{"id":436583,"date":"2026-05-18T08:37:10","date_gmt":"2026-05-18T08:37:10","guid":{"rendered":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/436583\/"},"modified":"2026-05-18T08:37:10","modified_gmt":"2026-05-18T08:37:10","slug":"zanim-bedzie-lepiej-bedzie-jeszcze-gorzej-slawna-pisarka-o-najwiekszym-zagrozeniu-kolejnych-lat-moze-byc-za-pozno","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/436583\/","title":{"rendered":"Zanim b\u0119dzie lepiej, b\u0119dzie jeszcze gorzej&#8221;. S\u0142awna pisarka o najwi\u0119kszym zagro\u017ceniu kolejnych lat. &#8222;Mo\u017ce by\u0107 za p\u00f3\u017ano"},"content":{"rendered":"<p>Bartosz Oleszko-Pyka: W najnowszej ksi\u0105\u017cce &#8222;The Nation of the Strangers&#8221; (&#8222;Nar\u00f3d Obcych&#8221;) pisze pani o kryzysach, takich jak faszyzm, wojny, zmiany klimatyczne. Wszystkie one sprawiaj\u0105, \u017ce tracimy stabilno\u015b\u0107 i coraz ci\u0119\u017cej jest nam odnale\u017a\u0107 swoje miejsce w \u015bwiecie. Kim s\u0105 tytu\u0142owi obcy, o kt\u00f3rych pani wspomina? Czy\u017c nie stajemy si\u0119 nimi my wszyscy?<\/p>\n<p>Ece Temelkuran: My\u015bl\u0119, \u017ce wszyscy stajemy si\u0119 obcymi. 10 lat temu, kiedy musia\u0142am opu\u015bci\u0107 sw\u00f3j kraj, Turcj\u0119, napisa\u0142am ksi\u0105\u017ck\u0119 zatytu\u0142owan\u0105 &#8222;How to Lose a Country. The Seven Steps from Democracy to Dictatorship&#8221; (&#8222;Jak straci\u0107 kraj. Siedem krok\u00f3w od demokracji do faszyzmu&#8221;). Potem napisa\u0142am kolejn\u0105 ksi\u0105\u017ck\u0119 zatytu\u0142owan\u0105 &#8222;Together&#8221; (&#8222;Razem&#8221;), aby opowiedzie\u0107 o globalnym wzro\u015bcie skrajnej prawicy.<\/p>\n<p>Nast\u0119pnie chcia\u0142am opisa\u0107 moje w\u0142asne do\u015bwiadczenie bezdomno\u015bci w \u015bwiecie. Zauwa\u017cy\u0142am, \u017ce ludzka kondycja r\u00f3wnie\u017c w du\u017cej mierze zwi\u0105zana jest ze zjawiskiem bezdomno\u015bci z powodu wojen, faszyzmu i kryzysu klimatycznego. My\u015bl\u0119, \u017ce tracimy ide\u0119 domu.<\/p>\n<p>Odczuwamy nostalgi\u0119 za domem. Stajemy si\u0119 bezdomni fizycznie. Trwa wielki kryzys imigracyjny, uchod\u017aczy. Stajemy si\u0119 bezdomni politycznie, poniewa\u017c czujemy, \u017ce nie jeste\u015bmy reprezentowani w demokracji przedstawicielskiej.<\/p>\n<p>Dlatego w\u0142a\u015bnie czujemy si\u0119 jak obcy. W tym sensie wszyscy jeste\u015bmy obcymi \u2014 najwi\u0119kszym narodem na \u015bwiecie, rozrastaj\u0105cym si\u0119 ponad granicami. Ksi\u0105\u017cka to seria list\u00f3w napisanych do wszystkich ludzi, kt\u00f3rzy czuj\u0105 si\u0119 dzi\u015b w \u015bwiecie jak obcy.<\/p>\n<p>Pisze pani w niej o metodach radzenia sobie z tymi trudnymi uczuciami. Jak zmierzy\u0107 si\u0119 z wyobcowaniem, \u015bwiadomo\u015bci\u0105 nieposiadania swojego miejsca w \u015bwiecie?