{"id":46812,"date":"2025-10-13T13:08:09","date_gmt":"2025-10-13T13:08:09","guid":{"rendered":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/46812\/"},"modified":"2025-10-13T13:08:09","modified_gmt":"2025-10-13T13:08:09","slug":"jak-sankcje-usa-wplynely-na-nis-analiza-sytuacji-w-serbii","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/46812\/","title":{"rendered":"Jak sankcje USA wp\u0142yn\u0119\u0142y na NIS? Analiza sytuacji w Serbii"},"content":{"rendered":"

10 stycznia 2025 r., tu\u017c przed ko\u0144cem kadencji prezydenckiej Joego Bidena, Stany Zjednoczone na\u0142o\u017cy\u0142y sankcje na Gazprom Nieft i Surgutnieftiegaz<\/a>. Bezpo\u015brednio dotkn\u0119\u0142o to Serbski Przemys\u0142 Naftowy (NIS), w kt\u00f3rym sp\u00f3\u0142ki powi\u0105zane z Gazpromem posiadaj\u0105 pakiet kontrolny akcji [czyli procent akcji sp\u00f3\u0142ki, kt\u00f3ry pozwala na sprawowanie faktycznej kontroli nad sp\u00f3\u0142k\u0105]. Miesi\u0105c wcze\u015bniej, 13 grudnia 2024 r., prezydent Serbii Aleksandar Vuci\u0107 og\u0142osi\u0142 w niepokoj\u0105cym nocnym przem\u00f3wieniu do narodu, \u017ce zachodnie sankcje wobec serbskiego przemys\u0142u naftowego zostan\u0105 wprowadzone ju\u017c w styczniu 2025 r.<\/p>\n

Najwi\u0119kszym udzia\u0142owcem w strukturze w\u0142asno\u015bciowej NIS jest obecnie Gazprom Nieft z 44,85 proc., za nim plasuje si\u0119 pa\u0144stwo serbskie z 29,87 proc., a trzecim co do wielko\u015bci udzia\u0142owcem jest sp\u00f3\u0142ka Intelligence z 11,3 proc. Gazprom nie jest ju\u017c bezpo\u015brednio udzia\u0142owcem NIS.<\/p>\n

We wrze\u015bniu rosyjska sp\u00f3\u0142ka Intelligence z Petersburga niespodziewanie przej\u0119\u0142a cz\u0119\u015b\u0107 akcji NIS, kt\u00f3re Gazprom przekaza\u0142 jej za darmo. W ten spos\u00f3b ma\u0142o znana firma nagle sta\u0142a si\u0119 jednym z kluczowych graczy w serbskim sektorze energetycznym.<\/p>\n

Przekazuj\u0105c sw\u00f3j udzia\u0142 nieautoryzowanej sp\u00f3\u0142ce Intelligence, Gazprom pr\u00f3bowa\u0142 obej\u015b\u0107 ameryka\u0144skie sankcje. Re\u017cim Vucicia stara\u0142 si\u0119 za kulisami lobbowa\u0107 administracj\u0119 Trumpa, by przyj\u0119\u0142a ten formalistyczny manewr jako rozwi\u0105zanie kryzysu sankcyjnego, ale bezskutecznie. Po kilku odroczeniach sankcji wobec NIS ostatecznie 8 pa\u017adziernika wesz\u0142y one w \u017cycie.<\/p>\n

Amerykanie z kolei od samego pocz\u0105tku sygnalizowali, \u017ce nie zadowoli ich formalna zmiana w\u0142asno\u015bci prowadzona przez Gazprom w Serbii i \u017ce jedynym rozwi\u0105zaniem tej sytuacji dla Waszyngtonu jest wycofanie pa\u0144stwa rosyjskiego<\/a> ze struktury w\u0142asno\u015bciowej NIS. Ambasada USA w Serbii ju\u017c w grudniu 2024 r. wyda\u0142a o\u015bwiadczenie: „NIS to cenny zas\u00f3b narodowy Serbii, kt\u00f3ry w 2008 r. by\u0142 wart ponad 2 mld dol. (ok. 7 mld 350 mln z\u0142), kiedy to Gazprom kupi\u0142 ponad po\u0142ow\u0119 jego akcji za niewielk\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 ich warto\u015bci rynkowej. Obecnie jest to najbardziej dochodowa firma w Serbii. Rosyjscy w\u0142a\u015bciciele NIS wykorzystuj\u0105 sw\u00f3j udzia\u0142 w zyskach do finansowania brutalnej agresji przeciwko Ukrainie i podwa\u017cania stabilno\u015bci na Ba\u0142kanach i w ca\u0142ej Europie, a nie do inwestowania w przysz\u0142o\u015b\u0107 Serbii<\/a>„.<\/p>\n

