\nOt\u00f3\u017c na\u00a0ca\u0142e szcz\u0119\u015bcie debata o\u00a0nowej konstytucji w\u00a0Polsce coraz cz\u0119\u015bciej przestaje dotyczy\u0107 wy\u0142\u0105cznie spor\u00f3w ideologicznych czy\u00a0historycznych, ku\u00a0zadowoleniu naszych wrog\u00f3w. Coraz wyra\u017aniej wida\u0107, \u017ce\u00a0zasadniczym problemem pa\u0144stwa staje si\u0119 jego niewydolno\u015b\u0107 organizacyjna. Polska XXI wieku funkcjonuje bowiem wed\u0142ug modelu ustrojowego projektowanego dla\u00a0reali\u00f3w lat dziewi\u0119\u0107dziesi\u0105tych \u2014\u00a0epoki transformacji, s\u0142abego pa\u0144stwa i\u00a0ograniczonych ambicji geopolitycznych. Tymczasem wsp\u00f3\u0142czesne pa\u0144stwo musi dzia\u0142a\u0107 jak sprawny organizm strategiczny: szybko podejmowa\u0107 decyzje, integrowa\u0107 technologie, chroni\u0107 infrastruktur\u0119 krytyczn\u0105, koordynowa\u0107 polityk\u0119 gospodarcz\u0105 i\u00a0budowa\u0107 d\u0142ugofalow\u0105 przewag\u0119 cywilizacyjn\u0105.
\n<\/p>\n
\nDlatego pytanie o\u00a0now\u0105 konstytucj\u0119 nie\u00a0jest dzi\u015b pytaniem o\u00a0kosmetyczn\u0105 zmian\u0119 przepis\u00f3w, lecz o\u00a0nowy model zarz\u0105dzania pa\u0144stwem.
\n<\/p>\n
\nObowi\u0105zuj\u0105ca konstytucja powsta\u0142a w\u00a0warunkach politycznego kompromisu po\u00a0okresie postkomunistycznej transformacji. Jej podstawowym celem by\u0142o ograniczenie koncentracji w\u0142adzy oraz\u00a0zabezpieczenie pluralizmu politycznego. By\u0142 to\u00a0projekt adekwatny dla\u00a0pa\u0144stwa wychodz\u0105cego z\u00a0systemu autorytarnego. Jednak po\u00a0blisko trzech dekadach coraz wyra\u017aniej wida\u0107, \u017ce\u00a0model ten generuje chroniczny konflikt kompetencyjny, rozproszenie odpowiedzialno\u015bci, administracyjn\u0105 bezw\u0142adno\u015b\u0107 i\u00a0wr\u0119cz s\u0105downicz\u0105 anarchi\u0119.
\n<\/p>\n
\nPa\u0144stwo przysz\u0142o\u015bci nie\u00a0mo\u017ce by\u0107 federacj\u0105 rywalizuj\u0105cych instytucji. Musi dzia\u0142a\u0107 jak zintegrowane centrum strategiczne.
\n<\/p>\n
\nNowoczesny system konstytucyjny powinien opiera\u0107 si\u0119 na\u00a0kilku fundamentalnych zasadach.
\n<\/p>\n
\nPo pierwsze \u2014\u00a0strategiczne zarz\u0105dzanie pa\u0144stwem. Konstytucja powinna definiowa\u0107 pa\u0144stwo jako organizacj\u0119 zdoln\u0105 do\u00a0prowadzenia d\u0142ugoterminowej polityki narodowej niezale\u017cnie od\u00a0cyklu wyborczego. Oznacza to\u00a0konieczno\u015b\u0107 stworzenia trwa\u0142ych mechanizm\u00f3w planowania strategicznego w\u00a0obszarach bezpiecze\u0144stwa, energetyki, technologii, demografii i\u00a0infrastruktury. Pa\u0144stwo nie\u00a0mo\u017ce zmienia\u0107 kierunku rozwoju co\u00a0cztery lata. Wzorem m\u00f3g\u0142by by\u0107 ameryka\u0144ski \u201eOffice of\u00a0Net Assessment\u201d (czyli w\u00a0naszych warunkach- ponadpartyjne Biuro Oceny Strategicznej)
\n<\/p>\n
\nPo drugie \u2014\u00a0jednoznaczna odpowiedzialno\u015b\u0107 wykonawcza. Polski system od\u00a0lat cierpi na\u00a0dualizm w\u0142adzy wykonawczej, w\u00a0kt\u00f3rym prezydent, premier i\u00a0administracja centralna wchodz\u0105 w\u00a0permanentne spory kompetencyjne. Nowa konstytucja powinna jasno okre\u015bli\u0107 centrum odpowiedzialno\u015bci pa\u0144stwowej. Obywatel musi wiedzie\u0107, kto realnie odpowiada za\u00a0bezpiecze\u0144stwo, gospodark\u0119 i\u00a0funkcjonowanie instytucji.
