Dan Storyew jest rosyjsko-ameryka\u0144skim pisarzem i badaczem, absolwentem Uniwersytetu Oksfordzkiego. Jest wsp\u00f3\u0142autorem ksi\u0105\u017cki „Jak przetrwa\u0107 autorytaryzm: rosyjski rozm\u00f3wki do codziennego \u017cycia w Ameryce” (premiera: 29 wrze\u015bnia 2026 r.).<\/p>\n
Ani w 2026 r., ani w 1999 r., ani w 2008 r., ani w 2014 r. Rosja si\u0119 nie za\u0142ama\u0142a. Daty tu nie maj\u0105 znaczenia. Od dziesi\u0119cioleci Rosja jest przedstawiana \u2014 i faktycznie sama si\u0119 tak prezentuje \u2014 jako zagro\u017cenie dla Zachodu. Istnieje nawet przekonuj\u0105cy argument, \u017ce Zach\u00f3d ch\u0119tnie si\u0119 od Rosji odr\u00f3\u017cnia i si\u0119 jej obawia.<\/p>\n
R\u00f3wnie\u017c od kilkudziesi\u0119ciu lat mo\u017cna by\u0142o zobaczy\u0107 nag\u0142\u00f3wki o tym, \u017ce Rosja jest albo na skraju upadku, albo upada w ka\u017cdej chwili. Artyku\u0142 z ok\u0142adki magazynu „The Atlantic” z 2001 r. g\u0142osi\u0142, \u017ce „Rosja jest sko\u0144czona”. Niedawno do dyskursu wpad\u0142a nowa fala argument\u00f3w za upadkiem Rosji, przewiduj\u0105cych upadek rosyjskiej armii, a nawet zamach stanu w Moskwie.<\/p>\n
Niezale\u017cnie od tego, czy te prognozy przybieraj\u0105 form\u0119 artyku\u0142\u00f3w, film\u00f3w czy ca\u0142ych ksi\u0105\u017cek, maj\u0105 one w du\u017cej mierze jednolity charakter. Wskazuj\u0105 one na rzeczywiste wady dziwacznej struktury rosyjskiej gospodarki, polityki Kremla, szerz\u0105cej si\u0119 korupcji i nieub\u0142aganego spadku liczby ludno\u015bci. Nast\u0119pnie formu\u0142uj\u0105 niejasne prognozy dotycz\u0105ce powrotu do chaosu lat 90., rozpadu Rosji wzd\u0142u\u017c linii etnicznych, ca\u0142kowitego za\u0142amania gospodarczego lub zbli\u017caj\u0105cego si\u0119 powstania ludowego.<\/p>\n
Pokusa wy\u015bmiewania si\u0119 z tej wizji upadku jest silna. Mo\u017cna by z \u0142atwo\u015bci\u0105 wymieni\u0107 wszystkie obiektywne powody, dla kt\u00f3rych Rosja nie upadnie w najbli\u017cszym czasie.<\/p>\n
Gospodarka tego kraju okaza\u0142a si\u0119 zaskakuj\u0105co odporna, zdolna wytrzyma\u0107 sankcje o historycznej skali. Chocia\u017c rosyjskie wojsko utkn\u0119\u0142o w krwi i b\u0142ocie w Ukrainie, wielokrotnie wykaza\u0142o zdolno\u015b\u0107 do adaptacji, a nie do za\u0142amania si\u0119.<\/p>\n
Rosyjska dyplomacja, kt\u00f3ra na Zachodzie jest tradycyjnie postrzegana jako nic wi\u0119cej ni\u017c niesp\u00f3jne wykrzykiwania, robi post\u0119py na Globalnym Po\u0142udniu, gdzie rosyjskie media powi\u0105zane z pa\u0144stwem s\u0105 wa\u017cnymi graczami, a programy wymiany studenckiej dzia\u0142aj\u0105 pe\u0142n\u0105 par\u0105.<\/p>\n
Dalszy ci\u0105g artyku\u0142u pod materia\u0142em wideo <\/p>\n
W samej Rosji cywile prowadz\u0105 stosunkowo normalne \u017cycie i raczej nie my\u015bl\u0105 o powstaniu z wid\u0142ami przeciwko Kremlowi. Wielu z nich cieszy si\u0119 nowo\u015bciami z Hollywood, modnymi kawiarniami i wystawami. Tak, \u017cycie toczy si\u0119 dalej, nawet gdy rosyjskie miasta s\u0105 bombardowane, a gospodarka zwalnia.<\/p>\n
\nNiezale\u017cnie od tego, prognozy upadku Rosji s\u0105 powtarzane w k\u00f3\u0142ko. Zastan\u00f3wmy si\u0119 jednak, z czego to wynika. Odpowied\u017a jest wielowymiarowa: ma to zwi\u0105zek z edukacj\u0105, strachem i brakiem wyobra\u017ani.<\/p>\n<\/blockquote>\n
