Michai\u0142 Chodorkowski nale\u017ca\u0142 niegdy\u015b do grona ludzi, kt\u00f3rzy pomagali budowa\u0107 system dzisiejszej Rosji. W latach 90. XX w. sta\u0142 si\u0119 jednym z najbogatszych oligarch\u00f3w w kraju, by\u0142 w\u0142a\u015bcicielem giganta naftowego Jukos, a jeszcze 20 lat temu zasiada\u0142 przy jednym stole z W\u0142adimirem Putinem. P\u00f3\u017aniej jednak ich drogi dramatycznie si\u0119 rozesz\u0142y.<\/p>\n
Kiedy zacz\u0105\u0142 finansowa\u0107 opozycj\u0119, wspiera\u0107 niezale\u017cne media i otwarcie m\u00f3wi\u0107 o korupcji na Kremlu, sta\u0142 si\u0119 wrogiem pa\u0144stwa. W 2003 r. zosta\u0142 aresztowany przez oddzia\u0142y zbrojne na lotnisku. Nast\u0119pnie dosz\u0142o do procesu o pod\u0142o\u017cu politycznym \u2014 straci\u0142 maj\u0105tek i dosta\u0142 10 lat wi\u0119zienia w koloniach karnych na Syberii. Organizacje mi\u0119dzynarodowe i zachodni przyw\u00f3dcy od dawna nazywali t\u0119 spraw\u0119 zemst\u0105 W\u0142adimira Putina.<\/p>\n
Po zwolnieniu z kolonii karnej w 2013 r. wyjecha\u0142 z kraju. Dzi\u015b nale\u017cy do najbardziej rozpoznawalnych twarzy rosyjskiej opozycji za granic\u0105. Kreml okre\u015bla go mianem „zagranicznego agenta” \u2014 jego organizacje s\u0105 zakazane w Rosji, a wielu jego wsp\u00f3\u0142pracownik\u00f3w spotka\u0142o si\u0119 z zastraszaniem lub post\u0119powaniami karnymi.<\/p>\n
W wywiadzie dla Aktuality.sk m\u00f3wi, \u017ce Europ\u0119 czeka „pi\u0119\u0107 do siedmiu lat zimnej wojny z Rosj\u0105”, krytykuje s\u0142abo\u015b\u0107 Europy i ostrzega przed lekcewa\u017ceniem re\u017cimu Putina.<\/p>\n
Samuel Skultety, Aktuality: Jak wygl\u0105da Rosja pod rz\u0105dami W\u0142adimira Putina? Co dzieje si\u0119 wewn\u0105trz kraju i czego ludzie w Europie nie s\u0105 \u015bwiadomi?<\/p>\n
Michai\u0142 Chodorkowski: To zale\u017cy od tego, kogo zapytasz na Zachodzie \u2014 cz\u0119\u015b\u0107 zachodnich ekspert\u00f3w bardzo dobrze rozumie Rosj\u0119. Niekt\u00f3rzy jednak nie rozumiej\u0105 jej wcale.<\/p>\n
Zacznijmy od socjologii. W Rosji od kilkuset lat istniej\u0105 dwa nurty \u2014 zwolennicy Zachodu i s\u0142owianofile. Ci pierwsi, czyli ludzie, kt\u00f3rzy za wz\u00f3r uwa\u017caj\u0105 zbli\u017canie si\u0119 do Europy, stanowi\u0105 dzi\u015b oko\u0142o 15 proc. spo\u0142ecze\u0144stwa. Zazwyczaj by\u0142o ich wi\u0119cej, oko\u0142o 30 proc., ale z powodu wojny w Ukrainie ich liczba spad\u0142a. Kolejne oko\u0142o 15 proc. to ludzie, kt\u00f3rzy uwa\u017caj\u0105 si\u0119 za beneficjent\u00f3w wojny. S\u0105 to osoby pracuj\u0105ce w przemy\u015ble obronnym, bior\u0105ce udzia\u0142 w walkach i otrzymuj\u0105ce za to pieni\u0105dze, lub krewni tych os\u00f3b.<\/p>\n
