\n
![\"\"](\"https:\/\/e-teatr.pl\/files\/multimedias\/179910\/pap_20231014_0XZ__1___1_.jpg\" "\\"PAP")
<\/a><\/p>\nfot. PAP \/ Andrzej Lange<\/p>\n
\u201eFenomen Stanis\u0142awy Celi\u0144skiej polega na czym\u015b wi\u0119cej ni\u017c tylko powszechnym podziwie dla jej precyzyjnego warsztatu, oryginalnej interpretacji czy naturalnej muzyczno\u015bci. To, \u017ce mamy do czynienia z aktork\u0105 wybitn\u0105, obdarzon\u0105 intuicj\u0105, rzeteln\u0105 w swoich poszukiwaniach, odwa\u017cn\u0105 i oddan\u0105 pracy, to oczywiste. Jest ona jednak kim\u015b wi\u0119cej ni\u017c tylko aktork\u0105 wy\u015bmienit\u0105 – jest przede wszystkim kobiet\u0105, kt\u00f3rej si\u0119 ufa, jest kim\u015b bliskim, u kt\u00f3rej ch\u0119tnie w trudnej sytuacji szuka\u0142oby si\u0119 rady i pomocy\u201d – napisa\u0142 o niej przewodnicz\u0105cy polskiej sekcji AICT dr Tomasz Mi\u0142kowski, gdy w 2023 roku przyznano jej nagrod\u0119 im. Ireny Solskiej.<\/p>\n
Celi\u0144ska urodzi\u0142a si\u0119 29 kwietnia 1947 r. w Warszawie w rodzinie o artystycznych tradycjach. Jej ojciec by\u0142 pianist\u0105, a mama skrzypaczk\u0105. Bliscy nie chcieli jednak, aby posz\u0142a t\u0105 drog\u0105. Wbrew nim zapisa\u0142a si\u0119 na zaj\u0119cia teatralne razem ze swoim ukochanym z czas\u00f3w szkolnych \u2014 Andrzejem Sewerynem. \u201eBy\u0142a uzdolniona, \u015bliczna, cudowna. Pozna\u0142em j\u0105 w szkole na \u017boliborzu. Kiedy wychodzi\u0142o si\u0119 po lekcjach, to skr\u0119ca\u0142o si\u0119 w prawo, potem druga, mo\u017ce trzecia klatka i ju\u017c by\u0142o si\u0119 u Stasi. Z tego okresu pami\u0119tam jej surow\u0105 babci\u0119, kt\u00f3ra j\u0105 kr\u00f3tko trzyma\u0142a i stanowi\u0142a postrach dla go\u015bci, tak\u017ce dla mnie\u201d \u2014 wspomina\u0142 aktor w ksi\u0105\u017cce \u201eJa prowadz\u0119!\u201d.<\/p>\n
Zar\u00f3wno Stanis\u0142awa Celi\u0144ska, jak i Andrzej Seweryn dostali si\u0119 do warszawskiej Akademii Teatralnej. Ona uko\u0144czy\u0142a studia w 1969 r. Jeszcze przed dyplomem zadebiutowa\u0142a jako Aniela w sztuce Aleksandra Fredry \u201eWielki cz\u0142owiek do ma\u0142ych interes\u00f3w\u201d w re\u017cyserii Jerzego Kreczmara w warszawskim Teatrze Wsp\u00f3\u0142czesnym (premiera 21 grudnia 1968), do kt\u00f3rego wkr\u00f3tce zosta\u0142a zaanga\u017cowana przez Erwina Axera. Niemal r\u00f3wnocze\u015bnie zacz\u0119\u0142a prac\u0119 jako aktorka filmowa i estradowa.<\/p>\n
Wyst\u0119powa\u0142a na scenach kilku warszawskich teatr\u00f3w: by\u0142a aktork\u0105 Wsp\u00f3\u0142czesnego (1969-1974, 1981-1983), Nowego (1983-1988), Dramatycznego (1989-1990), Studio (od 1995), a tak\u017ce Teatru Nowego w Poznaniu (1990-1991). Wsp\u00f3\u0142pracowa\u0142a z TR Warszawa i Teatrem Kwadrat. By\u0142a tak\u017ce autork\u0105 program\u00f3w muzycznych i spektakli STS-u (teksty, muzyka, scenografia). Na teatralnych deskach gra\u0142a m.in. u Erwina Axera, Jerzego Kreczmara, Tadeusza \u0141omnickiego, Bohdana Cybulskiego, Jerzego Grzegorzewskiego. Wyst\u0105pi\u0142a te\u017c