![\"\"](\"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/DSC09398.jpg\")
<\/p>\n <\/p>\n
Swego rodzaju wad\u0105 filmu jest to, \u017ce ogl\u0105daj\u0105c go patrzymy na \u015bwiat, kt\u00f3ry zosta\u0142 ju\u017c przez kogo\u015b wykreowany. To scenografowie, operatorzy obrazu, tw\u00f3rcy kostium\u00f3w czy osoby odpowiedzialne za casting, powiedzia\u0142y nam jak\u0105 form\u0119 b\u0119dzie mia\u0142a dana opowie\u015b\u0107. W\u00a0odr\u00f3\u017cnieniu od sztuki filmowej, s\u0142uchowiska radiowe pozwalaj\u0105 nam samym by\u0107 tw\u00f3rcami, dlatego cz\u0119sto s\u0105 okre\u015blane mianem \u201eteatru wyobra\u017ani\u201d. Obrazy, kt\u00f3re rodz\u0105 si\u0119 w\u00a0naszej g\u0142owie, s\u0105 wypadkow\u0105 d\u017awi\u0119k\u00f3w, kt\u00f3re s\u0142yszymy przefiltrowanych przez nasz\u0105 wyobra\u017ani\u0119. Dzi\u0119ki temu ka\u017cdy mo\u017ce zobaczy\u0107 w\u0142asn\u0105 ekranizacj\u0119 danej historii.
S\u0142uchowiska radiowe maj\u0105 w\u00a0naszym kraju bardzo d\u0142ug\u0105 tradycj\u0119. Pierwsze z\u00a0nich by\u0142y tworzone ju\u017c w\u00a0latach 20. XX wieku. Dzi\u0119ki rozwojowi techniki nagraniowej, \u015brodk\u00f3w inscenizacyjnych czy samych metod kreowania obrazu d\u017awi\u0119kowego, na przestrzeni lat, stawa\u0142y si\u0119 one coraz doskonalsze.
Od d\u017awi\u0119ku monofonicznego, przez stereofoni\u0119, dzisiaj radio jest medium, kt\u00f3re potrafi przekaza\u0107 r\u00f3wnie\u017c d\u017awi\u0119k immersyjny i technologi\u0119 binauraln\u0105.
Dzi\u0119ki niej, zak\u0142adaj\u0105c s\u0142uchawki, jeste\u015bmy w stanie przenie\u015b\u0107 si\u0119 do innego \u015bwiata. W g\u0142\u00f3wnej mierze za spraw\u0105 d\u017awi\u0119ku, kt\u00f3ry nie jest ju\u017c p\u0142aski, ale ma g\u0142\u0119bi\u0119 i wiele wymiar\u00f3w. Daje mo\u017cliwo\u015b\u0107 zanurzenia si\u0119 w narracji, sprawia, \u017ce granica mi\u0119dzy odbiorc\u0105, a bohaterem si\u0119 zaciera, a s\u0142uchowisko przestaje by\u0107 t\u0142em, a staje si\u0119 do\u015bwiadczeniem.
Niedawno na kanale YouTube Radia Krak\u00f3w swoj\u0105 premier\u0119 mia\u0142o immersyjne s\u0142uchowisko rozg\u0142o\u015bni, zatytu\u0142owane Grimmersive. Bracia Grimm dla doros\u0142ych.
To bardzo interesuj\u0105ce przedsi\u0119wzi\u0119cie, kt\u00f3rego kreacja zbieg\u0142a si\u0119 z uzbrojeniem re\u017cyserki koncertowej krakowskiej rozg\u0142o\u015bni w technologi\u0119 Dolby Atmos i wyposa\u017ceniem jej w rozbudowany system monitorowy, bazuj\u0105cy na rozwi\u0105zaniach marki ATC. W dodatku, zanim s\u0142uchowisko pojawi\u0142o si\u0119 na falach radiowych i YouTube, w trakcie dw\u00f3ch wieczor\u00f3w mo\u017cna by\u0142o na \u017cywo pos\u0142ucha\u0107 go w studiu rozg\u0142o\u015bni dzi\u0119ki systemowi Dolby Atmos, zbudowanemu w oparciu o pot\u0119\u017cny system stworzony przy pomocy rozwi\u0105za\u0144 d&b audiotechnik T oraz Y. Mieli\u015bmy ogromn\u0105 przyjemno\u015b\u0107 spotka\u0107 si\u0119 i\u00a0porozmawia\u0107 o\u00a0kulisach powstawania tego projektu i\u00a0zaanga\u017cowanych \u015brodkach technicznych.<\/p>\n
Wyre\u017cyserowane przez Georgin\u0119 Grybo\u015b s\u0142uchowisko Grimmersive. Bracia Grimm dla doros\u0142ych to nietuzinkowy projekt Radia Krak\u00f3w, kt\u00f3rego celem by\u0142o po\u0142\u0105czenie klasycznych ba\u015bni wraz z\u00a0najnowszymi technologiami d\u017awi\u0119kowymi i\u00a0tym samym zag\u0142\u0119bienie si\u0119 w\u00a0ich pierwotn\u0105, znacznie mroczniejsz\u0105 ni\u017c wielu z\u00a0nas przypuszcza, form\u0105. Premiera produkcji mia\u0142a miejsce pod koniec 2025 roku. Samo s\u0142uchowisko od pocz\u0105tku pomy\u015blane by\u0142o natomiast nie tylko jako do\u015bwiadczenie narracyjne, ale przede wszystkim zmys\u0142owe, oparte na intensywnym, wielowymiarowym d\u017awi\u0119ku.
Punktem wyj\u015bcia dla tw\u00f3rc\u00f3w projektu by\u0142y oryginalne ba\u015bnie braci Grimm z pocz\u0105tku XIX wieku, kt\u00f3re w zasadniczy spos\u00f3b r\u00f3\u017cni\u0105 si\u0119 od ich p\u00f3\u017aniejszych, z\u0142agodzonych wersji, znanych z literatury dzieci\u0119cej. Teksty te, w t\u0142umaczeniu i z pos\u0142owiem Elizy Pieciul-Karmi\u0144skiej, opublikowane w ksi\u0105\u017cce \u017byli d\u0142ugo i szcz\u0119\u015bliwie, p\u00f3ki nie umarli. Nieznane ba\u015bnie braci Grimm, ukazuj\u0105 \u015bwiat pozbawiony moralizatorskiego tonu, pe\u0142en brutalno\u015bci, cielesno\u015bci i niejednoznaczno\u015bci. Autork\u0105 adaptacji, przygotowanej na potrzeby s\u0142uchowiska, jest El\u017cbieta \u0141apczy\u0144ska, kt\u00f3ra wydoby\u0142a z nich najbardziej niepokoj\u0105ce i intensywne elementy, tworz\u0105c opowie\u015b\u0107, kt\u00f3ra zaadresowana jest tylko i wy\u0142\u0105cznie do doros\u0142ego odbiorcy.
Jednym z najwa\u017cniejszych aspekt\u00f3w Grimmersive jest jego warstwa d\u017awi\u0119kowa. S\u0142uchowisko zosta\u0142o zrealizowane w kilku technologiach d\u017awi\u0119ku immersyjnego zar\u00f3wno w ods\u0142onie binauralnej Eclipsa Audio, jak i Dolby Atmos, co pozwala na stworzenie wra\u017cenia przestrzenno\u015bci i \u201ezanurzenia\u201d w opowie\u015bci.
Muzyka czy efekty d\u017awi\u0119kowe nie tylko towarzysz\u0105 narracji, ale staj\u0105 si\u0119 jej g\u0142\u00f3wnym no\u015bnikiem \u2013 buduj\u0105 napi\u0119cie, kreuj\u0105 przestrze\u0144 i oddzia\u0142uj\u0105 na emocje s\u0142uchacza. Integralnym elementem projektu by\u0142y r\u00f3wnie\u017c pokazy s\u0142uchowiska w ca\u0142kowitej ciemno\u015bci. W specjalnie zaadoptowanej dla potrzeb projektu Sali Koncertowej im. Romany Bobrowskiej, znajduj\u0105cej si\u0119 w budynku Radia Krak\u00f3w, wykorzystano rozbudowany system g\u0142o\u015bnik\u00f3w rozmieszczonych wok\u00f3\u0142 i nad publiczno\u015bci\u0105, co da\u0142o mo\u017cliwo\u015b\u0107 wielowymiarowego, bardzo naturalnego i bliskiego obcowania, z przygotowanym materia\u0142em.
