Polski rz\u0105d wpad\u0142 na genialny pomys\u0142: skoro przez rok dop\u0142aca\u0142 do cen paliw p\u00f3\u0142tora miliarda miesi\u0119cznie i teraz ma dziur\u0119 w bud\u017cecie, to niech zap\u0142ac\u0105 za to ci, kt\u00f3rzy \u201ezbyt dobrze\u201d zarz\u0105dzali swoimi firmami.<\/p>\n
Wyobra\u017acie sobie nast\u0119puj\u0105cy scenariusz. Przez lata macie sklep z parasolami. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 czasu sprzeda\u017c jest mierna, bo s\u0142o\u0144ce \u015bwieci i nikt parasola nie potrzebuje. Inwestujecie w zapasy, logistyk\u0119, utrzymujecie magazyny. Ponosicie koszty sta\u0142e bez wzgl\u0119du na pogod\u0119. A potem przychodzi deszczowe lato i wreszcie zarabiacie. I w\u0142a\u015bnie wtedy pojawia si\u0119 urz\u0119dnik z formularzem i m\u00f3wi, \u017ce wasze zyski s\u0105 \u201enadmiarowe\u201d.<\/p>\n
Witajcie w \u015bwiecie windfall tax.<\/p>\n
75 proc. Serio.<\/p>\n
Rz\u0105d chce, aby stawka windfall tax wynios\u0142a 75 procent \u201epodstawy opodatkowania\u201d, czyli tych nadmiarowych zysk\u00f3w firm paliwowych. Siedemdziesi\u0105t pi\u0119\u0107. <\/p>\n
Dla por\u00f3wnania: standardowy CIT wynosi 19 proc. <\/p>\n
Podatek bankowy, kt\u00f3ry przez lata by\u0142 uznawany za jeden z bardziej inwazyjnych instrument\u00f3w fiskalnych w Polsce, nie dobija nawet do po\u0142owy tej stawki.<\/p>\n
Ale spokojnie, bo to nie jest podatek. To jest, cytuj\u0105c projektodawc\u0119, reakcja na fakt, \u017ce \u201eznaczna cz\u0119\u015b\u0107 przedsi\u0119biorstw, kt\u00f3rych dzia\u0142alno\u015b\u0107 koncentruje si\u0119 wok\u00f3\u0142 ropy naftowej, czerpie bezpo\u015brednie korzy\u015bci wynikaj\u0105ce z nadzwyczajnie wysokich mar\u017c\u201d. Brzmi jak prokuratura, nie jak ministerstwo finans\u00f3w. I w\u0142a\u015bciwie taka panuje atmosfera wok\u00f3\u0142 ca\u0142ego pomys\u0142u.<\/p>\n
Logika zamkni\u0119tego kr\u0119gu<\/p>\n
Zatrzymajmy si\u0119 na chwil\u0119 przy samej konstrukcji intelektualnej tego podatku, bo jest naprawd\u0119 zachwycaj\u0105ca w swojej prostocie.<\/p>\n
Rz\u0105d przez kilkana\u015bcie miesi\u0119cy dop\u0142aca do cen paliw z programu \u201eCeny Paliw Ni\u017cej\u201d. Kosztuje to 1,5 miliarda z\u0142otych miesi\u0119cznie. Czyli za pe\u0142en rok \u2013 oko\u0142o 18 miliard\u00f3w. Teraz rz\u0105d orientuje si\u0119, \u017ce to kosztowne, i postanawia wyci\u0105gn\u0105\u0107 te pieni\u0105dze od firm paliwowych. Wp\u0142ywy z podatku od nadmiarowych zysk\u00f3w powinny przekroczy\u0107 4 miliardy z\u0142otych.<\/p>\n
Czyli: rz\u0105d sam stworzy\u0142 problem fiskalny, sam go sfinansowa\u0142 i teraz za rachunek zap\u0142aci kto\u015b inny. Politycy dostali popularno\u015b\u0107 za tanie paliwo, a przedsi\u0119biorcy dostan\u0105 rachunek za to, \u017ce zbyt dobrze zarz\u0105dzali firm\u0105 w czasie, gdy ropa by\u0142a droga. Zamkni\u0119ty kr\u0105g. Brawurowe.<\/p>\n
Zysk nadmiarowy \u2013 ale czyj i wobec czego?<\/p>\n
Kluczowe pytanie, na kt\u00f3re nikt nie umie odpowiedzie\u0107 precyzyjnie, brzmi: sk\u0105d wiadomo, ile zysku jest \u201ew normie\u201d, a ile jest \u201enadmiarowe\u201d? Dob\u00f3r metody lub jej parametr\u00f3w, takich jak okres liczenia \u015bredniej, musi by\u0107 do pewnego stopnia subiektywny. Przyznaje to wprost ekonomista Coface Mateusz Dadej, kt\u00f3ry odpowiada na pytania w omawianym artykule. Czyli podatek, kt\u00f3rego podstawa jest z definicji subiektywna, wynosi 75 proc. To po\u0142\u0105czenie dowolno\u015bci z brutaln\u0105 stawk\u0105. W normalnych warunkach by\u0142oby to materia\u0142em na podr\u0119cznik z\u0142ej polityki fiskalnej.<\/p>\n
Dodajmy do tego, \u017ce w projekcie polskiego windfall tax brakuje ulg inwestycyjnych. Firma, kt\u00f3ra zarobi\u0142a wi\u0119cej, bo Cie\u015bnina Ormuz by\u0142a zablokowana i ceny ropy wzros\u0142y z powod\u00f3w od niej absolutnie niezale\u017cnych, nie mo\u017ce nawet odliczy\u0107 wydatk\u00f3w na inwestycje w OZE. Zap\u0142a\u0107 75 proc. i do widzenia.<\/p>\n
Niepewno\u015b\u0107 regulacyjna jako nowy standard<\/p>\n
