{"id":426603,"date":"2026-05-13T13:28:12","date_gmt":"2026-05-13T13:28:12","guid":{"rendered":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/426603\/"},"modified":"2026-05-13T13:28:12","modified_gmt":"2026-05-13T13:28:12","slug":"gigantyczny-wybuch-wulkanu-usunal-metan-z-atmosfery-sa-nowe-ustalenia","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/426603\/","title":{"rendered":"Gigantyczny wybuch wulkanu usun\u0105\u0142 metan z atmosfery. S\u0105 nowe ustalenia"},"content":{"rendered":"\n

Cho\u0107 do wybuchu podwodnego wulkanu Hunga Tonga-Hunga Ha’apai na po\u0142udniowym Pacyfiku dosz\u0142o cztery lata temu – 15\u00a0stycznia 2022\u00a0r., to erupcja by\u0142a pod wieloma wzgl\u0119dami rekordowa i\u00a0niespotykana. Popi\u00f3\u0142 wulkaniczny zosta\u0142 zmierzony przez satelity meteo na wysoko\u015bci 57\u00a0km nad powierzchni\u0105 Ziemi – to najwy\u017cszy zarejestrowany pi\u00f3ropusz wulkaniczny. Po latach analiz danych naukowcy wiedz\u0105 jeszcze wi\u0119cej<\/a> o\u00a0tym gigantycznym wybuchu, co opublikowali w\u0142a\u015bnie na \u0142amach „Nature Communications”<\/a>.<\/p>\n

Wybuch silniejszy od powojennych test\u00f3w nuklearnych<\/p>\n

\"Erupcja Erupcja wulkanu Hunga Tonga-Hunga Ha’apai na po\u0142udniowym Pacyfiku w 2022 roku \u00a9 YouTube | Tonga Geological Services <\/p>\n

Erupcja wulkanu Tonga wywo\u0142a\u0142a najpot\u0119\u017cniejsz\u0105 eksplozj\u0119 atmosferyczn\u0105 zarejestrowan\u0105 nowoczesnymi instrumentami – silniejsz\u0105 ni\u017c jakikolwiek powojenny test nuklearny. Do atmosfery trafi\u0142o oko\u0142o 10\u00a0km sze\u015bc. ska\u0142, popio\u0142u i\u00a0osad\u00f3w, co doprowadzi\u0142o do powstania rekordowej liczby wy\u0142adowa\u0144 atmosferycznych – ponad 400\u00a0tysi\u0119cy.<\/p>\n

<\/p>\n

„Rejestrowali\u015bmy od 5000\u00a0do 5200\u00a0b\u0142yskawic na minut\u0119. To oko\u0142o dziesi\u0119\u0107 razy wi\u0119cej ni\u017c w\u00a0superkom\u00f3rkach burzowych” – m\u00f3wi\u0142 w\u00f3wczas Chris Vagasky, meteorolog z\u00a0Ameryka\u0144skiej Unii Geofizycznej (AGU) w\u00a0Chicago.<\/p><\/blockquote>\n

Technologiczny prezent na\u00a0komuni\u0119 \u015bwi\u0119t\u0105. Dla ch\u0142opca i\u00a0dziewczynki <\/p>\n

Wulkan wywo\u0142a\u0142 te\u017c powstanie rozb\u0142ysk\u00f3w gamma, charakterystycznych do tej pory dla odleg\u0142ych czarnych dziur i\u00a0eksplozji supernowych. Zarejestrowa\u0142 je satelita NASA Fermi Gamma-ray Space Telescope.<\/p>\n