Taki spos\u00f3b prezentacji mia\u0142 na celu wyeliminowanie bod\u017ac\u00f3w wzrokowych i skupienie uwagi odbiorcy wy\u0142\u0105cznie na d\u017awi\u0119ku. Dzi\u0119ki temu, s\u0142uchacz zostaje niejako \u201ezamkni\u0119ty\u201d w \u015bwiecie przedstawionym, co pot\u0119guje wra\u017cenia i intensyfikuje odbi\u00f3r emocjonalny. Reakcje publiczno\u015bci pokaza\u0142y, \u017ce do\u015bwiadczenie to bywa\u0142o skrajne \u2013 od fascynacji po dyskomfort \u2013 co tylko podkre\u015bla eksperymentalny charakter przedsi\u0119wzi\u0119cia.
W\u00a0realizacji wzi\u0119li udzia\u0142 znani aktorzy krakowskich teatr\u00f3w, m.in.: Katarzyna Krzanowska, Micha\u0142 Majnicz czy Juliusz Chrz\u0105stowski, kt\u00f3rych interpretacje nadaj\u0105 opowie\u015bciom g\u0142\u0119bi i\u00a0autentyczno\u015bci. Istotn\u0105 rol\u0119 odgrywa tak\u017ce muzyka, skomponowana przez Jakuba Gucika i\u00a0wykonywana przez Sp\u00f3\u0142dzielni\u0119 Muzyczn\u0105, kt\u00f3ra wsp\u00f3\u0142tworzy atmosfer\u0119 niepokoju i\u00a0tajemniczo\u015bci.
Grimmersive jest r\u00f3wnie\u017c przyk\u0142adem poszukiwania nowych form wyrazu w radiu. Tw\u00f3rcy \u015bwiadomie eksperymentuj\u0105 z technologi\u0105 i konwencj\u0105, pr\u00f3buj\u0105c odpowiedzie\u0107 na zmieniaj\u0105ce si\u0119 oczekiwania odbiorc\u00f3w oraz mo\u017cliwo\u015bci wsp\u00f3\u0142czesnych medi\u00f3w. Projekt pokazuje, \u017ce radio \u2013 mimo konkurencji ze strony obrazu i Internetu \u2013 nadal mo\u017ce by\u0107 przestrzeni\u0105 innowacji, szczeg\u00f3lnie wtedy, gdy wykorzystuje swoje unikalne narz\u0119dzie, jakim jest d\u017awi\u0119k.
To nie tylko adaptacja klasycznych ba\u015bni, ale przede wszystkim eksperyment artystyczny i technologiczny. \u0141\u0105czy w sobie literatur\u0119, teatr i nowoczesn\u0105 realizacj\u0119 d\u017awi\u0119ku tworz\u0105c do\u015bwiadczenie, kt\u00f3re wykracza poza tradycyjne s\u0142uchowisko radiowe. To projekt, kt\u00f3ry pokazuje, \u017ce opowie\u015b\u0107 mo\u017ce by\u0107 \u201es\u0142yszana\u201d w spos\u00f3b niemal fizyczny \u2013 i \u017ce d\u017awi\u0119k, odpowiednio wykorzystany, potrafi oddzia\u0142ywa\u0107 r\u00f3wnie silnie jak obraz.
Zapraszamy do przygl\u0105dni\u0119cia si\u0119 wraz z\u00a0nami kulisom jego powstania, zastosowanym \u015brodkom technicznym i\u00a0narz\u0119dziom, kt\u00f3re pozwoli\u0142y przenie\u015b\u0107 wykreowany w\u00a0Radiu Krak\u00f3w \u015bwiat i zaprezentowa\u0107 tysi\u0105com s\u0142uchaczy.<\/p>\n
![\"Immersyjna](\"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/DSC06879.jpg\")
<\/p>\n
Re\u017cyserka studia Radia Krak\u00f3w, z zainstalowanym systemem Dolby Atmos, bazuj\u0105cym na g\u0142o\u015bnikach ATC.<\/p>\n
\u0141ukasz Kornafel, \u201eAVIntegracje\u201d: Jak wygl\u0105da\u0142y kulisy powstania i\u00a0przygotowania s\u0142uchowiska oraz jak zrodzi\u0142 si\u0119 pomys\u0142, aby zrealizowa\u0107 go w\u00a0standardzie Dolby Atmos?Grzegorz D\u0105bek, Radio Krak\u00f3w: Wszystko zacz\u0119\u0142o si\u0119 od lu\u017anej rozmowy z\u00a0nasz\u0105 kole\u017cank\u0105 Georgin\u0105 Grybo\u015b, kt\u00f3ra, re\u017cyserowa\u0142a to s\u0142uchowisko. Wspomnia\u0142em w\u00a0jej trakcie, \u017ce przecie\u017c w\u00a0Polsce robi si\u0119 tak wiele r\u00f3\u017cnych s\u0142uchowisk, a\u00a0nikt jeszcze w\u00a0naszym kraju, w\u00a0pe\u0142nej skali nie zrobi\u0142 \u017cadnego tego typu projektu z\u00a0wykorzystaniem d\u017awi\u0119ku immersyjnego, kt\u00f3ry daje ogromne mo\u017cliwo\u015bci.
W\u00a0naszym kraju, w\u00a0przesz\u0142o\u015bci by\u0142y wprawdzie realizowane przez Polskie Radio albo by\u0142y to raczej przedsi\u0119wzi\u0119cia typowo binauralne, ograniczaj\u0105ce ods\u0142uch tylko i\u00a0wy\u0142\u0105cznie do s\u0142uchawek.
Skoro tradycja tych s\u0142uchowisk w Polsce jest taka mocna, to mo\u017ce warto by\u0142oby spr\u00f3bowa\u0107 zrobi\u0107 tak\u0105 produkcj\u0119. Tym pomys\u0142em zarazi\u0142em kolejne osoby i tak przyst\u0105pili\u015bmy do prac. Wiele czasu zaj\u0119\u0142o nam wymy\u015blenie scenariusza. D\u0142ugo rozmawiali\u015bmy o tym, jak powinny by\u0107 zrobione poszczeg\u00f3lne sceny, aby jak najlepiej wszystko odda\u0107 i przygotowa\u0107 w taki spos\u00f3b, by najlepiej spe\u0142nia\u0142o w\u0142a\u015bnie wymagania formatu Dolby Atmos.
Je\u017celi chodzi o\u00a0gatunek, od pocz\u0105tku my\u015bleli\u015bmy o\u00a0tym, aby by\u0142 to horror, bo uwa\u017cali\u015bmy, \u017ce w\u0142a\u015bnie w nim mo\u017cna umie\u015bci\u0107 najwi\u0119cej efekt\u00f3w czy stworzy\u0107 efektownych zabieg\u00f3w.
Znakomicie zbieg\u0142o si\u0119 to z\u00a0wywiadem, kt\u00f3ry Georgina Grybo\u015b, kilka miesi\u0119cy wcze\u015bniej, przeprowadzi\u0142a z\u00a0prof. Eliz\u0105 Pieciul-Karmi\u0144sk\u0105, autork\u0105 kilkudziesi\u0119ciu przek\u0142ad\u00f3w z\u00a0j\u0119zyka niemieckiego, w\u00a0tym przek\u0142adu Ba\u015bni braci Grimm, specjalizuj\u0105c\u0105 si\u0119 r\u00f3wnie\u017c w\u00a0badaniu ich dzie\u0142.
Stwierdzili\u015bmy, \u017ce mo\u017ce to by\u0107 super pomys\u0142, bo Ba\u015bnie Braci Grimm, to kr\u00f3tkie, interesuj\u0105ce utwory. Nast\u0119pnie krakowska pisarka El\u017cbieta \u0141apczy\u0144ska, w oparciu o pewne nasze wytyczne i z uwzgl\u0119dnieniem naszych obaw, kt\u00f3re powsta\u0142y gdy zacz\u0119li\u015bmy my\u015ble\u0107 o tym projekcie, zaj\u0119\u0142a si\u0119 adaptacj\u0105 wybranych Ba\u015bni Braci Grimm.
