![\"Niemiecka](\"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/0l41d2NcshOW3dvyRRmd4vlt1k1iGVR8BSmR98zr.dvto.jpg\")
\n Niemiecka rafineria PCK Schwedt w 2018 r.
\n
Autor. Von Ralf Roletschek – Eigenes Werk, GFDL 1.2, https:\/\/commons.wikimedia.org\/w\/index.php?curid=69756384<\/p>\n
Rafineria PCK Schwedt przez dekady by\u0142a jednym z najbardziej symbolicznych przyk\u0142ad\u00f3w niemieckiego modelu bezpiecze\u0144stwa energetycznego opartego na rosyjskiej ropie, ruroci\u0105gu Przyja\u017a\u0144 i przemys\u0142owej wsp\u00f3\u0142zale\u017cno\u015bci z Moskw\u0105. Po rosyjskiej inwazji na Ukrain\u0119 ten model si\u0119 za\u0142ama\u0142, ale nie zosta\u0142 zast\u0105piony prostym i trwa\u0142ym rozwi\u0105zaniem.<\/p>\n
\n Niemiecka rafineria PCK Schwedt w 2018 r.
\n
Autor. Von Ralf Roletschek – Eigenes Werk, GFDL 1.2, https:\/\/commons.wikimedia.org\/w\/index.php?curid=69756384<\/p>\n
Dzi\u015b Schwedt pozostaje rafineri\u0105 strategiczn\u0105 dla Berlina i Brandenburgii, wi\u0119kszo\u015bciowo powi\u0105zan\u0105 z Rosnieftem, kontrolowan\u0105 przez pa\u0144stwo niemieckie w formule zarz\u0105du powierniczego i coraz mocniej uzale\u017cnion\u0105 od alternatywnych szlak\u00f3w dostaw. Jednym z nich jest Polska, Naftoport w Gda\u0144sku i system ruroci\u0105g\u00f3w PERN.<\/p>\n
Rafineria, kt\u00f3ra przez lata mia\u0142a prost\u0105 geografi\u0119 <\/p>\n
Rafineria w Schwedt nie jest zwyk\u0142ym zak\u0142adem przemys\u0142owym. Zak\u0142ad nale\u017c\u0105cy do sp\u00f3\u0142ki PCK le\u017cy we wschodnich Niemczech, w Brandenburgii, blisko granicy z Polsk\u0105 i historycznie by\u0142 projektowany pod dostawy ropy ruroci\u0105giem Przyja\u017a\u0144. Jej po\u0142o\u017cenie mia\u0142o sens w logice zimnej wojny, przemys\u0142u NRD i taniego surowca ze Zwi\u0105zku Sowieckiego.<\/p>\n
<\/p>\n
PCK podaje, \u017ce ma zdolno\u015bci przerobu oko\u0142o 12 mln ton ropy rocznie i jest to pi\u0105ta pod wzgl\u0119dem wielko\u015bci rafineria w Niemczech. Sama sp\u00f3\u0142ka wskazuje r\u00f3wnie\u017c, \u017ce zapewnia 90 proc. dostaw benzyny, paliwa lotniczego, oleju nap\u0119dowego i oleju opa\u0142owego dla Berlina i Brandenburgii. Wed\u0142ug PCK paliwo ze Schwedt nap\u0119dza dziewi\u0119\u0107 na dziesi\u0119\u0107 samochod\u00f3w w stolicy Niemiec.<\/p>\n
To zdanie ma du\u017ce znaczenie polityczne i gospodarcze. Produkcja tej rafinerii codziennie nap\u0119dza transport w Berlinie, Brandenburgii, cz\u0119\u015bci Meklemburgii Pomorza Przedniego oraz w zachodniej Polsce.<\/p>\n
Przez lata strategiczna przewaga Schwedt polega\u0142a na prostocie. Ropa p\u0142yn\u0119\u0142a ruroci\u0105giem ze Wschodu, zak\u0142ad pracowa\u0142 pod sta\u0142y kierunek dostaw, a produkty trafia\u0142y na regionalny rynek. Po 2022 r. ta geografia przesta\u0142a by\u0107 atutem, a sta\u0142a si\u0119 problemem. Niemcy politycznie odchodzili od rosyjskiej ropy, ale infrastruktura, logistyka i w\u0142asno\u015b\u0107 rafinerii nadal by\u0142y konsekwencj\u0105 wcze\u015bniejszego modelu.<\/p>\n
\n Rafinerie regionu CEE.
