SAFE<\/a>.<\/p>\n„Problem niedofinansowania nauki istnia\u0142 od zawsze”<\/p>\n
Jednak cele zbrojeniowe mog\u0105 by\u0107 kwesti\u0105 drugorz\u0119dn\u0105, bo brak pieni\u0119dzy nie pojawi\u0142 si\u0119 kilka lat temu.<\/p>\n
– Problem niedofinansowania nauki istnia\u0142 od zawsze. W szczeg\u00f3lno\u015bci warunki dla m\u0142odych naukowc\u00f3w zawsze by\u0142y bardzo z\u0142e. W trakcie robienia doktoratu nie dostajemy wynagrodze\u0144, kt\u00f3re pozwala\u0142yby si\u0119 na utrzymanie si\u0119.\u00a0Dlatego wiele os\u00f3b w trakcie doktoratu pracuje, a to uniemo\u017cliwia konkurencj\u0119 na \u015bwiatowym poziomie. Bo prawdziwe po\u015bwi\u0119cenie nauce, kt\u00f3re pozwala na bycie zauwa\u017conym, to praca cz\u0119sto na wi\u0119cej ni\u017c jeden etat – wskazuje Interii Biznes prof. Piotr Sankowski z Instytutu Informatyki Uniwersytetu Warszawskiego, prezes IDEAS NCBR<\/p>\n
Prof. Tomza podkre\u015bla, \u017ce zarobki doktorant\u00f3w s\u0105 „pora\u017caj\u0105ce”.<\/p>\n
– Rz\u0105dz\u0105cy podaj\u0105, \u017ce procentowo by\u0142y ca\u0142kiem spore wzrosty wynagrodze\u0144 w ostatnich latach. Natomiast te wzrosty s\u0105 w pe\u0142ni pochodn\u0105 skumulowanej inflacji si\u0119gaj\u0105cej 50 proc. w ci\u0105gu ostatnich pi\u0119ciu lat i by\u0142y wymuszane przez wzrost minimalnej krajowej. Obecnie asystenci naukowi – doktoranci, czyli najzdolniejsi absolwenci studi\u00f3w, albo cz\u0119sto osoby ju\u017c z doktoratem, zarabiaj\u0105\u00a019 z\u0142 powy\u017cej minimalnej krajowej. To jest w naszej opinii bulwersuj\u0105ce – ocenia.<\/p>\n
„Pasja do nauki mnie nie wy\u017cywi”<\/p>\n
Bardzo z\u0142\u0105 sytuacj\u0119 potwierdzaj\u0105 nam m\u0142odzi naukowcy. Jedna z nich, doktorantka Pozna\u0144skiej Szko\u0142y Doktorskiej Instytut\u00f3w PAN chc\u0105ca zachowa\u0107 anonimowo\u015b\u0107, na co dzie\u0144 zajmuje si\u0119 zagadnieniami zwi\u0105zanymi z genetyk\u0105 i biologi\u0105 ro\u015blin. Nie ukrywa, \u017ce jest mocno rozczarowana perspektywami finansowymi dla badaczy.<\/p>\n
– Obecnie w mojej jednostce doktorant nawet nie jest zatrudniany jako pracownik Instytutu, lecz znajduje si\u0119 na umowie stypendialnej. Tego typu doch\u00f3d nie zalicza si\u0119 nawet do zdolno\u015bci kredytowej, gdyby doktorant chcia\u0142 wzi\u0105\u0107 kredyt i dorobi\u0107 si\u0119 w\u0142asnego mieszkania. Przez cztery lata pracujemy zawieszeni w dziwnym uk\u0142adzie, gdzie mamy obowi\u0105zki pracownika, ale nie mamy przywilej\u00f3w pracowniczych, jak premie za publikacje naukowe, kt\u00f3re musimy wypu\u015bci\u0107 w ramach doktoratu – t\u0142umaczy.<\/p>\n
I pokazuje konkretne liczby: podczas gdy jako stypendystka, po tzw. ocenie \u015br\u00f3dokresowej w po\u0142owie doktoratu, otrzymuje na r\u0119k\u0119 4600 z\u0142, jej znajomy doktorant w Szwecji – oko\u0142o 11700 z\u0142 miesi\u0119cznie, przeliczaj\u0105c z koron szwedzkich.<\/p>\n
– Oczywi\u015bcie trzeba uwzgl\u0119dni\u0107 r\u00f3\u017cnice w kosztach \u017cycia w obu krajach, ale i po tym wynagrodzenie szwedzkie wydaje si\u0119 znacznie lepsze (…). Pasja do nauki mnie nie wy\u017cywi i nie zap\u0142aci rachunk\u00f3w. Mam wra\u017cenie, \u017ce w stosunku do wynagrodzenia, ilo\u015b\u0107 pracy i serca, jakie wk\u0142adam w badania naukowe, ociera si\u0119 bardziej o wolontariat – dodaje.<\/p>\n
