„Rygorystyczna polityka pieni\u0119\u017cna, nie maj\u0105c mo\u017cliwo\u015bci bezpo\u015bredniego wp\u0142ywania na poda\u017c, t\u0142umi popyt wysok\u0105 stop\u0105 procentow\u0105. W tych warunkach dalsze wstrz\u0105sy poda\u017cowe i utrzymanie rygorystycznej polityki pieni\u0119\u017cnej mog\u0105 doprowadzi\u0107 do niedopuszczalnego spadku produkcji, dochod\u00f3w bud\u017cetowych i systemowego kryzysu gospodarczego” \u2014 pisz\u0105 autorzy (bardzo liczni) raportu.<\/p>\n
Nawiasem m\u00f3wi\u0105c, osobno zwracaj\u0105 uwag\u0119 na rol\u0119 r\u00f3\u017cnych warunk\u00f3w kredytowych dla r\u00f3\u017cnych respondent\u00f3w, kt\u00f3re zniekszta\u0142caj\u0105 sygna\u0142y banku centralnego. Kto\u015b jest zmuszony ca\u0142kowicie zrezygnowa\u0107 z kredyt\u00f3w z powodu wyg\u00f3rowanej stopy procentowej, a komu\u015b stopa procentowa jest oboj\u0119tna \u2014 ma swoje, ca\u0142kiem wykonalne warunki.<\/p>\n
Powiedziawszy „A”, raport nie m\u00f3wi jednak „B”: gospodarka, w kt\u00f3rej wszystkie podmioty s\u0105 r\u00f3wne, ale niekt\u00f3rzy s\u0105 r\u00f3wniejsi \u2014 to ju\u017c gospodarka niezdrowa. Co wi\u0119cej \u2014 ulgi ju\u017c nie dzia\u0142aj\u0105 normalnie. Na przyk\u0142ad preferencyjny kredyt hipoteczny napotyka na przeszkod\u0119 w postaci tego, \u017ce ceny mieszka\u0144 rosn\u0105 szybciej ni\u017c preferencyjne oprocentowanie \u2014 gdyby pozwolono rynkowi nieruchomo\u015bci normalnie spa\u015b\u0107 i oczy\u015bci\u0107 si\u0119 z nieefektywnych deweloper\u00f3w, by\u0107 mo\u017ce nie by\u0142aby konieczna taka rozbie\u017cno\u015b\u0107 mi\u0119dzy oprocentowaniem preferencyjnym a zwyk\u0142ym.<\/p>\n
W przemy\u015ble obronnym ani ulgi, ani bezpo\u015brednie zastrzyki finansowe nie s\u0105 w stanie zmieni\u0107 granic wzrostu, do kt\u00f3rych dotar\u0142a wi\u0119kszo\u015b\u0107 przedsi\u0119biorstw: od dost\u0119pno\u015bci si\u0142y roboczej po moce produkcyjne i kompetencje.<\/p>\n
Wola w\u0142adzy<\/p>\n
Taka podw\u00f3jna ksi\u0119gowo\u015b\u0107 prowadzi do tego, \u017ce sektor cywilny upada, jednocze\u015bnie nap\u0119dzaj\u0105c inflacj\u0119 w pr\u00f3bach przetrwania, sektor wojskowy i oko\u0142owojskowy ulega stagnacji, zaspokajaj\u0105c prze\u0142o\u017conych efektownymi filmikami, a rynek mieszkaniowy sta\u0142 si\u0119, m\u00f3wi\u0105c wprost, \u017ar\u00f3d\u0142em dochod\u00f3w dla urz\u0119dnik\u00f3w i ich bliskich kr\u0119g\u00f3w. A za to wszystko p\u0142ac\u0105 obywatele \u2014 z bud\u017cetu.<\/p>\n
W rzeczywisto\u015bci raport stwierdza, \u017ce najwa\u017cniejszy regulator gospodarki \u2014 polityka pieni\u0119\u017cna banku centralnego \u2014 ju\u017c nie dzia\u0142a, poniewa\u017c rz\u0105d ignoruje jego wymagania, hojnie rozdzielaj\u0105c pieni\u0105dze z kieszeni bud\u017cetowej w\u015br\u00f3d potrzebuj\u0105cych os\u00f3b i przedsi\u0119biorstw oraz r\u00f3wnie surowo odbieraj\u0105c pieni\u0105dze z kieszeni konsument\u00f3w poprzez podatki i inflacj\u0119 \u2014 w tym inflacj\u0119 spowodowan\u0105 rekordowymi podwy\u017ckami taryf, op\u0142at za utylizacj\u0119, ce\u0142 i akcyz. W rzeczywisto\u015bci redystrybucja zasob\u00f3w nie odbywa si\u0119 zgodnie z zasadami rynkowymi, na podstawie parametr\u00f3w banku centralnego, ale zgodnie z wol\u0105 w\u0142adzy, coraz bardziej przypominaj\u0105c\u0105 czasy Gosplanu [Pa\u0144stwowy Komitet Planowania ZSRR, kt\u00f3ry odpowiada\u0142 za planowanie gospodarcze w Zwi\u0105zku Radzieckim].<\/p>\n