Od razu wiedzieli\u015bmy, \u017ce stworzona dla potrzeb s\u0142uchowiska muzyka przez Jakuba Gucika, musi zosta\u0107 wykonana przy udziale \u017cywych instrument\u00f3w przez specjalizuj\u0105c\u0105 si\u0119 w realizacji odjechanych projekt\u00f3w Sp\u00f3\u0142dzielni\u0119 Muzyczn\u0105. Okaza\u0142o si\u0119, \u017ce wykonana przez ni\u0105 muzyka, napisana przez Kub\u0119, doskonale wpisa\u0142a si\u0119 w ca\u0142e s\u0142uchowisko, staj\u0105c si\u0119 kolejnym jego, wa\u017cnym elementem.
Na etapie tworzenia i\u00a0rejestracji muzyki do s\u0142uchowiska, najwi\u0119kszym wyzwaniem by\u0142o to, \u017ce w\u00a0momencie, gdy by\u0142a ona nagrywana, wi\u0119kszo\u015b\u0107 tekstu jeszcze nie by\u0142a gotowa.<\/p>\n
Czyli w\u00a0istocie najpierw by\u0142a muzyka, a\u00a0dopiero p\u00f3\u017aniej nagrywane by\u0142y teksty?
Tak, tak. Mieli\u015bmy muzyk\u0119.<\/p>\n
Jak przebiega\u0142y jej nagrania?
Muzyka, by\u0142a nagrywana w\u00a0studiu S5 w\u00a0Radiu Krak\u00f3w. Wszystko zarejestrowali\u015bmy w\u0142a\u015bciwie w\u00a0jeden dzie\u0144, a\u00a0tak naprawd\u0119 nawet w\u00a0p\u00f3\u0142 dnia. Co bardzo wa\u017cne, Kuba Gucik napisa\u0142 ca\u0142\u0105 muzyk\u0119 w\u00a0taki spos\u00f3b, aby ju\u017c w\u00a0trakcie miksowania i\u00a0produkcji s\u0142uchowiska mo\u017cna by\u0142o dowolny fragment w\u00a0okre\u015blonym momencie skr\u00f3ci\u0107, wyci\u0105\u0107, wstawi\u0107 pocz\u0105tek, ko\u0144c\u00f3wk\u0119, przej\u015b\u0107 na co\u015b innego itd. To doskonale zadzia\u0142a\u0142o! Muzyka towarzyszy praktycznie ca\u0142emu s\u0142uchowisku. S\u0105 mo\u017ce dwa momenty, gdzie rzeczywi\u015bcie schodzi do zera, a\u00a0tak poza nimi, jest obecna przez ca\u0142y czas.
Do nagra\u0144 u\u017cyli\u015bmy matrycy mikrofonowej PCMA-3D, opracowanej przez prof. Hyunkooka Lee, zbudowanej w\u0142a\u015bnie dla potrzeb rejestracji w\u00a0formatach immersyjnych. Istotne by\u0142o dla nas to, aby zarejestrowany materia\u0142 dobrze przek\u0142ada\u0142 si\u0119 w\u0142a\u015bnie na Dolby Atmos. Analogicznie do ods\u0142uch\u00f3w w\u00a0tym formacie, w\u00a0trakcie kt\u00f3rych wykorzystywanych jest horyzontalnie siedem g\u0142o\u015bnik\u00f3w, mieli\u015bmy siedem mikrofon\u00f3w, kt\u00f3re rejestrowa\u0142y ustawionych w\u00a0p\u00f3\u0142kolu muzyk\u00f3w.
Sama matryca by\u0142a ustawiona na obszarze ok. metr na metr, w\u00a0punkcie, w\u00a0kt\u00f3rym, moim subiektywnym zdaniem, najlepiej brzmia\u0142o wykonanie muzyki. Oczywi\u015bcie mieli\u015bmy r\u00f3wnie\u017c mikrofony skierowane w\u00a0g\u00f3r\u0119, w\u00a0stron\u0119 sufitu, kt\u00f3rych zadaniem by\u0142a rejestracja odbi\u0107, w\u0142a\u015bnie dla potrzeb g\u00f3rnej warstwy Dolby Atmos. Na etapie rejestracji du\u017co eksperymentowali\u015bmy, bo rejestracja w\u00a0Dolby Atmos to wci\u0105\u017c s\u0142abo opisana w\u00a0literaturze dziedzina. Polecam wszystkim, aby bli\u017cej przyjrze\u0107 si\u0119 projektom zwi\u0105zanym z\u00a0d\u017awi\u0119kiem immersyjnym, kt\u00f3re tworz\u0105 r\u00f3\u017cni specjali\u015bci, w\u00a0tym r\u00f3wnie\u017c eksperci z\u00a0Polski. Jest na przyk\u0142ad takie przedsi\u0119wzi\u0119cie o\u00a0nazwie Echo Project, kt\u00f3ry tworzy m.in. dr Katia Sochaczewska, kt\u00f3ra specjalizuje si\u0119 w\u00a0technologiach audio i\u00a0d\u017awi\u0119ku immersyjnym. W\u00a0ramach tego projektu grupa doktor\u00f3w, profesor\u00f3w i\u00a0specjalist\u00f3w od d\u017awi\u0119ku spotka\u0142a si\u0119 i\u00a0przetestowa\u0142a w\u0142a\u015bciwie wszelkie wymy\u015blone do tej pory techniki i\u00a0narz\u0119dzia do rejestracji sygna\u0142\u00f3w dla potrzeb standardu Dolby Atmos, tak aby ka\u017cdy m\u00f3g\u0142 sobie sprawdzi\u0107, przetestowa\u0107 i\u00a0przekona\u0107 si\u0119, jakie rozwi\u0105zanie najlepiej odpowiada jego potrzebom i\u00a0najbardziej mu si\u0119 podoba. W\u00a0Grimmersive do nagrania muzyki wykorzystane zosta\u0142y: fortepian, celesta, flet, a\u00a0nawet kilka flet\u00f3w, wiolonczela i\u00a0skrzypce.<\/p>\n
![\"Immersyjna](\"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/DSC06909.jpg\")
<\/p>\n
Kana\u0142y L \u2013 C \u2013 R obs\u0142uguj\u0105 w re\u017cyserce g\u0142o\u015bniki ATC SCM25A Pro Mk2<\/p>\n
Czy zosta\u0142y r\u00f3wnie\u017c wykorzystane jakie\u015b instrumenty perkusyjne?
Co ciekawe, nie! Wszystkie elementy, kt\u00f3re brzmi\u0105 w tej muzyce, jak instrumenty perkusyjne to bardzo mocno spreparowany fortepian, kt\u00f3ry nie tylko pos\u0142u\u017cy\u0142 do wykonania muzyki, ale przy jego pomocy zosta\u0142o wytworzonych r\u00f3wnie\u017c wiele efekt\u00f3w.
Gdy nagrali\u015bmy ca\u0142\u0105 muzyk\u0119, usiedli\u015bmy z\u00a0rozpisk\u0105 i\u00a0np. prosi\u0142em o: kroki, d\u017awi\u0119k otwieranych drzwi, d\u017awi\u0119k zabawy ma\u0142p w\u00a0zoo, ptaszki a\u00a0nawet wrzask \u015bwini w\u00a0ubojni\u2026
Pod nosem muzyk\u00f3w pojawia\u0142 si\u0119 u\u015bmiech, a\u00a0nast\u0119pnie przyst\u0119powali do stworzenia efektu, kt\u00f3ry potrzebowali\u015bmy (\u015bmiech). Zatem efekty i\u00a0odg\u0142osy, kt\u00f3re s\u0142yszymy w\u00a0gotowym s\u0142uchowisku, to czasami s\u0105 efekty pochodz\u0105ce z\u00a0bazy, a\u00a0czasami efekt pracy Sp\u00f3\u0142dzielni Muzycznej.<\/p>\n
Rozumiem, \u017ce z\u00a0wyj\u0105tkiem odpowiedniej regulacji wzmocnie\u0144 na mikrofonach, ca\u0142o\u015b\u0107 nagra\u0142e\u015b \u201ena zero\u201d, tak aby jak najwierniej odwzorowa\u0107 ca\u0142\u0105 przestrze\u0144 i\u00a0akustyczny charakter wykonywanej muzyki?