\n
Autor. Krzysztof Kope\u0107
\n Schwedt to cz\u0119\u015b\u0107 wi\u0119kszej historii rosyjskich wp\u0142yw\u00f3w w regionie Ba\u0142tyku <\/p>\n
Rafineria Schwedt nie jest odosobnionym przypadkiem. To element szerszej historii rosyjskich wp\u0142yw\u00f3w w sektorze rafineryjnym regionu Ba\u0142tyku i Europy \u015arodkowej. Jak pisa\u0142em wcze\u015bniej na X: \u201eSzerszy w\u0105tek ograniczania wp\u0142yw\u00f3w ros. w sektorze rafineryjnym w regionie Ba\u0142tyku jest istotny, poniewa\u017c cz\u0119\u015bciowo wp\u0142yn\u0105\u0142 na obecn\u0105 pozycj\u0119 Orlenu. Polska nie dopu\u015bci\u0142a kapita\u0142u ros. do prywatyzacji Lotosu, Orlen przej\u0105\u0142 rafineri\u0119 w Mo\u017cejkach, a nast\u0119pnie dosz\u0142o do konsolidacji aktyw\u00f3w. Ros. podmioty zachowa\u0142y jedynie formalne udzia\u0142y w niekt\u00f3rych rafineriach w RFN, jednak po 2022 utraci\u0142y nad nimi faktyczn\u0105 kontrol\u0119 operacyjn\u0105\u201d.<\/p>\n
Polska ju\u017c na pocz\u0105tku lat 2000 musia\u0142a mierzy\u0107 si\u0119 z pytaniem, czy aktywa rafineryjne maj\u0105 by\u0107 wy\u0142\u0105cznie przedmiotem prywatyzacji i gry kapita\u0142owej, czy tak\u017ce elementem bezpiecze\u0144stwa pa\u0144stwa. W przypadku Grupy Lotos nie dopuszczono rosyjskiego kapita\u0142u do przej\u0119cia kontroli nad rafineri\u0105 w Gda\u0144sku. Kilka lat p\u00f3\u017aniej PKN Orlen przej\u0105\u0142 litewsk\u0105 rafineri\u0119 w Mo\u017cejkach, co ograniczy\u0142o mo\u017cliwo\u015b\u0107 dalszego rozszerzania wp\u0142yw\u00f3w rosyjskich koncern\u00f3w w regionie.<\/p>\n
W tym sensie dzisiejsza sytuacja Schwedt pokazuje alternatywny scenariusz. Rosyjskie podmioty nie przej\u0119\u0142y strategicznych aktyw\u00f3w rafineryjnych w Polsce, ale utrzyma\u0142y formalne udzia\u0142y w cz\u0119\u015bci rafinerii w Niemczech. Po 2022 r., gdy Moskwa zaatakowa\u0142a Kij\u00f3w, Berlin musia\u0142 zastosowa\u0107 zarz\u0105d powierniczy nad niemieckimi aktywami Rosnieftu, aby oddzieli\u0107 formaln\u0105 w\u0142asno\u015b\u0107 od faktycznej kontroli operacyjnej.<\/p>\n
Polska podatno\u015b\u0107 z pocz\u0105tku lat 2000 <\/p>\n
Na pocz\u0105tku XXI wieku, tu\u017c przed wej\u015bciem do Unii Europejskiej, Polska pr\u00f3bowa\u0142a zbudowa\u0107 dwa krajowe o\u015brodki paliwowe: p\u0142ocki i gda\u0144ski. Jednym wariantem by\u0142a silniejsza konsolidacja wok\u00f3\u0142 PKN Orlen, drugim utrzymanie dw\u00f3ch o\u015brodk\u00f3w produkcji paliw: p\u0142ockiego i gda\u0144skiego. Nie chodzi\u0142o przy tym o prost\u0105 konkurencj\u0119 na poziomie detalicznym, poniewa\u017c Rafineria Gda\u0144ska nie dysponowa\u0142a w\u00f3wczas w\u0142asn\u0105 rozwini\u0119t\u0105 sieci\u0105 stacji paliw.<\/p>\n
Model dw\u00f3ch o\u015brodk\u00f3w mia\u0142 ogranicza\u0107 koncentracj\u0119 krajowej produkcji paliw i hurtu w jednym centrum decyzyjnym. Gda\u0144sk mia\u0142 by\u0107 przeciwwag\u0105 dla P\u0142ocka jako drugi zak\u0142ad rafineryjny o znaczeniu systemowym. Z punktu widzenia bezpiecze\u0144stwa rynku oznacza\u0142o to utrzymanie odr\u0119bnego \u017ar\u00f3d\u0142a produkcji paliw. Co ciekawe w latach 1975-1980 i 1988-1995 wi\u0119kszo\u015b\u0107 ropy naftowej przerabianej w Rafinerii w Gda\u0144sku nie pochodzi\u0142a z ZSRS lub Rosji.<\/p>\n
Ta konstrukcja mia\u0142a jednak swoj\u0105 drug\u0105 stron\u0119. Skoro Rafineria Gda\u0144ska pozostawa\u0142a samodzielnym, wyodr\u0119bnionym aktywem, mog\u0142a sta\u0107 si\u0119 celem prywatyzacji przez sprzeda\u017c du\u017cego pakietu inwestorowi zewn\u0119trznemu. W\u0142a\u015bnie tu pojawia\u0142o si\u0119 ryzyko rosyjskiego kapita\u0142u. Nie dlatego, \u017ce pa\u0144stwo polskie nie mia\u0142o kontroli nad procesem, ale dlatego, \u017ce proces prywatyzacyjny tworzy\u0142 realn\u0105 \u015bcie\u017ck\u0119 transakcyjn\u0105 dla podmiotu zainteresowanego wej\u015bciem do polskiego sektora rafineryjnego.<\/p>\n