w wielu spektaklach Teatru Telewizji. \u201eWystartowa\u0142am \u015bwietnie. W 1969 r. Erwin Axer zaanga\u017cowa\u0142 mnie do Wsp\u00f3\u0142czesnego (\u2026) Gra\u0142am Akulin\u0119 w \u00bbPot\u0119dze ciemno\u015bci\u00ab To\u0142stoja. Zapyta\u0142am Axera, jak mam to gra\u0107. Odpowiedzia\u0142: nie wiem, sama sobie poradzisz. Po jednym z przedstawie\u0144 niechc\u0105cy us\u0142ysza\u0142am, jak mnie chwali. Nie dos\u0142ucha\u0142am do ko\u0144ca. Uciek\u0142am z teatru\u201d \u2013 wspomina\u0142a po latach.<\/p>\n
Najbardziej znana jest jednak nie ze swojej pracy teatralnej, a r\u00f3l w filmach i serialach telewizyjnych. W 1969 r., zaraz po obronie dyplomu na warszawskiej Pa\u0144stwowej Wy\u017cszej Szkole Teatralnej, Celi\u0144ska zosta\u0142a zaanga\u017cowana przez Andrzeja Wajd\u0119. Wyst\u0105pi\u0142a w roli Niny \u2013 tu\u0142aj\u0105c\u0105 si\u0119 samotnie po \u015bmierci rodziny – w obrazie \u201eKrajobraz po bitwie\u201d(1970). Zagra\u0142a u boku Daniela Olbrychskiego i stworzy\u0142a posta\u0107 niejednoznaczn\u0105 – agresywnej, ale w g\u0142\u0119bi duszy delikatnej dziewczyny, zamkni\u0119tej w sobie, a zarazem szczerej w kontaktach z lud\u017ami. Film Wajdy zosta\u0142 entuzjastycznie przyj\u0119ty za granic\u0105, m.in. podczas festiwalu w Cannes. Celi\u0144ska zaistnia\u0142a w oczach widz\u00f3w i krytyk\u00f3w filmowych ju\u017c przy pierwszym zetkni\u0119ciu z kinem. \u201ePo projekcji \u00bbKrajobrazu po bitwie\u00ab w Cannes niekt\u00f3rzy krytycy pisali, \u017ce nale\u017cy mnie uhonorowa\u0107 obok Moniki Vitti. Dlaczego \u2013 my\u015bla\u0142am w pop\u0142ochu \u2013 przecie\u017c ja jeszcze nic nie umiem\u201d \u2013 przyznawa\u0142a.<\/p>\n
W swojej kolejnej roli filmowej zn\u00f3w zachwyci\u0142a publiczno\u015b\u0107, graj\u0105c Lusi\u0119 w komedii Stanis\u0142awa Barei \u201eNie ma r\u00f3\u017cy bez ognia\u201d. Jej kariera filmowa nabra\u0142a rozp\u0119du \u2013 film Barei udowodni\u0142, \u017ce Celi\u0144ska doskonale sprawdza si\u0119 tak\u017ce w komediowym repertuarze. Ponownie pracowa\u0142a z Wajd\u0105 \u2013 w \u201ePannach z Wilka\u201d, \u201eKorczaku\u201d i w \u201eKatyniu\u201d. Popularno\u015b\u0107 przynios\u0142y jej tak\u017ce role w serialach \u2013 przede wszystkim w \u201eAlternatywy 4\u201d, opowie\u015bci o codziennym \u017cyciu mieszka\u0144c\u00f3w bloku na warszawskim Ursynowie, przedstawiaj\u0105cy absurdy i warunki \u017cycia w Polsce Ludowej.<\/p>\n
\u201eAktor powinien si\u0119 broni\u0107 przed stawianiem kropki nad \u00bbi\u00ab w budowaniu postaci. Trzeba zostawi\u0107 jej jak\u0105\u015b przestrze\u0144. Czasem \u0142api\u0119 si\u0119 na tym \u2013 to dotyczy zar\u00f3wno pracy mojej, jak i koleg\u00f3w \u2013 \u017ce kiedy na scenie powiem: \u00bbWiesz, ten moment jest dobry\u00ab, to zostaje to dookre\u015blone, nie ma ju\u017c takiej si\u0142y, nie pochodzi z wewn\u0105trz, zaczyna by\u0107 sztuczne\u201d \u2013 ocenia\u0142a w rozmowie z \u201eGazet\u0105 Telewizyjn\u0105\u201d w 2002 r.<\/p>\n