\n<\/p>\n
\nPo trzecie \u2014\u00a0cyfrowe pa\u0144stwo i\u00a0zarz\u0105dzanie danymi. Wsp\u00f3\u0142czesne pa\u0144stwo funkcjonuje w\u00a0rzeczywisto\u015bci algorytmicznej. Administracja przysz\u0142o\u015bci b\u0119dzie opiera\u0107 si\u0119 na\u00a0analizie danych, sztucznej inteligencji oraz\u00a0zintegrowanych systemach informacyjnych. Tymczasem polskie pa\u0144stwo nadal dzia\u0142a wed\u0142ug logiki papierowej biurokracji, stempli i\u00a0osobistego wstawiennictwa. Nowa konstytucja powinna gwarantowa\u0107 obywatelom prawo do\u00a0nowoczesnych us\u0142ug cyfrowych oraz\u00a0zobowi\u0105zywa\u0107 pa\u0144stwo do\u00a0budowy bezpiecznej infrastruktury technologicznej w\u00a0granicach obejmuj\u0105cych Polak\u00f3w poza Polsk\u0105.
\n<\/p>\n
\nW tym kontek\u015bcie szczeg\u00f3lnego znaczenia nabiera tak\u017ce cyberbezpiecze\u0144stwo. Granice pa\u0144stwa nie\u00a0przebiegaj\u0105 ju\u017c wy\u0142\u0105cznie na\u00a0mapach geograficznych, ale\u00a0r\u00f3wnie\u017c w\u00a0sieciach energetycznych, systemach finansowych i\u00a0infrastrukturze informacyjnej. Konstytucja XXI wieku musi uwzgl\u0119dnia\u0107 ochron\u0119 suwerenno\u015bci cyfrowej jako jeden z\u00a0podstawowych obowi\u0105zk\u00f3w pa\u0144stwa.
\n<\/p>\n
\nPo czwarte \u2014\u00a0profesjonalizacja administracji. Polska od\u00a0lat cierpi na\u00a0zjawisko partyjnego zaw\u0142aszczania instytucji. Ka\u017cda zmiana w\u0142adzy oznacza wymian\u0119 kadr i\u00a0destabilizacj\u0119 aparatu pa\u0144stwowego. Nowoczesna konstytucja powinna wzmacnia\u0107 korpus profesjonalnej s\u0142u\u017cby pa\u0144stwowej, zdolnej do\u00a0dzia\u0142ania ponad bie\u017c\u0105cymi konfliktami politycznymi. Pa\u0144stwo nie\u00a0mo\u017ce by\u0107 \u0142upem wyborczym.
\n<\/p>\n
\nPo pi\u0105te \u2014\u00a0decentralizacja funkcjonalna zamiast chaosu kompetencyjnego. Silne pa\u0144stwo nie\u00a0oznacza centralizmu. Oznacza sprawny podzia\u0142 odpowiedzialno\u015bci. Samorz\u0105dy powinny posiada\u0107 szerok\u0105 autonomi\u0119 w\u00a0sprawach lokalnych, ale\u00a0jednocze\u015bnie musz\u0105 funkcjonowa\u0107 w\u00a0ramach jednolitej strategii pa\u0144stwowej. Polska potrzebuje modelu wsp\u00f3\u0142pracy centrum i\u00a0region\u00f3w, a\u00a0nie permanentnej wojny kompetencyjnej.