W 2002 r. w grze o 75 proc. akcji Rafinerii Gda\u0144skiej by\u0142o konsorcjum Rotch Energy z \u0141ukoilem, a polityczne ryzyko transakcji z Rosjanami by\u0142o przedmiotem analiz po stronie rz\u0105dowej. Ma\u0142o kto pami\u0119ta, \u017ce po ewentualnym skupieniu akcji pracowniczych \u0141ukoil m\u00f3g\u0142by osi\u0105gn\u0105\u0107 poziom pozwalaj\u0105cy samodzielnie rz\u0105dzi\u0107 zak\u0142adem.<\/p>\n
Dlatego model dw\u00f3ch o\u015brodk\u00f3w rafineryjnych mo\u017cna ocenia\u0107 dwojako.<\/p>\n
Z punktu widzenia struktury rynku ogranicza\u0142 ryzyko koncentracji produkcji i hurtu w jednym podmiocie. Z punktu widzenia bezpiecze\u0144stwa w\u0142a\u015bcicielskiego czyni\u0142 jednak Gda\u0144sk samodzielnym i czytelnym celem transakcyjnym dla inwestora zewn\u0119trznego, w tym potencjalnie kapita\u0142u rosyjskiego.<\/p>\n
Krzysztof Kope\u0107 <\/p>\n
Gdyby rafineria w Gda\u0144sku by\u0142a ju\u017c wtedy cz\u0119\u015bci\u0105 wi\u0119kszej zintegrowanej grupy, pr\u00f3ba wej\u015bcia rosyjskiego kapita\u0142u by\u0142aby trudniejsza politycznie, kapita\u0142owo i regulacyjnie. Jako osobna rafineria pozostawa\u0142a bardziej dost\u0119pna jako przedmiot prywatyzacji, na kilka lat przed wej\u015bciem Polski do UE, gdy zacz\u0119\u0142y obowi\u0105zywa\u0107 dodatkowe mechanizmy regulacyjne ochrony rynku wsp\u00f3lnotowego.<\/p>\n
Dlatego przej\u0119cie Mo\u017cejek przez Orlen w 2006 r. mo\u017cna ex-post uzna\u0107 za jeden z kluczowych moment\u00f3w ograniczaj\u0105cych dalsz\u0105 ekspansj\u0119 rosyjsk\u0105 w regionie. By\u0142a to decyzja kosztowna, d\u0142ugo krytykowana w Polsce z perspektywy wynik\u00f3w finansowych i relacji z dostawami ropy, ale z perspektywy bezpiecze\u0144stwa regionalnego mia\u0142a znaczenie wykraczaj\u0105ce poza bilans jednej rafinerii. Utrzymanie Mo\u017cejek poza rosyjsk\u0105 kontrol\u0105 oznacza\u0142o, \u017ce w regionie Ba\u0142tyku nie powsta\u0142 kolejny punkt oparcia dla rosyjskich koncern\u00f3w.<\/p>\n
Na tym tle Schwedt wygl\u0105da jak niemiecki wyj\u0105tek od procesu, kt\u00f3ry w Polsce i na Litwie przebiega\u0142 wcze\u015bniej. Polska nie dopu\u015bci\u0142a rosyjskiego kapita\u0142u do Lotosu, Orlen przej\u0105\u0142 Mo\u017cejki, a nast\u0119pnie dosz\u0142o do konsolidacji aktyw\u00f3w. W Niemczech rosyjski kapita\u0142 zachowa\u0142 natomiast formalne udzia\u0142y w rafineriach, w tym wi\u0119kszo\u015bciowy pakiet w PCK Schwedt poprzez Rosneft Deutschland.<\/p>\n
Rosnieft uzgodni\u0142 wej\u015bcie do niemieckiego sektora rafineryjnego w 2010 r., a faktycznie wszed\u0142 kapita\u0142owo do PCK Schwedt w 2011 r., po zamkni\u0119ciu transakcji przej\u0119cia 50 proc. udzia\u0142\u00f3w w Ruhr Oel GmbH od wenezuelskiej PDVSA. Niemiecka sp\u00f3\u0142ka posiada\u0142a udzia\u0142y w kilku rafineriach na terenie RFN, w tym 37,5 proc. w PCK Schwedt. OSW pisa\u0142 w\u00f3wczas, \u017ce przez t\u0119 transakcj\u0119 Rosnieft wchodzi na niemiecki rynek. Co wi\u0119cej, rosyjski koncern uzyska\u0142 dost\u0119p do pierwszych aktyw\u00f3w rafineryjnych w UE i oko\u0142o 11 proc. udzia\u0142u w niemieckim rynku przerobu ropy.<\/p>\n
Kolejny ruch Rosnieft wykona\u0142 w 2017 r., trzy lata po aneksji Krymu przez Federacj\u0119 Rosyjsk\u0105. Po rozwi\u0105zaniu joint venture Ruhr Oel z BP rosyjski koncern sta\u0142 si\u0119 bezpo\u015brednim wi\u0119kszo\u015bciowym udzia\u0142owcem PCK Schwedt z pakietem 54,17 proc.<\/p>\n
