\nDzi\u0119ki znakomitej kreacji Eryka Kulma, Fryderyk, zwany Frycem, ma\u00a0b\u0142ysk w\u00a0oku, cierpi i\u00a0kocha, cho\u0107 sam twierdzi, \u017ce\u00a0nie potrafi. Nie\u00a0mo\u017cna odm\u00f3wi\u0107 obrazowi Kwieci\u0144skiego doskona\u0142ego balansowania emocjami \u2013\u00a0od\u00a0\u015bmiechu, przez zadum\u0119 po\u00a0wzruszenie. Trudno jednak po\u00a0jego obejrzeniu nie\u00a0odczuwa\u0107 rozczarowania, znu\u017cenia a\u00a0nawet za\u017cenowania.
\n<\/p>\n
\nFilm rozpoczyna si\u0119 ca\u0142kiem obiecuj\u0105co. Wkraczamy do\u00a0dziewi\u0119tnastowiecznego Pary\u017ca, kt\u00f3ry ju\u017c prawie zapomnia\u0142 o\u00a0najkrwawszej w\u00a0dziejach Europy rewolucji. Naszym oczom ukazuje si\u0119 t\u0119tni\u0105ce \u017cyciem miasto, g\u0142o\u015bne od\u00a0t\u0119tentu ko\u0144skich kopyt i\u00a0stukotu k\u00f3\u0142 bryczek. W\u00a0powietrzu unosi si\u0119 lekki duch beztroskiego kosmopolityzmu, dobrej zabawy. Dozna\u0144, kt\u00f3rych z\u00a0pewno\u015bci\u0105 zabrak\u0142o w\u00a0pewnym momencie tym, co\u00a0zmuszeni byli wybra\u0107 emigracj\u0119, tak\u017ce Fryderykowi Chopinowi.
\n<\/p>\n
\nNa pierwszy rzut oka jawi si\u0119 on widzowi jako nieco znudzony, w\u00a0rzeczywisto\u015bci raczej przybity konieczno\u015bci\u0105 zagrania kolejnego koncertu „dla mot\u0142ochu” za\u00a0kilkaset frank\u00f3w. Musia\u0142 to\u00a0robi\u0107, by\u00a0\u017cy\u0107, cho\u0107 pewnie, gdyby nie\u00a0serdeczna przyja\u017a\u0144 z\u00a0Ferencem Lisztem, kt\u00f3ry towarzyszy\u0142 mu w\u00a0tej niedoli, umar\u0142by z\u00a0g\u0142odu. Po\u00a0koncercie idziemy z\u00a0Chopinem na\u00a0paryskie „la f\u00eate apr\u00e8s”. Przekonujemy si\u0119, \u017ce\u00a0by\u0142 dusz\u0105 towarzystwa, sypi\u0105cym \u017cartami jak z\u00a0r\u0119kawa bo\u017cyszczem paryskich dam, kt\u00f3re kocha\u0142y go\u00a0wr\u0119cz desperack\u0105 mi\u0142o\u015bci\u0105. By\u0142y w\u00a0stanie zrobi\u0107 dla\u00a0niego wszystko, a\u00a0on doprowadza\u0142 je\u00a0do\u00a0szale\u0144stwa dystyngowanym sarkazmem i\u00a0ch\u0142odnym dystansem.
\n<\/p>\n
\nZach\u0119ceni dajemy si\u0119 prowadzi\u0107 dalej, gdzie zaczyna by\u0107\u2026 coraz nudniej. Scenarzy\u015bci wybrali bowiem z\u00a0biografii Chopina w\u0105tki, kt\u00f3re s\u0105 powszechnie znane. I\u00a0cho\u0107 mo\u017cna to\u00a0zrozumie\u0107, nawet usprawiedliwi\u0107 „potrzebami wsp\u00f3\u0142czesnego \u2013\u00a0ma\u0142o wymagaj\u0105cego widza” \u2013\u00a0film by\u0142 drogi, wi\u0119c by\u0142oby dobrze, gdyby cho\u0107 troch\u0119 si\u0119 zwr\u00f3ci\u0142 \u2013\u00a0to\u00a0trudno przymkn\u0105\u0107 oko na\u00a0wiele nie\u015bcis\u0142o\u015bci, uproszcze\u0144 a\u00a0nawet przek\u0142ama\u0144 poczynionych zapewne w\u00a0imi\u0119 kompromisu pomi\u0119dzy atrakcyjnym przekazem a\u00a0zwyk\u0142ymi walorami merytorycznymi.
