rym WIBOR podlega\u0142 de facto „samoregulacji” \u2013 m\u00f3wi mec. Stalski. – S\u0119dzia zd\u0105\u017cy\u0142 ju\u017c przeanalizowa\u0107 t\u0119 opini\u0119 i r\u00f3wnie\u017c do niej si\u0119 odnie\u015b\u0107 \u2013 dodaje.<\/p>\n
– Pytania dotycz\u0105 kredytu w CHF przewalutowanego z kredytu z\u0142otowego. Samo to sk\u0142ania\u0107 winno do wniosku, winny zosta\u0107 uznane za niedopuszczalne \u2013 m\u00f3wi Wojciech Wandzel, adwokat, lider Praktyki Banking & Finance w KKG Legal.<\/p>\n
Zobacz r\u00f3wnie\u017c:\u00a0WIBOR: Kilka wniosk\u00f3w po opinii rzecznik generalnej<\/a><\/p>\n Dwa wska\u017aniki w jednej sprawie<\/p>\n LIBOR to\u00a0historyczny wska\u017anik referencyjny st\u00f3p procentowych, kt\u00f3ry okre\u015bla\u0142 \u015bredni\u0105 stawk\u0119, po jakiej banki w Londynie po\u017cycza\u0142y sobie nawzajem \u015brodki w 10 najwa\u017cniejszych walutach \u015bwiata. W Polsce LIBOR by\u0142 stosowany m.in.\u00a0w umowach kredyt\u00f3w hipotecznych walutowych, w tym g\u0142\u00f3wnie CHF.\u00a0Co ciekawe, uzasadnienie pytania prejudycjalnego zawiera ciekawy rys historyczny ws. LIBOR, w tym opisanie mechanizmu jego podatno\u015bci na manipulacj\u0119 (jako opartego na deklaracjach bank\u00f3w), co zacz\u0119\u0142o by\u0107 podnoszone podczas globalnego kryzysu finansowego w 2008 r. By\u0142 to te\u017c jeden z powod\u00f3w zaostrzenia przepis\u00f3w unijnych i wprowadzenia rozporz\u0105dzenia 2016\/2011 (tzw. rozporz\u0105dzenia BMR). To nie LIBOR jest jednak g\u0142\u00f3wnym \u201ebohaterem\u201d pyta\u0144\u00a0prejudycjalnych, ale wska\u017anik WIBOR.<\/p>\n WIBOR do ko\u0144ca czerwca 2017 r. by\u0142 ustalany przez stowarzyszenie ACI Polska, a od tego czasu jego administratorem jest GPW Benchmark S.A., sp\u00f3\u0142ka zale\u017cna Gie\u0142dy Papier\u00f3w Warto\u015bciowych S.A. W 2019 r. WIBOR zosta\u0142 zaliczony do wykazu kluczowych wska\u017anik\u00f3w referencyjnych stosowanych na rynkach finansowych, a Europejski Urz\u0105d Nadzoru Gie\u0142d i Papier\u00f3w Warto\u015bciowych (ESMA) wpisa\u0142 GPW Benchmark S.A. do rejestru administrator\u00f3w wska\u017anik\u00f3w referencyjnych. Rok p\u00f3\u017aniej Komisja Nadzoru Finansowego wyda\u0142a zezwolenie na prowadzenie przez t\u0119 sp\u00f3\u0142k\u0119 dzia\u0142alno\u015bci jako administrator wska\u017anik\u00f3w referencyjnych st\u00f3p procentowych, w tym kluczowych wska\u017anik\u00f3w referencyjnych. S\u0105d podkre\u015bla, \u017ce jego zdaniem, WIBOR te\u017c by\u0142 wtedy nara\u017cony na potencjalne manipulacje. – W przypadku WIBOR istnia\u0142 obowi\u0105zek zawarcia transakcji na zg\u0142oszonych warunkach, co wynika\u0142o z pkt 5.2-5.4 regulaminu fixingu. Niemniej jednak w ocenie s\u0105du odsy\u0142aj\u0105cego obowi\u0105zek ten nie wy\u0142\u0105cza\u0142 ryzyka manipulacji wysoko\u015bci\u0105 stawki. Po pierwsze, zakres tego obowi\u0105zku by\u0142 znacznie ograniczony \u2013 