W dobie bezprecedensowej rywalizacji geopolitycznej rozs\u0105dnym posuni\u0119ciem ze strony zachodnich rz\u0105d\u00f3w by\u0142oby zainwestowanie w wydzia\u0142y nauk o Rosji w think tankach i na uniwersytetach. Jednak zachodnia wiedza ekspercka na temat Rosji nie prze\u017cywa obecnie swojej z\u0142otej ery, poniewa\u017c wiele takich wydzia\u0142\u00f3w zamyka si\u0119 lub traci finansowanie, a think tanki borykaj\u0105 si\u0119 z problemami zarz\u0105dczymi i finansowymi.<\/p>\n
Rosja sta\u0142a si\u0119 r\u00f3wnie\u017c coraz bardziej odizolowana od zachodnich badaczy, co zacz\u0119\u0142o si\u0119 w 2014 r. i tylko pogorszy\u0142o si\u0119 w 2022 r. Instytucje po obu stronach zerwa\u0142y kontakty \u2014 rosyjskie instytucje opowiedzia\u0142y si\u0119 za inwazj\u0105 Putina na Ukrain\u0119 (czy to dobrowolnie, czy te\u017c nie), czego zachodnie instytucje nie mog\u0142y zignorowa\u0107.<\/p>\n
Wynikiem tego jest status quo, w kt\u00f3rym wielu zachodnich rusycyst\u00f3w zosta\u0142o de facto (a cz\u0119sto oficjalnie) wykluczonych z kraju, kt\u00f3ry badaj\u0105. Obecnie bardzo niewielu ekspert\u00f3w mo\u017ce bezpiecznie podr\u00f3\u017cowa\u0107 do Rosji i na w\u0142asne oczy zobaczy\u0107, jak wygl\u0105da sytuacja.<\/p>\n
Moskwa ze swojej strony zniech\u0119ca rosyjskich urz\u0119dnik\u00f3w i ekspert\u00f3w do rozm\u00f3w z lud\u017ami z Zachodu. Zachodnie instytucje \u2014 takie jak Uniwersytet Yale \u2014 zosta\u0142y prawnie uznane za „niepo\u017c\u0105dane”, co oznacza, \u017ce jakakolwiek interakcja z nimi mo\u017ce prowadzi\u0107 do post\u0119powania karnego.<\/p>\n
Moskwa aktywnie buduje \u017celazn\u0105 kurtyn\u0119 wiedzy.<\/p>\n
Ostrze\u017cenie, kt\u00f3re spotka\u0142o si\u0119 z oboj\u0119tno\u015bci\u0105 Zachodu<\/p>\n
Nie oznacza to, \u017ce zachodnia atmosfera polityczna sprzyja swobodnej i otwartej dyskusji. Ci, kt\u00f3rzy opowiadaj\u0105 si\u0119 za dok\u0142adniejszym badaniem Rosji, nara\u017caj\u0105 si\u0119 na ryzyko nazwania ich marionetkami Kremla. Tymczasem wygnani rosyjscy naukowcy, kt\u00f3rym uda\u0142o si\u0119 dotrze\u0107 na Zach\u00f3d, s\u0105 cz\u0119sto wykluczani z platform i poddawani ostracyzmowi niekoniecznie ze wzgl\u0119du na swoje stanowisko polityczne, ale raczej za to, \u017ce s\u0105 Rosjanami.<\/p>\n
\nW rezultacie rosyjscy eksperci na wygnaniu, kt\u00f3rzy mogliby mie\u0107 wp\u0142yw na zachodnich polityk\u00f3w, s\u0105 cz\u0119sto jawnymi aktywistami antykremlowskimi. Nic dziwnego, skoro widzieli, jak ich kraj zosta\u0142 pogr\u0105\u017cony w autorytaryzmie przez Putina i jego poplecznik\u00f3w.<\/p>\n<\/blockquote>\n
Jednak ich kariery w wielu przypadkach faktycznie zale\u017c\u0105 od upadku putinizmu \u2014 a by\u0107 mo\u017ce wraz z nim Rosji \u2014 jeszcze za ich \u017cycia. Niewiele pozostaje niedofinansowanej, podzielonej i przygn\u0119bionej rosyjskiej opozycji na wygnaniu poza nadziej\u0105, kt\u00f3ra, jak mawiaj\u0105 Rosjanie, „umiera ostatnia”.<\/p>\n
Prowadzi to do twierdze\u0144 o nieuchronnym upadku re\u017cimu Putina. W rzeczywisto\u015bci oczywi\u015bcie plany wygna\u0144c\u00f3w dotycz\u0105ce ko\u0144ca re\u017cimu Putina ograniczaj\u0105 si\u0119 do znalezienia dogodnej okazji. Racjonalna analiza jest zaburzona przez cele polityczne.<\/p>\n