\n<\/p>\n
Kwieci\u0144ski momentami… nak\u0142ama\u0142 <\/p>\n
\nJednym z\u00a0najbardziej kontrowersyjnych aspekt\u00f3w jest spos\u00f3b przedstawienia George Sand jako osoby egoistycznej, zaborczej i\u00a0zrz\u0119dliwej, pragn\u0105cej zatrzyma\u0107 ukochanego wy\u0142\u0105cznie dla\u00a0siebie, a\u00a0nawet zazdrosnej o\u00a0jego utalentowanego ucznia, Carla Filtscha. Film niestety ca\u0142kowicie pomija z\u0142o\u017cono\u015b\u0107 relacji \u0142\u0105cz\u0105cej pisark\u0119 i\u00a0Chopina \u2013\u00a0mi\u0119dzy innymi konflikt z\u00a0jej dzie\u0107mi (o kt\u00f3rych nie\u00a0ma\u00a0w\u00a0nim \u017cadnej wzmianki) czy\u00a0zazdro\u015b\u0107 samego kompozytora o\u00a0partnerk\u0119, co\u00a0r\u00f3wnie\u017c przyczyni\u0142o si\u0119 do\u00a0ich rozstania. Tak uproszczony obraz sp\u0142yca t\u0119\u00a0niezwykle intryguj\u0105c\u0105 posta\u0107, kt\u00f3ra bez w\u0105tpienia odegra\u0142a istotn\u0105 rol\u0119 w\u00a0\u017cyciu artysty, a\u00a0jej historia zosta\u0142a tu \u2013\u00a0zupe\u0142nie nies\u0142usznie \u2013\u00a0ukazana w\u00a0krzywym zwierciadle.
\n<\/p>\n
\nRozczarowuj\u0105co wypada r\u00f3wnie\u017c w\u0105tek niedosz\u0142ego ma\u0142\u017ce\u0144stwa Fryderyka Chopina z\u00a0Mari\u0105 Wodzi\u0144sk\u0105. Re\u017cyser przedstawia kompozytora tak, jakby w\u00a0tej relacji kierowa\u0142 si\u0119 wy\u0142\u0105cznie rozs\u0105dkiem i\u00a0\u2013 usprawiedliwian\u0105 chorob\u0105 \u2013\u00a0potrzeb\u0105 ustatkowania si\u0119 oraz\u00a0„przekazania gen\u00f3w,” a\u00a0nie prawdziwym uczuciem. Ot, m\u0142oda, \u0142adna dziewczyna z\u00a0dobrego domu wyzna\u0142a mu mi\u0142o\u015b\u0107 podczas rejsu \u0142\u00f3dk\u0105, wi\u0119c Chopin postanowi\u0142 p\u00f3j\u015b\u0107 za\u00a0ciosem i\u00a0si\u0119 jej o\u015bwiadczy\u0142. Tymczasem \u017ar\u00f3d\u0142a wskazuj\u0105, \u017ce\u00a0kompozytor traktowa\u0142 to\u00a0uczucie z\u00a0pe\u0142n\u0105 powag\u0105 i\u00a0d\u0142ugo przygotowywa\u0142 si\u0119 do\u00a0ma\u0142\u017ce\u0144stwa, kt\u00f3re ostatecznie nie\u00a0dosz\u0142o do\u00a0skutku z\u00a0powodu jego „s\u0142abego stanu zdrowia”.
\n<\/p>\n
\nZupe\u0142nie niezrozumiale przedstawiony zosta\u0142 tak\u017ce w\u0105tek widziade\u0142, kt\u00f3rych kompozytor do\u015bwiadcza\u0142 wraz z\u00a0post\u0119pem choroby. Nie\u00a0wiedzie\u0107 czemu, w\u00a0filmie Kwieci\u0144skiego przybieraj\u0105 one posta\u0107 czarnych \u015bwi\u0144, jakby przep\u0119dzaj\u0105cych pianist\u0119 \u2013\u00a0najpierw na\u00a0pok\u0142adzie statku, gdy schorowany opuszcza\u0142 Majork\u0119, potem na\u00a0scenie, w\u00a0trakcie prawdopodobnie ostatniego publicznego wyst\u0119pu. Biografie kompozytora jasno m\u00f3wi\u0105 o\u00a0przewidzeniach i\u00a0stanach l\u0119kowych, nie\u00a0o\u00a0plastycznych, konkretnych wizjach. Trudno nie\u00a0odnie\u015b\u0107 wra\u017cenia, \u017ce\u00a0tw\u00f3rcy filmu, szukaj\u0105c metafory, dali si\u0119 uwie\u015b\u0107 raczej w\u00a0taniemu efektowi, za\u00a0kt\u00f3rym raczej nie\u00a0kryje si\u0119 nic wi\u0119cej, poza (zamierzon\u0105?) dezorientacj\u0105 odbiorcy.