Dalszy ci\u0105g artyku\u0142u pod materia\u0142em wideo <\/p>\n
Rady Instytutu Prognoz Gospodarczych Rosyjskiej Akademii Nauk s\u0105 ca\u0142kowicie w duchu pa\u0144stwowego sterowania: nale\u017cy zintensyfikowa\u0107 wzrost gospodarki obywatelskiej, nale\u017cy zrezygnowa\u0107 z rzeczywistej niezale\u017cno\u015bci banku centralnego, wi\u0105\u017c\u0105c jego decyzje dotycz\u0105ce st\u00f3p procentowych z dzia\u0142aniami rz\u0105du.<\/p>\n
Jedyne, co mo\u017ce si\u0119 wydarzy\u0107, je\u015bli Kreml si\u0119 pos\u0142ucha: rezygnacja z powstrzymywania inflacji (co ju\u017c powoli si\u0119 dzieje), przy desperackich wysi\u0142kach Rosstatu, by t\u0119 inflacj\u0119 zani\u017cy\u0107 (to te\u017c si\u0119 dzieje) \u2014 z oczywistymi konsekwencjami, o kt\u00f3rych nieco ni\u017cej.<\/p>\n
Dzie\u0144 rozrachunku<\/p>\n
Jednak najsmutniejszy wniosek z raportu jest taki, \u017ce Rosja ju\u017c wpad\u0142a w pu\u0142apk\u0119 zad\u0142u\u017cenia.<\/p>\n
W raporcie znajduje si\u0119 wiele bardzo wymownych wykres\u00f3w, ale jeden z nich chc\u0119 szczeg\u00f3lnie podkre\u015bli\u0107.<\/p>\n
Jest to wykres wzrostu wydatk\u00f3w bud\u017cetowych w cenach z 2019 r. \u2014 przed zak\u0142\u00f3ceniami spowodowanymi pandemi\u0105 i wojn\u0105. Wykres, powiedzmy wprost, jest druzgoc\u0105cy.<\/p>\n
A wi\u0119c w latach 2019-2025 wzrost wydatk\u00f3w na polityk\u0119 spo\u0142eczn\u0105 wyni\u00f3s\u0142 14 proc. Tyle samo \u2014 na kultur\u0119, kino i media. To wszystko razem z wydatkami na wszelkiego rodzaju parki „patriot\u00f3w”, maszeruj\u0105cych pionier\u00f3w, wystawy i filmy o tre\u015bci patriotycznej. Co ciekawe: w przypadku kultury wzrost wyni\u00f3s\u0142 w sumie 11 proc. Na opiek\u0119 zdrowotn\u0105 i sport \u2014 26 proc. I to przy wydatkach na COVID-19 i bior\u0105c pod uwag\u0119 szalone nak\u0142ady na wt\u0142oczenie rosyjskiego sportu z powrotem na aren\u0119 mi\u0119dzynarodow\u0105, kt\u00f3ra go odrzuci\u0142a po skandalu dopingowym na olimpiadzie w Soczi i sankcjach po rozpocz\u0119ciu wojny.<\/p>\n
Na gospodark\u0119 mieszkaniow\u0105 i komunaln\u0105 wydano a\u017c o 83 proc. wi\u0119cej ni\u017c w 2019 r. i w\u0142a\u015bnie w tym miejscu warto zapyta\u0107, gdzie podzia\u0142y si\u0119 te pieni\u0105dze.<\/p>\n
Na obron\u0119 narodow\u0105, bezpiecze\u0144stwo i porz\u0105dek publiczny \u2014 wzrost o 113 proc. Ale to nie jest najwi\u0119kszy wzrost wydatk\u00f3w pa\u0144stwowych. Wiecie, jakie wydatki rosn\u0105 najszybciej? Na obs\u0142ug\u0119 d\u0142ugu publicznego: 149 proc. w stosunku do 2019 r., a na wykresie wida\u0107, \u017ce lwia cz\u0119\u015b\u0107 tego wzrostu przypada w\u0142a\u015bnie na rok 2025. Nic dziwnego: od 2023 r. ministerstwo finans\u00f3w zwi\u0119ksza zad\u0142u\u017cenie wraz ze wzrostem st\u00f3p procentowych banku centralnego i obecnie po\u017cycza na szalone 14 proc. i wi\u0119cej.<\/p>\n