Wszystkie mikrofony, wchodz\u0105ce w sk\u0142ad matrycy, mia\u0142y jednakowe gainy, a poszczeg\u00f3lne spoty d\u017awi\u0119kowe, zosta\u0142y ju\u017c dopasowane wedle uznania.
W tej matrycy g\u0142\u00f3wnie korzystali\u015bmy z referencyjnych mikrofon\u00f3w SCHOEPS, takich jak MK4, MK21, MK41. Natomiast odbicia z sufitu, zbiera\u0142em przy pomocy mikrofon\u00f3w AKG C414, g\u0142\u00f3wnie dlatego, \u017ce nie mog\u0142em znale\u017a\u0107 innych, czterech jednakowych mikrofon\u00f3w, kt\u00f3re mia\u0142y charakterystyk\u0119 superiadioidaln\u0105.
Co ciekawe, w momencie gdy nagrywali\u015bmy wraz ze Sp\u00f3\u0142dzielni\u0105 Muzyczn\u0105 muzyk\u0119 do s\u0142uchowiska, nie mieli\u015bmy jeszcze w re\u017cyserce systemu ods\u0142uchowego Dolby Atmos.
Dlatego pos\u0142ugiwa\u0142em si\u0119 renderem binauralnym, tak abym w\u00a0og\u00f3le by\u0142 w\u00a0stanie jakkolwiek sprawdzi\u0107 czy to jak sobie co\u015b wyobra\u017camy, b\u0119dzie r\u00f3wnie\u017c odpowiednio odebrane przez s\u0142uchaczy.<\/p>\n
Jak zatem wypada por\u00f3wnanie Dolby Atmos i\u00a0d\u017awi\u0119ku binauralnego?
Przede wszystkim miksu binauralnego s\u0142uchasz w\u00a0s\u0142uchawkach, wi\u0119c oczywi\u015bcie ten obraz, ten plan d\u017awi\u0119kowy jest ograniczony. Jednak nie mog\u0119 powiedzie\u0107, \u017ce tu jest lepiej, a\u00a0tu jest gorzej. Oczywi\u015bcie, niekt\u00f3re fragmenty bardziej mi si\u0119 podobaj\u0105, binauralnie, a\u00a0niekt\u00f3re fragmenty bardziej mi si\u0119 podobaj\u0105 na g\u0142o\u015bnikach. W\u0142a\u015bnie do ko\u0144ca nie wiem jeszcze z\u00a0czego to wynika! (\u015bmiech). Ods\u0142uch binauralny ma sporo wad, jak np. problemy z\u00a0lokalizacj\u0105 prz\u00f3d\/ty\u0142 lub w\u00a0og\u00f3le lokalizacj\u0105 wertykaln\u0105. Gdy mamy np. przelot ptaka nad nasz\u0105 g\u0142ow\u0105, to, co zrozumia\u0142e, w\u00a0trakcie ods\u0142uchu na s\u0142uchawkach, nie b\u0119dzie si\u0119 on znajdowa\u0142 nad nami. Tutaj pozostaje tylko zastosowanie jaki\u015b sprytnych patent\u00f3w, aby bardziej zasugerowa\u0107 s\u0142uchaczowi, \u017ce co\u015b jest nad nim. Trudno zast\u0105pi\u0107 fizyczny g\u0142o\u015bnik, znajduj\u0105cy si\u0119 w\u00a0systemie Dolby Atmos nad nami, jakimi\u015b sztuczkami. Z\u00a0drugiej jednak strony, mam wra\u017cenie, \u017ce wszelkie elementy, kt\u00f3re s\u0105 umiejscawiane wewn\u0105trz dost\u0119pnej sfery, czyli nie na zewn\u0119trznej granicy panoramy, s\u0105 trudniejsze w\u00a0lokalizacji i\u00a0poprawnym odbiorze odleg\u0142o\u015bci na zestawie g\u0142o\u015bnikowym. Jeste\u015bmy w\u00a0stanie lepiej odebra\u0107 t\u0119 lokalizacj\u0119 i\u00a0odleg\u0142o\u015b\u0107 na s\u0142uchawkach.<\/p>\n
W\u00a0jaki spos\u00f3b zarejestrowane zosta\u0142y wszystkie g\u0142osy aktor\u00f3w?
Aktor\u00f3w nagrywali\u015bmy tak samo, jak nagrywamy ka\u017cde inne s\u0142uchowisko, a\u00a0wi\u0119c w\u00a0drugim, mniejszym studiu S4, gdzie panuj\u0105 przytulne, niemal domowe warunki. Jest tam r\u00f3wnie\u017c kr\u00f3tszy, w\u00a0por\u00f3wnaniu do sali koncertowej, czas pog\u0142osu, kt\u00f3ry nadaje si\u0119 doskonale w\u0142a\u015bnie pod nagrania lektorskie.
Wszystkie nagrania lektorskie zrealizowali\u015bmy na dwie raty, poniewa\u017c jeden z lektor\u00f3w nie m\u00f3g\u0142 by\u0107 z reszt\u0105 aktor\u00f3w. Dlatego najpierw nagrali\u015bmy jego, a p\u00f3\u017aniej pozosta\u0142ych.
Do rejestracji g\u0142osu aktor\u00f3w u\u017cyli\u015bmy mikrofon\u00f3w Neumann TLM 103, prosto w konsolet\u0119 Solid State Logic XL Desk.
By\u0142o to dosy\u0107 typowe nagranie lektorskie z\u00a0pewnym ale! Bardzo skrupulatnie pilnowali\u015bmy, aby aktorzy nie nak\u0142adali si\u0119 na siebie, aby nie pojawia\u0142y si\u0119 w\u00a0pozosta\u0142ych mikrofonach ich oddechy itd. Dzi\u0119ki temu, w\u00a0finalnym miksie, bez problemu mogli\u015bmy w\u00a0dowolnych miejscach audycji, rozlokowywa\u0107 w\u00a0wirtualnej przestrzeni g\u0142osy aktor\u00f3w wedle naszego uznania, nie obawiaj\u0105c si\u0119, \u017ce jaki\u015b odg\u0142os, szum czy trzask pojawi si\u0119 nie tam, gdzie by\u015bmy chcieli, zaburzaj\u0105c ca\u0142y obraz d\u017awi\u0119kowy. Nie by\u0142o to \u0142atwe, poniewa\u017c w\u00a0wielu momentach aktorzy grali razem, tekst by\u0142 napisany g\u0119sto i\u00a0potrzebna by\u0142a ta interakcja. Jednak dla nas, separacja by\u0142a tutaj kluczem.
Ca\u0142e zadanie u\u0142atwi\u0142 nam fakt, \u017ce ju\u017c w\u00a0samym scenariuszu mieli\u015bmy zapisane przypuszczalne lokalizacje poszczeg\u00f3lnych g\u0142os\u00f3w w\u00a0przestrzeni i\u00a0w\u00a0trakcie nagra\u0144, wraz ze mn\u0105 bardzo precyzyjnie pilnowa\u0142a tego re\u017cyserka Georgina Grybo\u015b.<\/p>\n
![\"Immersyjna](\"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/DSC06915.jpg\")
<\/p>\n
Dolby Atmos Renderer.<\/p>\n
Jak przebiega\u0142 miks w\u00a0Dolby Atmos ca\u0142ego s\u0142uchowiska?
Pocz\u0105tkowo pracowa\u0142em g\u0142\u00f3wnie na s\u0142uchawkach. Przede wszystkim dlatego, \u017ce premier\u0119 chcieli\u015bmy zrobi\u0107 jeszcze na koniec grudnia, nagrania aktorskie sko\u0144czyli\u015bmy 12 grudnia, a zestaw monitor\u00f3w ods\u0142uchowych przyjecha\u0142 dopiero 17 grudnia. Musz\u0119 jednak przyzna\u0107, \u017ce praca na s\u0142uchawkach mia\u0142a swoje olbrzymie zalety. Wiesz, mo\u017cesz usi\u0105\u015b\u0107 sobie w\u00a0kuchni, nikt ci nie przeszkadza i\u00a0po prostu korzystaj\u0105c z\u00a0renderera binauralnego, pozgrywa\u0107 przygotowany miks, poeksperymentowa\u0107, sprawdzi\u0107 niekt\u00f3re pomys\u0142y.
