{"id":448773,"date":"2026-05-23T19:52:13","date_gmt":"2026-05-23T19:52:13","guid":{"rendered":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/448773\/"},"modified":"2026-05-23T19:52:13","modified_gmt":"2026-05-23T19:52:13","slug":"kto-napisal-biblie-odkrycie-dzieki-ai","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/448773\/","title":{"rendered":"Kto napisa\u0142 Bibli\u0119? Odkrycie dzi\u0119ki AI"},"content":{"rendered":"<p>Kto napisa\u0142 Bibli\u0119? Nowoczesne technologie przybli\u017caj\u0105 nas do rozwi\u0105zania zagadki. Koniec akademickich spor\u00f3w jest bliski? Sztuczna inteligencja przeanalizowa\u0142a staro\u017cytne biblijne teksty i dokona\u0142a intryguj\u0105cego odkrycia.<\/p>\n<ul class=\"list-summary__items summary\">\n<li>Jak sztuczna inteligencja pomaga w ustaleniu autorstwa ksi\u0105g Biblii?<\/li>\n<li>Dlaczego tradycyjne algorytmy mia\u0142y trudno\u015bci z analiz\u0105 tekst\u00f3w biblijnych?<\/li>\n<li>Co wykaza\u0142a analiza AI na temat styl\u00f3w pisarskich ksi\u0105g biblijnych?<\/li>\n<li>Kt\u00f3re inne dziedziny mog\u0105 skorzysta\u0107 z zastosowanego modelu AI?<\/li>\n<\/ul>\n<p>B\u0105d\u017a na bie\u017c\u0105co! Polub nasz\u0105 stron\u0119 na\u00a0<a href=\"https:\/\/www.facebook.com\/profile.php?id=61585932044917\" target=\"_self\" rel=\"dofollow noopener\">Facebooku<\/a>.<\/p>\n<p><a name=\"eztoc8405931_0_1\" id=\"eztoc8405931_0_1\"\/>Kto napisa\u0142 Bibli\u0119? Sztuczna inteligencja dokona\u0142a odkrycia<\/p>\n<p>Naukowcy wci\u0105\u017c pr\u00f3buj\u0105 ustali\u0107 kto napisa\u0142 Bibli\u0119. Nadal nie znamy autor\u00f3w ksi\u0105g Starego Testamentu, jednak <a href=\"https:\/\/www.planeta.pl\/nauka\/elon-musk-ujawnia-co-zrobi-z-ludzmi-sztuczna-inteligencja\" target=\"_self\" rel=\"dofollow noopener\">sztuczna inteligencja<\/a> przybli\u017ca nas do historycznego odkrycia.\u00a0Mi\u0119dzynarodowy zesp\u00f3\u0142 naukowc\u00f3w wykorzysta\u0142 sztuczn\u0105 inteligencj\u0119, modelowanie statystyczne i analiz\u0119 j\u0119zykow\u0105, by pozna\u0107 jedn\u0105 z najwi\u0119kszych tajemnic teologii.\u00a0Zastosowano AI do przeanalizowania pierwszych dziewi\u0119ciu ksi\u0105g Biblii Hebrajskiej. Wyniki bada\u0144 <a href=\"https:\/\/www.planeta.pl\/nauka\/archeolodzy-odkryli-to-w-miescie-dawida-biblia-jest-prawdziwa\" target=\"_self\" rel=\"dofollow noopener\">biblijnych<\/a> s\u0105 zaskakuj\u0105ce.<\/p>\n<p>\t<a name=\"eztoc8405931_0_2\" id=\"eztoc8405931_0_2\"\/>Tajemnice Biblii i badania naukowe<\/p>\n<p>Naukowcy zwr\u00f3cili uwag\u0119, \u017ce przez lata\u00a0badania technologiczne nie dawa\u0142y jednoznacznych odpowiedzi. Wynika to z faktu, \u017ce <a href=\"https:\/\/www.planeta.pl\/nauka\/biblijne-odkrycie-w-jerozolimie-archeolodzy-skrzydlata-postac\" target=\"_self\" rel=\"dofollow noopener\">teksty biblijne<\/a> przez wieki by\u0142y wielokrotnie redagowane i przepisywane. Fragmentaryczno\u015b\u0107 i z\u0142o\u017cono\u015b\u0107 materia\u0142u sprawia\u0142a trudno\u015b\u0107 tradycyjnym algorytmom uczenia maszynowego. Konieczne by\u0142o wi\u0119c opracowanie specjalnego modelu AI zdolnego wykrywa\u0107 wzorce j\u0119zykowe nawet w kr\u00f3tkich fragmentach tekstu.<\/p>\n<p>Interdyscyplinarny zesp\u00f3\u0142 pod kierownictwem adiunkta matematyki Shiry Faigenbaum-Golovin z Duke University po\u0142\u0105czy\u0142 najnowsze <a href=\"https:\/\/www.planeta.pl\/nauka\/sztuczna-inteligencja-zagrozeniem-nie-unikne-zniszczenia-ludzi\" target=\"_self\" rel=\"dofollow noopener\">osi\u0105gni\u0119cia AI<\/a> z modelowaniem statystycznym i analiz\u0105 j\u0119zykow\u0105. Grupa archeolog\u00f3w, biblist\u00f3w, fizyk\u00f3w, matematyk\u00f3w i informatyk\u00f3w zastosowa\u0142a model statystyczny oparty na AI do analizy wzorc\u00f3w j\u0119zykowych. Analiza obj\u0119\u0142a trzy g\u0142\u00f3wne grupy tekst\u00f3w: Ksi\u0119gi kap\u0142a\u0144skie Tory, Ksi\u0119g\u0119 Powt\u00f3rzonego Prawa oraz Historie Deuteronomistyczne (Jozuego, S\u0119dzi\u00f3w, Samuela i\u00a0Kr\u00f3lewsk\u0105). Tak naprawd\u0119\u00a0badanie rozpocz\u0119\u0142o si\u0119 ju\u017c w w 2010 roku, gdy\u00a0Faigenbaum-Golovin\u00a0zacz\u0119\u0142a bada\u0107 hebrajskie inskrypcje na ceramicznych fragmentach z VI w. p.n.e. Rozpocz\u0119\u0142a\u00a0wsp\u00f3\u0142prac\u0119 z Israelem Finkelsteinem z Uniwersytetu w Hajfie. W 2025 roku otrzymali\u015bmy wreszcie wyniki bada\u0144.