{"id":450598,"date":"2026-05-24T18:43:18","date_gmt":"2026-05-24T18:43:18","guid":{"rendered":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/450598\/"},"modified":"2026-05-24T18:43:18","modified_gmt":"2026-05-24T18:43:18","slug":"trojmiasto-w-1956-roku-od-swieta-ksiazki-po-walke-ze-smieciami","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/450598\/","title":{"rendered":"Tr\u00f3jmiasto w 1956 roku. Od \u015bwi\u0119ta ksi\u0105\u017cki po walk\u0119 ze \u015bmieciami"},"content":{"rendered":"

<\/p>\n

\"\u015amieci<\/p>\n

<\/a><\/p>\n

Maj 1956 r. na Wybrze\u017cu mia\u0142 smak nadchodz\u0105cego lata, zapach \u015bwie\u017co drukowanych ksi\u0105\u017cek i… ca\u0142kiem przyziemne problemy codzienno\u015bci. Mieszka\u0144cy Gda\u0144ska, Gdyni i\u00a0Sopotu \u017cyli nie tylko przygotowaniami do sezonu i\u00a0wydarzeniami kulturalnymi, ale te\u017c narzekali na ba\u0142agan w\u00a0przestrzeni miejskiej, b\u0142otniste chodniki, przepe\u0142nione \u015bmietniska i\u00a0brak miejsca, by spokojnie zje\u015b\u0107 sa\u0142atk\u0119 \u015bledziow\u0105. Z\u00a0kart \u00f3wczesnej prasy wy\u0142ania si\u0119 zaskakuj\u0105co aktualny obraz Tr\u00f3jmiasta – pe\u0142nego ambicji, ale te\u017c niedoskona\u0142o\u015bci, kt\u00f3re potrafi\u0142y rozpala\u0107 emocje r\u00f3wnie mocno, jak dzi\u015b.<\/p>\n

Gdy nastaje maj, wiosna jest w\u00a0pe\u0142ni, na zewn\u0105trz coraz lepsza pogoda i\u00a0mo\u017cna ju\u017c przyp\u0142yn\u0105\u0107 do Gda\u0144ska Wis\u0142\u0105. A\u00a0przyp\u0142yn\u0105\u0107 warto, bo mo\u017cna si\u0119 za\u0142apa\u0107 na jedn\u0105 z\u00a0wielu imprez, kt\u00f3rych nad morzem nie brakuje. <\/p>\n

Podobno w\u00a0roku 1956 „warto i\u00a0trzeba obejrze\u0107 w\u00a0Domu Oficera Marynarki Wojennej w\u00a0Gdyni” „wystaw\u0119 dywersyjnych balon\u00f3w ameryka\u0144skich”, cho\u0107 majowym hitem staje si\u0119 raczej… dobra ksi\u0105\u017cka. Wprawdzie „popularno\u015b\u0107 ksi\u0105\u017cki, gazety czy czasopisma kulturalnego jest r\u00f3wnie wielka w\u00a0styczniu, czerwcu czy listopadzie”, to „sprawie tej po\u015bwi\u0119ca si\u0119 szczeg\u00f3ln\u0105 uwag\u0119 w\u0142a\u015bnie” w\u00a0maju, g\u0142\u00f3wnie „przez coroczn\u0105 organizacj\u0119 „Dni O\u015bwiaty, Ksi\u0105\u017cki i\u00a0Prasy”. Poniewa\u017c ludzie lubi\u0105 czyta\u0107 i\u00a0lubi\u0105 te\u017c „niecodzienn\u0105, „od\u015bwi\u0119tn\u0105” atmosfer\u0119.” Gda\u0144sk „zapowiada bogaty program „Dni””, proponuj\u0105c zainteresowanym „bardzo r\u00f3\u017cnorodne formy” \u015bwi\u0119towania, takie jak: „kiermasze, festyny, wystawy, prelekcje, pokazowe lekcje ksi\u0119garsko-bibliotekarskie.” „Ciekaw\u0105 imprez\u0119 rozrywkow\u0105”, „z konkursami i\u00a0atrakcyjnymi nagrodami”, organizuje na Oruni Wojew\u00f3dzka i\u00a0Miejska Biblioteka Publiczna w\u00a0Gda\u0144sku oraz Dom Ksi\u0105\u017cki. A\u00a0w Gdyni – w\u00a0\u015bwietlicy Prezydium MRN (…) przy ul. Bema” – zaplanowano otwarcie Centralnej Wystawy Ksi\u0105\u017cki, „ilustruj\u0105cej specyfik\u0119 \u015brodowiska Gdyni, a\u00a0wi\u0119c port\u00f3w, stoczni, rybo\u0142\u00f3wstwa morskiego, Marynarki Wojennej, komunikacji morskiej” oraz prezentuj\u0105cej „ksi\u0105\u017cki popularno-naukowe z\u00a0r\u00f3\u017cnych dziedzin wiedzy”.<\/p>\n