\u015arodowisko Pro Tools, z kt\u00f3rego korzysta\u0142em, zar\u00f3wno w wersji Studio jak i Ultimate, ma ju\u017c od dawna wbudowany Dolby Atmos Internal Renderer i w nim mo\u017cna po prostu bez problemu ustawi\u0107, \u017ce chcemy monitorowa\u0107 sygna\u0142 w trybie binauralnym.
Ja jednak dodatkowo korzysta\u0142em z opcji w postaci wtyczki Virtuoso, przygotowanej przy udziale naukowc\u00f3w ze wspomnianego ju\u017c przedsi\u0119wzi\u0119cia o nazwie Echo Project. S\u0142u\u017cy ona do symulacji i poprawy ods\u0142uchu binauralnego.
To swego rodzaju dodatkowy renderer, kt\u00f3ry pozwala na zasymulowanie w s\u0142uchawkach pomieszczenia i systemu ods\u0142uchowego. By\u0142o to bardzo pomoce przy sprawdzaniu na wielu etapach, jak m\u00f3j miks b\u0119dzie brzmia\u0142 w r\u00f3\u017cnych \u015brodowiskach. W trakcie prac nad miksem, u\u017cywa\u0142em troch\u0119 myszki, troch\u0119 touchpada, a troch\u0119 iPada.
Ca\u0142y miks realizowa\u0142em obiekt, po obiekcie. Mo\u017cna oczywi\u015bcie zgrupowa\u0107 sobie obiekty, ale obawia\u0142em si\u0119, \u017ce w pewnym momencie pogubi\u0119 si\u0119 z ilo\u015bci\u0105 grup.
My\u015bl\u0119, \u017ce pewne rzeczy m\u00f3g\u0142bym ju\u017c dzisiaj zrobi\u0107 w og\u00f3le inaczej, mo\u017ce szybciej. Przyk\u0142adowo w pewnym momencie zacz\u0105\u0142em kopiowa\u0107 automatyk\u0119 pomi\u0119dzy obiektami, kt\u00f3re mia\u0142y si\u0119 wsp\u00f3lnie porusza\u0107 czy przemieszcza\u0107, a mo\u017cna by\u0142o po prostu wys\u0142a\u0107 ich na jednego AUX-a i z tej wysy\u0142ki zrobi\u0107 obiekt, i w ca\u0142o\u015bci porusza\u0107 kilkoma \u017ar\u00f3d\u0142ami. Ostatecznie jednak okaza\u0142o si\u0119, \u017ce to kopiowanie wykres\u00f3w automatyki wcale nie by\u0142o znowu takie czasoch\u0142onne. Jak ju\u017c dobrze co\u015b narysowa\u0142em, mo\u017cna by\u0142o to bez problemu, w \u0142atwy spos\u00f3b przerzuci\u0107.
Muzyk\u0119 miksowa\u0142em przy wykorzystaniu przeznaczonego dla niej bedu, kt\u00f3ry sk\u0142ada\u0142 si\u0119 z\u00a0obiekt\u00f3w, czyli z\u00a0poszczeg\u00f3lnych instrument\u00f3w.<\/p>\n
A\u00a0jak miksowa\u0142e\u015b subwoofery? Po prostu do kana\u0142u LFE, tak?
Do LFE wysy\u0142ane by\u0142y muzyka, g\u0142\u00f3wnie ta efektowa i\u00a0niekt\u00f3re odg\u0142osy. Traktowa\u0142em to LFE jak taki typowo efektowy, kinowy kana\u0142.<\/p>\n
![\"Immersyjna](\"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/DSC06905.jpg\")
<\/p>\n
W trakcie ods\u0142uchu w studiu korzystano z zewn\u0119trznego Dolby Atmos Renderera.<\/p>\n
Jak wygl\u0105da\u0142 proces przygotowania re\u017cyserki do pracy z\u00a0systemem Dolby Atmos i\u00a0jak znalaz\u0142y si\u0119 tutaj monitory ods\u0142uchowe ATC w\u00a0tej w\u0142a\u015bnie konfiguracji?
Dominik \u201eFugas\u201d Maczuga, Radio Krak\u00f3w: Na wst\u0119pie zapytali\u015bmy osoby, kt\u00f3re si\u0119 znaj\u0105 na tym, o ich sugestie. Tak aby\u015bmy mogli wybra\u0107 optymalne dla nas rozwi\u0105zanie. Oczywi\u015bcie, zar\u00f3wno optymalne pod wzgl\u0119dem brzmienia, koszt\u00f3w jak i parametr\u00f3w tej konkretnej re\u017cyserki. I z uwag\u0105, \u017ce re\u017cyserka przejdzie gruntowny remont w niedalekiej przysz\u0142o\u015bci. Pierwsza oferta by\u0142a zaproponowana w nieco innej konfiguracji, a mianowicie, w kana\u0142ach prawym i lewym zosta\u0142y wykorzystane modele SCM25A Pro Mk2, a centralny mia\u0142 by\u0107 zrealizowany w oparciu o model SCM20ASL Pro, taki sam jaki pracuje w kana\u0142ach efektowych.
Po konsultacji, doszli\u015bmy do wniosku, \u017ceby jednak ten LCR by\u0142 jednakowy. Patrycjusz Zastawny z firmy Commercial Audio, odpowiedzialny za strojenie zrobi\u0142 symulacj\u0119, przedyskutowali\u015bmy to i okaza\u0142o si\u0119, \u017ce jest to mo\u017cliwe.
W\u00a0re\u017cyserce za transmisj\u0119 niskich cz\u0119stotliwo\u015bci odpowiadaj\u0105 dwa subwoofery SCS70 Pro. Oczywi\u015bcie, apetyt ro\u015bnie w\u00a0miar\u0119 jedzenia i\u00a0pewnie fajnie by by\u0142o kana\u0142y LR zamieni\u0107 na model SCM50ASL Pro. Tylko dlatego, \u017ce mogliby\u015bmy ich po prostu u\u017cywa\u0107 wtedy r\u00f3wnie\u017c przy klasycznych miksach stereo. Mamy taki pomys\u0142, aby po remoncie re\u017cyserki, kana\u0142y efektowe, gdy nie b\u0119d\u0105 u\u017cywane, wyje\u017cd\u017ca\u0142y pod sufit i\u00a0wtedy re\u017cyserka b\u0119dzie mog\u0142a pracowa\u0107 w\u00a0klasycznym systemie stereo. Wystrojeniem ca\u0142ego systemu, zgodnie ze standardami Dolby Atmos zaj\u0105\u0142 si\u0119 Patrycjusz Zastawny z\u00a0firmy Commercial Audio. Bazuj\u0105c na swoim do\u015bwiadczeniu nie tylko poustawia\u0142 on wszystko zgodnie z\u00a0wymaganiami standardu, ale r\u00f3wnie\u017c bardzo trafnie zasugerowa\u0142 co mo\u017cna wyci\u0105\u0107, co da\u0107 g\u0142o\u015bniej, co lepiej si\u0119 sprawdzi.<\/p>\n
A\u00a0w\u00a0jaki spos\u00f3b sygna\u0142y z\u00a0DAW trafiaj\u0105 do systemu ods\u0142uchowego?
M\u00f3zgiem re\u017cyserki studia jest karta Avid MTRX pierwszej generacji, kt\u00f3ra zosta\u0142a wype\u0142niona rozszerzeniami tak bardzo jak to tylko mo\u017cliwe. Mamy tam w tym momencie 40 preamp\u00f3w mikrofonowych i s\u0105 one w stanie obs\u0142u\u017cy\u0107 nagrania w DSD. Mamy tam te\u017c 16 wyj\u015b\u0107 analogowych, kt\u00f3re wystarczaj\u0105 akurat, by nap\u0119dzi\u0107 zestaw 7.1.4 i w zapasie zostaj\u0105 nam jeszcze, na wszelki wypadek, cztery wyj\u015bcia analogowe mono. Do tego jest jeszcze karta MTRX SPQ do zarz\u0105dzania monitorami i do strojenia.