W kolejnych latach Celi\u0144ska wyst\u0105pi\u0142a m.in. w filmach \u201eNoce i dnie\u201d Jerzego Antczaka (1975) – jako Agnieszka Niechcic, c\u00f3rka Barbary i Bogumi\u0142a, \u201ePanny z Wilka\u201d Wajdy (1979) – jako Zosia, \u201eCwa\u0142\u201d Krzysztofa Zanussiego (1995) – jako \u017cona ministra, i \u201ePanna Nikt\u201d Wajdy (1996) – jako matka g\u0142\u00f3wnej bohaterki. Zagra\u0142a te\u017c w \u201eSpisie cudzo\u0142o\u017cnic\u201d (1995) Jerzego Stuhra, \u201ePieni\u0105dze to nie wszystko\u201d (2001) Juliusza Machulskiego, \u201eJasnych b\u0142\u0119kitnych oknach\u201d Bogus\u0142awa Lindy (2006), \u201eRysiu\u201d Stanis\u0142awa Tyma (2007) i \u201eKatyniu\u201d Andrzeja Wajdy (2007).<\/p>\n
Re\u017cyserzy cz\u0119sto powierzali jej role prostych, ale charakterystycznych kobiet. Gra\u0142a m.in. kobiet\u0119 czekaj\u0105c\u0105 w kolejce do cudotw\u00f3rcy, piekarzow\u0105, bufetow\u0105 w dyskotece, znachork\u0119, portierk\u0119 w Pa\u0142acu Kultury i Nauki oraz wiejsk\u0105 bab\u0119 prowadz\u0105c\u0105 krowy. Te postaci, dzi\u0119ki aktorskiemu kunsztowi Celi\u0144skiej, nabiera\u0142y zawsze wyrazistego, jedynego w swoim rodzaju, charakteru. Artystka pytana, dlaczego tak ch\u0119tnie wciela si\u0119 w tego typu role odpar\u0142a: \u201eDobrze si\u0119 nimi bawi\u0142am i ch\u0119tnie je przyjmowa\u0142am, bo dawa\u0142y mi szans\u0119 odreagowa\u0107 dramatyzm \u017cycia codziennego. Dlatego tak ch\u0119tnie grywa\u0142am sprz\u0105taczki, urz\u0119dniczki o niezbyt skomplikowanej psychice\u201d („Rzeczpospolita\u201d, 2002).<\/p>\n
R\u00f3wnolegle rozwija\u0142a si\u0119 kariera wokalna Celi\u0144skiej. Jeszcze w 1969 r. przyznano jej nagrod\u0119 za piosenk\u0119 \u201ePtakom podobni\u201d podczas VII Krajowego Festiwalu Piosenki Polskiej w Opolu. W 2012 r. premier\u0119 mia\u0142 album \u201eNowa Warszawa\u201d, nagrany we wsp\u00f3\u0142pracy z pianist\u0105 Bartoszem W\u0105sikiem i grup\u0105 Royal String Quartet. Celi\u0144ska wykona\u0142a nowe aran\u017cacje popularnych piosenek o Warszawie \u2013 utwor\u00f3w T. Love, Czes\u0142awa Niemena czy Kaliny J\u0119drusik. W dwunastu piosenkach Celi\u0144ska przeprowadzi\u0142a s\u0142uchacza przez kolejne warszawskie dzielnice, miejsca zar\u00f3wno ciemne i brudne, jak romantyczne, sentymentalne.<\/p>\n
\u201eKocham Chopina, wychowa\u0142am si\u0119 pod fortepianem, bo ojciec gra\u0142 i ten Chopin jest w mojej krwi. Bartek zagra\u0142 mi kilka nokturn\u00f3w i fragmenty te wtapiaj\u0105 si\u0119 w p\u0142yt\u0119. Gdy musia\u0142am wypowiedzie\u0107 tekst: \u00bbWarszawo, ja ci\u0119 kocham\u00ab, poczu\u0142am, \u017ce to moja p\u0142yta. Zadrga\u0142y wspomnienia. Te emocje zalega\u0142y we mnie jak lawa i przy naci\u015bni\u0119ciu wyp\u0142yn\u0119\u0142y. Warszawa \u0142\u0105czy si\u0119 z moim domem rodzinnym i od\u017cy\u0142y we mnie dusze moich bliskich\u201d \u2013 opowiada\u0142a o genezie albumu, kt\u00f3ry zosta\u0142 wyr\u00f3\u017cniony nagrod\u0105 kulturaln\u0105 \u201eWdechy\u201d i okrzykni\u0119ty Wydarzeniem Roku. Sama Celi\u0144ska otrzyma\u0142a za\u0144 \u201eWdech\u0119 Publiczno\u015bci\u201d w kategorii Cz\u0142owiek Roku. W 2015 r. ukaza\u0142 si\u0119 kolejny album \u2013 \u201eAtramentowa\u201d \u2013 na kt\u00f3rym aktorka za\u015bpiewa\u0142a z m.in. Katarzyn\u0105 Nosowsk\u0105 i Mu\u0144kiem Staszczykiem. Ukaza\u0142y si\u0119 jeszcze albumy: \u201eAtramentowa\u2026Suplement\u201d (2015) i \u201e\u015awi\u0105tecznie\u2026\u201d (2016).<\/p>\n
\u201eCzuj\u0119 w sobie ogromn\u0105 si\u0142\u0119, kt\u00f3r\u0105 mo\u017cna by spo\u017cytkowa\u0107: waln\u0105\u0107 pot\u0119\u017cne r\u00f3lsko, grzmotn\u0105\u0107 g\u0142osem, osobowo\u015bci\u0105, si\u0142\u0105, no i oczywi\u015bcie problemem postaci\u201d \u2013 m\u00f3wi\u0142a w 1995 r. w wywiadzie dla \u201eG\u0142osu Szczeci\u0144skiego\u201d. Przyznawa\u0142a w\u00f3wczas, \u017ce nie czuje si\u0119 spe\u0142niona w zawodzie, \u017ce pragnie sprawdzi\u0107 si\u0119 w wielkiej roli i repertuarze. \u201eZazdro\u015bci\u0142am Annie Polony, \u017ce spotka\u0142a swojego Swinarskiego, a ja nie mog\u0142am\u201d \u2013 powiedzia\u0142a w 2002 r. jedna z najpopularniejszych polskich aktorek.<\/p>\n
Jej marzenie spe\u0142ni\u0142o si\u0119 w ko\u0144cu w latach 90., gdy spotka\u0142a Krzysztofa Warlikowskiego. Z nim Celi\u0144ska stworzy\u0142a jedne z najwa\u017cniejszych swych r\u00f3l teatralnych. Zagra\u0142a m.in. w \u201e(A)pollonii\u201d, \u201eKabarecie warszawskim\u201d, a tak\u017ce \u201eZachodnim wybrze\u017cu\u201d Koltesa, \u201eOczyszczonych\u201d Sarah Kane, \u201eAnio\u0142ach w Ameryce\u201d Kushnera, \u201eHamlecie\u201d Szekspira w kt\u00f3rym aktorka, kojarzona powszechnie z rolami komediowymi, \u201e\u015bwietnie odda\u0142a dramat matki i kobiety\u201d \u2013 pisa\u0142 w 1999 r. Roman Paw\u0142owski w recenzji spektaklu Warlikowskiego.<\/p>\n
Stanis\u0142awa Celi\u0144ska dla wielu zupe\u0142nie sobie nieznanych os\u00f3b sta\u0142a si\u0119 kim\u015b bliskim dzi\u0119ki odwadze, z jak\u0105 opowiada\u0142a o swoim wielkim problemie – przez ca\u0142e lata zmaga\u0142a si\u0119 z alkoholizmem. Przesta\u0142a pi\u0107 dok\u0142adnie 26 lipca 1988 r., \u201eOdzyska\u0142am kontrol\u0119 nad swoim \u017cyciem dzi\u0119ki boskiej pomocy. Ale \u017cadnej nagrody sobie za to nie da\u0142am. Cz\u0142owiek, kt\u00f3ry zaczyna pi\u0107 albo uzale\u017cnia si\u0119 od czego\u015b, to ma tylko to, a ca\u0142y \u015bwiat ju\u017c si\u0119 nie liczy. A jak odstawi, to ma ca\u0142y \u015bwiat. Teraz mam ca\u0142y \u015bwiat do dyspozycji: spacery, dzieci, pieski, dobre jedzenie…\u201d \u2014 opowiada\u0142a w programie \u201eDemakija\u017c\u201d.<\/p>\n