\nZach\u00f3d jest zatem zniech\u0119cony do poznawania Rosji, a rosyjscy intelektuali\u015bci s\u0105 zniech\u0119ceni do pomagania Zachodowi w poznawaniu Rosji. Stwarza to podatny grunt dla bezpodstawnych spekulacji i pobo\u017cnych \u017cycze\u0144 dotycz\u0105cych zbli\u017caj\u0105cego si\u0119 upadku.<\/p>\n<\/blockquote>\n
Tam, gdzie rz\u0105dy zachodnie s\u0105 nadal zainteresowane finansowaniem studi\u00f3w nad Rosj\u0105, z pewno\u015bci\u0105 wi\u0105\u017c\u0105 to finansowanie z obronno\u015bci\u0105, jeszcze bardziej sekurytyzuj\u0105c t\u0119 dyscyplin\u0119.<\/p>\n
W rezultacie brakuje wiedzy eksperckiej na temat regionu wykraczaj\u0105cej poza postrzeganie Rosji jako przeciwnika \u2014 co tworzy bod\u017ace do analiz skupionych na wyszukiwaniu p\u0119kni\u0119\u0107 w re\u017cimie Kremla i potencjalnym wmawianiu sobie, \u017ce p\u0119kni\u0119cia te s\u0105 \u015bmiertelne.<\/p>\n
Jest to r\u00f3wnie\u017c symboliczne dla kluczowej s\u0142abo\u015bci zachodniej sceny intelektualnej \u2014 og\u00f3lnej niezdolno\u015bci i niech\u0119ci do wyobra\u017cenia sobie trwa\u0142ego alternatywnego modelu wobec kapitalistycznej liberalnej demokracji.<\/p>\n
„Kasandry wci\u0105\u017c si\u0119 myl\u0105”<\/p>\n
Dla tych, kt\u00f3rzy wci\u0105\u017c lubi\u0105 my\u015ble\u0107, \u017ce \u017cyj\u0105 w „ko\u0144cu historii”, dalsze istnienie Moskwy jest anatem\u0105 [uznaniem za co\u015b niedopuszczalnego], poniewa\u017c zagra\u017ca samemu sednu ich \u015bwiatopogl\u0105du. Podobnie jak uznanie, \u017ce Rosja mo\u017ce odnosi\u0107 sukcesy w niekt\u00f3rych aspektach. Akceptacja faktu, \u017ce Rosja mo\u017ce istnie\u0107, a nawet od czasu do czasu wykaza\u0107 si\u0119 ponad swoje mo\u017cliwo\u015bci w rzucaniu wyzwa\u0144 Zachodowi \u2014 czy to poprzez tajne operacje w Afryce, czy ingerencj\u0119 w Europie \u2014 oznacza zmierzenie si\u0119 z ide\u0105, \u017ce model liberalnej demokracji nie jest jedynym logicznym rozwi\u0105zaniem dla ka\u017cdego kraju na \u015bwiecie.<\/p>\n
Co gorsza, cho\u0107 gospodarki zachodnie pozostaj\u0105 najbogatszymi na \u015bwiecie, przeci\u0119tni obywatele cz\u0119sto nie odczuwaj\u0105 tego w ten spos\u00f3b \u2014 s\u0105 zaniepokojeni, niedop\u0142acani i niezadowoleni, co nap\u0119dza skrajnie prawicowy populizm. Na tym tle Rosja oferuje b\u0142yszcz\u0105c\u0105 fasad\u0119 zachodniej publiczno\u015bci oraz influencerom, takim jak Tucker Carlson czy Candace Owens, gotowym to \u0142ykn\u0105\u0107.<\/p>\n
Jaki wp\u0142yw mog\u0105 jednak mie\u0107 te zjawiska na polityk\u0119? Prawdopodobnie do\u015b\u0107 du\u017cy. Je\u015bli wiedza na temat Rosji jest przepe\u0142niona bezpodstawnymi przewidywaniami o rych\u0142ym upadku Moskwy, nic dziwnego, \u017ce zachodnie pr\u00f3by wywarcia wp\u0142ywu na rosyjskie spo\u0142ecze\u0144stwo s\u0105 w du\u017cej mierze daremne.<\/p>\n
\nSankcje nie doprowadzi\u0142y do za\u0142amania gospodarki kraju ani nie wywo\u0142a\u0142y masowych powsta\u0144 \u2014 podobnie jak wezwania zachodnich przyw\u00f3dc\u00f3w nie doprowadzi\u0142y do powszechnej rewolucji antyputinowskiej.<\/p>\n<\/blockquote>\n