<\/p>\n<p>Musimy przedefiniowa\u0107 poj\u0119cie domu. Dom powinien by\u0107 tworzony przez ludzi. Nasze ludzkie wi\u0119zi z innymi powinny by\u0107 fundamentem naszego domu. Ksi\u0105\u017cka jest skonstruowana wok\u00f3\u0142 czterech pyta\u0144.<\/p>\n<p>S\u0105 to pytania, kt\u00f3re zadaje si\u0119 nam w urz\u0119dach imigracyjnych. Kim jeste\u015b? Sk\u0105d pochodzisz? Jak zamierzasz przetrwa\u0107 w obecnych warunkach? Kiedy wr\u00f3cisz do domu?<\/p>\n<p>Pomy\u015bla\u0142am, \u017ce je\u015bli b\u0119dziemy w stanie odpowiedzie\u0107 na te pytania szczerze i z pokor\u0105, to by\u0107 mo\u017ce uda nam si\u0119 wsp\u00f3lnie zbudowa\u0107 dom bez konieczno\u015bci wi\u0105zania go z konkretnym miejscem.<\/p>\n<p>     &#8222;Nie wierz\u0119 w s\u0142owo nadzieja&#8221;<\/p>\n<p>Autorytaryzm w Turcji zmusi\u0142 pani\u0105 do ucieczki z kraju w 2016 r. S\u0142yszymy o niepokoj\u0105cych wydarzeniach w pani kraju: protestach, uwi\u0119zieniu burmistrza Stambu\u0142u. Erdogan zacie\u015bnia kontrol\u0119 nad pa\u0144stwem. W jakim kierunku zmierza Turcja?<\/p>\n<p>Zacie\u015bnianie kontroli to ma\u0142o powiedziane. Ten niepokoj\u0105cy proces zacz\u0105\u0142 si\u0119 w 2016 r., kiedy zdecydowa\u0142am si\u0119 opu\u015bci\u0107 Turcj\u0119. Od tamtej pory Erdogan uwi\u0119zi\u0142 wszystkich swoich politycznych rywali: Selahattina Demirtasa, lidera prokurdyjskiej Ludowej Partii Demokratycznej,<a href=\"https:\/\/wiadomosci.onet.pl\/swiat\/erdogan-skreca-w-strone-autokracji-ekspertka-o-masowych-protestach-w-turcji-wladza\/kdv05sc\" id=\"6c4bac08-b9b3-42e1-abf1-4e133817a947\" rel=\"nofollow noopener\" target=\"_blank\"> burmistrza Stambu\u0142u Ekrema Imamoglu<\/a>, a tak\u017ce setki innych os\u00f3b, dziennikarzy, etc. Turcja staje si\u0119 smutnym krajem.<\/p>\n<p>To klinicznie nieszcz\u0119\u015bliwy kraj, poniewa\u017c jest tak bardzo ciemi\u0119\u017cony. Opuszczaj\u0105 go szczeg\u00f3lnie osoby wykszta\u0142cone.<\/p>\n<p>S\u0142yszymy jednak o protestach, ludzie wci\u0105\u017c wychodz\u0105 na ulice. Czy dla Turcji jest nadzieja na zmian\u0119?<\/p>\n<p>     Szczerze m\u00f3wi\u0105c, nie wierz\u0119 w s\u0142owo nadzieja. Wierz\u0119 w s\u0142owo wiara. Je\u015bli masz wiar\u0119, nawet gdy nie ma nadziei, mo\u017cesz nadal robi\u0107 to, co do ciebie nale\u017cy. Uwa\u017cam, \u017ce Turcy maj\u0105 wiar\u0119 w przysz\u0142o\u015b\u0107, w samych siebie. Dlatego <a href=\"https:\/\/wiadomosci.onet.pl\/swiat\/starcia-z-policja-w-stambule-na-1-maja-400-osob-zatrzymanych\/f4njhq2\" id=\"191c93bd-b51b-41f5-aef3-0d9f557eebd8\" rel=\"nofollow noopener\" target=\"_blank\">wci\u0105\u017c stawiaj\u0105 op\u00f3r<\/a>. Jestem z nich bardzo dumna. Mam dla nich najwy\u017cszy szacunek.<\/p>\n<p>Wielu z nich czuje si\u0119 wykorzenionych. Mimo \u017ce mieszkaj\u0105 we w\u0142asnym kraju, nie czuj\u0105 si\u0119 w Turcji jak w domu. My\u015bl\u0119, \u017ce kiedy ten re\u017cim w ko\u0144cu upadnie, zn\u00f3w si\u0119 tak poczuj\u0105. A ci, kt\u00f3rzy \u017cyj\u0105 poza granicami, by\u0107 mo\u017ce wr\u00f3c\u0105.