czasowo (do 15 minut) i kwotowo (do 30 mln z\u0142). Po drugie, powy\u017cszy obowi\u0105zek nie m\u00f3g\u0142 stanowi\u0107 zabezpieczenia przed uzgodnionym dzia\u0142aniem wi\u0119kszo\u015bci (a tym bardziej wszystkich) bank\u00f3w b\u0119d\u0105cych panelistami WIBOR. Po trzecie, ewentualne koszty zwi\u0105zane z przyst\u0105pieniem do obowi\u0105zkowych transakcji nie by\u0142yby w stanie zniech\u0119ci\u0107 bank\u00f3w przed pr\u00f3b\u0105 manipulacji, je\u015bli mia\u0142aby ona zapewni\u0107 im jeszcze wy\u017csze zyski. Po czwarte, mechanizm obowi\u0105zku zawierania transakcji na deklarowanych warunkach m\u00f3g\u0142 stanowi\u0107 ewentualne zabezpieczenie tylko przed zani\u017ceniem kwotowa\u0144 stawki WIBOR, natomiast nie m\u00f3g\u0142 stanowi\u0107 zabezpieczenia przed jej zawy\u017ceniem, poniewa\u017c \u017caden kontrahent nie by\u0142by zainteresowany przyj\u0119ciem depozytu po zawy\u017conej stawce \u2013 czytamy w uzasadnieniu wniosku do TSUE. Te argumenty dziwi\u0105 mec. Wandzela. – Opis stanu faktycznego sugeruje wyst\u0105pienie jaki\u015b bli\u017cej niesprecyzowanych nieprawid\u0142owo\u015bci w wyznaczaniu wska\u017anika referencyjnego WIBOR. W przypadku WIBOR nigdy nie stwierdzono \u017cadnych manipulacji. Bazowanie za\u015b na wyrywkowych stwierdzeniach Najwy\u017cszej Izby Kontroli, kt\u00f3re NIK na pocz\u0105tku br. sama sprostowa\u0142a, pot\u0119piaj\u0105c wykorzystanie dokument\u00f3w pochodz\u0105cych od NIK do pr\u00f3b zakwestionowania WIBOR, budzi moje zasadnicze w\u0105tpliwo\u015bci. Zaskakuj\u0105cym jest te\u017c powo\u0142anie si\u0119 przez s\u0105d na list \u201esygnalisty\u201d, kt\u00f3ry w ma opisywa\u0107 rzekome nieprawid\u0142owo\u015bci dotycz\u0105ce WIBOR. Autor listu nie opisywa\u0142 \u017cadnych mechanizm\u00f3w z wewn\u0105trz organizacji, ale stronniczo opisywa\u0142 pewne dane powszechnie dost\u0119pne. Ani KNF ani ESMA nie wszcz\u0119\u0142y \u017cadnego post\u0119powania w zwi\u0105zku ze z\u0142o\u017ceniem owego listu \u2013 zaznacza mec. Wandzel.<\/p>\n \u00a0\u00a0<\/p>\n \n\t\tCena promocyjna:\t\t125.1\t\tz\u0142\t<\/p>\n \t|<\/p>\n \n\t\tCena regularna:\t\t139\t\tz\u0142\t<\/p>\n \t|<\/p>\n \n\t\tNajni\u017csza cena w ostatnich 30 dniach:\t\t104.24\t\tz\u0142\t<\/p>\n Pytania o obowi\u0105zek informacyjny bank\u00f3w<\/p>\n O co konkretnie pyta SO w Warszawie? Czy co do umowy kredytu hipotecznego sprzed 1 stycznia 2018 r. przepisy dyrektywy 93\/13\/EWG nale\u017cy interpretowa\u0107 w ten spos\u00f3b, \u017ce nak\u0142ada ona na bank obowi\u0105zek, aby poinformowa\u0142 konsumenta o podmiocie, kt\u00f3ry opracowuje wska\u017anik referencyjny b\u0119d\u0105cy podstaw\u0105 oprocentowania kredytu, czyli ACI Polska.