Prognozy dotycz\u0105ce rych\u0142ego upadku mog\u0105 r\u00f3wnie\u017c zaprowadzi\u0107 Zach\u00f3d w dziwne miejsca. We\u017amy na przyk\u0142ad boom w latach 2022\u20132023 na dyskusje o „dekolonizacji” Rosji, kt\u00f3ry zainspirowa\u0142 konferencje i prelegent\u00f3w w zachodnich stolicach oraz renomowanych instytucjach. Fundatorzy, spragnieni nowych pomys\u0142\u00f3w, zasypali funduszami aktywist\u00f3w, kt\u00f3rzy byli na tyle sprytni, by obieca\u0107 szybki upadek kraju.<\/p>\n
Istnieje rosyjskie powiedzenie: „nie dziel sk\u00f3ry nied\u017awiedzia, kt\u00f3rego jeszcze nie zabito”, kt\u00f3re ostrzega przed planami opartymi na pozytywnym wyniku, kt\u00f3ry mo\u017ce nigdy nie nast\u0105pi\u0107. Jest to ostrze\u017cenie, kt\u00f3re spotka\u0142o si\u0119 z oboj\u0119tno\u015bci\u0105, gdy aktywi\u015bci promowali fantazj\u0119 o rozpadzie Rosji na miasta-pa\u0144stwa i republiki etniczne, \u0142\u0105cz\u0105c fantazje zar\u00f3wno prawicy, jak i libera\u0142\u00f3w.<\/p>\n
Zachodni decydenci, kt\u00f3rym nie pozosta\u0142o nic innego, jak tylko rozmawia\u0107 z aktywistami dekolonialnymi lub politykami na wygnaniu, przekonaj\u0105 si\u0119, \u017ce nie reprezentuj\u0105 oni \u017cadnego znacz\u0105cego ruchu w Rosji. Przy ograniczonym dost\u0119pie do Rosji i zniech\u0119caniu do pozosta\u0142ych dr\u00f3g dialogu nic dziwnego, \u017ce kasandry wci\u0105\u017c si\u0119 myl\u0105.<\/p>\n
W rezultacie \u0142atwiej jest po prostu wzruszy\u0107 ramionami w stosunku do Rosji i stwierdzi\u0107, \u017ce i tak si\u0119 ona rozpada. Tymczasem Moskwa b\u0119dzie nadal umacnia\u0107 swoj\u0105 pozycj\u0119 na Globalnym Po\u0142udniu, podczas gdy jej \u017co\u0142nierze zabijaj\u0105 setki tysi\u0119cy ludzi w samym sercu Europy.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Dan Storyew jest rosyjsko-ameryka\u0144skim pisarzem i badaczem, absolwentem Uniwersytetu Oksfordzkiego. Jest wsp\u00f3\u0142autorem ksi\u0105\u017cki „Jak przetrwa\u0107 autorytaryzm: rosyjski rozm\u00f3wki…\n","protected":false},"author":2,"featured_media":471746,"comment_status":"","ping_status":"","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":"","_share_on_mastodon":"0"},"categories":[14],"tags":[56,61195,32,33,27,34,35,28,31,48,160,25,46,55,40,41,87,47,80,29,30,26,408,82,83,84,10014],"class_list":["post-471745","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","category-swiat","tag-article_premium","tag-bottomfeed_styl","tag-breaking-news","tag-breakingnews","tag-headlines","tag-latest-news","tag-latestnews","tag-naglowki","tag-najwazniejsze-artykuly","tag-nat_styl","tag-nato","tag-news","tag-omp","tag-phx","tag-polish","tag-polski","tag-rosja","tag-screening_general","tag-swiat","tag-top-stories","tag-topstories","tag-wiadomosci","tag-wladimir_putin","tag-world","tag-world-news","tag-worldnews","tag-zachod"],"share_on_mastodon":{"url":"","error":""},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/471745","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=471745"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/471745\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/471746"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=471745"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=471745"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=471745"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}