W og\u00f3lnym portfelu udzia\u0142\u00f3w i aktyw\u00f3w Gazpromu przemys\u0142 naftowy Serbii stanowi mniej ni\u017c 1 proc. Dla rosyjskiego pa\u0144stwa zakup pakietu kontrolnego serbskiej NIS nigdy nie by\u0142 podyktowany kwestiami ekonomicznymi. By\u0142o to cz\u0119\u015bci\u0105 strategii geopolitycznej Kremla w po\u0142udniowo-wschodniej i po\u0142udniowej Europie. Celem by\u0142o stworzenie infrastruktury, kt\u00f3ra uzale\u017cni\u0142aby od rosyjskich zasob\u00f3w <\/a>energetycznych, takich jak gaz i ropa naftowa, nie tylko Ba\u0142kany, ale tak\u017ce W\u0142ochy.<\/p>\n

Kiedy NIS zosta\u0142a sprzedana Rosji \u2014 co ciekawe, mia\u0142o to miejsce przed doj\u015bciem do w\u0142adzy Vucicia \u2014 Moskwa z\u0142o\u017cy\u0142a serbskiemu rz\u0105dowi obietnic\u0119, \u017ce na terenie Serbii wybuduje gazoci\u0105g South Stream, co przyniesie jej ogromne korzy\u015bci zar\u00f3wno gospodarcze, jak i polityczne. Ta „po\u0142udniowa” pr\u00f3ba Kremla zako\u0144czy\u0142a si\u0119 niepowodzeniem, podczas gdy „p\u00f3\u0142nocna” (kierunek Ukraina, W\u0119gry) \u2014 sukcesem. A\u017c do inwazji w 2022 r.<\/p>\n

\"Stacja<\/p>\n

Stacja benzynowa Gazpromu obs\u0142ugiwana przez Serbski Przemys\u0142 Naftowy (NIS), Belgrad, Serbia, 9 pa\u017adziernika 2025 r.Andrej Isakovic \/ East News<\/p>\n

Belgrad bez ropy, Moskwa bez wp\u0142yw\u00f3w<\/p>\n

Od 2022 roku Serbia rz\u0105dzona przez Vucicia unika przy\u0142\u0105czenia si\u0119 do polityki UE i wprowadzenia sankcji przeciw Rosji. Mimo to skutki zachodnich restrykcji dotkn\u0119\u0142y kraj po\u015brednio \u2014 ameryka\u0144skie sankcje przerwa\u0142y dostawy ropy do Serbii z chorwackiego gazoci\u0105gu JANAF. Doprowadzi to do wyczerpania zapas\u00f3w Serbii w ci\u0105gu tygodni i stworzy ryzyko za\u0142amania gospodarczego. Serbia nie dysponuje alternatywn\u0105 infrastruktur\u0105 umo\u017cliwiaj\u0105c\u0105 pozyskiwanie znacznych ilo\u015bci ropy naftowej poza chorwackim gazoci\u0105giem, a niezb\u0119dnych ilo\u015bci ropy nie da si\u0119 sprowadzi\u0107 transportem kolejowym czy ci\u0119\u017carowym.<\/p>\n

NIS, faktycznie kontrolowana przez pa\u0144stwo rosyjskie, posiada jedyn\u0105 rafineri\u0119 ropy naftowej w Serbii, setki stacji benzynowych w ca\u0142ym kraju oraz podobne aktywa w s\u0105siednich pa\u0144stwach: Bo\u015bni, Rumunii i Bu\u0142garii. NIS dominuje na rynku paliw do u\u017cytku cywilnego i przemys\u0142owego w Serbii. W 2023 r. przedsi\u0119biorstwo wnios\u0142o do jej bud\u017cetu oko\u0142o 2 mld euro (ok. 8 mld 500 mln z\u0142), co wed\u0142ug szacunk\u00f3w stanowi ok. 10 proc. ca\u0142kowitego bud\u017cetu, a w odniesieniu do PKB od 4 do 6 proc. NIS zatrudnia r\u00f3wnie\u017c ok. 14 tys. pracownik\u00f3w.<\/p>\n

Po wprowadzeniu ameryka\u0144skich sankcji dzia\u0142alno\u015b\u0107 NIS zosta\u0142a sparali\u017cowana, co zagra\u017ca bezpiecze\u0144stwu energetycznemu i stabilno\u015bci ca\u0142ego systemu gospodarczego Serbii.<\/p>\n