Pozosta\u0142e 70 proc. to ludzie, kt\u00f3rzy chc\u0105, aby wojna si\u0119 sko\u0144czy\u0142a, ale jednocze\u015bnie nie chc\u0105, by Rosja przegra\u0142a. Je\u015bli chodzi o gospodark\u0119, Rosja wydaje dzi\u015b na wojn\u0119 oko\u0142o 8 proc. PKB. Zazwyczaj jest to oko\u0142o 5\u20136 proc. To sytuacja trudna, ale nie krytyczna.<\/p>\n
Wzrost gospodarczy Rosji wynosi dzi\u015b oko\u0142o zera. W latach 2023 i 2024 rosyjska gospodarka znacznie ros\u0142a, g\u0142\u00f3wnie dzi\u0119ki produkcji wojskowej i bran\u017com z ni\u0105 powi\u0105zanym. Ten wzrost jednak si\u0119 ju\u017c wyczerpa\u0142. Putin wci\u0105\u017c jest w stanie pozyska\u0107 oko\u0142o 30\u201335 tys. ludzi miesi\u0119cznie, kt\u00f3rzy za pieni\u0105dze s\u0105 gotowi i\u015b\u0107 walczy\u0107. Rosja traci jednak co miesi\u0105c na froncie mniej wi\u0119cej tyle samo \u017co\u0142nierzy. Bez mobilizacji Putin nie jest wi\u0119c w stanie zasadniczo zmieni\u0107 sytuacji na froncie. A mobilizacja jest dla Putina bardzo niebezpieczna politycznie.<\/p>\n
W Rosji narasta jednocze\u015bnie konflikt mi\u0119dzy biurokracj\u0105 cywiln\u0105 a si\u0142ow\u0105. Obie grupy chc\u0105 kontrolowa\u0107 spo\u0142ecze\u0144stwo, ale na r\u00f3\u017cne sposoby. Biurokracja cywilna chce rz\u0105dzi\u0107 metodami politycznymi i przy minimalnym u\u017cyciu represji. Biurokracja si\u0142owa chce kontrolowa\u0107 spo\u0142ecze\u0144stwo wy\u0142\u0105cznie poprzez represje. W rzeczywisto\u015bci chodzi o walk\u0119 o zasoby i w\u0142adz\u0119. A dzi\u015b widzimy, \u017ce ro\u015bnie wp\u0142yw struktur si\u0142owych. Przeforsowa\u0142y one na przyk\u0142ad kolejne ograniczenia internetu, co wywo\u0142a\u0142o niezadowolenie w du\u017cych miastach.<\/p>\n
Pojawiaj\u0105 si\u0119 doniesienia, \u017ce Putin jest coraz bardziej nerwowy i paranoiczny. Czy jest szansa na to, \u017ce jego polityczny koniec jest bliski?<\/p>\n
To odwieczne marzenie zachodniego spo\u0142ecze\u0144stwa, bo oznacza\u0142oby, \u017ce Europa nie b\u0119dzie musia\u0142a przekazywa\u0107 2\u20132,5 proc. PKB z konsumpcji na obron\u0119. Ja jednak ci\u0105gle powtarzam Europejczykom: przesta\u0144cie si\u0119 oszukiwa\u0107. W ci\u0105gu najbli\u017cszych pi\u0119ciu do siedmiu lat Europ\u0119 czeka zimna wojna z Rosj\u0105. Jedynym sposobem na to, by ta zimna wojna nie przerodzi\u0142a si\u0119 w gor\u0105c\u0105, jest pokazanie si\u0142y. A to wi\u0105\u017ce si\u0119 z konieczno\u015bci\u0105 wydawania na obron\u0119 oko\u0142o 4,5 proc. PKB.<\/p>\n
Dalszy ci\u0105g artyku\u0142u pod materia\u0142em wideo <\/p>\n
By\u0107 silnym oznacza stworzy\u0107 w\u0142asn\u0105 armi\u0119 l\u0105dow\u0105 lub uzgodni\u0107 z Ukrain\u0105 wykorzystanie jej armii. Oczekiwanie na to, \u017ce wszystko si\u0119 samo rozwi\u0105\u017ce \u2014 Putin umrze lub kto\u015b go odsunie od w\u0142adzy \u2014 jest naiwne. Jak to si\u0119 u nas m\u00f3wi: wierz w Boga, ale zamykaj drzwi.<\/p>\n
