\n
![\"\"](\"https:\/\/e-teatr.pl\/files\/multimedias\/175415\/Fin.png\" "\\"Finnegans")
<\/a><\/p>\nfot. mat. teatru<\/p>\n
Agnieszka Zgieb: Teatr jest dla Ciebie miejscem spotkania z publiczno\u015bci\u0105, w imi\u0119 wa\u017cnej sprawy, nad kt\u00f3r\u0105 chcesz z ni\u0105 dyskutowa\u0107?\u00a0<\/p>\n
Katarzyna Kalwat: Tak, to miejsce wyci\u0105gania z ukrycia tego co wstydliwe lub zalegaj\u0105ce na dnie szuflady a cz\u0119sto trudne do zwerbalizowania. Ta ostatnia kwestia wydaje mi si\u0119 szczeg\u00f3lnie wa\u017cna, bo wchodz\u0105ca w obszar tego co nienazywalne i jednocze\u015bnie najbardziej ludzkie. Interesuje mnie stworzenie przestrzeni, w kt\u00f3rej widz, dzi\u0119ki teatrowi, mo\u017ce otworzy\u0107 si\u0119 i dostrzec r\u00f3\u017cne prawdy.<\/p>\n
Tworzysz interdyscyplinarne spektakle, cz\u0119sto eksperymentalne, niemal performatywne. Punktem wyj\u015bcia dla Twojej pracy s\u0105 fakty, to co osobiste, intymne i jednocze\u015bnie pe\u0142ne sprzeczno\u015bci…<\/p>\n
Pogranicza gatunkowe z pewno\u015bci\u0105 fascynuj\u0105 mnie, ale dotycz\u0105 one formy przedstawienia. Natomiast gdybym mia\u0142a tematycznie okre\u015bli\u0107 swoj\u0105 tw\u00f3rczo\u015b\u0107 ostatnich lat to widzia\u0142abym w niej tematy dotycz\u0105ce to\u017csamo\u015bci i autokreacji: \u201eKofman. Podw\u00f3jne wi\u0105zanie\u201d w 2025 roku, oparte na \u017cyciu i tw\u00f3rczo\u015bci francuskiej filozofki Sarah Kofman. W 2021 roku powsta\u0142 \u201ePowr\u00f3t do Reims\u201d, tekst socjologa i filozofa Didiera Eribona. W 2024 roku \u201eM\u0142ody m\u0119\u017cczyzna\u201d, oparty na autobiograficznej powie\u015bci Annie Ernaux, a wcze\u015bniej, w 2020 roku, \u201eMaria Klassenberg\u201d, zainspirowany \u017cyciem fikcyjnej artystki wizualnej z lat 70 i wprowadzony do archiwum poprzez spektakl.<\/p>\n
Kolejnym tematem jest j\u0119zyk. W \u201eRechnitz. Opera. Anio\u0142 \u015bmierci\u201d (2018), j\u0119zyk jako narz\u0119dzie manipulacji, k\u0142amstwa i przemocy. Spektakl na podstawie sztuki Elfriede Jelinek, nawi\u0105zuj\u0105cej do wydarze\u0144 z 1945 roku, podczas kt\u00f3rych zamordowano dwustu \u017byd\u00f3w, by\u0142 pr\u00f3b\u0105 zrozumienia mechanizm\u00f3w pami\u0119ci, i przyjrzenia si\u0119 naszej europejskiej to\u017csamo\u015bci.\u00a0<\/p>\n
W 2019 roku powsta\u0142 \u201eStaff Only\u201d, a w 2023 \u201eArt of Living\u201d, oparty na powie\u015bci Georges’a Pereca \u201eLa Vie mode d’emploi\u201d oraz inspirowana tw\u00f3rczo\u015bci\u0105 Jamesa Joyce\u2019a d\u017awi\u0119kowa podr\u00f3\u017c przez histori\u0119 Polski, \u201eFinnegans W\/Fake\u201d, w kt\u00f3rej j\u0119zyk pozbawiony jest emocjonalnej dos\u0142owno\u015bci, a muzyka pozwala odzyska\u0107 to, czego on nie wyra\u017ca. W tych spektaklach cia\u0142a aktor\u00f3w staj\u0105 si\u0119 muzycznym instrumentem, akt m\u00f3wienia warstw\u0105 muzyczn\u0105, kt\u00f3ra do niej przenika.<\/p>\n
\u00a0J\u0119zyk ma wi\u0119c dla Ciebie ogromne znaczenie…<\/p>\n
Sprawdzam relacj\u0119 mi\u0119dzy aktem pisania a aktem upubliczniania. W tym kontek\u015bcie interesuje mnie, kiedy j\u0119zyk zak\u0142amuje rzeczywisto\u015b\u0107, ucieka od opisu trudnych do\u015bwiadcze\u0144, popada w zapo\u015bredniczenia, schematy czy intelektualne wyrafinowanie, \u017ceby zgubi\u0107 to, co niezr\u0119czne do wyra\u017cenia. W moich spektaklach staram si\u0119 poprzez j\u0119zyk otworzy\u0107 na to, co jest zwi\u0105zane z najbardziej duchowymi aspektami ludzkiego do\u015bwiadczenia, takimi jak na przyk\u0142ad \u015bmier\u0107.\u00a0 Wykorzystuj\u0119 medium teatru do badania potencja\u0142u j\u0119zyka. Staram si\u0119 zrozumie\u0107 po co m\u00f3wimy i kiedy milczymy.<\/p>\n