Prywatne firmy z s\u0105siednich kraj\u00f3w s\u0105 ju\u017c gotowe do nabycia aktyw\u00f3w. Przyk\u0142adowo bu\u0142garska firma UNI Energy otrzyma\u0142a ju\u017c zgod\u0119 bu\u0142garskiego regulatora rynku na przej\u0119cie maj\u0105tku NIS w Bu\u0142garii. Chorwacja zaraz po na\u0142o\u017ceniu sankcji na NIS o\u015bwiadczy\u0142a, \u017ce JANAF jest got\u00f3w wykupi\u0107 udzia\u0142y rosyjskiego pa\u0144stwa w NIS. Od miesi\u0119cy sama sp\u00f3\u0142ka jest pod presj\u0105, bo wszyscy czekaj\u0105 na og\u0142oszenie sankcji. W pierwszym p\u00f3\u0142roczu 2025 r. NIS odnotowa\u0142a strat\u0119 w wysoko\u015bci 30 mln 600 tys. euro (ok. 130 mln z\u0142).<\/p>\n

Mo\u017cliwe scenariusze<\/p>\n

Pierwszy: Serbia wykupuje wszystkie akcje NIS nale\u017c\u0105ce do Rosji za cen\u0119 od 1 mld 500 mln do 2 mld euro (ok. 6 mld 400 mln \u2014 8 mld 500 mln z\u0142). Moskwa nie wykazuje jednak wi\u0119kszego zainteresowania t\u0105 opcj\u0105. Z punktu widzenia Gazpromu dochody z NIS s\u0105 b\u0142\u0119dem statystycznym. Niemniej jednak Kreml nie chce sprzedawa\u0107 swoich w\u0142yw\u00f3w w Serbii ze wzgl\u0119d\u00f3w politycznych. Unia Europejska stopniowo wypiera Rosj\u0119<\/a> z jej w\u0142asnego rynku no\u015bnik\u00f3w energii, a ta d\u0105\u017cy do zachowania jak najwi\u0119kszego wp\u0142ywu w Europie w\u0142a\u015bnie poprzez tego typu narz\u0119dzia.<\/p>\n

Drugi: Serbia nie wykupuje pakietu kontrolnego NIS, ale najwi\u0119kszy i autoryzowany akcjonariusz, Gazprom Nieft, wycofuje si\u0119 z w\u0142asno\u015bci sp\u00f3\u0142ki. Mo\u017ce to si\u0119 sta\u0107 poprzez sprzeda\u017c akcji nale\u017c\u0105cych do Rosji trzeciej sp\u00f3\u0142ce lub wybranej grupie podmiot\u00f3w gospodarczych. Kreml mo\u017ce zdecydowa\u0107 si\u0119 na sp\u00f3\u0142k\u0119 z kraju bardziej sprzyjaj\u0105cego politycznie, np. w\u0119giersk\u0105 MOL. Decyzja o sprzeda\u017cy dla Serbii lub W\u0119gier zale\u017cy od geopolitycznych kalkulacji Putina. W obu wariantach wp\u0142ywy Rosji na Ba\u0142kanach znacz\u0105co si\u0119 zmniejszaj\u0105.<\/p>\n

Trzeci: to najbardziej radykalny scenariusz, kt\u00f3ry re\u017cim Vucicia zaakceptuje tylko w przypadku, gdy nie uda si\u0119 osi\u0105gn\u0105\u0107 kompromisu z Kremlem w sprawie sprzeda\u017cy rosyjskiego udzia\u0142u w NIS nieautoryzowanemu i nierosyjskiemu podmiotowi. Jest to nacjonalizacja aktyw\u00f3w sp\u00f3\u0142ki przez pa\u0144stwo serbskie. Kreml dobrze zna ten proces, poniewa\u017c wykorzystywa\u0142 go do przejmowania zachodniego kapita\u0142u od momentu rosyjskiej inwazji na Ukrain\u0119 w 2022 r. Taka decyzja spowodowa\u0142aby powa\u017cne napi\u0119cia mi\u0119dzy Vuciciem a Putinem<\/a> i mog\u0142aby doprowadzi\u0107 do na\u0142o\u017cenia przez Rosj\u0119 embarga gazowego na Serbi\u0119, generuj\u0105c now\u0105 kryzysow\u0105 sytuacj\u0119 dla Belgradu.<\/p>\n