\n<\/p>\n
Ucz\u0142owieczenie Chopina \u2013\u00a0najwi\u0119kszy atut filmu, znakomita rola Kulma<\/p>\n
\nJedno trzeba Kwieci\u0144skiemu odda\u0107 \u2013\u00a0potrafi\u0142 rozbi\u0107 chopinowski pomnik wyobra\u017ce\u0144 na\u00a0drobne kawa\u0142ki. Zdj\u0105\u0142 z\u00a0postaci geniusza warstw\u0119 patyny, przywracaj\u0105c mu ludzk\u0105 twarz. Jego Fryderyk Chopin nie\u00a0jest ju\u017c eterycznym artyst\u0105 zapatrzonym w\u00a0klawiatur\u0119 fortepianu, lecz cz\u0142owiekiem z\u00a0krwi i\u00a0ko\u015bci: pe\u0142nym s\u0142abo\u015bci, l\u0119ku przed chorob\u0105, g\u0142odu mi\u0142o\u015bci i\u00a0uznania. To\u00a0bohater rozdarty \u2013\u00a0pragn\u0105cy blisko\u015bci, a\u00a0jednocze\u015bnie uciekaj\u0105cy przed ni\u0105, l\u0119kaj\u0105cy si\u0119 samotno\u015bci, lecz sam j\u0105 prowokuj\u0105cy. Wstrz\u0105saj\u0105cym elementem tej kreacji jest poczucie winy towarzysz\u0105ce mu przy \u015bmierci przyjaci\u00f3\u0142 \u2013\u00a0dow\u00f3d g\u0142\u0119bokiej, wewn\u0119trznej wra\u017cliwo\u015bci. Otrzymujemy portret artysty \u015bwiadomego nadchodz\u0105cego ko\u0144ca, kt\u00f3ry mimo wszystko stara si\u0119 chwyta\u0107 \u017cycie do\u00a0ostatniego tchu.
\n<\/p>\n
\nNie poznaliby\u015bmy tego Chopina bez znakomitej roli Eryka Kulma. Aktor z\u00a0imponuj\u0105c\u0105 subtelno\u015bci\u0105, jednocze\u015bnie szacunkiem unika patosu \u2013\u00a0nie\u00a0gra „narodowego pomnika”, lecz cz\u0142owieka kruchego, emocjonalnie zmiennego, czasem ekscentrycznego. Jego interpretacja jest pe\u0142na kontrast\u00f3w: z\u00a0jednej strony ascetyczna, zamkni\u0119ta w\u00a0sobie, z\u00a0drugiej \u2013\u00a0ironiczna, z\u0142o\u015bliwa, prowokuj\u0105ca. Szczeg\u00f3lne wra\u017cenie robi\u0105 sceny choroby, rozegrane z\u00a0niezwyk\u0142ym wyczuciem \u2013\u00a0coraz bardziej pochylona sylwetka, chwiejny krok, d\u0142onie dr\u017c\u0105ce nie\u00a0tylko z\u00a0zimna, lecz tak\u017ce z\u00a0l\u0119ku. W\u00a0po\u0142\u0105czeniu z\u00a0hipnotyzuj\u0105cym b\u0142yskiem w\u00a0oku, odbijaj\u0105cym wewn\u0119trzny niepok\u00f3j bohatera, tworzy to\u00a0portret g\u0142\u0119boko ludzki i\u00a0prawdziwy. Kwieci\u0144ski i\u00a0Kulm wsp\u00f3lnie burz\u0105 stereotyp „papierowego geniusza” ze\u00a0szkolnych podr\u0119cznik\u00f3w, przywracaj\u0105c Chopinowi jego najbardziej zapomniany wymiar \u2013\u00a0cz\u0142owiecze\u0144stwo.
\n<\/p>\n
\nJednocze\u015bnie zdecydowanie najs\u0142absz\u0105 stron\u0105 obrazu jest niestety muzyka. Re\u017cyser \u2013\u00a0zn\u00f3w w\u00a0jakby w\u00a0imi\u0119 „kupienia widza” \u2013\u00a0si\u0119gn\u0105\u0142 po\u00a0najbardziej rozpoznawalne utwory, jakby nie\u00a0dopuszcza\u0142 my\u015bli, \u017ce\u00a0odbiorca m\u00f3g\u0142by si\u0119 otworzy\u0107 na\u00a0co\u015b nowego. Poza tym jest jej stanowczo za\u00a0ma\u0142o. Szkoda, bo\u00a0muzyka mog\u0142a sta\u0107 si\u0119 tutaj dodatkow\u0105 „postaci\u0105”, swego rodzaju alter ego g\u0142\u00f3wnego bohatera, jeszcze bardziej wyrazistym odbiciem jego emocji.
