Martin Odkladal jest dziennikarzem portalu Aktuality.sk. Od prawie 20 lat zajmuje si\u0119 tematyk\u0105 ekonomiczn\u0105, g\u0142\u00f3wnie makroekonomi\u0105, rolnictwem, przemys\u0142em i finansami osobistymi.<\/p>\n
Najpierw nadesz\u0142a wojna w Iranie. Potem blokada. A teraz nadchodzi to, co najgorsze \u2014 rzeczywisty, fizyczny niedob\u00f3r. Ogromne tankowce pe\u0142ne kluczowych surowc\u00f3w \u2014 od ropy i skroplonego gazu ziemnego (LNG) po hel czy mocznik \u2014 nie przep\u0142yn\u0119\u0142y przez cie\u015bnin\u0119 Ormuz od ko\u0144ca lutego. Zapasy, kt\u00f3re zd\u0105\u017cy\u0142y wyp\u0142yn\u0105\u0107 przed jej zamkni\u0119ciem, dotar\u0142y ju\u017c do celu. Od teraz coraz bardziej odczuwalny b\u0119dzie brak towar\u00f3w w magazynach.<\/p>\n
Do tej pory niedob\u00f3r towar\u00f3w by\u0142 raczej straszakiem. Wkr\u00f3tce stanie si\u0119 rzeczywisto\u015bci\u0105 \u2014 pisze brytyjski dziennik „Financial Times”. Pytanie nie brzmi, czy go odczujemy, ale jak sobie z nim poradzimy. Wed\u0142ug ekspert\u00f3w czeka nas po\u0142\u0105czenie systemu kartkowego, wysokich cen i recesji gospodarczej. Nick Butler, by\u0142y wiceprezes giganta energetycznego BP, jasno podsumowa\u0142 to w swojej analizie \u2014 jeste\u015bmy dopiero „u ko\u0144ca pocz\u0105tku” czego\u015b znacznie wi\u0119kszego.<\/p>\n
1. Zniszczona infrastruktura<\/p>\n
Problem nie polega tylko na tym, \u017ce statki nie przep\u0142yn\u0105 przez cie\u015bnin\u0119 Ormuz. Ira\u0144skie ataki na infrastruktur\u0119 wyrz\u0105dzi\u0142y ogromne szkody. Co najmniej osiem kluczowych rafinerii w Zatoce Perskiej oraz gigantyczny zak\u0142ad gazowy w Katarze s\u0105 ca\u0142kowicie lub cz\u0119\u015bciowo wy\u0142\u0105czone z eksploatacji. Nikt dzi\u015b nie wie, jak d\u0142ugo potrwa ich naprawa.<\/p>\n
2. Nie ma tylko jednego rodzaju ropy (mit o samowystarczalno\u015bci USA)<\/p>\n
Wielu wyobra\u017ca sobie kryzys wy\u0142\u0105cznie jako drogie paliwo na stacjach benzynowych. Rzeczywisto\u015b\u0107 jest bardziej z\u0142o\u017cona. Rafinerie s\u0105 zbudowane jak kuchnie na konkretne przepisy \u2014 potrafi\u0105 przetwarza\u0107 tylko okre\u015blone rodzaje ropy. Przed kryzysem Zatoka Perska eksportowa\u0142a nie tylko surow\u0105 rop\u0119, ale miliony bary\u0142ek gotowego oleju nap\u0119dowego, benzyny i paliwa lotniczego bezpo\u015brednio do Europy i Azji. Nie da si\u0119 ich po prostu zast\u0105pi\u0107.<\/p>\n
Amerykanie twierdz\u0105 wprawdzie, \u017ce s\u0105 samowystarczalne w produkcji ropy, ale to z\u0142udzenie. Ameryka\u0144skie rafinerie desperacko potrzebuj\u0105 tych rodzaj\u00f3w ropy, kt\u00f3re obecnie do nich nie docieraj\u0105. Najbardziej deficytowe b\u0119d\u0105 olej nap\u0119dowy i paliwo lotnicze.<\/p>\n
3. Dno beczki jest ju\u017c blisko<\/p>\n
Do tej pory \u015bwiat maskowa\u0142 kryzys, szybko zu\u017cywaj\u0105c zapasy awaryjne. S\u0105 one jednak ograniczone. Znalezienie zamiennika poza Zatok\u0105 Persk\u0105 to d\u0142uga droga. Rosja ma ograniczone mo\u017cliwo\u015bci (nie m\u00f3wi\u0105c ju\u017c o problemach politycznych), a istniej\u0105ce ruroci\u0105gi omijaj\u0105ce cie\u015bnin\u0119 s\u0105 zbyt w\u0105skie. Budowa nowych rafinerii lub ruroci\u0105g\u00f3w trwa lata i kosztuje miliardy.<\/p>\n
Dalszy ci\u0105g artyku\u0142u pod materia\u0142em wideo Nie tylko paliwo<\/p>\n
Je\u015bli uwa\u017cacie, \u017ce problemy z paliwem was nie dotycz\u0105, bo nie je\u017adzicie samochodem, blokada w Zatoce Perskiej wyprowadzi was z b\u0142\u0119du. B\u0119dzie przez ni\u0105 brakowa\u0142o surowc\u00f3w, od kt\u00f3rych zale\u017cy wsp\u00f3\u0142czesne \u017cycie i na kt\u00f3rych opiera si\u0119 wiele bran\u017c:<\/p>\n
\u2014 elektronika \u2014 brak dostaw helu bezpo\u015brednio sparali\u017cuje \u015bwiatow\u0105 produkcj\u0119 mikrochip\u00f3w,<\/p>\n
\u2014 \u017cywno\u015b\u0107 \u2014 niedob\u00f3r mocznika i amoniaku, kt\u00f3re s\u0105 kluczowe dla produkcji nawoz\u00f3w sztucznych, drastycznie zmniejszy plony na ca\u0142ym \u015bwiecie. Efektem b\u0119dzie wzrost cen \u017cywno\u015bci,<\/p>\n