Ostatnio interesuje mnie tak\u017ce j\u0119zyk w aspekcie wielokulturowym. Przede wszystkim mamy do czynienia z ogromn\u0105 fal\u0105 migracji, kt\u00f3ra wprowadza nowe j\u0119zyki do u\u017cycia konfrontuj\u0105c widza z do\u015bwiadczeniem translacji, braku komunikacji, pustki, zapo\u015bredniczenia tworz\u0105c jednocze\u015bnie nowe formy oporu politycznego w\u0142a\u015bnie poprzez akcent czy u\u017cycie obcego j\u0119zyka w pe\u0142nej jego formie. Wieloj\u0119zyczno\u015b\u0107 staje si\u0119 wi\u0119c g\u0142\u0119bok\u0105 refleksj\u0105 nad globalnym \u015bwiatem.<\/p>\n
W \u201eFinnegns W\/Fake\u201d, \u201eKofman. Podw\u00f3jne wi\u0105zanie\u201d, \u201eUn-packing\u201d te kwestie wsp\u00f3\u0142istnienia obcych j\u0119zyk\u00f3w i nieprzek\u0142adalno\u015bci do\u015bwiadcze\u0144 w nich zapisanych s\u0105 dla mnie szczeg\u00f3lnie istotne. Pozwalaj\u0105 dyskutowa\u0107 o tematach zwi\u0105zanych z do\u015bwiadczeniem wykluczenia kulturowego odmienno\u015bci czy separacji. To do\u015bwiadczenia uniwersalne i dotycz\u0105 nas wszystkich.\u00a0<\/p>\n
Jak rzeczywisto\u015b\u0107 wp\u0142ywa na prac\u0119 polskich re\u017cyser\u00f3w?<\/p>\n
\u00a0Wraz z kryzysem uchod\u017aczym powr\u00f3ci\u0142y nieprzepracowane historie i konieczno\u015b\u0107 konfrontacji z przesz\u0142o\u015bci\u0105. Teraz jest moment, w kt\u00f3rym szczeg\u00f3lnie mocno nale\u017cy zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119 na \u017ar\u00f3d\u0142a europejskiego nacjonalizmu, podj\u0105\u0107 temat dochodz\u0105cej do g\u0142osu prawicy. Jakie s\u0105 i b\u0119d\u0105 reperkusje \u015bwiatopogl\u0105dowego kryzysu. Sztuka powinna by\u0107 w s\u0142u\u017cbie obna\u017cania zagro\u017ce\u0144 wynikaj\u0105cych z nadu\u017cywania w\u0142adzy, stosowania terroru i innych politycznych i spo\u0142ecznych form przymusu godz\u0105cych w prawa jednostki. Mo\u017ce si\u0119 to odby\u0107 tak\u017ce w zapo\u015bredniczony spos\u00f3b poprzez pe\u0142ne wra\u017cliwo\u015bci badanie ludzkich emocji i niepokoj\u00f3w w dobie naporu niebezpiecznych idei.\u00a0<\/p>\n
Sztuka i arty\u015bci zawsze z wyprzedzeniem wyczuwaj\u0105 ten kryzys, kt\u00f3ry najpierw tli si\u0119 w prywatnych domach zanim wyp\u0142ynie na ulice. Polityczno\u015b\u0107 sztuki nie musi by\u0107 wprost zwi\u0105zana z publicystyk\u0105, uto\u017csamiana bezpo\u015brednio z interwencjonizmem, nie powinna by\u0107 dialogiem opinii na temat wydarze\u0144 politycznych lub spo\u0142ecznych, ani by\u0107 traktowana w spos\u00f3b dziennikarski. Mo\u017ce i powinna oddzia\u0142ywa\u0107 wy\u0142\u0105cznie na emocje i mikroskopijne sytuacje. Powinna uchwyci\u0107 procesy zachodz\u0105ce w samym akcie istnienia. W ko\u0144cu nacjonalizm kie\u0142kuje w kom\u00f3rkach rodzinnych, niekoniecznie b\u0119d\u0105c nazwanym.\u00a0<\/p>\n
Teatr polski nie jest niewolnikiem tekstu. \u201eTraktuje tekst jako pre-tekst, jako punkt wyj\u015bcia: kocha go i nienawidzi, k\u0142\u00f3ci si\u0119 z nim i flirtuje. Dekonstruuje go, obra\u017ca, obna\u017ca\u201d \u2013 cytuj\u0105c jednego z twoich dramaturg\u00f3w, Beniamina Bukowskiego…<\/p>\n