Niemcy kontroluj\u0105, ale Rosnieft pozostaje w tle <\/p>\n
Po rosyjskiej inwazji na Ukrain\u0119 Berlin obj\u0105\u0142 niemieckie aktywa Rosnieftu zarz\u0105dem powierniczym. Reuters przypomina\u0142, \u017ce niemieckie sp\u00f3\u0142ki Rosnieftu zosta\u0142y obj\u0119te zarz\u0105dem powierniczym w 2022 r., a w 2026 r. Komisja Europejska zatwierdzi\u0142a rozwi\u0105zanie pozwalaj\u0105ce Berlinowi utrzyma\u0107 d\u0142ugoterminow\u0105 kontrol\u0119 nad niemieckimi aktywami rosyjskiego koncernu, w tym nad udzia\u0142ami w PCK Schwedt, MiRO i Bayernoil.<\/p>\n
To rozwi\u0105zanie jest politycznie wygodne, ale nie usuwa ca\u0142ego ryzyka. Nie jest to klasyczna nacjonalizacja, lecz forma kontroli, w kt\u00f3rej rosyjski w\u0142a\u015bciciel zostaje pozbawiony faktycznej mo\u017cliwo\u015bci zarz\u0105dzania aktywami. W praktyce Schwedt jest wi\u0119c zawieszone mi\u0119dzy trzema porz\u0105dkami.<\/p>\n
Pierwszy to porz\u0105dek techniczny, czyli potrzeba stabilnego zaopatrzenia rafinerii w rop\u0119. Drugi to porz\u0105dek prawny, czyli sp\u00f3r o kontrol\u0119 nad aktywami Rosnieftu. Trzeci to porz\u0105dek polityczny, czyli pytanie, czy niemieckie odej\u015bcie od rosyjskiej ropy mo\u017ce by\u0107 trwa\u0142e, je\u015bli cz\u0119\u015b\u0107 infrastruktury nadal pozostaje formalnie powi\u0105zana z rosyjskim kapita\u0142em.<\/p>\n
Kiedy Rosja zatrzymuje nie-rosyjsk\u0105 rop\u0119 <\/p>\n
Najwa\u017cniejszy paradoks obecnej sytuacji polega na tym, \u017ce Schwedt nie musi traci\u0107 dostaw rosyjskiej ropy, aby nadal odczuwa\u0107 wp\u0142yw rosyjskiej infrastruktury. Reuters informowa\u0142, \u017ce Rosja planowa\u0142a zatrzyma\u0107 od 1 maja 2026 r. przep\u0142yw kazachskiej ropy do Niemiec przez ruroci\u0105g Przyja\u017a\u0144. Surowiec nie by\u0142 rosyjski, ale jego trasa nadal przebiega\u0142a przez rosyjski system przesy\u0142owy. Wed\u0142ug Reutersa Kazachstan wys\u0142a\u0142 do Niemiec przez Przyja\u017a\u0144 ponad 2,1 mln ton ropy w 2025 r., a pe\u0142ne zatrzymanie dostaw oznacza\u0142oby utrat\u0119 oko\u0142o 17 proc. zdolno\u015bci zaopatrzenia PCK Schwedt.<\/p>\n
To wa\u017cna lekcja dla ca\u0142ej Unii Europejskiej. Dywersyfikacja \u017ar\u00f3d\u0142a surowca nie zawsze oznacza dywersyfikacj\u0119 trasy, infrastruktury i ryzyka politycznego.<\/p>\n
Krzysztof Kope\u0107 <\/p>\n
Kazachska ropa mog\u0142a zmniejsza\u0107 zale\u017cno\u015b\u0107 od rosyjskiego wydobycia, ale je\u015bli p\u0142ynie przez rosyjsk\u0105 infrastruktur\u0119, nadal pozostaje podatna na decyzje Moskwy. W\u0142a\u015bnie dlatego Schwedt jest tak dobrym przyk\u0142adem nowego typu zale\u017cno\u015bci energetycznej. Nie chodzi ju\u017c tylko o to, czy ropa jest rosyjska. Chodzi o to, kto kontroluje drog\u0119, kt\u00f3r\u0105 ta ropa dociera do rafinerii.<\/p>\n
Gda\u0144sk wraca jako wsp\u00f3lny interes bezpiecze\u0144stwa <\/p>\n
Po informacji o mo\u017cliwym zatrzymaniu dostaw przez Przyja\u017a\u0144 Niemcy zacz\u0119li rozmawia\u0107 z Polsk\u0105 o awaryjnych i czasowych dostawach do PCK Schwedt przez port w Gda\u0144sku. Reuters informowa\u0142 28 kwietnia 2026 r., \u017ce niemieckie ministerstwo gospodarki prowadzi rozmowy z Polsk\u0105, aby sprawdzi\u0107 mo\u017cliwo\u015b\u0107 dostarczenia zast\u0119pczych wolumen\u00f3w ropy do Schwedt przez Gda\u0144sk.<\/p>\n