Warto przy tej okazji wspomnie\u0107 s\u0142owa pisarza J\u00f3zefa Ignacego Kraszewskiego, kt\u00f3ry twierdzi\u0142, \u017ce „z ka\u017cd\u0105 zniszczon\u0105 ksi\u0105\u017ck\u0105 ginie cz\u0119\u015b\u0107 jaka\u015b \u017cywota ludzkiego na ziemi”. To dobry pow\u00f3d, by wspomnie\u0107 o\u00a0„problemie szerz\u0105cego si\u0119 szkodnictwa bibliotecznego, z\u00a0kt\u00f3rym trzeba walczy\u0107 i\u00a0przed kt\u00f3rym nale\u017cy chroni\u0107 ksi\u0119gozbiory naszych bibliotek”. Tak\u017ce nad morzem „praktyka biblioteczna wykazuje, \u017ce wi\u0119kszo\u015b\u0107 zniszcze\u0144, dokonanych przez czytelnik\u00f3w, jest wynikiem nieznajomo\u015bci podstawowych zasad obchodzenia si\u0119 z\u00a0ksi\u0105\u017ck\u0105”, czego dowodz\u0105 liczne przypadki z\u00a0\u017cycia tutejszych bibliotek i\u00a0bibliotekarzy. W\u00a01956 r. maj dostarcza okazji nie tylko do dobrej lektury, lecz daje czas na zadbanie o\u00a0w\u0142asne zdrowie, bo trwa r\u00f3wnie\u017c Tydzie\u0144 Zdrowia.<\/p>\n

Wiadomo jednak, \u017ce dla mieszka\u0144c\u00f3w Wybrze\u017ca maj to dopiero rozgrzewka przed nadchodz\u0105cym latem. „W Sopocie przy molo (…) wre gor\u0105czkowa praca przygotowawcza do sezonu” i\u00a0cho\u0107 „odnowiono [ju\u017c] muszl\u0119 koncertow\u0105”, wygl\u0105da na to, „\u017ce gdy nadejdzie lato, okolice mola zn\u00f3w, jak co roku, zeszpecone zostan\u0105 transparentami i\u00a0innymi ozdobami w\u0105tpliwej jako\u015bci.” Najwyra\u017aniej, „nawet nie trzeba si\u0119 wielce fatygowa\u0107, by pod adresem grubych tysi\u0119cy mieszka\u0144c\u00f3w Tr\u00f3jmiasta postawi\u0107 zarzut niedbalstwa i\u00a0niechlujstwa, bezmy\u015blno\u015bci i\u00a0rozmy\u015blnej dewastacji, braku poszanowania w\u0142asno\u015bci spo\u0142ecznej i\u00a0braku poszanowania w\u0142asnej osoby”. Trudno wi\u0119c dziwi\u0107 si\u0119, \u017ce Sopot staje si\u0119 tylko „\u017ca\u0142osnym „kurortem””, a\u00a0Wrzeszcz…, a\u00a0Wrzeszcz zawiera si\u0119 w\u00a0s\u0142owach: „nie wiem, kim s\u0105 mieszka\u0144cy, ale wiem jacy” – „podw\u00f3rze wystawia im \u015bwiadectwo”. I\u00a0nawet jest co\u015b, co \u0142\u0105czy Sopot z\u00a0Wrzeszczem – skwery.<\/p>\n