<\/p>\n<p>W jednym z niedawnych wywiad\u00f3w wspomnia\u0142a pani, \u017ce dopiero po latach od opuszczenia Turcji zda\u0142a sobie pani spraw\u0119, \u017ce t\u0119skni za domem. Jak radzi sobie pani z tym uczuciem?<\/p>\n<p>Mam dobrych przyjaci\u00f3\u0142. Wielu z nas, kiedy czujemy si\u0119 bezdomni na tym \u015bwiecie z powodu okrucie\u0144stwa, niesprawiedliwo\u015bci, faszyzmu czy wojen, zwraca si\u0119 do swoich przyjaci\u00f3\u0142. Ludzie mog\u0105 stworzy\u0107 dom dla siebie nawzajem. Ja w\u0142a\u015bnie dzi\u0119ki moim przyjacio\u0142om czuj\u0119 si\u0119 jak w domu.<\/p>\n<p>      <img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/irQk9lBaHR0cHM6Ly9vY2RuLmV1L3B1bHNjbXMvTURBXy9lZjBlZGI2Y2QzOWFlMjA4NTkwNWRjZmQxY2Q1ZjRjOC5qcGeRlQLNB.jpeg\" height=\"800\" width=\"533\" alt=\"Ece Temelkuran na Impact\" loading=\"lazy\" class=\"ods-c-image__img ods-c-image__img--vertical\"\/> <\/p>\n<p>Ece Temelkuran na ImpactImpact 2026<\/p>\n<p> &#8222;Czeka nas ponura przysz\u0142o\u015b\u0107&#8221;<\/p>\n<p>Mieszkaj\u0105c w Europie ju\u017c od wielu lat, w r\u00f3\u017cnych krajach, obserwuje pani sytuacj\u0119 polityczn\u0105. Czy obawia si\u0119 pani wzrostu znaczenia skrajnej prawicy? Widzimy, co dzieje si\u0119 w Niemczech, Francji, Wielkiej Brytanii i innych krajach. Co stanie si\u0119 w najbli\u017cszych latach?<\/p>\n<p>My\u015bl\u0119, \u017ce zanim b\u0119dzie lepiej, b\u0119dzie jeszcze gorzej.<\/p>\n<p>Jednym z problem\u00f3w w Europie jest bardzo, bardzo g\u0142\u0119boko zakorzeniona arogancja. Napisa\u0142am ksi\u0105\u017ck\u0119 &#8222;Jak straci\u0107 kraj&#8221; w 2019 r. Jej celem by\u0142o u\u015bwiadomienie krajom europejskim, Zachodowi, \u017ce istnieje globalny wzorzec wzrostu faszyzmu, a to, co wydarzy\u0142o si\u0119 w Turcji i w Indiach, dotrze do Europy. Europejczycy \u2014 i og\u00f3lnie ludzie Zachodu \u2014 s\u0105 zbyt pewni siebie w kwestii swoich demokracji, a nie powinni by\u0107. My\u015bl\u0119, \u017ce ta arogancja jest wszechobecna.<\/p>\n<p>Ludzie na Zachodzie nie chc\u0105 dostrzec, \u017ce wzrost znaczenia faszyzmu to zjawisko globalne. Je\u015bli zjednoczymy si\u0119 globalnie i b\u0119dziemy antyfaszystami na skal\u0119 ca\u0142ego \u015bwiata, to mo\u017ce pojawi\u0107 si\u0119 szansa na prze\u0142amanie tego trendu. Uwa\u017cam, \u017ce w tej sprawie powinna zosta\u0107 stworzona komunikacja mi\u0119dzy krajami tak zwanego globalnego Po\u0142udnia, kt\u00f3re przesz\u0142y przez r\u00f3\u017cne formy faszyzmu, a krajami Zachodu: Stanami Zjednoczonymi oraz pa\u0144stwami europejskimi.<\/p>\n<p>W jaki spos\u00f3b mo\u017cemy przeciwdzia\u0142a\u0107 wzrostowi populizmu?