\n<\/p>\n
Udane zerwanie ze\u00a0„szkolnym” wizerunkiem pomnikowego geniusza?<\/p>\n
\nPodsumowuj\u0105c, film Micha\u0142a Kwieci\u0144skiego stanowi ca\u0142kiem udan\u0105 pr\u00f3b\u0119 przybli\u017cenia postaci cz\u0142owieka, kt\u00f3ry \u2013\u00a0paradoksalnie \u2013\u00a0mimo nie\u015bmiertelnej muzyki i\u00a0licznych artefakt\u00f3w przechowywanych w\u00a0muzeach oraz\u00a0bibliotekach, wci\u0105\u017c pozostaje zagadk\u0105. Re\u017cyser deklarowa\u0142, \u017ce\u00a0pragn\u0105\u0142 zerwa\u0107 ze\u00a0„szkolnym wizerunkiem” geniusza fortepianu i\u00a0ukaza\u0107 go\u00a0w\u00a0codziennym, ludzkim wymiarze. Niestety, uda\u0142o si\u0119 to\u00a0jedynie cz\u0119\u015bciowo. Obraz niew\u0105tpliwie imponuje rozmachem, teatralno\u015bci\u0105 i\u00a0aktorskimi kreacjami, lecz gubi si\u0119 w\u00a0uproszczeniach i\u00a0przek\u0142amaniach, kt\u00f3re zamiast przybli\u017ca\u0107 do\u00a0prawdy, buduj\u0105 kolejne mity.
\n<\/p>\n
\nMimo ogromnego wysi\u0142ku i\u00a0bud\u017cetu w\u0142o\u017conego w\u00a0realizacj\u0119 filmu „Chopin, Chopin!” \u2013\u00a0zdj\u0119\u0107 kr\u0119conych w\u00a0r\u00f3\u017cnych zak\u0105tkach \u015bwiata, udzia\u0142u setek aktor\u00f3w i\u00a0epizodyst\u00f3w oraz\u00a0tysi\u0119cy statyst\u00f3w poruszaj\u0105cych si\u0119 dziesi\u0105tkami historycznych pojazd\u00f3w \u2013\u00a0dzie\u0142o to\u00a0pozostanie raczej jednorazowym do\u015bwiadczeniem ni\u017c\u00a0arcydzie\u0142em, kt\u00f3re na\u00a0trwale zapisze si\u0119 w\u00a0historii kina. Ma\u00a0to\u00a0jednak swoje dobre strony. Istnieje bowiem szansa, \u017ce\u00a0utalentowany aktor wcielaj\u0105cy si\u0119 w\u00a0rol\u0119 Chopina uniknie przypisania mu gombrowiczowskiej „g\u0119by” \u2013\u00a0czego\u015b, co\u00a0cz\u0119sto towarzyszy podobnym produkcjom. Pocieszaj\u0105ce jest r\u00f3wnie\u017c to, \u017ce\u00a0monument, jaki Fryderyk Chopin wybudowa\u0142 sobie sam, za\u00a0\u017cycia \u2013\u00a0niczym u\u00a0Horacego \u2013\u00a0wci\u0105\u017c pozostaje trwalszy ni\u017c\u00a0ze\u00a0spi\u017cu i\u00a0\u017cadne wsp\u00f3\u0142czesne, artystyczne „odpryski” nie\u00a0s\u0105 w\u00a0stanie go\u00a0naruszy\u0107.
<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Dzi\u0119ki znakomitej kreacji Eryka Kulma, Fryderyk, zwany Frycem, ma\u00a0b\u0142ysk w\u00a0oku, cierpi i\u00a0kocha, cho\u0107 sam twierdzi, \u017ce\u00a0nie potrafi.…\n","protected":false},"author":2,"featured_media":42501,"comment_status":"","ping_status":"","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[22],"tags":[2231,6620,98,122,816,12110,12109,261,12108,102,42,38,40,39,41,649,638,123,2846],"class_list":{"0":"post-42500","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-rozrywka","8":"tag-alina-piekarz","9":"tag-chopin","10":"tag-dorzeczy","11":"tag-entertainment","12":"tag-film","13":"tag-fryc","14":"tag-fryderyk","15":"tag-kultura","16":"tag-kwiecinski","17":"tag-opinie","18":"tag-pl","19":"tag-poland","20":"tag-polish","21":"tag-polska","22":"tag-polski","23":"tag-premiera","24":"tag-recenzja","25":"tag-rozrywka","26":"tag-tylko-na-dorzeczy-pl"},"share_on_mastodon":{"url":"","error":""},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/42500","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=42500"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/42500\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/42501"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=42500"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=42500"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=42500"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}