{"id":431120,"date":"2026-05-15T13:19:11","date_gmt":"2026-05-15T13:19:11","guid":{"rendered":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/431120\/"},"modified":"2026-05-15T13:19:11","modified_gmt":"2026-05-15T13:19:11","slug":"bialystok-chroni-swoje-dziedzictwo-synagoga-cytronow-oficjalnie-zabytkiem","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/431120\/","title":{"rendered":"Bia\u0142ystok chroni swoje dziedzictwo. Synagoga Cytron\u00f3w oficjalnie zabytkiem"},"content":{"rendered":"\n

\"Bia\u0142ystok
\n Fot: PWKZ<\/p>\n

Dawna Synagoga Cytron\u00f3w przy ul. Wary\u0144skiego 24a w Bia\u0142ymstoku trafi\u0142a do rejestru zabytk\u00f3w wojew\u00f3dztwa podlaskiego. To ostatni zachowany przedwojenny dom modlitwy w mie\u015bcie i istotny element dziedzictwa bia\u0142ostockich \u017byd\u00f3w, obj\u0119ty ochron\u0105 konserwatorsk\u0105 decyzj\u0105 wojew\u00f3dzkiego konserwatora zabytk\u00f3w.<\/p>\n

Decyzj\u0119 w tej sprawie podpisa\u0142 Adam Musiuk, Podlaski Wojew\u00f3dzki Konserwator Zabytk\u00f3w. To wa\u017cny krok w kierunku ochrony jednego z najcenniejszych i zarazem najrzadszych materialnych \u015bwiadectw \u017cydowskiej historii miasta.<\/p>\n

Obiekt ten zajmuje szczeg\u00f3lne miejsce na mapie Bia\u0142egostoku. Przed wybuchem II wojny \u015bwiatowej funkcjonowa\u0142o tu oko\u0142o 100 \u017cydowskich dom\u00f3w modlitwy, synagog i bo\u017cnic. Synagoga Cytron\u00f3w by\u0142a jednak wyj\u0105tkowa \u2014 by\u0142a ostatni\u0105 synagog\u0105 wybudowan\u0105 przed wojn\u0105, a jednocze\u015bnie symbolicznie zamyka\u0142a pewien etap historii bia\u0142ostockiej spo\u0142eczno\u015bci \u017cydowskiej.<\/p>\n

Powsta\u0142a z inicjatywy i fundacji rodziny Cytron\u00f3w, jednej z najbardziej wp\u0142ywowych rodzin przemys\u0142owych dawnego Bia\u0142egostoku. Cytronowie byli w\u0142a\u015bcicielami zak\u0142ad\u00f3w w\u0142\u00f3kienniczych w Supra\u015blu oraz kamienicy przy ul. Warszawskiej, w kt\u00f3rej obecnie mie\u015bci si\u0119 Muzeum Historyczne. To w\u0142a\u015bnie ich dzia\u0142alno\u015b\u0107 przyczyni\u0142a si\u0119 r\u00f3wnie\u017c do powo\u0142ania Zwi\u0105zku Bia\u0142ostockiego Wielkiego Przemys\u0142u po odzyskaniu przez Polsk\u0119 niepodleg\u0142o\u015bci. Uroczyste otwarcie synagogi mia\u0142o miejsce w 1936 roku.<\/p>\n

Jak podkre\u015bla konserwator zabytk\u00f3w: \u201eW czasie II wojny \u015bwiatowej budynek znalaz\u0142 si\u0119 na terenie bia\u0142ostockiego getta i \u2014 mimo okupacyjnych reali\u00f3w \u2014 nadal pe\u0142ni\u0142 funkcj\u0119 domu modlitwy. Co szczeg\u00f3lnie wa\u017cne, by\u0142a to jedyna synagoga w Bia\u0142ymstoku, kt\u00f3ra przetrwa\u0142a wojn\u0119 bez zniszczenia. Po 1945 roku sta\u0142a si\u0119 g\u0142\u00f3wn\u0105 bo\u017cnic\u0105 dla ocala\u0142ych bia\u0142ostockich \u017byd\u00f3w i dzia\u0142a\u0142a nieprzerwanie a\u017c do ko\u0144ca lat 60. XX wieku\u201d.<\/p>\n