Doktoranci z zagranicy przyje\u017cd\u017caj\u0105 do Polski nie dla pieni\u0119dzy<\/p>\n
Sytuacj\u0119 podobnie ocenia Ma\u0142gorzata Drabko, doktorantka na czwartym roku kszta\u0142cenia w Szkole Doktorskiej Biologii Molekularnej i Chemii Biologicznej Instytutu Biochemii i Biofizyki PAN. I m\u00f3wi wprost – ze swoim wykszta\u0142ceniem, do\u015bwiadczeniem i poziomem odpowiedzialno\u015bci wykonywanych zada\u0144 oczekiwa\u0142aby wy\u017cszego wynagrodzenia ni\u017c \u015brednia krajowa.<\/p>\n
– Dodatkowo odstrasza fakt zatrudniania na czas okre\u015blony. Kiedy ko\u0144czy si\u0119 grant, ko\u0144czy si\u0119 r\u00f3wnie\u017c praca, a na tym etapie \u017cycia cz\u0142owiek szuka ju\u017c stabilizacji.\u00a0Mo\u017cliwo\u015bci finansowania wynagrodze\u0144 dla post-doc\u00f3w (os\u00f3b po obronie doktoratu, zajmuj\u0105cych si\u0119 prac\u0105 badawcz\u0105 – red.) z grant\u00f3w Narodowego Centrum Nauki s\u0105 mocno ograniczone przez narzucone limity, a z drugiej strony same uczelnie i instytuty r\u00f3wnie\u017c rzadko oferuj\u0105 sta\u0142e etaty – wskazuje w rozmowie z Interi\u0105 Biznes.<\/p>\n
Drabko jest r\u00f3wnie\u017c pe\u0142nomocniczk\u0105 ds. doktorant\u00f3w zagranicznych w Warszawskim Forum Doktorant\u00f3w. A jest ich sporo: pochodz\u0105 m.in. z Indii, Iranu, Ghany, Boliwii, Wielkiej Brytanii.<\/p>\n
– Obcokrajowc\u00f3w jest u nas nawet wi\u0119cej ni\u017c Polak\u00f3w i wiem, \u017ce nie jeste\u015bmy pod tym wzgl\u0119dem wyj\u0105tkiem. Przyje\u017cd\u017caj\u0105 do nas, poniewa\u017c maj\u0105 ju\u017c solidne wykszta\u0142cenie i chc\u0105 prowadzi\u0107 zaawansowane badania, kt\u00f3re w ich krajach ojczystych cz\u0119sto w og\u00f3le nie s\u0105 realizowane. To nie jest pogo\u0144 za wyobra\u017conymi zarobkami, tylko za konkretnym, interesuj\u0105cym ich tematem – podkre\u015bla.<\/p>\n
W teorii zagraniczni naukowcy mogliby sta\u0107 si\u0119 w przysz\u0142o\u015bci wa\u017cn\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 polskiej nauki. Jednak kwestia finansowa nie jest dla nich zach\u0119caj\u0105ca. Doktorantka przeprowadzi\u0142a w\u015br\u00f3d swoich zagranicznych koleg\u00f3w w Warszawie badanie, z kt\u00f3rego wynika, \u017ce w pi\u0119ciostopniowej skali oceny zadowolenia z zarobk\u00f3w \u015bredni wynik wyni\u00f3s\u0142 1,9.<\/p>\n
Odczynniki, materia\u0142y, sprz\u0119t dla badaczy kosztuj\u0105<\/p>\n
Wynagrodzenia doktorant\u00f3w to jednak wierzcho\u0142ek g\u00f3ry lodowej. Zar\u00f3wno m\u0142odsi, jak i starsi borykaj\u0105 si\u0119 z brakiem pieni\u0119dzy na codzienne badania i eksperymenty, nie m\u00f3wi\u0105c ju\u017c o sprz\u0119cie.<\/p>\n
– Potrzeba r\u00f3\u017cnego rodzaju materia\u0142\u00f3w, odczynnik\u00f3w, element\u00f3w niezb\u0119dnych do eksperyment\u00f3w, ale i wyspecjalizowanej aparatury badawczej. Na przyk\u0142ad w fizyce bardzo cz\u0119sto przez wiele lat budujemy uk\u0142ady do\u015bwiadczalne, kt\u00f3re sk\u0142adaj\u0105 si\u0119 z laser\u00f3w, lusterek, soczewek, sto\u0142\u00f3w optycznych, r\u00f3\u017cnego rodzaju element\u00f3w, kt\u00f3re pozwalaj\u0105 nam nast\u0119pnie odpowiada\u0107 na najbardziej fascynuj\u0105ce tajemnice wszech\u015bwiata albo budowa\u0107 technologie kwantowe. To wszystko kosztuje – podkre\u015bla prof. Tomza.<\/p>\n
W praktyce, jak dodaje doktorantka z Poznania, nie do ko\u0144ca sprawny sprz\u0119t generuje dodatkow\u0105 prac\u0119, jak np. w przypadku bada\u0144 DNA.<\/p>\n