To punkt, w kt\u00f3rym polska infrastruktura przestaje by\u0107 tylko krajowym aktywem. Naftoport, PERN i zachodni odcinek Przyja\u017ani staj\u0105 si\u0119 elementem bezpiecze\u0144stwa regionalnego. Portal Morski, powo\u0142uj\u0105c si\u0119 na PAP, cytowa\u0142 rzecznika PERN Paw\u0142a \u0141ukaszewicza: \u201eJeste\u015bmy w stanie dostarczy\u0107 oko\u0142o 2 mln ton surowca rocznie\u201d. Chodzi o dostawy przez Naftoport w Gda\u0144sku i transport ruroci\u0105gowy do PCK Schwedt.<\/p>\n
To nie jest wolumen pozwalaj\u0105cy samodzielnie zasili\u0107 ca\u0142\u0105 rafineri\u0119 o przerobie oko\u0142o 12 mln ton rocznie. Jest jednak wystarczaj\u0105co du\u017cy, aby mie\u0107 znaczenie stabilizacyjne.<\/p>\n
Krzysztof Kope\u0107 <\/p>\n
Je\u015bli rafineria dzia\u0142a w warunkach obni\u017conej dost\u0119pno\u015bci surowca, dodatkowe 2 mln ton rocznie mo\u017ce decydowa\u0107 o poziomie wykorzystania instalacji, ekonomice produkcji, dost\u0119pno\u015bci paliw w regionie i politycznej presji na Berlin.<\/p>\n
W tym sensie tytu\u0142owe \u201eniemiecki problem znowu przebiega przez Gda\u0144sk\u201d ma dzi\u015b zupe\u0142nie nowy sens ni\u017c ten znany z historycznych relacji polsko-niemieckich. Gda\u0144sk jest miejscem, w kt\u00f3rym spotykaj\u0105 si\u0119 interesy bezpiecze\u0144stwa Polski i Niemiec.<\/p>\n
Polska infrastruktura wzmacnia odporno\u015b\u0107 niemieckiego rynku paliwowego, a niemieckie zapotrzebowanie zwi\u0119ksza strategiczne znaczenie polskich port\u00f3w, ruroci\u0105g\u00f3w i logistyki paliwowej.<\/p>\n
Gda\u0144sk, Rostock i ograniczenia alternatywy <\/p>\n
Schwedt po odci\u0119ciu od rosyjskiej ropy musia\u0142o oprze\u0107 si\u0119 na alternatywnych trasach. Jedn\u0105 z nich jest Rostock, drug\u0105 Gda\u0144sk, trzeci\u0105 by\u0142a ropa kazachska transportowana przez Przyja\u017a\u0144. Reuters podawa\u0142 w 2024 r., \u017ce rafineria osi\u0105ga\u0142a ponad 80 proc. wykorzystania mocy mimo niepewno\u015bci w\u0142a\u015bcicielskiej, a struktura dostaw obejmowa\u0142a oko\u0142o 70 proc. ropy przez ruroci\u0105g z Rostocku, 15 proc. przez port w Gda\u0144sku i 15 proc. nadal przez ropoci\u0105g Przyja\u017a\u0144.<\/p>\n
Ta struktura pokazuje, \u017ce niemiecka alternatywa wobec Rosji nie by\u0142a jednym prostym rozwi\u0105zaniem. Rostock dawa\u0142 podstawowy kierunek morski, Gda\u0144sk uzupe\u0142nia\u0142 logistyk\u0119, a kazachska ropa przez Przyja\u017a\u0144 pozwala\u0142a utrzyma\u0107 wykorzystanie mocy. Problem zacz\u0105\u0142 si\u0119 wtedy, gdy jeden z element\u00f3w tej uk\u0142adanki zn\u00f3w okaza\u0142 si\u0119 podatny na rosyjskie decyzje.<\/p>\n
Z polskiej perspektywy szczeg\u00f3lnie wa\u017cne jest to, \u017ce Gda\u0144sk nie jest w tej uk\u0142adance marginalny. Nawet je\u015bli podstawowa cz\u0119\u015b\u0107 alternatywnych dostaw mo\u017ce i\u015b\u0107 przez Rostock, polski kierunek zwi\u0119ksza elastyczno\u015b\u0107 systemu. Daje Niemcom drug\u0105 bram\u0119 morsk\u0105, a Polsce wzmacnia pozycj\u0119 infrastrukturaln\u0105 w regionie.<\/p>\n
Drang nach Westen, czyli polska infrastruktura idzie na Zach\u00f3d <\/p>\n
W\u0105tek Schwedt trzeba po\u0142\u0105czy\u0107 z Central Europe Pipeline System, czyli natowskim systemem ruroci\u0105g\u00f3w paliwowych. CEPS jest najwi\u0119kszym systemem ruroci\u0105g\u00f3w paliwowych NATO i obejmuje Belgi\u0119, Francj\u0119, Niemcy, Luksemburg oraz Holandi\u0119. NATO podaje, \u017ce CEPS mo\u017ce szybko dostarcza\u0107 paliwo dla samolot\u00f3w i pojazd\u00f3w wojskowych, ale jest tak\u017ce wykorzystywany cywilnie, mi\u0119dzy innymi do dostaw paliwa lotniczego na du\u017ce lotniska cywilne. System transportuje mi\u0119dzy innymi paliwo lotnicze, benzyn\u0119 motorow\u0105 i olej nap\u0119dowy. OSW opisuje CEPS jako rdze\u0144 natowskiego systemu paliwowego w Europie Zachodniej. Wed\u0142ug tego opisu CEPS ma oko\u0142o 5,3 tys. km ruroci\u0105g\u00f3w, powsta\u0142 w 1958 r. i by\u0142 rozwijany w czasie Zimnej Wojny z my\u015bl\u0105 o konflikcie z Uk\u0142adem Warszawskim. Jest po\u0142\u0105czony z portami, rafineriami, magazynami, bazami lotniczymi i punktami za\u0142adunku na transport drogowy oraz kolejowy.<\/p>\n