<\/p>\n S\u0105d zastanawia si\u0119 r\u00f3wnie\u017c, czy bank musia\u0142 informowa\u0107 kredytobiorc\u0119 o szczeg\u00f3\u0142owych zasadach okre\u015blaj\u0105cych spos\u00f3b ustalania wska\u017anika referencyjnego b\u0119d\u0105cego podstaw\u0105 oprocentowania kredytu (w tym tre\u015b\u0107 regulaminu zawieraj\u0105cego te zasady). S\u0105d pyta r\u00f3wnie\u017c, czy bank powinien u\u015bwiadamia\u0107 konsumenta, \u017ce ten wska\u017anik referencyjny jest wyliczany w oparciu o deklaracje grupy bank\u00f3w, a nie na podstawie rzeczywistych transakcji rynkowych.<\/p>\n Druga grupa zagadnie\u0144 dotyczy kwestii, czy na podstawie art. 3 ust. 1 dyrektywy za nieuczciwy mo\u017cna zosta\u0107 uznany warunek umowny pos\u0142uguj\u0105cy si\u0119 wska\u017anikiem referencyjnym, kt\u00f3ry jest wyliczany w oparciu o deklaracje grupy bank\u00f3w, a nie na podstawie rzeczywistych transakcji rynkowych, a ponadto nie jest zdefiniowany w przepisach prawa krajowego ani unijnego, ale w wewn\u0119trznym regulaminie stowarzyszenia utworzonego przez banki lub pracownik\u00f3w bank\u00f3w, a \u017caden organ pa\u0144stwowy nie nadzoruje sposobu opracowywania tego wska\u017anika. Na dodatek wska\u017anik ten nie odzwierciedla\u0142 rzeczywistych koszt\u00f3w finansowania kredytu.<\/p>\n Pytania bulwersuj\u0105 mec. Wandzela. – Banki b\u0119d\u0105ce uczestnikami panelu fixingowego od pocz\u0105tku funkcjonowania WIBOR przedstawia\u0142y bowiem wi\u0105\u017c\u0105ce oferty z\u0142o\u017cenia (przyj\u0119cia) depozyt\u00f3w na poszczeg\u00f3lne terminy fixingowe (tenory) i te oferty nie mia\u0142y wcale charakteru \u201edeklaracji\u201d, ale tworzy\u0142y zobowi\u0105zanie do zawarcia umowy. Z drugiej strony, co s\u0105d pomija w swoich rozwa\u017caniach, cz\u0119\u015b\u0107 wi\u0105\u017c\u0105cych kwotowa\u0144 bank\u00f3w \u2013 panelist\u00f3w skutkowa\u0142a zawarciem transakcji na rynku mi\u0119dzybankowym \u2013 t\u0142umaczy mec. Wandzel.<\/p>\n Wska\u017anikowa puszka Pandory<\/p>\n – Pytania prejudycjalne s\u0105 znacznie bardziej wnikliwe ani\u017celi te, kt\u00f3re by\u0142y przedmiotem analizy rzeczniczki generalnej TSUE w sprawie C-471\/24. Punkt ci\u0119\u017cko\u015bci zosta\u0142 przesuni\u0119ty z badania kwestii jednoznaczno\u015bci postanowie\u0144 dot.ycz\u0105cych\u00a0zmiennego oprocentowania na ich merytoryczne znaczenie dla konsumenta – wp\u0142yw na zakres jego praw i obowi\u0105zk\u00f3w \u2013 podkre\u015bla dr Dawid Rogozi\u0144ski, radca prawny, adiunkt na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu Gda\u0144skiego, autor ksi\u0105\u017cki \u201eKlauzula oparta na WIBOR a uniewa\u017cnienie umowy kredytu\u201d.<\/p>\n S\u0105d zauwa\u017ca, \u017ce obowi\u0105zek podania nazw wska\u017anik\u00f3w referencyjnych i ich administrator\u00f3w oraz informacji o potencjalnych konsekwencjach dla konsumenta obowi\u0105zuje od \u00a0pocz\u0105tku 2018 r., a nie obowi\u0105zywa\u0142 w datach zawarcia obj\u0119tych niniejsz\u0105 spraw\u0105 umowy i aneksu, czyli w okresie 2007-2008. St\u0105d w\u0105tpliwo\u015b\u0107, czy ju\u017c wtedy banki mia\u0142y obowi\u0105zek poinformowa\u0107 konsumenta o administratorze wska\u017anika referencyjnego i zasadami jego ustalania.