Inwestorzy przy ocenie projekt\u00f3w nie patrz\u0105 wy\u0142\u0105cznie na \u015bredni\u0105 oczekiwan\u0105 stop\u0119 zwrotu, ale bior\u0105 pod uwag\u0119 ca\u0142y rozk\u0142ad mo\u017cliwych wynik\u00f3w. Gdy pa\u0144stwo zabiera znaczn\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 zysk\u00f3w w najlepszych scenariuszach, spada oczekiwana warto\u015b\u0107 projektu. W efekcie wiele inwestycji, kt\u00f3re by\u0142yby spo\u0142ecznie op\u0142acalne \u2013 w tym w badania i rozw\u00f3j \u2013 po prostu nie dochodzi do skutku.<\/p>\n
To ekonomista, nie dziennikarz. Innymi s\u0142owy: windfall tax nie tylko zabiera pieni\u0105dze dzi\u015b, ale niszczy decyzje inwestycyjne na lata. Firmy paliwowe, kt\u00f3re mia\u0142y inwestowa\u0107 w transformacj\u0119 energetyczn\u0105, magazyny energii, modernizacj\u0119 infrastruktury \u2013 teraz kalkuluj\u0105, czy w Polsce w og\u00f3le warto. Bo skoro w dobrym roku zabieraj\u0105 ci 75 proc. nadwy\u017cki, to po co ryzykowa\u0107?<\/p>\n
Wielka Brytania wprowadzi\u0142a podatek od niespodziewanych zysk\u00f3w dla sektora paliw kopalnych w 2022 roku i od tego czasu przed\u0142u\u017cy\u0142a jego zastosowanie do 2030 roku. Jednak coraz wi\u0119cej ewaluacji ex post wskazuje, \u017ce by\u0142a to b\u0142\u0119dna decyzja \u2013 chocia\u017cby ze wzgl\u0119du na spadek produkcji. Polska patrzy na ten eksperyment. W zwi\u0105zku z tym m\u00f3wi: chcemy tego samego.<\/p>\n
Orlen jako kozio\u0142 ofiarny<\/p>\n
Orlen jest w tej historii szczeg\u00f3lnie interesuj\u0105cym przypadkiem. Akcje polskiego koncernu wzros\u0142y o 24,4 proc., lepiej ni\u017c w\u0119gierski MOL, austriacki OMV, w\u0142oski ENI, hiszpa\u0144ski Repsol, brytyjskie BP i francuski Total. To sukces zarz\u0105dczy i biznesowy. I w\u0142a\u015bnie za ten sukces Orlen zostaje teraz ukarany.<\/p>\n
Co r\u00f3wnie pikantne: analitycy uwa\u017caj\u0105, \u017ce Orlen jest ju\u017c zbyt drogi w stosunku do szacowanej warto\u015bci godziwej akcji. Czyli rynek i tak wyceni konsekwencje windfall tax w kursie akcji. Drobni akcjonariusze \u2013 emeryci, posiadacze IKE i IKZE, fundusze emerytalne \u2013 poczuj\u0105 to w portfelach. Efekt progresywny, kt\u00f3ry mia\u0142 uderzy\u0107 w \u201ewielki kapita\u0142\u201d, uderzy te\u017c w Kowalskiego. Chodzi o Kowalskiego, kt\u00f3ry kupi\u0142 akcje Orlenu w programie Pracowniczego Planu Kapita\u0142owego.<\/p>\n
Najlepsze z najgorszych rozwi\u0105za\u0144<\/p>\n
Jedynym argumentem obronnym dla windfall tax jest ten, kt\u00f3ry pada wprost w artykule Subiektywnie o finansach: nie tylko zyski koncern\u00f3w s\u0105 nadmiarowe, ale r\u00f3wnie\u017c deficyt finans\u00f3w publicznych. Rynek obligacji skarbowych zaczyna coraz silniej dyscyplinowa\u0107 rz\u0105d. Dodatkowo agencje ratingowe sygnalizuj\u0105 rosn\u0105ce ryzyko obni\u017cenia ratingu Polski. Innymi s\u0142owy: nie ma pieni\u0119dzy, trzeba wzi\u0105\u0107 sk\u0105d si\u0119 da, a firmy paliwowe s\u0105 politykami naj\u0142atwiejszym celem.<\/p>\n
To uczciwe przyznanie. I zarazem najlepsza definicja windfall tax jak\u0105 mo\u017cna sobie wyobrazi\u0107: podatek, kt\u00f3ry istnieje nie dlatego, \u017ce jest dobry, ale dlatego, \u017ce \u0142atwo go sprzeda\u0107 wyborcom. Bo kto b\u0119dzie broni\u0142 naftowego giganta?<\/p>\n
Nikt. I w\u0142a\u015bnie na to licz\u0105 projektodawcy.<\/p>\n
BA\/S<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Polski rz\u0105d wpad\u0142 na genialny pomys\u0142: skoro przez rok dop\u0142aca\u0142 do cen paliw p\u00f3\u0142tora miliarda miesi\u0119cznie i teraz…\n","protected":false},"author":2,"featured_media":463005,"comment_status":"","ping_status":"","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":"","_share_on_mastodon":"0"},"categories":[52097],"tags":[774,42,248,38,40,39,41,16589],"class_list":["post-463004","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","category-orlen","tag-orlen","tag-pl","tag-podatki","tag-poland","tag-polish","tag-polska","tag-polski","tag-windfall-tax"],"share_on_mastodon":{"url":"https:\/\/pubeurope.com\/@pl\/116662531824160901","error":""},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/463004","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=463004"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/463004\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/463005"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=463004"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=463004"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=463004"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}