Polskie pod\u0142\u0105czenie do tego systemu mo\u017ce mie\u0107 znaczenie nie tylko militarne. Reuters informowa\u0142 w pa\u017adzierniku 2025 r., \u017ce Polska planuje wyda\u0107 20 mld z\u0142 na po\u0142\u0105czenie swoich ruroci\u0105g\u00f3w z natowskim systemem CEPS, a Ministerstwo Obrony Narodowej i PERN podpisa\u0142y wst\u0119pne porozumienie dotycz\u0105ce przed\u0142u\u017cenia krajowej infrastruktury paliwowej do systemu NATO. Wed\u0142ug Reutersa projekt obejmuje budow\u0119 oko\u0142o 300 km ruroci\u0105g\u00f3w, a NATO przeznaczy\u0142o 60 mln z\u0142 na wsparcie prac planistycznych.<\/p>\n
To jest w\u0142a\u015bnie pozytywnie rozumiany Drang nach Westen, czyli o przesuni\u0119cie Polski g\u0142\u0119biej w zachodni system bezpiecze\u0144stwa paliwowego.<\/p>\n
Krzysztof Kope\u0107 <\/p>\n
Pod\u0142\u0105czenie do CEPS mo\u017ce zwi\u0119kszy\u0107 p\u0142ynno\u015b\u0107 rynku, stworzy\u0107 nowe mo\u017cliwo\u015bci handlowe i wzmocni\u0107 odporno\u015b\u0107 logistyczn\u0105 w sytuacji kryzysu. Je\u017celi paliwa mog\u0105 szybciej przep\u0142ywa\u0107 mi\u0119dzy Polsk\u0105, Niemcami, portami, rafineriami, magazynami i lotniskami, to ro\u015bnie nie tylko bezpiecze\u0144stwo militarne, ale tak\u017ce elastyczno\u015b\u0107 cywilnego rynku paliwowego.<\/p>\n
Orlen, Schwedt i si\u0142a regionalnego uk\u0142adu rafineryjnego <\/p>\n
Orlen jest istotnym podmiotem w handlu detalicznym paliw w Niemczech. Orlen Deutschland podaje, \u017ce dzia\u0142a na niemieckim rynku od 2003 r. i prowadzi ponad 600 stacji.<\/p>\n
Przej\u0119cie rosyjskich udzia\u0142\u00f3w w Schwedt przez Orlen oznacza\u0142oby wi\u0119c nie tylko wej\u015bcie do kolejnej rafinerii. Oznacza\u0142oby powi\u0105zanie produkcji rafineryjnej w p\u00f3\u0142nocno-wschodnich Niemczech z istniej\u0105c\u0105 sieci\u0105 detaliczn\u0105 Orlenu w RFN. W uk\u0142adzie regionalnym oznacza\u0142oby to bardzo silny system aktyw\u00f3w: Gda\u0144sk, P\u0142ock, Litvinov, Kralupy, Mo\u017cejki i potencjalnie Schwedt.<\/p>\n
Ju\u017c prosta analiza logistyki produktowej pokazuje, jak cenne by\u0142oby dla Grupy Orlen lokalne \u017ar\u00f3d\u0142o produkcji paliw w p\u00f3\u0142nocno-wschodnich Niemczech.<\/p>\n
Najbli\u017cej Schwedt le\u017c\u0105 czeskie rafinerie Orlenu w Litvinovie i Kralupach. W przybli\u017ceniu jest to rz\u0105d wielko\u015bci 300 do 350 km drog\u0105. To dystans, kt\u00f3ry mo\u017ce mie\u0107 sens w wybranych relacjach handlowych, w dostawach awaryjnych lub przy korzystnych r\u00f3\u017cnicach cenowych, ale nie jest sposobem najta\u0144szej dystrybucji autocysternami dla masowego rynku Berlina i Brandenburgii.<\/p>\n
W\u0142a\u015bnie dlatego Schwedt by\u0142oby aktywem o tak du\u017cym znaczeniu. Nie zast\u0119powa\u0142oby istniej\u0105cych rafinerii Orlenu, tylko domyka\u0142oby luk\u0119 geograficzn\u0105 mi\u0119dzy Polsk\u0105, Czechami, Niemcami i Ba\u0142tykiem.<\/p>\n
Dla niemieckiej sieci Orlenu oznacza\u0142oby to mo\u017cliwo\u015b\u0107 lepszego dopasowania \u017ar\u00f3de\u0142 produktu do rynku. Dla polskiej logistyki oznacza\u0142oby wi\u0119ksze znaczenie Gda\u0144ska, PERN i ewentualnego po\u0142\u0105czenia z CEPS. Dla regionu oznacza\u0142oby bardziej p\u0142ynny uk\u0142ad, w kt\u00f3rym ropa mo\u017ce przychodzi\u0107 z morza przez Gda\u0144sk, produkt mo\u017ce by\u0107 dystrybuowany z rafinerii bli\u017cej rynku ko\u0144cowego, a infrastruktura wojskowa i cywilna zaczynaj\u0105 wzajemnie zwi\u0119ksza\u0107 odporno\u015b\u0107 systemu.<\/p>\n