– Cz\u0119sto nie ma w og\u00f3le sprz\u0119tu do danych analiz i trzeba radzi\u0107 sobie nieco „na oko\u0142o”, co poch\u0142ania niepotrzebnie dodatkowe godziny. Niekt\u00f3rych plan\u00f3w nie jeste\u015bmy w stanie zrealizowa\u0107, bo nie mamy sprz\u0119tu\u00a0– podkre\u015bla.<\/p>\n
Problemem jest r\u00f3wnie\u017c sama dost\u0119pno\u015b\u0107 laboratori\u00f3w.<\/p>\n
– Znaczna cz\u0119\u015b\u0107 mojej pracy polega na badaniu proliferacji (mno\u017ceniu – red.) kom\u00f3rek, a aparatura do tego typu eksperyment\u00f3w jest bardzo droga i skomplikowana. Co za tym idzie, jest te\u017c mocno oblegana.\u00a0Niejednokrotnie na sprz\u0119t trzeba si\u0119 zapisywa\u0107 z miesi\u0119cznym wyprzedzeniem. Podobnie bywa ze specjalistycznymi mikroskopami; czasem jedyn\u0105 szans\u0105 na szybsze skorzystanie z urz\u0105dzenia jest przyj\u015bcie do laboratorium w weekend – dodaje Ma\u0142gorzata Drabko.<\/p>\n
Biznes korzysta z nauki<\/p>\n
Prof. Sankowski zwraca uwag\u0119, \u017ce w polskiej nauce od lat wida\u0107 wyra\u017anie zjawisko drena\u017cu m\u00f3zg\u00f3w.<\/p>\n
– Nie m\u00f3wi\u0119 tu tylko o wyjazdach najlepszych naukowc\u00f3w za granic\u0119 ale te\u017c o tym, \u017ce najzdolniejsi ludzie nie podejmuj\u0105 kariery naukowej, ale wybieraj\u0105 prac\u0119 w korporacjach – zauwa\u017ca.<\/p>\n
Z drugiej strony prof. Tomza wskazuje, \u017ce naukowcy kszta\u0142c\u0105 student\u00f3w, kt\u00f3rzy potem kieruj\u0105 swoje kroki do du\u017cych firm.<\/p>\n
–\u00a0Biznes te\u017c z tego skorzysta, je\u015bli b\u0119dziemy mie\u0107 lepszej jako\u015bci nauk\u0119. Nie chodzi tylko o to, \u017ceby\u015bmy mieli wi\u0119cej naukowc\u00f3w, ale \u017ceby potrafili inspirowa\u0107 ich do dalszej aktywno\u015bci. Widzimy to np. w Dolinie Krzemowej – ludzie z Harvardu, Stanforda czy MIT wyci\u0105gaj\u0105 wi\u0119cej w zakresie zainspirowania si\u0119 ni\u017c realnych twardych umiej\u0119tno\u015bci technicznych – dodaje.<\/p>\n
USA a Polska – jedna nauka, r\u00f3\u017cne podej\u015bcia<\/p>\n
Perspektyw\u0119 polskiego naukowca pracuj\u0105cego za granic\u0105 pokazuje nam prof. Aleksandra Przegali\u0144ska, ekspertka w dziedzinie sztucznej inteligencji, wyk\u0142adaj\u0105ca na Harvardzie i Akademii Leona Ko\u017ami\u0144skiego. Jej zdaniem wi\u0119ksze nak\u0142ady finansowe to nie wszystko, aby nauka w Polsce mog\u0142a si\u0119 rozwija\u0107.<\/p>\n
– Pieni\u0105dze otwieraj\u0105 drzwi, ale same w sobie nie zatrzymaj\u0105 naukowc\u00f3w, je\u015bli r\u00f3wnolegle nie zmieni\u0105 si\u0119 kultura instytucjonalna, \u015bcie\u017cki kariery i jako\u015b\u0107 infrastruktury badawczej. Wielu moich koleg\u00f3w i kole\u017canek wyjecha\u0142o nie tylko dlatego, \u017ce w Polsce by\u0142y s\u0142abe wynagrodzenia w nauce, ale dlatego, \u017ce za\u00a0granic\u0105 mieli poczucie sprawczo\u015bci, stabilno\u015bci i presti\u017cu – wyja\u015bnia Interii.<\/p>\n
I zwraca uwag\u0119 na kluczow\u0105 r\u00f3\u017cnic\u0119 w finansowaniu nauki w Polsce i w USA – nie chodzi wy\u0142\u0105cznie o wielko\u015b\u0107 bud\u017cetu.<\/p>\n