Istnieje oczywi\u015bcie jeszcze jeden scenariusz, kt\u00f3ry nie rozwi\u0105\u017ce kryzysu, a wr\u0119cz go pog\u0142\u0119bi: zak\u0142ada on brak jakichkolwiek dzia\u0142a\u0144. Rosja nie sprzedaje swoich udzia\u0142\u00f3w w NIS, a Serbia nie nacjonalizuje rosyjskich aktyw\u00f3w naftowych w kraju. Po wyczerpaniu zgromadzonych zapas\u00f3w paliwa \u2014 Vuci\u0107 obieca\u0142, \u017ce wystarcz\u0105 one do Nowego Roku \u2014 ceny paliwa i innych przetworzonych produkt\u00f3w naftowych w Serbii gwa\u0142townie wzrosn\u0105, poniewa\u017c b\u0119d\u0105 one importowane z W\u0119gier, Chorwacji, Rumunii i Bu\u0142garii. To powa\u017cnie nadszarpnie funkcjonowanie serbskiej gospodarki i przemys\u0142u, zw\u0142aszcza bior\u0105c pod uwag\u0119 ich zale\u017cno\u015b\u0107 od cen paliw i produkt\u00f3w naftowych. Z uwagi na ju\u017c wysokie niezadowolenie polityczne w Serbii, gdzie masowe protesty trwaj\u0105 prawie rok<\/a>, taki scenariusz zapewne doprowadzi do upadku re\u017cimu Vucicia.<\/p>\n

Dalszy ci\u0105g artyku\u0142u pod materia\u0142em wideo
\nPutin traci cierpliwo\u015b\u0107<\/p>\n

Ostateczne rozwi\u0105zanie kryzysu naftowego w Serbii b\u0119dzie w du\u017cej mierze zale\u017ca\u0142o od Kremla. Moskwa b\u0119dzie musia\u0142a okre\u015bla\u0107, kt\u00f3ra strategia b\u0119dzie najmniej szkodliwa. To, czy Rosja straci swoje aktywa bez rekompensaty, czy te\u017c sprzeda je nierosyjskiej sp\u00f3\u0142ce, zale\u017cy od decyzji Putina. Ponadto wp\u0142yw Rosji na Serbi\u0119 w zakresie dostaw gazu nie jest ju\u017c tak silny jak wcze\u015bniej.<\/p>\n

Serbia jest po\u0142\u0105czona z Bu\u0142gari\u0105 i Grecj\u0105, przez kt\u00f3re mo\u017ce otrzymywa\u0107 azerbejd\u017ca\u0144ski gaz i LNG z r\u00f3\u017cnych \u017ar\u00f3de\u0142. W tym kontek\u015bcie warto doda\u0107, \u017ce rz\u0105d Bu\u0142garii wstrzyma tranzyt rosyjskiego gazu w ramach kr\u00f3tkoterminowych um\u00f3w w 2026 r. w ramach strategii Unii Europejskiej maj\u0105cej na celu ca\u0142kowite zaprzestanie importu rosyjskiego gazu<\/a>. Serbia nie ma obecnie \u017cadnej obowi\u0105zuj\u0105cej d\u0142ugoterminowej umowy na dostawy gazu z Rosj\u0105. Ponadto W\u0119gry i najprawdopodobniej Serbia stan\u0105 w przysz\u0142ym roku w obliczu napi\u0119tych wybor\u00f3w, gdzie oba re\u017cimy mog\u0105 straci\u0107 wi\u0119kszo\u015b\u0107 w parlamencie. Up\u00f3r Moskwy w kwestii NIS lub szanta\u017c gazowy mog\u0105 sta\u0107 si\u0119 impulsem do pora\u017cki Vucicia w wyborach.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"10 stycznia 2025 r., tu\u017c przed ko\u0144cem kadencji prezydenckiej Joego Bidena, Stany Zjednoczone na\u0142o\u017cy\u0142y sankcje na Gazprom Nieft…\n","protected":false},"author":2,"featured_media":46813,"comment_status":"","ping_status":"","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[14],"tags":[56,32,33,4779,1753,27,34,35,812,28,31,48,25,46,40,41,1745,87,47,279,80,29,30,26,82,83,84],"class_list":{"0":"post-46812","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-swiat","8":"tag-article_premium","9":"tag-breaking-news","10":"tag-breakingnews","11":"tag-gaz","12":"tag-gazprom","13":"tag-headlines","14":"tag-latest-news","15":"tag-latestnews","16":"tag-moskwa","17":"tag-naglowki","18":"tag-najwazniejsze-artykuly","19":"tag-nat_styl","20":"tag-news","21":"tag-omp","22":"tag-polish","23":"tag-polski","24":"tag-ropa_naftowa","25":"tag-rosja","26":"tag-screening_general","27":"tag-serbia","28":"tag-swiat","29":"tag-top-stories","30":"tag-topstories","31":"tag-wiadomosci","32":"tag-world","33":"tag-world-news","34":"tag-worldnews"},"share_on_mastodon":{"url":"","error":""},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/46812","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=46812"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/46812\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/46813"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=46812"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=46812"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=46812"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}