W polskiej debacie \u0142atwo zbudowa\u0107 prost\u0105 opowie\u015b\u0107: Niemcy przez lata korzystali z rosyjskiej ropy, pope\u0142nili strategiczny b\u0142\u0105d, a teraz potrzebuj\u0105 polskiej infrastruktury. Taka diagnoza jest cz\u0119\u015bciowo prawdziwa, ale niewystarczaj\u0105ca.<\/p>\n
Polska nie powinna traktowa\u0107 swojej roli wy\u0142\u0105cznie jako awaryjnej pomocy dla s\u0105siada. Powinna widzie\u0107 w niej dow\u00f3d, \u017ce inwestycje w infrastruktur\u0119 krytyczn\u0105 zwi\u0119kszaj\u0105 znaczenie pa\u0144stwa.<\/p>\n
Krzysztof Kope\u0107 <\/p>\n
Je\u015bli PERN mo\u017ce dostarczy\u0107 do Schwedt oko\u0142o 2 mln ton ropy rocznie, to nie jest tylko techniczna deklaracja. To komunikat o pozycji Polski w regionie. Gda\u0144sk mo\u017ce obs\u0142ugiwa\u0107 nie tylko polskie potrzeby, ale tak\u017ce cz\u0119\u015b\u0107 potrzeb niemieckiego rynku. Zachodni odcinek Przyja\u017ani, kt\u00f3ry przez lata kojarzy\u0142 si\u0119 z zale\u017cno\u015bci\u0105 od Wschodu, mo\u017ce by\u0107 u\u017cyty, jako element dostaw z kierunku morskiego na Zach\u00f3d.<\/p>\n
To odwr\u00f3cenie sensu infrastruktury jest jedn\u0105 z najciekawszych konsekwencji cichej wojny energetycznej. Te same ruroci\u0105gi, kt\u00f3re kiedy\u015b utrwala\u0142y zale\u017cno\u015b\u0107 od rosyjskiej ropy, mog\u0105 dzi\u015b pomaga\u0107 w jej ograniczaniu. Warunkiem jest jednak kontrola nad kierunkiem dostaw, przejrzysto\u015b\u0107 kontrakt\u00f3w i polityczna \u015bwiadomo\u015b\u0107, \u017ce infrastruktura nie jest neutralna.<\/p>\n
Zbli\u017cenie gospodarcze jako wzmocnienie NATO <\/p>\n
Schwedt, Gda\u0144sk, PERN i CEPS pokazuj\u0105, \u017ce bezpiecze\u0144stwo paliwowe nie ko\u0144czy si\u0119 na kontraktach handlowych. W razie kryzysu te same rafinerie, porty, ruroci\u0105gi, magazyny i terminale, kt\u00f3re obs\u0142uguj\u0105 rynek cywilny, mog\u0105 wp\u0142ywa\u0107 na zdolno\u015b\u0107 pa\u0144stw NATO do utrzymania mobilno\u015bci wojskowej. NATO wprost opisuje CEPS jako element gotowo\u015bci wojskowej i odstraszania, a jednocze\u015bnie dopuszcza jego szerokie wykorzystanie cywilne pod warunkiem pierwsze\u0144stwa potrzeb wojskowych.<\/p>\n
Zbli\u017cenie gospodarcze Polski i Niemiec w obszarze paliw nie musi wi\u0119c oznacza\u0107 rozmycia interesu narodowego. Mo\u017ce oznacza\u0107 jego wzmocnienie. Je\u015bli polskie porty, ruroci\u0105gi i magazyny zwi\u0119kszaj\u0105 odporno\u015b\u0107 niemieckiego rynku, a niemiecka infrastruktura zachodnia poprzez CEPS zwi\u0119ksza odporno\u015b\u0107 Polski i wschodniej flanki NATO, to powstaje uk\u0142ad wzajemnej u\u017cyteczno\u015bci. W takim modelu bezpiecze\u0144stwo energetyczne, handel paliwami i logistyka wojskowa nie s\u0105 trzema oddzielnymi tematami, lecz jednym systemem.<\/p>\n
To szczeg\u00f3lnie wa\u017cne, bo wojna energetyczna Rosji z Zachodem nie zacz\u0119\u0142a si\u0119 w 2022 r. Ba, inwazja na ukrai\u0144ski Krym by\u0142a momentem prze\u0142omowym, ale presja surowcowa, infrastrukturalna i w\u0142a\u015bcicielska trwa\u0142a ju\u017c kilka dekad.<\/p>\n
Schwedt jest wi\u0119c lekcj\u0105 nie tylko dla Niemiec. Jest tak\u017ce przypomnieniem dla Polski, \u017ce infrastruktura, kt\u00f3ra wydaje si\u0119 kosztowna w czasie pokoju, w kryzysie staje si\u0119 narz\u0119dziem wp\u0142ywu.<\/p>\n
Krzysztof Kope\u0107 Schwedt jako lekcja o dywersyfikacji <\/p>\n