Ju\u017c w zesz\u0142ym roku wydatki na obs\u0142ug\u0119 d\u0142ugu publicznego, wed\u0142ug oblicze\u0144 autor\u00f3w raportu, mog\u0142y osi\u0105gn\u0105\u0107 prawie 4 bln rubli (wed\u0142ug aktualnego kursu 201 mld z\u0142), co stanowi 14 proc. wszystkich wydatk\u00f3w bud\u017cetu federalnego.<\/p>\n
![\"Codzienne](\"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/_V-k9lBaHR0cHM6Ly9vY2RuLmV1L3B1bHNjbXMvTURBXy83M2ZiN2JkNjc5NTZjYTBiMzA3NzYxZmFlNmVkNzRlMi5qcGeRlQLNB.jpeg\")
<\/p>\n
Codzienne \u017cycie w Moskwie, 2 kwietnia 2026 r. (zdj\u0119cie pogl\u0105dowe)Igor IVANKO \/ AFP \/ AFP<\/p>\n
Rosyjski d\u0142ug<\/p>\n
Kiedy opublikowano parametry bud\u017cetu na rok 2026 oraz plan na lata 2027-2028, sama obliczy\u0142am, \u017ce nawet zgodnie z planem ministerstwa finans\u00f3w (kt\u00f3ry ju\u017c nie jest realizowany) na obs\u0142ug\u0119 samych odsetek i kupon\u00f3w d\u0142ugu publicznego, bez uwzgl\u0119dnienia sp\u0142at kapita\u0142u d\u0142ugu, w tym roku mia\u0142o p\u00f3j\u015b\u0107 ponad 9,6 proc. wszystkich dochod\u00f3w bud\u017cetu (kt\u00f3rych ju\u017c nie by\u0142o) \u2014 przy planowanym deficycie bud\u017cetowym na poziomie 9,4 proc. dochod\u00f3w. Ministerstwo finans\u00f3w ograbia biznes poprzez podwy\u017cszenie stawki VAT i doprowadza do bankructwa ma\u0142e przedsi\u0119biorstwa poprzez przeniesienie wi\u0119kszej ich cz\u0119\u015bci na system VAT oraz inne drako\u0144skie \u015brodki poboru dochod\u00f3w. Nawet je\u015bli uda mu si\u0119 jednak zebra\u0107 do ko\u0144ca roku zaplanowan\u0105 kwot\u0119, i tak b\u0119dzie musia\u0142o znale\u017a\u0107 pieni\u0105dze na sp\u0142at\u0119 odsetek \u2014 a tak\u017ce na sp\u0142at\u0119 g\u0142\u00f3wnej kwoty d\u0142ugu z tytu\u0142u wygasaj\u0105cych obligacji skarbowych.<\/p>\n
Tymczasem dotychczasowe wp\u0142ywy do bud\u017cetu federalnego za pierwsze cztery miesi\u0105ce s\u0105 o 4,5 proc. ni\u017csze od planu. Wszyscy maj\u0105 nadziej\u0119, \u017ce pomo\u017ce wzrost cen ropy, ale pech: wydatki bud\u017cetowe za te same miesi\u0105ce s\u0105 r\u00f3wnie\u017c o 15,7 proc. wy\u017csze od planowanych w zwi\u0105zku z „zaliczkami” na kontrakty pa\u0144stwowe i nie ma \u017cadnych w\u0105tpliwo\u015bci, kt\u00f3re w\u0142a\u015bnie kontrakty s\u0105 op\u0142acane w 70 proc. i wi\u0119cej z g\u00f3ry.<\/p>\n
Obs\u0142uga d\u0142ugu publicznego zbli\u017ca si\u0119 ju\u017c do 2 proc. PKB \u2014 to poziom obci\u0105\u017cenia d\u0142ugiem czarnych owiec Europy, takich jak Hiszpania i Portugalia. Z ma\u0142ym dodatkiem: w Portugalii PKB obecnie ro\u015bnie, a w Hiszpanii \u2014 ro\u015bnie do\u015b\u0107 dynamicznie. W Rosji obiecuje si\u0119 wzrost maksymalnie na poziomie b\u0142\u0119du statystycznego.<\/p>\n