<\/p>\n

Konsekwencje wybuchu wulkanu: co nowego ustalono?<\/p>\n

Podczas ogromnej erupcji wulkanu Hunga Tonga-Hunga Ha’apai satelity wykry\u0142y formaldehyd, czyli zwi\u0105zek, kt\u00f3ry stanowi \u015blad rozpadu metanu. To pokazuje, \u017ce cz\u0119\u015b\u0107 metanu wyrzuconego przez wulkan zosta\u0142a szybko zniszczona w\u00a0chmurze popio\u0142u i\u00a0gaz\u00f3w. Badacze \u015bledzili t\u0119 chmur\u0119 przez 10\u00a0dni, a\u017c nad Ameryk\u0119 Po\u0142udniow\u0105. Poniewa\u017c formaldehyd utrzymuje si\u0119 tylko przez kilka godzin, autorzy uznali, \u017ce rozk\u0142ad metanu musia\u0142 trwa\u0107 nieprzerwanie przez ponad tydzie\u0144.<\/p>\n

\"Niepokoj\u0105ce<\/p>\n

Niepokoj\u0105ce odkrycie. Tak zmieniaj\u0105 si\u0119 obroty Ziemi<\/p>\n

<\/a> <\/p>\n

„Wiadomo, \u017ce wulkany emituj\u0105 metan podczas erupcji, ale do tej pory nie by\u0142o wiadomo, \u017ce popi\u00f3\u0142 wulkaniczny jest r\u00f3wnie\u017c w\u00a0stanie cz\u0119\u015bciowo oczy\u015bci\u0107 to zanieczyszczenie” \u2013 wyja\u015bnia naukowiec zajmuj\u0105cy si\u0119 atmosfer\u0105 Maarten van Herpen z\u00a0Acacia Impact Innovation BV w\u00a0Holandii, g\u0142\u00f3wny autor nowego badania z\u00a0„Nature Communications”<\/a>.<\/p><\/blockquote>\n

<\/p>\n

Sam wulkan Hunga Tonga-Hunga Ha’apai wybuch\u0142 pod powierzchni\u0105 Pacyfiku. Wyrzuci\u0142 w\u00a0g\u00f3r\u0119 wod\u0119 morsk\u0105, par\u0119 oraz ogromny pi\u00f3ropusz, kt\u00f3ry si\u0119gn\u0105\u0142 rekordowej wysoko\u015bci. Wed\u0142ug badaczy do atmosfery trafi\u0142y wtedy metan, s\u00f3l i\u00a0cz\u0105stki mineralne. Gdy na t\u0119 mieszank\u0119 pad\u0142o \u015bwiat\u0142o s\u0142oneczne, mog\u0142y powsta\u0107 reaktywne rodniki chloru, kt\u00f3re uruchomi\u0142y szybkie utlenianie metanu.<\/p>\n

\"Chmura Chmura z erupcji Hunga Tonga – mapy gaz\u00f3w i py\u0142\u00f3w w atmosferze. Zale\u017cno\u015b\u0107 mi\u0119dzy formaldehydem (HCHO), dwutlenkiem siarki (SO\u2082) i aerozolami w pi\u00f3ropuszu wulkanu Hunga Tonga\u2013Hunga Ha’apai z 16 stycznia 2022 r. \u00a9 „Nature Communications”, 2026 | Maarten M.J.W. van Herpen i inni, 2026<\/p>\n

Jak dosz\u0142o do rozpadu metanu po erupcji<\/p>\n

Metan naturalnie wyst\u0119puje w\u00a0atmosferze i\u00a0pomaga utrzyma\u0107 temperatur\u0119 sprzyjaj\u0105c\u0105 \u017cyciu. Problem zaczyna si\u0119 wtedy, gdy jest go zbyt du\u017co, bo wtedy nasila efekt cieplarniany. Z\u00a0tego powodu badacze od dawna szukaj\u0105 sposob\u00f3w na obni\u017cenie jego st\u0119\u017cenia.<\/p>\n