<\/p>\n<p>Kluczem jest zorganizowanie si\u0119 pod wzgl\u0119dem politycznym. Skrajna prawica to zjawisko globalne, istniej\u0105ce na poziomie mi\u0119dzynarodowym. Je\u015bli chcemy si\u0119 mu przeciwstawi\u0107, musimy tak\u017ce dzia\u0142a\u0107 globalnie, co jest trudne. Ale to jedyne wyj\u015bcie.<\/p>\n<p>Wa\u017cna jest aktywno\u015b\u0107 polityczna na poziomie lokalnym. To, co widzieli\u015bmy w Stambule, zanim burmistrz miasta, Ekrem Imamoglu, zosta\u0142 uwi\u0119ziony, by\u0142o interesuj\u0105ce. Jego dzia\u0142ania da\u0142y ludziom nadziej\u0119 na zmian\u0119. Odnowi\u0142o to ich wiar\u0119 w polityk\u0119, w demokracj\u0119. To, co dzieje si\u0119 w Nowym Jorku, gdzie <a href=\"https:\/\/www.onet.pl\/informacje\/onetwiadomosci\/zohran-mamdani-w-ostrych-slowach-nadal-uwaza-donalda-trumpa-za-faszyste\/10fn81y,79cfc278\" id=\"b055c15a-67bc-4366-9f63-72dca5854ddd\" rel=\"nofollow noopener\" target=\"_blank\">do w\u0142adzy doszed\u0142 Zohran Mamdani<\/a>, a tak\u017ce podobne zjawiska w kilku innych miejscach, gdzie lokalni dzia\u0142acze opieraj\u0105 si\u0119 autorytarnemu re\u017cimowi, to najciekawsza rzecz, jaka dzieje si\u0119 w polityce. Nale\u017cy \u015bledzi\u0107 te lokalne przyk\u0142ady i je wspiera\u0107.     <\/p>\n<p>Powiedzia\u0142a pani, \u017ce zanim b\u0119dzie lepiej, najpierw b\u0119dzie gorzej. Czy zatem przez nast\u0119pne kilka lat czeka nas ponura przysz\u0142o\u015b\u0107?<\/p>\n<p>Kiedy w\u0142adza si\u0119 zmienia, kiedy staje si\u0119 bardziej prawicowa, a nast\u0119pnie skrajnie prawicowa, przenika to do \u017cycia spo\u0142ecznego. W codziennym \u017cyciu przemoc staje si\u0119 znormalizowana i powszechna. My\u015bl\u0119, \u017ce ludzie w taki spos\u00f3b odczuj\u0105 zmian\u0119 polityczn\u0105. Niestety, istnieje zagro\u017cenie, \u017ce mo\u017ce by\u0107 za p\u00f3\u017ano, by to odwr\u00f3ci\u0107. Teraz mieszkam w Niemczech i skrajna prawica, <a href=\"https:\/\/wiadomosci.onet.pl\/swiat\/skrajna-prawica-rosnie-w-sile-w-niemczech-druzgocaca-ocena-rzadow-merza\/el2ht6r\" id=\"fe1af70c-a5d0-4ba4-8357-e823d654199a\" rel=\"nofollow noopener\" target=\"_blank\">partia Alternatywa dla Niemiec (AfD), jest tu pierwsza w sonda\u017cach<\/a>.<\/p>\n<p>Jest to przera\u017caj\u0105ce, bo prze\u0142o\u017cy si\u0119 na codzienn\u0105 przemoc, zw\u0142aszcza wobec imigrant\u00f3w. W tym sensie, niestety, uwa\u017cam, \u017ce czeka nas ponura przysz\u0142o\u015b\u0107. Czasy kryzysu maj\u0105 jednak to do siebie, \u017ce uwypuklaj\u0105 to, co z\u0142e, ale te\u017c pozwalaj\u0105 uwidoczni\u0107 dobro i pi\u0119kno. Z niecierpliwo\u015bci\u0105 czekam, aby zobaczy\u0107 pi\u0119kne i dobre rzeczy wy\u0142aniaj\u0105ce si\u0119 z tego chaosu.<\/p>\n<p>Trendy, takie jak wzrost znaczenia prawicy, przychodz\u0105 teraz z Ameryki do Europy. Co s\u0105dzi pani o tym, co dzieje si\u0119 w USA?