To nie jest po prostu wysokie obci\u0105\u017cenie d\u0142ugiem \u2014 w obecnych realiach jest to ci\u0119\u017car, kt\u00f3ry b\u0119dzie ci\u0105\u017cy\u0142 na rosyjskiej gospodarce przez kolejn\u0105 dekad\u0119, a raczej nawet przez kolejne dziesi\u0119ciolecia. Wojna si\u0119 sko\u0144czy, Putin odejdzie, tak czy inaczej, by\u0107 mo\u017ce zmieni si\u0119 re\u017cim, a pa\u0144stwo b\u0119dzie musia\u0142o sp\u0142aca\u0107 zaci\u0105gni\u0119te zobowi\u0105zania jeszcze bardzo, bardzo d\u0142ugo i bardzo, bardzo du\u017co. A mo\u017ce nie?<\/p>\n
Rosja bankrutuje<\/p>\n
Tymczasem majowa aukcja ministerstwa finans\u00f3w dotycz\u0105ca emisji kolejnej serii obligacji skarbowych zako\u0144czy\u0142a si\u0119 fiaskiem: pozyskano 515 mld rubli (25 mld z\u0142), najmniej od stycznia, o 45 proc. mniej ni\u017c w kwietniu \u2014 i to przy wzro\u015bcie rentowno\u015bci o 37 punkt\u00f3w bazowych. Wydaje si\u0119, \u017ce nadchodzi co\u015b strasznego: banki (a to one s\u0105 g\u0142\u00f3wnymi nabywcami d\u0142ugu publicznego) ju\u017c zaczynaj\u0105 obawia\u0107 si\u0119, \u017ce nadzieja na ratunek ze strony pa\u0144stwa si\u0119 nie spe\u0142ni. A pieni\u0105dze (zakup obligacji to w\u0142a\u015bnie tworzenie nowych pieni\u0119dzy: banki zastawiaj\u0105 papiery warto\u015bciowe w banku centralnym i otrzymuj\u0105 pieni\u0105dze) nie s\u0105 obecnie bankom zbytnio potrzebne, a akcja kredytowa spada.<\/p>\n
Nic dziwnego \u2014 ro\u015bnie liczba bankructw zar\u00f3wno w\u015br\u00f3d obywateli, jak i firm, a niewyp\u0142acalno\u015b\u0107 korporacyjna wzros\u0142a ju\u017c w zesz\u0142ym roku o 92 proc. Tak, ten wzrost wynika na razie z niskiej bazy, ale tempo jest przera\u017caj\u0105ce \u2014 w tej chwili, na przyk\u0142ad, posiadacze obligacji du\u017cego dewelopera Samolet lub najwi\u0119kszego producenta betonu Monolit rw\u0105 sobie w\u0142osy z g\u0142owy. A ile mniej znanych firm w\u0142a\u015bnie teraz wstrzymuje wyp\u0142at\u0119 lub sp\u0142at\u0119 zobowi\u0105za\u0144 wobec bank\u00f3w? Najwyra\u017aniej wiele, skoro bank centralny zaleci\u0142 bankom aktywniejsz\u0105 restrukturyzacj\u0119 kredyt\u00f3w korporacyjnych.<\/p>\n
Og\u00f3lnie rzecz bior\u0105c, mo\u017cna zrozumie\u0107 nabywc\u00f3w. Nie s\u0105 przecie\u017c \u015blepi. Widz\u0105, \u017ce ministerstwo finans\u00f3w zachowuje si\u0119 nie jak resort finansowy, a jak hazardzista w kasynie, przegrywaj\u0105cy ju\u017c na kredyt w nadziei, \u017ce odrobi straty.<\/p>\n
A prorz\u0105dowe Centrum Analiz Makroekonomicznych i Prognoz Kr\u00f3tkoterminowych (CMAKP) w swojej majowej prognozie makroekonomicznej wypowiada s\u0142owo, kt\u00f3re powtarzam ju\u017c drugi rok: „stagflacja”. „Bior\u0105c pod uwag\u0119 stosunek inflacji do dynamiki PKB, rosyjska gospodarka formalnie znalaz\u0142a si\u0119 w strefie stagflacji \u2014 PKB w I kwartale spad\u0142, przy do\u015b\u0107 zauwa\u017calnej inflacji” \u2014 czytamy w dokumencie.<\/p>\n
Tak, z zastrze\u017ceniem, \u017ce ju\u017c w drugim kwartale sytuacja mo\u017ce si\u0119 poprawi\u0107 (chwa\u0142a Trumpowi i jego wojnie w Iranie), jednak nie zmieni to og\u00f3lnej sytuacji na kraw\u0119dzi stagflacji. „Polityka makrofinansowa pozosta\u0142a hamuj\u0105ca, \u0142\u0105cz\u0105c ujemny impuls bud\u017cetowy (czyste wycofanie dochod\u00f3w z gospodarki kana\u0142ami fiskalnymi) z wysok\u0105 dodatni\u0105 stop\u0105 procentow\u0105” \u2014 dodaj\u0105 autorzy prognozy.<\/p>\n