Jakie s\u0105, pana zdaniem, najwi\u0119ksze b\u0142\u0119dy Europy wobec Rosji? Czego Europa nie rozumie na jej temat?<\/p>\n
Tych nieporozumie\u0144 jest wiele. Europa na przyk\u0142ad nie rozumie, dlaczego w Rosji panuje tak silny strach przed NATO, cho\u0107 cz\u0119sto uwa\u017ca sojusz za „papierowego tygrysa”. Wi\u0105\u017ce si\u0119 to z historyczn\u0105 traum\u0105 II wojny \u015bwiatowej, kiedy Zwi\u0105zek Radziecki nie przewidzia\u0142 niemieckiej agresji. Nawiasem m\u00f3wi\u0105c, podobnie pocz\u0105tku wojny nie przewidzia\u0142a r\u00f3wnie\u017c Ukraina.<\/p>\n
Wczoraj przemawia\u0142em na konferencji wraz z czeskim europos\u0142em, kt\u00f3ry moim zdaniem bardzo trafnie to uj\u0105\u0142. Powiedzia\u0142, \u017ce Europa nie rozumie, dlaczego kraj opracowuje rakiety, skoro nie ma nawet ciep\u0142ej wody w \u0142azienkach. I to jest prawda \u2014 by\u0142y kiedy\u015b dane m\u00f3wi\u0105ce, \u017ce trzy tysi\u0105ce rosyjskich szk\u00f3\u0142 nie mia\u0142o ciep\u0142ej wody w \u0142azienkach. Powiedzia\u0142em mu, \u017ce Europa nie rozumie tego od ostatnich 50 lat. Wcze\u015bniej jednak rozumia\u0142a to bardzo dobrze.<\/p>\n
Kiedy\u015b Europa rozumia\u0142a, \u017ce kraj, kt\u00f3ry ma ciep\u0142\u0105 wod\u0119 w \u0142azienkach, ale nie ma broni, mo\u017ce to pierwsze bardzo szybko straci\u0107. Potem jednak nadesz\u0142y spokojne dziesi\u0119ciolecia. Europa przesta\u0142a walczy\u0107 i zapomnia\u0142a, do czego potrzebna jest bro\u0144. A potem przyszed\u0142 Putin. I odszed\u0142 Trump (zmniejszy\u0142 obecno\u015b\u0107 wojskow\u0105 na Starym Kontynencie). Przynajmniej na razie. I nagle okaza\u0142o si\u0119, \u017ce Europa pozosta\u0142a z ciep\u0142\u0105 wod\u0105 w \u0142azienkach, ale bez broni. Zawsze powtarzam: nie jest straszne by\u0107 bogatym. Nie jest te\u017c straszne by\u0107 s\u0142abym. Straszne jest by\u0107 bogatym i s\u0142abym.<\/p>\n
W Europie s\u0105 te\u017c przyw\u00f3dcy, kt\u00f3rzy podziwiaj\u0105 Putina lub utrzymuj\u0105 z nim stosunki \u2014 niedawno w Moskwie by\u0142 premier S\u0142owacji Robert Fico. Jak postrzegasz polityk\u00f3w takich jak Fico? Czy pomagaj\u0105 oni Putinowi?<\/p>\n
Kiedy m\u00f3wi\u0142em o tym, \u017ce Putin prowadzi wojn\u0119 hybrydow\u0105 przeciwko Europie, mia\u0142em na my\u015bli r\u00f3\u017cne metody dzia\u0142a\u0144. Jedn\u0105 z najskuteczniejszych jest wywo\u0142ywanie konflikt\u00f3w wewn\u0105trz Europy. Jest w niej wystarczaj\u0105co du\u017co s\u0142abych punkt\u00f3w, kt\u00f3re mo\u017cna do tego wykorzysta\u0107. Konflikty wewn\u0119trzne os\u0142abiaj\u0105 bowiem zdolno\u015b\u0107 Europy do przeciwstawienia si\u0119 Putinowi i pomocy Ukrainie.<\/p>\n