Tylko \u017ce w\u00a0Sopocie „Zarz\u0105d Zieleni zak\u0142ada skwery”, ale „te skwery w\u00a0„mie\u015bcie-ogrodzie”, do jakiego pretenduje Sopot, wygl\u0105daj\u0105 jak z\u0142oty z\u0105b w\u00a0spr\u00f3chnia\u0142ej szcz\u0119ce”. Natomiast we Wrzeszczu „sporo ju\u017c dni mija od czasu, kiedy to obiecywano, \u017ce jeszcze w\u00a0tym roku b\u0119dzie urz\u0105dzony skwer przy zbiegu ulic Grunwaldzkiej i\u00a0Wary\u0144skiego”. Tymczasem „jest ju\u017c po\u0142owa maja” i\u00a0„w dalszym ci\u0105gu nie wida\u0107 tam ani \u017ad\u017ab\u0142a trawy czy innej zieleni”. „Czy\u017cby skwer by\u0142 planowany na… zim\u0119”? Nie lepiej dzieje si\u0119 te\u017c na Oruni, przy ulicy, kt\u00f3ra „nazywa si\u0119 Uko\u015bna”. Wprawdzie „nie jest ona taka krzywa, jak to nazwa wskazuje”, jest jednak… bardzo za\u015bmiecona, jako \u017ce „w\u0142a\u015bnie to miejsce wyda\u0142o si\u0119 GPZB idealne na wysypisko, inaczej m\u00f3wi\u0105c \u015bmietnik”. „Czy nie lepiej by by\u0142o zrobi\u0107 wysypisko \u015bmieci o\u00a0kilometr dalej, na Ma\u0107kach, gdzie liczne dziury i\u00a0do\u0142y a\u017c prosz\u0105 si\u0119 o\u00a0zasypanie?” Na innych ulicach te\u017c jest nie najlepiej: „wszystkie chodniki ziemne i\u00a0\u017cu\u017clowe s\u0105 b\u0142otniste w\u00a0okresie wiosennych roztop\u00f3w”, zw\u0142aszcza po tym, jak zim\u0105 „mieszka\u0144cy nic nie robi\u0105, by usun\u0105\u0107 zwa\u0142y \u015bniegu, jak to by\u0142o ostatnio”. A\u00a0jak nie b\u0142oto, to \u015bmierdz\u0105ca ma\u017a, zalegaj\u0105ca na jezdniach wskutek niechlujnego czyszczenia studzienek kanalizacyjnych. Po deszczu „masa ta wydaje si\u0119 o\u00a0wiele wi\u0119ksza”, za\u015b „od\u00f3r z\u00a0niej niesamowity, truj\u0105cy – trwa od jednego opr\u00f3\u017cnienia do nast\u0119pnego”.<\/p>\n

Mo\u017ce najwy\u017cszy ju\u017c czas „zerwa\u0107 z\u00a0biernym tolerowaniem tego stanu rzeczy”? I\u00a0ze \u015bmieceniem na ulicach… I\u00a0wcale nie chodzi tu tylko o\u00a0papierki: kto\u015b gubi chocia\u017cby ca\u0142kiem sporych rozmiar\u00f3w rur\u0119 \u017celiwn\u0105: „i nie ma nikogo (poza dzie\u0107mi i… psami), kto by rurk\u0105 t\u0105 si\u0119 zainteresowa\u0142 i\u00a0co\u015b rozs\u0105dnego z\u00a0ni\u0105 zrobi\u0142”. Mo\u017ce powodem jest brak odpowiedniego miejsca na surowce wt\u00f3rne<\/a>? Niejeden obywatel zastanawia si\u0119 zapewne, „czy w\u00a0tr\u00f3jmie\u015bcie istnieje jaka\u015b instytucja (co\u015b w\u00a0rodzaju „z\u0142omowca”), kt\u00f3ra zajmuje si\u0119 skupem”, nie tylko zreszt\u0105 metali, ale i\u00a0cho\u0107by u\u017cywanych but\u00f3w. <\/p>\n

Podobnie, jak i\u00a0niejeden mieszkaniec Gda\u0144ska zastanawia si\u0119, czy b\u0119dzie mo\u017cna w\u00a0ko\u0144cu zje\u015b\u0107 sa\u0142atk\u0119 \u015bledziow\u0105 w\u00a0jaki\u015b cywilizowany spos\u00f3b? Pytanie jest szczeg\u00f3lnie aktualne u\u00a0progu sezonu wakacyjnego. Tymczasem, „a\u017c przykro patrze\u0107 na codzienne k\u0142opoty klient\u00f3w baru garma\u017ceryjnego w\u00a0domu „pod arkadami” przy ulicy Ko\u0142odziejskiej w\u00a0Gda\u0144sku”, kt\u00f3rzy „po otrzymaniu zza lady sa\u0142atki lub innej potrawy, rozgl\u0105daj\u0105 si\u0119 bezradnie w\u00a0poszukiwaniu odpowiedniego miejsca” do jej konsumpcji. A\u00a0nast\u0119pnie, „z braku jednak jakiejkolwiek p\u00f3\u0142eczki, papierek (talerzyk\u00f3w te\u017c brak) np. z\u00a0sa\u0142atk\u0105 \u015bledziow\u0105 umiejscawiaj\u0105 si\u0119 przewa\u017cnie na kaloryferze” lub jedz\u0105 j\u0105 „na w\u0142asnych kolanach”. Czy mo\u017cna jeszcze wierzy\u0107, \u017ce przed wakacjami nast\u0105pi tu jaka\u015b poprawa? Zapewne tak, ale pami\u0119taj\u0105c, \u017ce „naiwno\u015b\u0107 drogo kosztuje”… <\/p>\n