<\/p>\n \u00a0<\/p>\n S\u0105d uwa\u017ca te\u017c, \u017ce przy kredytach zaci\u0105ganych przed 2018 r. nale\u017ca\u0142oby bada\u0107 metod\u0119 ustalania takich wska\u017anik\u00f3w, gdy\u017c nie podlega\u0142a ona wtedy rygorom zawartym w rozporz\u0105dzeniu BMR. Gdyby TSUE uzna\u0142, \u017ce w stosunku do starych um\u00f3w kredytowych s\u0105dy krajowe s\u0105 uprawnione do badania warunk\u00f3w umownych odsy\u0142aj\u0105cych do wska\u017anik\u00f3w referencyjnych w zakresie metodologii ustalania takich wska\u017anik\u00f3w, to warszawski SO pyta, jakie konkretnie kryteria powinno si\u0119 bra\u0107 pod uwag\u0119 w ramach tego badania. – Wbrew temu, co zdaje si\u0119 sugerowa\u0107 s\u0105d krajowy, przed wej\u015bciem w \u017cycie Rozporz\u0105dzania BMR ani prawo europejskie ani prawo polskie nie przewidywa\u0142o obowi\u0105zku podania nazwy podmiotu ustalaj\u0105cego wska\u017anik referencyjny ani szczeg\u00f3\u0142owych zasad okre\u015blaj\u0105cych spos\u00f3b ustalania wska\u017anika. Ma\u0142o tego, nawet rozporz\u0105dzenie BMR (kt\u00f3re wesz\u0142o w \u017cycie 1 stycznia 2018 r.), nie wymaga podania szczeg\u00f3\u0142owych zasad wyznaczania wska\u017anika. Co wi\u0119cej, kredytodawcy nie mieli w chwili zawarcia kwestionowanej umowy ani nie maj\u0105 obecnie obowi\u0105zku przedstawienia kredytobiorcom regulaminu zawieraj\u0105cego zasady wyznaczania wska\u017anika referencyjnego \u2013 podkre\u015bla mec. Wandzel.<\/p>\n Zdaniem dra Rogozi\u0144skiego zw\u0142aszcza odpowied\u017a na pytanie prejudycjalne o nieuczciwo\u015b\u0107 klauzul dotycz\u0105cych stosowania wska\u017anika ustalanego jedynie na podstawie deklaracji bank\u00f3w (a nie rzeczywistych transakcji i nie odzwierciedlaj\u0105cego rzeczywistych koszt\u00f3w kredytu, a ponadto nie umocowanego zar\u00f3wno w prawie krajowym ani unijnym), mo\u017ce otworzy\u0107 puszk\u0119 Pandory. – Spodziewa\u0107 si\u0119 bowiem nale\u017cy, \u017ce TSUE – w swoim stylu – nie zakwestionuje w\u0105tpliwo\u015bci s\u0105du odsy\u0142aj\u0105cego, przekazuj\u0105c mu jedynie wskaz\u00f3wki, co do tego jak powinien zastosowa\u0107 prawo unijne, gdy ju\u017c – we w\u0142asnym zakresie – ustali istotne okoliczno\u015bci faktyczne sprawy, w tym przypadku \u017ce dawniej spos\u00f3b kszta\u0142towania stawki referencyjnej WIBOR m\u00f3g\u0142 narusza\u0107 znacz\u0105co interesy konsumenta i godzi\u0107 w dobre obyczaje, a bank powinien spodziewa\u0107 si\u0119, \u017ce traktowany w spos\u00f3b s\u0142uszny i sprawiedliwy konsument na takie warunek umowny nie zgodzi\u0142by si\u0119, gdyby mia\u0142 pe\u0142ny obraz stanu rzeczy \u2013 przewiduje dr Rogozi\u0144ski.