Ca\u0142y ods\u0142uch robimy w obr\u0119bie interfejsu Avid MTRX i z wykorzystaniem oprogramowania DADman do zarz\u0105dzania wszystkimi konwerterami AD\/DA
Ponadto, korzystamy z kontrolera Avid Dock i iPada, kt\u00f3ry nie tylko pe\u0142ni funkcj\u0119 sterowania transportem w Pro Toolsie, ale tak\u017ce u\u0142atwia nam prze\u0142\u0105czanie wyj\u015b\u0107, zmian\u0119 korekcji czy regulacj\u0119 g\u0142o\u015bno\u015bci. To bardzo funkcjonalne urz\u0105dzenie, a dodatkowo znajduj\u0105cy si\u0119 na pok\u0142adzie t\u0142umik mo\u017cna wykorzysta\u0107 np. do pisania automatyki.
S\u0105 realizatorzy, kt\u00f3rzy nie \u017cycz\u0105 sobie \u017cadnych dodatkowych urz\u0105dze\u0144 czy kontroler\u00f3w ods\u0142uchu w\u00a0torze audio, a\u00a0tutaj mamy po prostu czysty sygna\u0142 wyj\u015bciowy z\u00a0konwertera AD\/DA.<\/p>\n
Co dosy\u0107 wyj\u0105tkowe, w\u00a0ramach projektu Grimmersive odby\u0142y si\u0119 r\u00f3wnie\u017c ods\u0142uchy materia\u0142\u00f3w z\u00a0udzia\u0142em publiczno\u015bci i\u00a0to w\u00a0ciemno\u015bci! Jak zrodzi\u0142 si\u0119 ten pomys\u0142?Grzegorz D\u0105bek, Radio Krak\u00f3w: Gdy wymy\u015blali\u015bmy projekt Grimmersive, przeprowadzili\u015bmy burz\u0119 m\u00f3zg\u00f3w: a mo\u017ce miks immersyjny? A mo\u017ce transmisja binarualna? A mo\u017ce ods\u0142uch w ciemno\u015bci dla publiczno\u015bci w studiu radiowym. Przyznam szczerze, \u017ce wtedy, rzucaj\u0105c r\u00f3\u017cne pomys\u0142y, nie wiedzia\u0142em nawet czy wszystkie s\u0105 wykonalne!
Gdy ju\u017c si\u0119 okaza\u0142o, \u017ce b\u0119dziemy w\u00a0stanie zrealizowa\u0107 ods\u0142uchy z\u00a0publiczno\u015bci\u0105, wci\u0105\u017c nie wiedzieli\u015bmy dla ilu os\u00f3b b\u0119dzie to mo\u017cliwe. Ostatecznie uda\u0142o si\u0119 nam stworzy\u0107 dosy\u0107 szeroki sweet spot, dla oko\u0142o 80 os\u00f3b, zapewniaj\u0105c ka\u017cdemu ze s\u0142uchaczy komfortowy ods\u0142uch.<\/p>\n
Jaka ostatecznie konfiguracja systemu d&b audiotechnik zosta\u0142a zainstalowana w\u00a0studiu?
Dominik \u201eFugas\u201d Maczuga: Zanim zdecydowali\u015bmy si\u0119 na konkretne rozwi\u0105zanie, postanowili\u015bmy skonsultowa\u0107 si\u0119 z Wojtkiem Ko\u015bcielniakiem, bardzo fajnym, do\u015bwiadczonym cz\u0142owiekiem, kt\u00f3ry pracowa\u0142 w przesz\u0142o\u015bci w Target Sound, a dzisiaj pracuje w Cavatina Hall w Bielsko-Bia\u0142ej.
Wojtek pocz\u0105tkowo chcia\u0142, aby w\u00a0kana\u0142ach LCR zastosowa\u0107 du\u017co wi\u0119cej modu\u0142\u00f3w i\u00a0wi\u0119ksze g\u0142o\u015bniki. Ja jednak chcia\u0142em, aby\u015bmy skonfigurowali ca\u0142y system przy pomocy tych modeli g\u0142o\u015bnik\u00f3w, oczywi\u015bcie w\u00a0sekcjach LCR niech b\u0119dzie ich wi\u0119cej, ale zachowajmy te same wielko\u015bci przetwornik\u00f3w.
Ostatecznie sko\u0144czy\u0142o si\u0119 na tym, \u017ce ca\u0142y system przygotowali\u015bmy w oparciu o system d&b audiotechnik serii T, dostarczony przez firm\u0119 FS Audio. Je\u017celi chodzi natomiast o\u00a0subwoofery, zdecydowali\u015bmy si\u0119 wykorzysta\u0107 wi\u0119ksze modele Y-SUB.
G\u0142o\u015bniki horyzontalne i\u00a0grona LCR zosta\u0142y zainstalowane na standardowych statywach, natomiast dla potrzeb g\u00f3rnych g\u0142o\u015bnik\u00f3w, ze wzgl\u0119du na zaokr\u0105glony kszta\u0142t studia, musieli\u015bmy przygotowa\u0107 nieco mniej standardowe rozwi\u0105zanie monta\u017cowe, bazuj\u0105ce na rurach i\u00a0uchwytach.
Wojtek przed strojeniem systemu dok\u0142adnie zapozna\u0142 si\u0119 z\u00a0ustawieniami systemu monitorowego w\u00a0re\u017cyserce i\u00a0jego brzmieniem. Dokona\u0142 stosownych pomiar\u00f3w i\u00a0nast\u0119pnie postara\u0142 si\u0119 odtworzy\u0107 to brzmienie w\u00a0studiu.
Z\u00a0tak\u0105 tylko r\u00f3\u017cnic\u0105, \u017ce op\u00f3\u017anienia w\u00a0studiu s\u0105 wprowadzone bardzo dok\u0142adnie we wszystkich kana\u0142ach, a\u00a0w\u00a0systemie znajduj\u0105cym si\u0119 w\u00a0studiu wprowadzona zosta\u0142a tylko korekcja, tak aby ten sweet spot by\u0142 dosy\u0107 du\u017cy.<\/p>\n
![\"Immersyjna](\"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/DSC06838.jpg\")
<\/p>\n
W re\u017cyserce, za transmisj\u0119 niskich cz\u0119stotliwo\u015bci odpowiadaj\u0105 dwa subwoofery SCS70 Pro.<\/p>\n
Jak zosta\u0142 wyeksportowany ca\u0142y miks i\u00a0z\u00a0jakiego pliku by\u0142 on odtwarzany w\u00a0trakcie ods\u0142uchu w\u00a0studiu S5?
By\u0142 to plik Atmos ADM *.wav, 63 kana\u0142y w 24 bitach i w rozdzielczo\u015bci 48 kHz. Z uwagi na to, \u017ce korzysta\u0142em wy\u0142\u0105cznie z obiekt\u00f3w plik wa\u017cy\u0142 jakie\u015b 25 gigabajt\u00f3w. W trakcie ods\u0142uchu w studiu korzystali\u015bmy z zewn\u0119trznego Dolby Atmos Renderera, tak aby ju\u017c przy publiczno\u015bci nie przepuszcza\u0107 tego wszystkiego przez program Pro Tools, bardzo mocno obci\u0105\u017cony ogromn\u0105 liczb\u0105 obiekt\u00f3w, wtyczek itp. Nie to, \u017cebym mu nie ufa\u0142, bo jak dot\u0105d nigdy nic z\u0142ego si\u0119 nie zdarzy\u0142o. Nigdy mi si\u0119 nie wykrzaczy\u0142, ale wola\u0142em jednak mie\u0107 tego ADM-a, kt\u00f3ry jest sko\u0144czony, zgrany, pomierzony i\u00a0pozwala na odtwarzanie wszystkiego tak jak to powinno by\u0107.