\u0179r\u00f3d\u0142o: „Dziennik Ba\u0142tycki” nr 118 z\u00a018 maja 1956 r., nr 119 z\u00a019 maja 1956 r., nr 120 z\u00a020\/21 maja 1956 r., nr 121 z\u00a022 maja 1956 r. i\u00a0nr 123 z\u00a024 maja 1956 r. Skany pochodz\u0105 z\u00a0Ba\u0142tyckiej Biblioteki Cyfrowej.\n <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Maj 1956 r. na Wybrze\u017cu mia\u0142 smak nadchodz\u0105cego lata, zapach \u015bwie\u017co drukowanych ksi\u0105\u017cek i… ca\u0142kiem przyziemne problemy codzienno\u015bci.…\n","protected":false},"author":2,"featured_media":450599,"comment_status":"","ping_status":"","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":"","_share_on_mastodon":"0"},"categories":[51610],"tags":[45693,10846,6338,85362,57160,85374,14520,85370,16780,85360,18703,22950,20400,17047,85375,30691,85357,55177,85365,85361,6675,71077,8700,7749,1048,1064,291,52206,52209,52207,52208,25777,10195,11567,85356,30509,1075,2921,5329,15244,66905,1715,57574,70981,5803,85364,22944,23206,3803,43475,1615,85372,257,85373,52117,85369,14799,16823,28504,30494,11096,42,78,38,40,39,41,11095,12028,85376,23956,1756,52371,10821,54448,85359,10019,8803,47362,4036,63303,85366,2413,11070,1063,63444,20073,591,39853,23459,79109,85368,16948,4000,85371,85363,4518,37932,45689,33779,28248,4970,85358,39395,13263,33344,11569,253,9529,35244,10666,85367],"class_list":["post-450598","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","category-gdansk","tag-amerykanin","tag-atmosfera","tag-balon","tag-baltycka-biblioteka-cyfrowa","tag-bema","tag-bezmyslnosc","tag-biblioteka","tag-bibliotekarz","tag-brak","tag-centralna-wystawa-ksiazki","tag-czasopismo","tag-czerwiec","tag-czlowiek","tag-czytelnik","tag-dewastacja","tag-dom-ksiazki","tag-dom-oficera-marynarki-wojennej","tag-dziedzina","tag-dzien-oswiaty","tag-dziennik-baltycki","tag-felietony","tag-festyn","tag-forma","tag-gazeta","tag-gdansk","tag-gdynia","tag-historia","tag-historia-trojmiasta","tag-historyczna-gdynia","tag-historyczny-gdansk","tag-historyczny-sopot","tag-hit","tag-impreza","tag-jakosc","tag-jozef-ignacy-kraszewski","tag-kiermasz","tag-komunikacja","tag-koncert","tag-konkurs","tag-ksiazka","tag-ksiegozbior","tag-lato","tag-lekcja","tag-lektura","tag-listopad","tag-macki","tag-maj","tag-marynarka-wojenna","tag-mieszkaniec","tag-molo","tag-morze","tag-muszla","tag-nagroda","tag-niechlujstwo","tag-niedbalstwo","tag-nieznajomosc","tag-okolica","tag-organizacja","tag-orunia","tag-ozdoba","tag-pisarz","tag-pl","tag-pogoda","tag-poland","tag-polish","tag-polska","tag-polski","tag-popularnosc","tag-port","tag-poszanowan","tag-powod","tag-praca","tag-praktyka","tag-prasa","tag-prelekcja","tag-prezydium-mrn","tag-problem","tag-program","tag-przypadek","tag-rok","tag-rozgrzewka","tag-rybolowstwo","tag-sezon","tag-slowo","tag-sopot","tag-specyfika","tag-sprawa","tag-srodowisko","tag-stocznia","tag-styczen","tag-swietlica","tag-szkodnictwo","tag-transparent","tag-trojmiasto","tag-tydzien-zdrowia","tag-ukosna","tag-ulica","tag-uwaga","tag-wiedza","tag-wiekszosc","tag-wiosna","tag-wisla","tag-wojewodzka-i-miejska-biblioteka-publiczna-w-gdansku","tag-wybrzeze","tag-wystawa","tag-zarzut","tag-zasada","tag-zdrowie","tag-ziemia","tag-zniszczenie","tag-zycie","tag-zywot"],"share_on_mastodon":{"url":"","error":"Validation failed: Text character limit of 500 exceeded"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/450598","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=450598"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/450598\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/450599"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=450598"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=450598"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=450598"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}