<\/p>\n<p>To pierwszy raz od lat 50. XX w. kiedy widzimy ameryka\u0144skich wygna\u0144c\u00f3w w Europie. Promuj\u0105c moj\u0105 najnowsz\u0105 ksi\u0105\u017ck\u0119 &#8222;Nar\u00f3d Obcych&#8221;, je\u017cd\u017c\u0119 po tym kontynencie przez ostatnie pi\u0119\u0107 miesi\u0119cy. Na ka\u017cdej widowni jest przynajmniej jeden ameryka\u0144ski imigrant, kt\u00f3ry mieszka w Europie. To ciekawe, \u017ce Trump zrobi\u0142 w rok to, co zaj\u0119\u0142o Erdoganowi 15 lat. Jest to interesuj\u0105ce, ale zarazem przygn\u0119biaj\u0105ce \u2014 widzie\u0107, jak s\u0142abe by\u0142y ameryka\u0144skie instytucje.<\/p>\n<p>Miejmy nadziej\u0119, \u017ce Amerykanie zareaguj\u0105 na to, co dzieje si\u0119 w Bia\u0142ym Domu, poniewa\u017c wiem, \u017ce czuj\u0105 si\u0119 teraz bezdomni we w\u0142asnym kraju. Nie poznaj\u0105 ju\u017c w\u0142asnego pa\u0144stwa, swoich wsp\u00f3\u0142obywateli. Znam smutek, przez kt\u00f3ry przechodz\u0105, rozpacz, z kt\u00f3r\u0105 si\u0119 mierz\u0105. Przechodzimy przez to w Turcji. Mam nadziej\u0119, \u017ce i oni zjednocz\u0105 si\u0119 we w\u0142a\u015bciwy spos\u00f3b i b\u0119d\u0105 bardziej aktywni politycznie.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Bartosz Oleszko-Pyka: W najnowszej ksi\u0105\u017cce &#8222;The Nation of the Strangers&#8221; (&#8222;Nar\u00f3d Obcych&#8221;) pisze pani o kryzysach, takich jak&hellip;\n","protected":false},"author":2,"featured_media":436584,"comment_status":"","ping_status":"","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":"","_share_on_mastodon":"0"},"categories":[14],"tags":[56,61195,32,33,44,189,22081,27,2742,79093,4075,34,35,409,28,31,48,25,46,40,41,4076,1665,47,80,29,30,192,26,82,83,84],"class_list":["post-436583","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","category-swiat","tag-article_premium","tag-bottomfeed_styl","tag-breaking-news","tag-breakingnews","tag-donald_trump","tag-europa","tag-faszyzm","tag-headlines","tag-imigracja","tag-impact_26","tag-konserwatyzm","tag-latest-news","tag-latestnews","tag-migracja","tag-naglowki","tag-najwazniejsze-artykuly","tag-nat_styl","tag-news","tag-omp","tag-polish","tag-polski","tag-prawica","tag-przemoc","tag-screening_general","tag-swiat","tag-top-stories","tag-topstories","tag-turcja","tag-wiadomosci","tag-world","tag-world-news","tag-worldnews"],"share_on_mastodon":{"url":"","error":"Validation failed: Text character limit of 500 exceeded"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/436583","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=436583"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/436583\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/436584"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=436583"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=436583"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=436583"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}