Schwedt pokazuje, \u017ce dywersyfikacja nie ko\u0144czy si\u0119 w momencie podpisania nowej umowy na surowiec. Mo\u017cna zmieni\u0107 kraj pochodzenia ropy, ale pozosta\u0107 zale\u017cnym od starej trasy. Mo\u017cna obj\u0105\u0107 aktywa zarz\u0105dem powierniczym, ale nie rozwi\u0105za\u0107 do ko\u0144ca problemu w\u0142asno\u015bci. Mo\u017cna utrzyma\u0107 prac\u0119 rafinerii na poziomie oko\u0142o 80 proc. mocy, ale nadal funkcjonowa\u0107 w warunkach niepewno\u015bci prawnej, politycznej i logistycznej.<\/p>\n
Dla Polski ta historia ma dodatkowy wymiar. Przej\u0119cie Mo\u017cejek przez Orlen przez d\u0142ugi czas mo\u017cna by\u0142o analizowa\u0107 przez pryzmat rachunku ekonomicznego, problem\u00f3w logistycznych i spor\u00f3w z dostawcami. Po 2022 r. wida\u0107 jednak wyra\u017aniej, \u017ce w regionie Ba\u0142tyku w\u0142asno\u015b\u0107 rafinerii, kierunki dostaw i kontrola nad infrastruktur\u0105 by\u0142y elementami tej samej gry. Schwedt pokazuje, co dzieje si\u0119 wtedy, gdy pa\u0144stwo musi dopiero po kryzysie oddziela\u0107 formaln\u0105 w\u0142asno\u015b\u0107 od faktycznej kontroli.<\/p>\n
Decyzja o tym, co stanie si\u0119 z rafineri\u0105 w Schwedt, jest dzi\u015b jednym z najwa\u017cniejszych test\u00f3w europejskiej polityki energetycznej. Pokazuje, \u017ce odej\u015bcie od Rosji nie polega wy\u0142\u0105cznie na zmianie dostawcy surowca. Wymaga zmiany tras, kontroli w\u0142a\u015bcicielskiej, inwestycji w porty i ruroci\u0105gi oraz gotowo\u015bci do wsp\u00f3\u0142pracy z pa\u0144stwami, kt\u00f3rych infrastruktura jeszcze niedawno by\u0142a traktowana jako peryferyjna.<\/p>\n
Dla Niemiec Schwedt jest problemem bezpiecze\u0144stwa paliwowego Berlina i Brandenburgii. Dla Rosji pozostaje narz\u0119dziem wp\u0142ywu, nawet je\u015bli mowa o ropie formalnie pochodz\u0105cej z Kazachstanu. Dla Polski to natomiast dow\u00f3d, \u017ce Naftoport, PERN, logistyka pomorska i potencjalne pod\u0142\u0105czenie do CEPS s\u0105 nie tylko krajow\u0105 infrastruktur\u0105, ale elementem regionalnej odporno\u015bci energetycznej i wojskowej.<\/p>\n
Najkr\u00f3cej m\u00f3wi\u0105c: niemiecki problem znowu przebiega przez Gda\u0144sk. Tym razem jednak Gda\u0144sk nie dzieli, lecz \u0142\u0105czy interesy bezpiecze\u0144stwa Polski, Niemiec i NATO.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Rafineria PCK Schwedt przez dekady by\u0142a jednym z najbardziej symbolicznych przyk\u0142ad\u00f3w niemieckiego modelu bezpiecze\u0144stwa energetycznego opartego na rosyjskiej…\n","protected":false},"author":2,"featured_media":437033,"comment_status":"","ping_status":"","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":"","_share_on_mastodon":"0"},"categories":[51610],"tags":[1048,295,82503,42,38,40,39,41,1743,598,87,69160],"class_list":["post-437032","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","category-gdansk","tag-gdansk","tag-niemcy","tag-pck-schwedt","tag-pl","tag-poland","tag-polish","tag-polska","tag-polski","tag-rafineria","tag-ropa","tag-rosja","tag-schwedt"],"share_on_mastodon":{"url":"https:\/\/pubeurope.com\/@pl\/116595720403637915","error":""},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/437032","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=437032"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/437032\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/437033"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=437032"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=437032"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=437032"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}