\u00a0Elfride Jelinek powiedzia\u0142a jednej z moich wsp\u00f3\u0142pracowniczek, t\u0142umaczce Monice Muskali: \u201eKopi\u0119 w ten j\u0119zyk, a\u017c wy\u015bpiewa ca\u0142\u0105 prawd\u0119\u201d. J\u0119zyk jest u\u0142omny, nie zawsze jest w stanie wszystko wyrazi\u0107, odda\u0107 w pe\u0142ni sens i znaczenie. Dlatego muzyka zajmuje wa\u017cne miejsce w mojej tw\u00f3rczo\u015bci. Wsp\u00f3\u0142pracuj\u0119 z kompozytorami takimi jak Agata Zubel, Pawe\u0142 Mykietyn czy Wojtek Blecharz. \u015awiat sceniczny buduj\u0119 na trzech poziomach: j\u0119zyku, literaturze i muzyce. Tam, gdzie j\u0119zyk si\u0119 ko\u0144czy, nie b\u0119d\u0105c w stanie wyrazi\u0107 do\u015bwiadczenia, wkracza literatura, kt\u00f3ra lubi eksperymentowa\u0107 z form\u0105, a kiedy ona nie dzia\u0142a, wkracza muzyka.<\/p>\n
S\u0105dz\u0119, \u017ce dzisiaj najciekawsze spektakle powstaj\u0105 na styku tekstu, choreografii, muzyki i dzia\u0142a\u0144 w przestrzeni scenicznej. Polska ma w tym obszarze szerokie tradycje awangardowe wywodz\u0105ce si\u0119 chocia\u017cby od Tadeusza Kantora. Tekst jest jednym z wielu element\u00f3w buduj\u0105cych spektakl.<\/p>\n
Jak postrzegasz rol\u0119 kobiet w polskim teatrze?<\/p>\n
Polskie artystki, re\u017cyserki s\u0105 dzisiaj obecne w szerokim obiegu na r\u00f3wni z m\u0119\u017cczyznami. Pracuj\u0105 na scenach w Polsce i za granic\u0105, wyznaczaj\u0105 kierunki i tendencje nowego teatru, s\u0105 dyrektorkami du\u017cych instytucji, pionierkami wielu inicjatyw. Ich dono\u015bny g\u0142os w polskim teatrze przyczyni\u0142 si\u0119 do emancypacji, zmiany stylu pracy, przeciwdzia\u0142aniu przemocy, uruchomi\u0142 procedury antyprzemocowe, otworzy\u0142y archiwa przesz\u0142o\u015bci i wprowadzi\u0142y do obiegu wiele zapomnianych artystek.<\/p>\n
Kobiety bardzo cz\u0119sto wychodz\u0105 od temat\u00f3w osobistych, gdy\u017c teatr stanowi dla nich miejsce odzyskiwania siebie. Nie pozwoli\u0142abym sobie na \u017cadne uproszczenia w kwestii doboru temat\u00f3w, bo polski teatr robiony przez kobiety jest bardzo r\u00f3\u017cnorodny, co stanowi o jego sile. My\u015bl\u0119 jednak, \u017ce problematyka zwi\u0105zana z cia\u0142em, eksploracj\u0105 w\u0142asnej seksualno\u015bci, czy badaniem przesz\u0142o\u015bci, pami\u0119ci i traumy historycznej poprzez fizyczno\u015b\u0107 jest siln\u0105 tendencj\u0105 ostatnich lat. St\u0105d te\u017c intermedialno\u015b\u0107 teatru, \u0142\u0105czenie go z choreografi\u0105, ta\u0144cem, muzyk\u0105 czy performansem.\u00a0<\/p>\n
Czy polski artysta jest wolny?<\/p>\n
Kilka lat temu odpowiedzia\u0142abym inaczej na to pytanie inaczej ni\u017c dzi\u015b. Pracuj\u0105c z aktywistami politycznymi i uchod\u017acami z Bia\u0142orusi zda\u0142am sobie spraw\u0119, \u017ce cen\u0105 za dzia\u0142alno\u015b\u0107 artystyczn\u0105 mo\u017ce by\u0107 wieloletnie wi\u0119zienie albo pobyt w kolonii karnej.<\/p>\n
Pomijaj\u0105c trudny okres polityki kulturalnej PiS-u my\u015bl\u0119, \u017ce najwi\u0119ksz\u0105 cenzur\u0105 dla polskiego artysty jest dzisiaj on sam. Podejmowanie autonomicznych decyzji z dala od potrzeb rynkowych i stawianie sobie najwa\u017cniejszych pyta\u0144 o og\u00f3lnoludzki sens tej pracy jest sednem tego zawodu.\u00a0<\/p>\n