\n<\/p>\n
\nJednak nowoczesna konstytucja nie\u00a0mo\u017ce ogranicza\u0107 definicji narodu wy\u0142\u0105cznie do\u00a0obywateli mieszkaj\u0105cych w\u00a0granicach pa\u0144stwa. W\u00a0warunkach globalizacji i\u00a0wielkich migracji nar\u00f3d polski sta\u0142 si\u0119 organizmem transnarodowym. Kilkana\u015bcie milion\u00f3w os\u00f3b polskiego pochodzenia \u017cyj\u0105cych w\u00a0Stanach Zjednoczonych, Kanadzie, Wielkiej Brytanii, Niemczech, Ameryce Po\u0142udniowej czy\u00a0na\u00a0terenach dawnego imperium rosyjskiego tworzy dzi\u015b ogromny potencja\u0142 geopolityczny.
\n<\/p>\n
\nW XXI wieku diaspora staje si\u0119 elementem si\u0142y pa\u0144stwa.
\n<\/p>\n
\nIzrael, Armenia, Indie czy\u00a0Chiny od\u00a0dawna traktuj\u0105 swoje spo\u0142eczno\u015bci zagraniczne jako integraln\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 narodowej strategii rozwoju. Polonia r\u00f3wnie\u017c mo\u017ce pe\u0142ni\u0107 podobn\u0105 funkcj\u0119 \u2014\u00a0jako globalna sie\u0107 wp\u0142ywu gospodarczego, technologicznego, medialnego i\u00a0politycznego.
\n<\/p>\n
\nSzczeg\u00f3lne znaczenie ma\u00a0tutaj Polonia ameryka\u0144ska. W\u00a0\u015bwiecie narastaj\u0105cej rywalizacji mocarstw relacje polsko-ameryka\u0144skie staj\u0105 si\u0119 jednym z\u00a0fundament\u00f3w bezpiecze\u0144stwa Europy \u015arodkowej. Polacy mieszkaj\u0105cy w\u00a0Stanach Zjednoczonych mog\u0105 stanowi\u0107 nie\u00a0tylko pomost kulturowy, ale\u00a0tak\u017ce zaplecze eksperckie, gospodarcze i\u00a0polityczne dla\u00a0strategicznego partnerstwa Warszawy i\u00a0Waszyngtonu. Dotyczy to\u00a0zw\u0142aszcza sektor\u00f3w nowych technologii, energetyki, przemys\u0142u obronnego oraz\u00a0cyberbezpiecze\u0144stwa.
\n<\/p>\n
\nNowoczesna konstytucja mog\u0142aby wi\u0119c po\u00a0raz pierwszy w\u00a0historii III\u00a0RP jasno uzna\u0107 nar\u00f3d polski za\u00a0wsp\u00f3lnot\u0119 globaln\u0105, wsp\u00f3\u0142odpowiedzialn\u0105 za\u00a0rozw\u00f3j pa\u0144stwa i\u00a0cywilizacji polskiej. Oznacza\u0142oby to\u00a0stworzenie instytucjonalnych mechanizm\u00f3w udzia\u0142u Polonii w\u00a0\u017cyciu narodowym \u2014\u00a0nie\u00a0wy\u0142\u0105cznie w\u00a0wymiarze symbolicznym, lecz strategicznym.
\n<\/p>\n
\nMo\u017cliwe by\u0142oby mi\u0119dzy innymi:
\n<\/p>\n
\n
\nutworzenie reprezentacji Polonii w\u00a0Sejmie i\u00a0w\u00a0Senacie lub\u00a0specjalnej izbie konsultacyjnej,
\n
\n
\nkonstytucyjne zagwarantowanie wszystkich praw wyborczych Polak\u00f3w za\u00a0granic\u0105,
\n
\n
\nstworzenie Narodowej Rady Strategicznej Polonii,
\n
\n
\nbudowa globalnej sieci wsp\u00f3\u0142pracy naukowej i\u00a0technologicznej,
\n
\n
\nwykorzystanie Polonii jako instrumentu dyplomacji publicznej, gospodarczej i\u00a0informacyjnej.