Zwiastun apokalipsyOg\u00f3lny obraz, moim zdaniem, przedstawia si\u0119 nast\u0119puj\u0105co. Za\u0142o\u017cenie: rosn\u0105ce wydatki bud\u017cetowe \u2014 w tym na wojn\u0119 i obs\u0142ug\u0119 d\u0142ugu publicznego \u2014 przy spadaj\u0105cych dochodach. Sztywna inflacja, kt\u00f3rej nie pokona \u017cadna twarda polityka pieni\u0119\u017cna, nawet je\u015bli zamiast Elwiry Nabiulliny<\/a>, kt\u00f3rej kadencja dobiega ko\u0144ca, pojawi si\u0119 nie mniej nieugi\u0119ty prezes banku centralnego. Co mog\u0105 zrobi\u0107 w\u0142adze, kt\u00f3re musz\u0105 kontynuowa\u0107 wojn\u0119 i zapobiec wybuchowi spo\u0142ecznemu?<\/p>\n Po pierwsze \u2014 pozwoli\u0107 na inflacj\u0119. Nie od razu, stopniowo. Rosstat postara si\u0119 upi\u0119kszy\u0107 obrazek \u2014 nie b\u0119dzie nawet musia\u0142 k\u0142ama\u0107, wystarczy ponownie zmieni\u0107 metodologi\u0119. Ch\u00f3r prorz\u0105dowych medi\u00f3w b\u0119dzie \u015bpiewa\u0142, \u017ce tempo wzrostu gospodarczego jest znacznie wa\u017cniejsze ni\u017c formalne dane o inflacji \u2014 tym bardziej \u017ce przecie\u017c wspieramy s\u0142absze grupy spo\u0142eczne (na pewno pojawi\u0105 si\u0119 pi\u0119kne gesty), a bogaci niech sobie p\u0142acz\u0105. Jednak PKB i tak nie b\u0119dzie r\u00f3s\u0142 \u2014 chyba \u017ce znowu w statystykach Rosstatu. Za jaki\u015b czas, niezbyt d\u0142ugi, stagflacja stanie si\u0119 oczywista i to bez zakl\u0119\u0107 Rosstatu oraz opowie\u015bci w ustach Putina.<\/p>\n No i co z tego? Za to inflacja b\u0119dzie powoli obni\u017ca\u0107 warto\u015b\u0107 d\u0142ugu publicznego, a ministerstwo finans\u00f3w b\u0119dzie mog\u0142o dalej zaci\u0105ga\u0107 po\u017cyczki.<\/p>\n Po drugie \u2014 trzeba jednak obni\u017cy\u0107 wydatki. W\u0142a\u015bciwie og\u0142osi\u0142 to ju\u017c minister finans\u00f3w Anton Siluanow. To zrozumia\u0142e \u2014 nie na wojn\u0119. Chocia\u017c, je\u015bli jednak pozwol\u0105 na inflacj\u0119, to i wydatki na wojn\u0119 mog\u0105 si\u0119 zmniejszy\u0107 \u2014 a raczej zmniejszy\u0107 si\u0119 mog\u0105 wydatki wzgl\u0119dne.<\/p>\n We\u017amy p\u0142atno\u015bci za podpisanie kontraktu z ministerstwem obrony \u2014 obecnie lwi\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 stanowi\u0105 p\u0142atno\u015bci regionalne, kt\u00f3re regiony mog\u0105 zmienia\u0107 w dowolnym kierunku, a nawet zerowa\u0107. Bior\u0105c pod uwag\u0119, \u017ce bud\u017cety regionalne s\u0105 w jeszcze gorszym stanie ni\u017c ten federalny, najprawdopodobniej w\u0142a\u015bnie do tego dojdzie. A ministerstwo obrony nadal p\u0142aci za kontrakt 400 tys. rubli (20 tys. z\u0142). Kwota ta, je\u015bli stagflacja rozwinie si\u0119 w pe\u0142ni, mo\u017ce w ci\u0105gu kilku lat przekszta\u0142ci\u0107 si\u0119 w 100 tys. (5 tys. z\u0142) \u2014 co jest ca\u0142kowicie mo\u017cliwe do ud\u017awigni\u0119cia dla bud\u017cetu. To samo dotyczy wynagrodze\u0144 w sektorze publicznym.<\/p>\n