Podr\u00f3\u017cowanie tw\u00f3rc\u00f3w sta\u0142o si\u0119 naturalnym wyzwalaczem nowych trend\u00f3w i idei, kt\u00f3re cz\u0119sto wprowadzaj\u0105 w stan kryzysu dotychczasowe przekonania. Ten dialog wydaje si\u0119 by\u0107 dzisiaj warto\u015bci\u0105 szczeg\u00f3lnie wa\u017cn\u0105, je\u015bli jego istot\u0105 jest badanie niepokoj\u00f3w, czy projektowanie wsp\u00f3lnej przysz\u0142o\u015bci.\u00a0<\/p>\n
Kim jest w twoim teatrze aktor-performer?<\/p>\n
Wa\u017cne jest dla mnie jest, aby aktor m\u00f3g\u0142 wykorzysta\u0107 swoj\u0105 w\u0142asn\u0105 ekspresj\u0119 artystyczn\u0105, sw\u00f3j osobisty potencja\u0142. Nie chodzi tylko o stworzenie roli, ale o stworzenie \u015bwiata tu i teraz, czyli o ulotno\u015b\u0107 tego do\u015bwiadczenia. Aktor jest tw\u00f3rc\u0105, kt\u00f3ry dzia\u0142a w oparciu o swoj\u0105 wizj\u0119 \u015bwiata, swoj\u0105 osobist\u0105 histori\u0119. Korzystaj\u0105c z tych narz\u0119dzi, z tego, co jest dla niego istotne, tworzy pomost, kt\u00f3ry otwiera przestrze\u0144 do budowania postaci. Performer to osoba, kt\u00f3ra pozostaje \u015bwiadoma zmiennego wsp\u00f3\u0142tworzenia, ulotnego charakteru istnienia na scenie przed swoimi partnerami. Musi akceptowa\u0107 nieprzewidywalno\u015b\u0107, gra\u0107 bez znajomo\u015bci reakcji partnera. Jest w nieustannym ruchu. Aktor-performer jest wsp\u00f3\u0142tw\u00f3rc\u0105 \u015bwiata scenicznego, kt\u00f3ry powstaje na oczach widza.<\/p>\n
***<\/p>\n
Polska w oczach Francji \u2013 teksty z 258. numeru \u201eTh\u00e9\u00e2tre\/Public\u201d.<\/p>\n
Przygotowanie tekstu w polskiej wersji j\u0119zykowej: Agnieszka Zgieb.<\/p>\n
Tekst powsta\u0142 dla magazynu \u201eTh\u00e9\u00e2tre\/Public\u201d i zosta\u0142 opublikowany w 258. numerze zatytu\u0142owanym \u201eSc\u00e8nes polonaises\u201d. Numer ten ukaza\u0142 si\u0119 dzi\u0119ki wsparciu Instytutu Teatralnego im. Zbigniewa Raszewskiego, Instytutu Adama Mickiewicza i Instytutu Polskiego w Pary\u017cu.\u00a0<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Rozmowa Agnieszki Zgieb z Katarzyn\u0105 Kalwat, dotycz\u0105ca tw\u00f3rczo\u015bci re\u017cyserki. fot. mat. teatru Agnieszka Zgieb: Teatr jest dla…\n","protected":false},"author":2,"featured_media":426056,"comment_status":"","ping_status":"","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[51605],"tags":[2434,8588,6588,17490,16331,51630,42,38,40,39,41,649,650,11541,51629,8815,51631,8767,51628,800,8816,435],"class_list":{"0":"post-426055","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-warszawa","8":"tag-aktor","9":"tag-aktorzy","10":"tag-festiwal","11":"tag-festiwale","12":"tag-kariera","13":"tag-kariery","14":"tag-pl","15":"tag-poland","16":"tag-polish","17":"tag-polska","18":"tag-polski","19":"tag-premiera","20":"tag-premiery","21":"tag-realizacja","22":"tag-realizacje","23":"tag-repertuar","24":"tag-ruch-teatralny","25":"tag-sztuka","26":"tag-sztuki","27":"tag-teatr","28":"tag-teatry","29":"tag-warszawa"},"share_on_mastodon":{"url":"https:\/\/pubeurope.com\/@pl\/116566296162663975","error":""},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/426055","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=426055"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/426055\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/426056"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=426055"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=426055"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=426055"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}