U\u017cy\u0142em tego External Renderera te\u017c z\u00a0tego powodu, \u017ce korzystaj\u0105c z\u00a0wbudowanego w\u00a0program Pro Tools Renderera musieliby\u015bmy wprowadzi\u0107 ograniczenia, je\u017celi chodzi o\u00a0liczb\u0119 kana\u0142\u00f3w. Je\u015bli dobrze pami\u0119tam mog\u0142aby to by\u0107 tylko konfiguracja 7.1.4, a\u00a0w\u00a0sali mieli\u015bmy 11 g\u0142o\u015bnik\u00f3w horyzontalnych. External Renderer da\u0142 nam tak\u0105 mo\u017cliwo\u015b\u0107, aby do\u0142o\u017cy\u0107 te dodatkowe g\u0142o\u015bniki przy pomocy matrycy i\u00a0zwi\u0119kszy\u0107 rozdzielczo\u015b\u0107.
Oczywi\u015bcie, ca\u0142y materia\u0142 by\u0142 gotowy i\u00a0wyprodukowany, ale jeszcze przed sam\u0105 prezentacj\u0105 dla publiczno\u015bci odpalili\u015bmy ca\u0142y miks i\u00a0poprawiali\u015bmy pozycj\u0119 niekt\u00f3rych obiekt\u00f3w, tak aby uzyskany efekt, wykreowany przy pomocy zainstalowanego w\u00a0studiu systemu nag\u0142o\u015bnieniowego, by\u0142 jak najlepszy.<\/p>\n
![\"Immersyjna](\"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/DSC06779.jpg\")
<\/p>\n
G\u0142o\u015bniki horyzontalne i grona LCR zosta\u0142y zainstalowane na standardowych statywach, natomiast dla potrzeb g\u00f3rnych g\u0142o\u015bnik\u00f3w, ze wzgl\u0119du na zaokr\u0105glony kszta\u0142t studia, ekipa, musia\u0142a przygotowa\u0107 nieco mniej standardowe rozwi\u0105zanie monta\u017cowe, bazuj\u0105ce na rurach i uchwytach.<\/p>\n
![\"\"](\"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/DSC06773.jpg\")
<\/p>\n
A\u00a0w\u00a0jaki spos\u00f3b sygna\u0142y by\u0142y wysy\u0142ane z\u00a0komputera odtwarzaj\u0105cego miks Dolby Atmos do systemu nag\u0142o\u015bnieniowego d&b audiotechnik zainstalowane w\u00a0studiu, w\u00a0trakcie ods\u0142uch\u00f3w z\u00a0publiczno\u015bci\u0105?
Dominik \u201eFugas\u201d Maczuga: By\u0142o to zrobione najpro\u015bciej jak to mo\u017cliwe. Wprost z\u00a0interfejsu Avid MTRX, wykorzystuj\u0105c wyj\u015bcia analogowe, wyszli\u015bmy na ko\u0144c\u00f3wki d&b audiotechnik D20. Akurat dobrze si\u0119 z\u0142o\u017cy\u0142o, bo jak wspomnia\u0142em mamy 16 wyj\u015b\u0107 analogowych, a\u00a0wi\u0119c 11 g\u0142o\u015bnik\u00f3w horyzontalnych, cztery g\u0142o\u015bniki nad widowni\u0105 i\u00a0dwa subwoofery, razem w\u0142a\u015bnie 16 kana\u0142\u00f3w.
Ca\u0142a korekcja dla g\u0142o\u015bnik\u00f3w pracuj\u0105cych w\u00a0sali zosta\u0142a r\u00f3wnie\u017c wprowadzona bezpo\u015brednio w\u00a0oprogramowaniu DADman na poszczeg\u00f3lnych wyj\u015bciach.<\/p>\n
Jednak ods\u0142uch w\u00a0studiu to jedno, a\u00a0przekazanie emocji s\u0142uchaczom, to inne, by\u0107 mo\u017ce nawet bardziej z\u0142o\u017cone zagadnienie. Jak przygotowywali\u015bcie si\u0119 do emisji s\u0142uchowiska?Jeszcze przed emisj\u0105 przychodzi\u0142o do radia bardzo wiele maili z\u00a0pytaniami i\u00a0niedowierzaniem, \u017ce korzystaj\u0105c z\u00a0odbieranego sygna\u0142u DAB czy uruchamiaj\u0105c streaming i\u00a0korzystaj\u0105c ze zwyk\u0142ych s\u0142uchawek, ka\u017cdy s\u0142uchacz b\u0119dzie m\u00f3g\u0142 do\u015bwiadczy\u0107 wszystkiego tego co przygotowali\u015bmy i\u00a0zgodnie z\u00a0nasz\u0105 intencj\u0105. By\u0142o naprawd\u0119 bardzo wiele pyta\u0144 czy my jeste\u015bmy, aby przekonani, \u017ce gdy wepniemy do telefonu s\u0142uchawki i\u00a0uruchomimy aplikacj\u0119, to na pewno b\u0119dziemy mogli cieszy\u0107 si\u0119 binauralnym miksem? Nawet niekt\u00f3rzy koledzy z\u00a0bran\u017cy nie s\u0105 \u015bwiadomi, \u017ce wi\u0119kszo\u015b\u0107 nowszych wersji DAW-\u00f3w ma ju\u017c wbudowane renderery np. Dolby Atmos.<\/p>\n
![\"Immersyjna](\"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/DSC06744.jpg\")
<\/p>\n
Dla potrzeb ods\u0142uch\u00f3w s\u0142uchowiska z publiczno\u015bci\u0105, kt\u00f3re odby\u0142y si\u0119 w studiu S5, przygotowany zosta\u0142 wielokana\u0142owy system Dolby Atmos 11.4.2, zbudowany w oparciu o g\u0142o\u015bniki d&b audiotechnik z serii T z subwooferami Y.<\/p>\n
Czy przed sam\u0105 emisj\u0105 robili\u015bcie jakie\u015b testy, jak przygotowany materia\u0142 b\u0119dzie brzmia\u0142 na antenie, czy po prostu zaufali\u015bcie, \u017ce na pewno wszystko si\u0119 uda?
Nie, nie. Oczywi\u015bcie zrobili\u015bmy pr\u00f3bn\u0105 emisj\u0119. Przygotowali\u015bmy sobie jeden kana\u0142, mo\u017ce nieukryty przed s\u0142uchaczami, ale w taki spos\u00f3b, aby mie\u0107 pewno\u015b\u0107, \u017ce nikt nie wy\u0142apie jego obecno\u015bci. R\u00f3wnie\u017c wybrali\u015bmy odpowiedni fragment naszego s\u0142uchowiska i odtworzyli\u015bmy tylko kawa\u0142eczek. Chcieli\u015bmy unikn\u0105\u0107 sytuacji, \u017ce kto\u015b np. w\u0142\u0105czy radio dzieciom na dobranoc, a tam pojawi\u0105 si\u0119 odg\u0142osy zarzynanej \u015bwini! (\u015bmiech). Zatem uruchomili\u015bmy transmisj\u0119, sprawdzili\u015bmy, \u017ce wszystko gra i szybko j\u0105 wy\u0142\u0105czyli\u015bmy. Nast\u0119pnie zebrali\u015bmy feedback od znajomych i koleg\u00f3w z pracy. W trakcie test\u00f3w, wraz z Dominikiem wzi\u0119li\u015bmy telefony, pod\u0142\u0105czyli\u015bmy s\u0142uchawki i sami nie wierzyli\u015bmy, \u017ce gdy wy\u0142\u0105czymy procesory degraduj\u0105ce dynamik\u0119, to zar\u00f3wno DAB+ jak i streamy tak dobrze i tak dok\u0142adnie przenosz\u0105 przygotowany przez nas materia\u0142. I to nawet nie m\u00f3wi\u0119 o samej lokalizacji \u017ar\u00f3de\u0142, ale ca\u0142o\u015b\u0107 brzmia\u0142a tak, jakbym po prostu odpali\u0142 dobrej jako\u015bci plik *.wav na w\u0142asnym komputerze i s\u0142ucha\u0142 go na dobrej jako\u015bci s\u0142uchawkach. Po chwili ods\u0142uchu ju\u017c nie by\u0142bym w stanie powiedzie\u0107 czy s\u0142ucham materia\u0142u w radiu czy z w\u0142asnego komputera! Nie by\u0142o czu\u0107 ani grama kompresji! Nawet limiter na emisji, kt\u00f3ry pracowa\u0142, nie za\u0142\u0105czy\u0142 si\u0119 ani razu.