<\/p>\n<p>                    <img decoding=\"async\" data-ot-ignore=\"\" class=\" \" src=\"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/kto-napisal-Biblie.png\" alt=\"kto napisa\u0142 Bibli\u0119?\" data- title=\"kto napisa\u0142 Bibli\u0119?\" data-width=\"955\" data-height=\"610\"\/><\/p>\n<p>            kto napisa\u0142 Bibli\u0119?<br \/>\n                Fot:<br \/>\n            Shutterstock\/poylock19    <\/p>\n<p>        <a name=\"eztoc8405931_0_3\" id=\"eztoc8405931_0_3\"\/>AI przeanalizowa\u0142o Bibli\u0119. Wyniki bada\u0144<\/p>\n<p>Sztuczna inteligencja, wskazuj\u0105c konkretne s\u0142owa i frazy, wyodr\u0119bni\u0142a trzy odr\u0119bne style pisania. Zdaniem sztucznej inteligencji, Ksi\u0119ga Powt\u00f3rzonego Prawa oraz Historia Deuteronomistyczna\u00a0s\u0105 do siebie bardziej podobne j\u0119zykowo ni\u017c do tekst\u00f3w kap\u0142a\u0144skich. W 84% przypadk\u00f3w automatyczne przypisanie pokrywa\u0142o si\u0119 z ocenami biblist\u00f3w.\u00a0<\/p>\n<p><a name=\"eztoc8405931_0_3_1\" id=\"eztoc8405931_0_3_1\"\/>Sztuczna inteligencja odczyta staro\u017cytne teksty<\/p>\n<p>Zwr\u00f3cono uwag\u0119 na mo\u017cliwo\u015bci i potencja\u0142 zastosowanego modelu AI.\u00a0Potrafi zidentyfikowa\u0107 r\u00f3\u017cnice i dokona\u0107 kwantytatywnej analizy\u00a0tam, gdzie wiedza i mo\u017cliwo\u015bci naukowc\u00f3w by\u0142y niewystarczaj\u0105ce.\u00a0Faigenbaum-Golovin\u00a0zapewnia, \u017ce tej sztucznej inteligencji mo\u017cna u\u017cy\u0107 w innych dyscyplinach naukowych, np. w medycynie s\u0105dowej, archeologii i historii. Model AI mo\u017ce analizowa\u0107 inne teksty historyczne i weryfikowa\u0107 autentyczno\u015b\u0107 dokument\u00f3w. Naukowiec zapowiedzia\u0142a, \u017ce zamierza u\u017cy\u0107 go, by analizowa\u0107 staro\u017cytne teksty takie jak Zwoje znad Morza Martwego.\u00a0<\/p>\n<p>\u0179r\u00f3d\u0142o:\u00a0\u00a0Radio ZET \/\u00a0<a href=\"https:\/\/journals.plos.org\/plosone\/article?id=10.1371\/journal.pone.0322905\" target=\"_self\" rel=\"dofollow noopener\">PLOS<\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Kto napisa\u0142 Bibli\u0119? Nowoczesne technologie przybli\u017caj\u0105 nas do rozwi\u0105zania zagadki. Koniec akademickich spor\u00f3w jest bliski? Sztuczna inteligencja przeanalizowa\u0142a&hellip;\n","protected":false},"author":2,"featured_media":448774,"comment_status":"","ping_status":"","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":"","_share_on_mastodon":"0"},"categories":[20],"tags":[4905,120,118,119,4621,42,38,40,39,41,2708,116,114,115,121,1348,117],"class_list":["post-448773","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","category-nauka-i-technika","tag-badania","tag-nauka","tag-nauka-i-technika","tag-naukatechnika","tag-odkrycie","tag-pl","tag-poland","tag-polish","tag-polska","tag-polski","tag-religia","tag-science","tag-science-and-technology","tag-sciencetechnology","tag-technika","tag-technologia","tag-technology"],"share_on_mastodon":{"url":"https:\/\/pubeurope.com\/@pl\/116625641134325169","error":""},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/448773","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=448773"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/448773\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/448774"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=448773"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=448773"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=448773"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}