<\/p>\n

Autorzy pracy przypominaj\u0105, \u017ce chlor mo\u017ce szybko rozbija\u0107 cz\u0105steczki metanu, a\u00a0formaldehyd pojawia si\u0119 w\u00a0tym \u0142a\u0144cuchu reakcji jako kr\u00f3tko \u017cyj\u0105cy produkt po\u015bredni. Ten sam zesp\u00f3\u0142 opisa\u0142 ju\u017c w\u00a02023\u00a0r. podobny mechanizm wywo\u0142any przez py\u0142 znad Sahary<\/a> i\u00a0aerozol morski. Erupcja na po\u0142udniowym Pacyfiku dostarczy\u0142a jednak znacznie bardziej spektakularnego przyk\u0142adu.<\/p>\n

Erupcja nie „posprz\u0105ta\u0142a” w\u0142asnych emisji<\/p>\n

Skala zjawiska okaza\u0142a si\u0119 ograniczona. Badacze szacuj\u0105, \u017ce chlor utlenia\u0142 ok. 900\u00a0ton metanu dziennie, podczas gdy ca\u0142kowita emisja z\u00a0erupcji wynios\u0142a ok. 330\u00a0tys. ton. To oznacza, \u017ce wulkan nie zneutralizowa\u0142 w\u0142asnego wp\u0142ywu, ale pozwoli\u0142 zaobserwowa\u0107 mechanizm, kt\u00f3ry wcze\u015bniej pozostawa\u0142 poza zasi\u0119giem pomiar\u00f3w.<\/p>\n

Znaczenie pracy polega wi\u0119c nie na tym, \u017ce erupcje rozwi\u0105zuj\u0105 problem ocieplenia, lecz na tym, \u017ce usuwanie metanu w\u00a0atmosferze da si\u0119 wykry\u0107 i\u00a0policzy\u0107. <\/p>\n

\"Polak<\/p>\n

Polak rusza z ekspedycj\u0105 w g\u0142\u0119biny. „Znamy Marsa lepiej ni\u017c dno oceanu”<\/p>\n

<\/a> <\/p>\n

Cytowany przez autor\u00f3w chemik Matthew Johnson z\u00a0Uniwersytetu Kopenhaskiego oceni\u0142, \u017ce przemys\u0142 m\u00f3g\u0142by w\u00a0przysz\u0142o\u015bci pr\u00f3bowa\u0107 odtworzy\u0107 takie naturalne zjawisko, ale tylko wtedy, gdy uda si\u0119 potwierdzi\u0107 jego bezpiecze\u0144stwo i\u00a0skuteczno\u015b\u0107. „Nasza metoda satelitarna mo\u017ce pom\u00f3c w\u00a0ustaleniu, w\u00a0jaki spos\u00f3b ludzie mog\u0105 spowolni\u0107 globalne ocieplenie” – doda\u0142, cytowany przez ScienceAlert.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Cho\u0107 do wybuchu podwodnego wulkanu Hunga Tonga-Hunga Ha’apai na po\u0142udniowym Pacyfiku dosz\u0142o cztery lata temu – 15\u00a0stycznia 2022\u00a0r.,…\n","protected":false},"author":2,"featured_media":426604,"comment_status":"","ping_status":"","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[14],"tags":[32,33,27,34,35,28,31,25,40,41,80,29,30,26,82,83,84],"class_list":{"0":"post-426603","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-swiat","8":"tag-breaking-news","9":"tag-breakingnews","10":"tag-headlines","11":"tag-latest-news","12":"tag-latestnews","13":"tag-naglowki","14":"tag-najwazniejsze-artykuly","15":"tag-news","16":"tag-polish","17":"tag-polski","18":"tag-swiat","19":"tag-top-stories","20":"tag-topstories","21":"tag-wiadomosci","22":"tag-world","23":"tag-world-news","24":"tag-worldnews"},"share_on_mastodon":{"url":"https:\/\/pubeurope.com\/@pl\/116567507589655773","error":""},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/426603","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=426603"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/426603\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/426604"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=426603"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=426603"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=426603"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}