Fico jest jednym z „narz\u0119dzi” Putina, kt\u00f3re mog\u0105 podwa\u017ca\u0107 europejsk\u0105 jedno\u015b\u0107. My\u015bl\u0119 jednak, \u017ce on sam rozumie, \u017ce jego sytuacja nie jest prosta. Je\u015bli zbyt mocno sprzeciwi si\u0119 Europie, S\u0142owacja mo\u017ce straci\u0107 wsparcie Unii Europejskiej, a to by\u0142oby dla niej kosztowne. Z drugiej jednak strony, je\u015bli nie znajdzie wsp\u00f3lnego j\u0119zyka z Putinem, mo\u017ce straci\u0107 dostawy energii z Rosji. A to te\u017c nie jest tanie. Idealnie dla niego by\u0142oby mie\u0107 jedno i drugie naraz. Dlatego z zainteresowaniem \u015bledz\u0119 jego manewry.<\/p>\n
Powiedzia\u0142 pan, \u017ce Europ\u0119 czeka zimna wojna z Rosj\u0105. Co to oznacza dla Ukrainy?<\/p>\n
Dla Ukrainy oznacza to, \u017ce je\u015bli wytrzyma, zachowa pa\u0144stwowo\u015b\u0107 i armi\u0119, b\u0119dzie mia\u0142a w Europie bardzo znacz\u0105c\u0105 pozycj\u0119. Ukrai\u0144ska armia l\u0105dowa jest dzi\u015b jedn\u0105 z gwarancji europejskiej suwerenno\u015bci. Potrzebny jest r\u00f3wnie\u017c przemys\u0142 obronny, lotnictwo i flota. Ale armia l\u0105dowa jest niezwykle wa\u017cna. I w\u0142a\u015bnie t\u0119 pozycj\u0119 Ukraina mo\u017ce wykorzysta\u0107 jako kart\u0119 przetargow\u0105 przy rozwi\u0105zywaniu swoich przysz\u0142ych problem\u00f3w.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Michai\u0142 Chodorkowski nale\u017ca\u0142 niegdy\u015b do grona ludzi, kt\u00f3rzy pomagali budowa\u0107 system dzisiejszej Rosji. W latach 90. XX w.…\n","protected":false},"author":2,"featured_media":451784,"comment_status":"","ping_status":"","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":"","_share_on_mastodon":"0"},"categories":[14],"tags":[56,61195,32,33,27,34,35,18657,28,31,48,25,46,40,41,600,87,47,80,29,30,26,82,83,84],"class_list":["post-451783","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","category-swiat","tag-article_premium","tag-bottomfeed_styl","tag-breaking-news","tag-breakingnews","tag-headlines","tag-latest-news","tag-latestnews","tag-michail_chodorkowski","tag-naglowki","tag-najwazniejsze-artykuly","tag-nat_styl","tag-news","tag-omp","tag-polish","tag-polski","tag-putin","tag-rosja","tag-screening_general","tag-swiat","tag-top-stories","tag-topstories","tag-wiadomosci","tag-world","tag-world-news","tag-worldnews"],"share_on_mastodon":{"url":"https:\/\/pubeurope.com\/@pl\/116634621505503162","error":""},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/451783","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=451783"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/451783\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/451784"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=451783"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=451783"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=451783"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}