<\/p>\n – Je\u015bli jednak ju\u017c szuka\u0107 mankament\u00f3w w tym odes\u0142aniu prejudycjalnym, to szkoda \u017ce w tre\u015bci pyta\u0144 (a mo\u017ce w ramach kolejnego pytania) nie pojawi\u0142a si\u0119 kwestia kryteri\u00f3w oceny potencjalnie nieuczciwego warunku umownego i sposobu, w jaki kszta\u0142tuje on zakres zobowi\u0105za\u0144 finansowych kredytobiorcy w kontek\u015bcie modelowej sytuacji d\u0142u\u017cnika w gospodarce krajowej. Brakuje mi wi\u0119c zapytania o wyk\u0142adni\u0119 poj\u0119cia „ra\u017c\u0105cego naruszenia interes\u00f3w konsumenta” wobec relacji stawki referencyjnej do stopy referencyjnej NBP, stopy inflacji, wysoko\u015bci ustawowych odsetek kapita\u0142owych, wysoko\u015bci odsetek maksymalnych. Obawiam si\u0119 bowiem, \u017ce zn\u00f3w, nader optymistycznie mo\u017ce by\u0107 odebrana odpowied\u017a Trybuna\u0142u na pytanie drugie, kt\u00f3ra otworzy drog\u0119 do badania wp\u0142ywu potencjalnych cech wska\u017anika referencyjnego w okresie przed dat\u0105 wej\u015bcia w \u017cycie rozporz\u0105dzenia BRM, ale wcale nie przes\u0105dzi, jaki powinien by\u0107 skutek tego badania i – co gorsza – mo\u017ce nie wyja\u015bni\u0107 dostatecznie, w oparciu o jakie kryteria to badanie powinno by\u0107 prowadzone przez s\u0105dy krajowe \u2013 t\u0142umaczy dr Rogozi\u0144ski.<\/p>\n \u00a0\n\t\t\t<\/p>\n \t\t\t\t\t\t——————————————————————————————————————-<\/p>\n \t\t\t\t\t\tLinki w tek\u015bcie artyku\u0142u mog\u0105 odsy\u0142a\u0107 bezpo\u015brednio do odpowiednich dokument\u00f3w w programie LEX<\/a>. Aby m\u00f3c przegl\u0105da\u0107 te dokumenty, konieczne jest zalogowanie si\u0119 do programu<\/a>. Dost\u0119p do tre\u015bci dokument\u00f3w w programie LEX jest zale\u017cny od posiadanych licencji.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Pytanie w sprawie dotycz\u0105cej jednocze\u015bnie wiborowicz\u00f3w i frankowicz\u00f3w skierowa\u0142 s\u0119dzia Micha\u0142 Maj z XXVIIII Wydzia\u0142u Cywilnego S\u0105du Okr\u0119gowego…\n","protected":false},"author":2,"featured_media":42193,"comment_status":"","ping_status":"","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[16],"tags":[2873,113,112,12030,12031,1138,42,38,40,39,41,12032],"class_list":{"0":"post-42192","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-biznes","8":"tag-banki","9":"tag-biznes","10":"tag-business","11":"tag-domowe-finanse","12":"tag-kredyty-frankowe","13":"tag-nieruchomosci","14":"tag-pl","15":"tag-poland","16":"tag-polish","17":"tag-polska","18":"tag-polski","19":"tag-prawo-europejskie"},"share_on_mastodon":{"url":"","error":""},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/42192","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=42192"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/42192\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/42193"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=42192"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=42192"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=42192"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}