W ubieg\u0142ym roku min\u0119\u0142a dekada od premiery albumu \u201eAtramentowa\u201d. Z okazji tego jubileuszu Stanis\u0142awa Celi\u0144ska wyruszy\u0142a w specjaln\u0105 tras\u0119 koncertow\u0105, podczas kt\u00f3rej przypomina\u0142a publiczno\u015bci utwory z tego prze\u0142omowego kr\u0105\u017cka. W kwietniu 2026 roku wokalistka za\u015bpiewa\u0142a najpierw dla fan\u00f3w w Warszawie, a nast\u0119pnie uda\u0142a si\u0119 na Pomorze. Jej ostatnie spotkanie z mi\u0142o\u015bnikami muzyki odby\u0142o si\u0119 26 kwietnia na deskach gda\u0144skiej Filharmonii Ba\u0142tyckiej. Kalendarz gwiazdy zak\u0142ada\u0142 kolejny wyst\u0119p za nieca\u0142e dwa tygodnie, poniewa\u017c 24 maja mia\u0142a zaprezentowa\u0107 sw\u00f3j repertuar we Wroc\u0142awiu. Tak si\u0119 jednak nie stanie…<\/p>\n
Celi\u0144ska pytana o swoje niespe\u0142nione marzenie zawodowe odpowiada\u0142a: \u201eMoja \u015bwi\u0119tej pami\u0119ci mama zawsze powtarza\u0142a, \u017ce by\u0142abym fantastyczn\u0105, szekspirowsk\u0105 Juli\u0105. Zagra\u0107 Juli\u0119 by\u0142oby oczywi\u015bcie bardzo przyjemnie. Z drugiej strony dosta\u0142am od Pana Boga w prezencie tyle fantastycznych r\u00f3l, o kt\u00f3rych nawet nie my\u015bla\u0142am, \u017ce mog\u0105 takimi by\u0107…”.<\/p>\n
\u201eZ ogromnym smutkiem i \u017calem przyj\u0119\u0142am wiadomo\u015b\u0107 o odej\u015bciu Stanis\u0142awy Celi\u0144skiej. Wybitnej aktorki teatralnej i filmowej, uwielbianej przez pokolenia pie\u015bniarki, artystki o niezwyk\u0142ej charyzmie, prawdzie i wielkim sercu. Na scenie i przed kamer\u0105 potrafi\u0142a zagra\u0107 absolutnie wszystko” – napisa\u0142a na wie\u015b\u0107 o jej \u015bmierci na portalu X ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego Marta Cienkowska.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Zmar\u0142a Stanis\u0142awa Celi\u0144ska, jedna z najbardziej cenionych, charakterystycznych i lubianych polskich aktorek – poda\u0142 menad\u017cer Maciej Muraszko. Aktorka…\n","protected":false},"author":2,"featured_media":424686,"comment_status":"","ping_status":"","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[51605],"tags":[2434,8588,6588,17490,16331,51630,42,38,40,39,41,649,650,11541,51629,8815,51631,8767,51628,800,8816,435],"class_list":{"0":"post-424685","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-warszawa","8":"tag-aktor","9":"tag-aktorzy","10":"tag-festiwal","11":"tag-festiwale","12":"tag-kariera","13":"tag-kariery","14":"tag-pl","15":"tag-poland","16":"tag-polish","17":"tag-polska","18":"tag-polski","19":"tag-premiera","20":"tag-premiery","21":"tag-realizacja","22":"tag-realizacje","23":"tag-repertuar","24":"tag-ruch-teatralny","25":"tag-sztuka","26":"tag-sztuki","27":"tag-teatr","28":"tag-teatry","29":"tag-warszawa"},"share_on_mastodon":{"url":"https:\/\/pubeurope.com\/@pl\/116562560487088836","error":""},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/424685","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=424685"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/424685\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/424686"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=424685"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=424685"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=424685"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}