Teraz s\u0142uchowiska mo\u017cna wys\u0142ucha\u0107 w\u00a0ca\u0142o\u015bci na YouTubie, gdzie zosta\u0142o przygotowane w\u00a0immersyjnym formacie Eclipsa Audio, stworzonym w\u00a0kooperacji przez marki Google i\u00a0Samsung, kt\u00f3ry jest jednym z\u00a0g\u0142\u00f3wnych rywali Dolby Atmos. Co bardzo wa\u017cne, coraz wi\u0119cej urz\u0105dze\u0144 audio-video, jak np. telewizory Samsung produkowane od 2025 roku, obs\u0142uguj\u0105 ju\u017c format Eclipsa Audio i\u00a0potrafi\u0105 go zdekodowa\u0107. Dzi\u0119ki temu, korzystaj\u0105c z\u00a0telewizora Samsung i\u00a0odpowiedniego zestawu g\u0142o\u015bnikowego, jeste\u015bmy w\u00a0stanie cieszy\u0107 si\u0119 wielokana\u0142owym d\u017awi\u0119kiem, takim jaki zosta\u0142 stworzony dla potrzeb s\u0142uchowiska Grimmersive ju\u017c nie tylko na s\u0142uchawkach, ale r\u00f3wnie\u017c w\u00a0domu, a\u00a0kto wie, mo\u017ce w\u00a0niedalekiej przysz\u0142o\u015bci tak\u017ce np. w\u00a0samochodzie?<\/p>\n
W\u00a0jaki spos\u00f3b wyemitowali\u015bcie immersyjne s\u0142uchowisko Grimmersive?
To du\u017ce wyzwanie i\u00a0ci\u0119\u017cki temat. S\u0142uchowisko nie jest filmem, chocia\u017c pr\u00f3buje go udawa\u0107 troszeczk\u0119, ale na innych zasadach. Tutaj inaczej panoramujemy, inaczej traktujemy niekt\u00f3re obiekty. Przyk\u0142adowo ja nie wysy\u0142am wszystkich wokali do g\u0142o\u015bnika centralnego. Ka\u017cdy g\u0142o\u015bnik otaczaj\u0105cy s\u0142uchacza jest dla mnie tak samo wa\u017cny. U\u00a0nas, gdy kto\u015b m\u00f3wi z\u00a0przodu, no to m\u00f3wi z\u00a0przodu, ale r\u00f3wnocze\u015bnie inne \u201eg\u0142osy\u201d poruszaj\u0105 si\u0119 dooko\u0142a.
Stosowali\u015bmy r\u00f3wnie\u017c swego rodzaju psychologiczne czy psychoakustyczne zabiegi. Gdy w\u00a0s\u0142uchowisku dzia\u0142o si\u0119 co\u015b naprawd\u0119 strasznego, mro\u017c\u0105cego krew w\u00a0\u017cy\u0142ach, to chcia\u0142em aby wydarza\u0142o si\u0119 to za s\u0142uchaczami, bo jednak d\u017awi\u0119k ga\u0142\u0105zki, kt\u00f3ra p\u0119ka czy innego odg\u0142osu dochodz\u0105cego zza s\u0142uchacza wyzwala zupe\u0142nie inne emocje ni\u017c z\u00a0przodu.
Przygotowany przez nas render binauralny, czyli zwyk\u0142y plik stereo pu\u015bcili\u015bmy normalnie na antenie, oczywi\u015bcie informuj\u0105c naszych s\u0142uchaczy, odpowiednio wcze\u015bniej i\u00a0odpowiednio wiele razy, \u017ce je\u015bli chc\u0105 pos\u0142ucha\u0107 naszego s\u0142uchowiska i\u00a0do\u015bwiadczy\u0107 go tak jak to powinno by\u0107, to powinni za\u0142o\u017cy\u0107 s\u0142uchawki.
Ta prezentacja na antenie przebieg\u0142a naprawd\u0119 \u015bwietnie i\u00a0jeste\u015bmy pod du\u017cym wra\u017ceniem. Wszystko uda\u0142o si\u0119 znakomicie zar\u00f3wno w\u00a0transmisji FM, DAB jak i\u00a0na streamie.<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
A\u00a0co czeka nas w\u00a0przysz\u0142o\u015bci? Czy powstan\u0105 kolejne s\u0142uchowiska w\u00a0Dolby Atmos b\u0105d\u017a w podobnych formatach?
My\u015bl\u0119, \u017ce tak. Uwa\u017cam jednak, \u017ce trzeba bezpiecznie i\u00a0z\u00a0pokor\u0105 do tego tematu podchodzi\u0107. Zar\u00f3wno moje zdanie, jak i\u00a0zdanie kilku koleg\u00f3w realizator\u00f3w, z\u00a0kt\u00f3rymi rozmawia\u0142em, jest takie, \u017ce niekt\u00f3re materia\u0142y, kt\u00f3re zosta\u0142y zmiksowane w\u00a0stereo, nie powinny by\u0107 upmixowane czy przerabiane do Dolby Atmos. Czasmi jest lepiej tak jak jest. Z\u00a0drugiej strony s\u0142ysza\u0142em wiele opinii os\u00f3b, kt\u00f3re wys\u0142ucha\u0142y naszej produkcji, \u017ce ju\u017c sobie nie wyobra\u017caj\u0105, jakby m\u00f3g\u0142 jej nie towarzyszy\u0107 d\u017awi\u0119k immersyjny. Tam gdzie jest potencja\u0142, kt\u00f3ry pozwoli, aby efekt ko\u0144cowy by\u0142 fajny, trzeba z\u00a0tego korzysta\u0107, a\u00a0czasami mo\u017ce si\u0119 okaza\u0107, \u017ce najlepszym rozwi\u0105zaniem b\u0119dzie jaki\u015b totalny minimalizm. Gdy jest okre\u015blona wizja, cel, czasami po prostu mniej znaczy lepiej!
Chcia\u0142bym jeszcze na koniec podzi\u0119kowa\u0107 prof. Paw\u0142owi Ma\u0142eckiemu (AGH), dr Katii Sochaczewskiej (University of York) oraz Bartkowi Magdoniowi za ich wsparcie i\u00a0pomoc. Wszyscy po\u015bwi\u0119cili mi sporo czasu na konsultacj\u0119 i\u00a0wymian\u0119 do\u015bwiadcze\u0144 dotycz\u0105c\u0105 pracy z\u00a0d\u017awi\u0119kiem immersyjnym. Sporo si\u0119 nauczy\u0142em dzi\u0119ki nim, dzi\u0119kuj\u0119!<\/p>\n
Rozmawia\u0142: \u0141ukasz Kornafel,\u00a0 \u201eAVIntegracje\u201d
zdj\u0119cia: \u201eAVIntegracje\u201d<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Swego rodzaju wad\u0105 filmu jest to, \u017ce ogl\u0105daj\u0105c go patrzymy na \u015bwiat, kt\u00f3ry zosta\u0142 ju\u017c przez kogo\u015b wykreowany.…\n","protected":false},"author":2,"featured_media":428518,"comment_status":"","ping_status":"","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[51606],"tags":[80432,80433,80434,80435,5193,80436,1304,39019,42,38,40,39,41,80437,80438,80439,80440,80441,80442],"class_list":{"0":"post-428517","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-krakow","8":"tag-atc","9":"tag-broadcast","10":"tag-db-audiotechnik","11":"tag-dab","12":"tag-dolby-atmos","13":"tag-grimmersive","14":"tag-krakow","15":"tag-nagrania","16":"tag-pl","17":"tag-poland","18":"tag-polish","19":"tag-polska","20":"tag-polski","21":"tag-produkcja-immersyjna","22":"tag-radio-krakow","23":"tag-sluchowisko","24":"tag-sluchowisko-immersyjne","25":"tag-sluchowisko-radiowe","26":"tag-transmisja-immersyjna"},"share_on_mastodon":{"url":"https:\/\/pubeurope.com\/@pl\/116572435053785012","error":""},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/428517","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=428517"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/428517\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/428518"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=428517"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=428517"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=428517"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}