– W Stanach Zjednoczonych nauka jest finansowana z wielu \u017ar\u00f3de\u0142 jednocze\u015bnie: federalnych agencji (NSF, NIH, DARPA), prywatnych fundacji, darczy\u0144c\u00f3w indywidualnych i sektora prywatnego.\u00a0Ta r\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107 \u017ar\u00f3de\u0142 tworzy odporno\u015b\u0107 systemu i przestrze\u0144 na ryzyko badawcze. W Polsce dominuje jedno okienko, a od decyzji biurokratycznych zale\u017cy zbyt wiele – podkre\u015bla.<\/p>\n
Bud\u017cet to jedno, zmiana podej\u015bcia – drugie<\/p>\n
Rozm\u00f3wcy Interii Biznes m\u00f3wi\u0105 jednym g\u0142osem – potrzeba nie tylko pieni\u0119dzy. Prof. Sankowski k\u0142adzie dla rz\u0105dz\u0105cych konkretne rozwi\u0105zania: „autonomi\u0119 instytucjonaln\u0105, odbiurokratyzowanie proces\u00f3w grantowych i realne \u015bcie\u017cki kariery dla m\u0142odych badaczy bez wieloletniej\u00a0prekarno\u015bci”, jak r\u00f3wnie\u017c u\u0142atwie\u0144 dla zagranicznych badaczy w celu podj\u0119cia kariery w Polsce. Potrzeba te\u017c zmiany w sposobie my\u015blenia.<\/p>\n
– Problem z przesuni\u0119ciem priorytet\u00f3w na obronno\u015b\u0107 czy ochron\u0119 zdrowia jest realny, ale wt\u00f3rny wobec g\u0142\u0119bszego deficytu, jakim jest brak przekonania na poziomie politycznym, \u017ce nauka to inwestycja, a nie koszt. Kraje, kt\u00f3re rozumiej\u0105 ten mechanizm, traktuj\u0105 badania podstawowe jako fundament przysz\u0142ego PKB, nie jako luksus na lepsze czasy – dodaje prof. Przegali\u0144ska.<\/p>\n
– Je\u015bli nie postawimy w tym momencie na nauk\u0119, na badania i rozw\u00f3j, to\u00a0zostaniemy dalej montowni\u0105 Europy, a nie wydaje si\u0119, \u017ceby\u015bmy mieli wtedy szanse dalej utrzyma\u0107 obecny dotychczasowy kurs wzrostu i dogoni\u0107 zachodni\u0105 Europ\u0119 – puentuje prof. Tomza.<\/p>\n
Do momentu publikacji artyku\u0142u Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wy\u017cszego nie odpowiedzia\u0142o na pro\u015bb\u0119 o komentarz.<\/p>\n
Paulina B\u0142aziak<\/p>\n
„Wydarzenia”: Ubywa przedszkolak\u00f3w, a razem z nimi ubywa przedszkoliPolsat News<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Na pocz\u0105tku tego roku g\u0142o\u015bnym echem odbi\u0142a si\u0119 oferta pracy w Instytucie Fizyki Polskiej Akademii Nauk dla naukowca…\n","protected":false},"author":2,"featured_media":425768,"comment_status":"","ping_status":"","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[12],"tags":[32,33,36,37,27,34,35,28,31,25,42,38,40,39,41,29,30,26],"class_list":{"0":"post-425767","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-polska","8":"tag-breaking-news","9":"tag-breakingnews","10":"tag-featured-news","11":"tag-featurednews","12":"tag-headlines","13":"tag-latest-news","14":"tag-latestnews","15":"tag-naglowki","16":"tag-najwazniejsze-artykuly","17":"tag-news","18":"tag-pl","19":"tag-poland","20":"tag-polish","21":"tag-polska","22":"tag-polski","23":"tag-top-stories","24":"tag-topstories","25":"tag-wiadomosci"},"share_on_mastodon":{"url":"https:\/\/pubeurope.com\/@pl\/116565537344407789","error":""},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/425767","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=425767"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/425767\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/425768"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=425767"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=425767"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=425767"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}