Po zako\u0144czeniu dzia\u0142alno\u015bci religijnej budynek zacz\u0105\u0142 pe\u0142ni\u0107 funkcje \u015bwieckie. W r\u00f3\u017cnych okresach mie\u015bci\u0142y si\u0119 tu m.in. Polski Zwi\u0105zek Motorowy, Pracownie Sztuk Plastycznych oraz Sp\u00f3\u0142dzielnia \u201eBia\u0142ostoczanka\u201d. Niestety kolejne adaptacje i przebudowy doprowadzi\u0142y do utraty cz\u0119\u015bci oryginalnych wn\u0119trz oraz dekoracji.<\/p>\n

Mimo tych zmian do dzi\u015b zachowa\u0142a si\u0119 modernistyczna bry\u0142a budynku oraz charakterystyczna elewacja frontowa, b\u0119d\u0105ce wa\u017cnym elementem jego historycznej to\u017csamo\u015bci. Od lat 90. obiekt ponownie pe\u0142ni funkcj\u0119 kulturaln\u0105 \u2014 mie\u015bci si\u0119 w nim Galeria im. Sle\u0144dzi\u0144skich, kontynuuj\u0105ca artystyczny i wystawienniczy charakter miejsca.<\/p>\n

Dawna Synagoga Cytron\u00f3w pozostaje jednym z ostatnich tak wyra\u017anych \u015blad\u00f3w przedwojennej dzielnicy \u017cydowskiej w Bia\u0142ymstoku. Jej wpis do rejestru zabytk\u00f3w nie tylko zabezpiecza materialn\u0105 substancj\u0119 budynku, ale r\u00f3wnie\u017c wzmacnia ochron\u0119 pami\u0119ci o wielokulturowej historii miasta i jego dawnych mieszka\u0144cach.<\/p>\n

\n

\"Redakcja\"<\/p>\n

Redakcja<\/p>\n

24@bialystokonline.pl<\/p>\n

Przeczytaj tak\u017ce<\/p>\n


\n
\n
\n\"\"<\/p>\n

Popularne dzisiaj<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Fot: PWKZ Dawna Synagoga Cytron\u00f3w przy ul. Wary\u0144skiego 24a w Bia\u0142ymstoku trafi\u0142a do rejestru zabytk\u00f3w wojew\u00f3dztwa podlaskiego. To…\n","protected":false},"author":2,"featured_media":431121,"comment_status":"","ping_status":"","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":"","_share_on_mastodon":"0"},"categories":[51614],"tags":[81115,2151,81113,51731,113,51730,81116,3754,51738,51735,4041,1096,1089,399,17334,51736,2921,38365,3840,51734,8736,1232,120,7116,17265,19285,42,5083,38,40,39,41,6309,1756,8815,38950,123,81114,800,4278,1323,51737,20017,2879,253],"class_list":["post-431120","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","category-bialystok","tag-adam-musiuk","tag-bialystok","tag-bialystok-chroni-swoje-dziedzictwo-synagoga-cytronow-oficjalnie-zabytkiem","tag-bialystokonline","tag-biznes","tag-bstok","tag-dawna-synagoga-cytronowaktualnosci","tag-dom","tag-drobne","tag-firm","tag-firmy","tag-hotele","tag-imprezy","tag-informacje","tag-katalog","tag-kina","tag-koncert","tag-konserwator","tag-lokale","tag-miejski","tag-mieszkanie","tag-motoryzacja","tag-nauka","tag-ogloszenia","tag-on-line","tag-online","tag-pl","tag-podlasie","tag-poland","tag-polish","tag-polska","tag-polski","tag-portal","tag-praca","tag-repertuar","tag-rozklad","tag-rozrywka","tag-synagoga","tag-teatr","tag-turystyka","tag-uroda","tag-urzedy","tag-zabytek","tag-zakupy","tag-zdrowie"],"share_on_mastodon":{"url":"","error":"Validation failed: Text character limit of 500 exceeded"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/431120","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=431120"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/431120\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/431121"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=431120"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=431120"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=431120"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}