\n
<\/p>\n
\nMa to\u00a0szczeg\u00f3lne znaczenie w\u00a0epoce wojny informacyjnej. Rosja, Chiny i\u00a0inne pa\u0144stwa coraz cz\u0119\u015bciej wykorzystuj\u0105 media, organizacje spo\u0142eczne oraz\u00a0przestrze\u0144 cyfrow\u0105 do\u00a0destabilizacji spo\u0142ecze\u0144stw Zachodu. Polska diaspora mo\u017ce sta\u0107 si\u0119 jednym z\u00a0filar\u00f3w obrony polskiej narracji historycznej i\u00a0interes\u00f3w strategicznych na\u00a0\u015bwiecie.
\n<\/p>\n
\nW tym sensie nowa konstytucja powinna definiowa\u0107 Polsk\u0119 nie\u00a0tylko jako terytorium, ale\u00a0jako globaln\u0105 wsp\u00f3lnot\u0119 kultury, interes\u00f3w i\u00a0bezpiecze\u0144stwa.
\n<\/p>\n
\nNowa konstytucja powinna r\u00f3wnie\u017c uwzgl\u0119dnia\u0107 geopolityczne po\u0142o\u017cenie Polski. Pa\u0144stwo znajduj\u0105ce si\u0119 na\u00a0wschodniej flance NATO nie\u00a0mo\u017ce funkcjonowa\u0107 jak administracyjna konfederacja spor\u00f3w proceduralnych. Wojna na\u00a0Ukrainie pokaza\u0142a, \u017ce\u00a0zdolno\u015b\u0107 szybkiego podejmowania decyzji staje si\u0119 elementem bezpiecze\u0144stwa narodowego.
\n<\/p>\n
\nW praktyce oznacza\u0142oby to\u00a0odej\u015bcie od\u00a0modelu \u201epa\u0144stwa reaktywnego\u201d na\u00a0rzecz pa\u0144stwa projektowego \u2014\u00a0zdolnego nie\u00a0tylko administrowa\u0107 rzeczywisto\u015bci\u0105, ale\u00a0tak\u017ce j\u0105 kszta\u0142towa\u0107.
\n<\/p>\n
\nDebata o\u00a0nowej konstytucji nie\u00a0powinna wi\u0119c sprowadza\u0107 si\u0119 do\u00a0sporu o\u00a0symbole czy\u00a0historyczne resentymenty. Prawdziwe pytanie brzmi: czy Polska chce pozosta\u0107 pa\u0144stwem improwizacji, czy\u00a0sta\u0107 si\u0119 nowoczesnym centrum strategicznego zarz\u0105dzania narodowego?
\n<\/p>\n
\nBo konstytucja XXI wieku nie\u00a0jest ju\u017c wy\u0142\u0105cznie aktem prawnym. Staje si\u0119 architektur\u0105 sprawno\u015bci pa\u0144stwa \u2014\u00a0zar\u00f3wno w\u00a0granicach kraju, jak i\u00a0w\u00a0globalnej przestrzeni polskiego narodu.
<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Ot\u00f3\u017c na\u00a0ca\u0142e szcz\u0119\u015bcie debata o\u00a0nowej konstytucji w\u00a0Polsce coraz cz\u0119\u015bciej przestaje dotyczy\u0107 wy\u0142\u0105cznie spor\u00f3w ideologicznych czy\u00a0historycznych, ku\u00a0zadowoleniu naszych…\n","protected":false},"author":2,"featured_media":426366,"comment_status":"","ping_status":"","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[62712],"tags":[98,690,6332,49,1315,102,39,2846],"class_list":{"0":"post-426365","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-karol-nawrocki","8":"tag-dorzeczy","9":"tag-karol-nawrocki","10":"tag-konstytucja","11":"tag-kraj","12":"tag-nawrocki","13":"tag-opinie","14":"tag-polska","15":"tag-tylko-na-dorzeczy-pl"},"share_on_mastodon":{"url":"https:\/\/pubeurope.com\/@pl\/116566992122094298","error":""},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/426365","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=426365"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/426365\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/426366"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=426365"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=426365"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=426365"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}