Nale\u017cy przej\u015b\u0107 od modelu rotacyjnego wzmacniania najwa\u017cniejszego wschodniego sojusznika USA w stron\u0119 sta\u0142ej obecno\u015bci, sta\u0142ego odstraszania i odpowiedzi na sta\u0142e zagro\u017cenie dla wschodniej flanki NATO \u2013 pisz\u0105 Sebastian MEITZ i Ray WOJCIK<\/p>\n
.W ci\u0105gu ostatnich tygodni seria niejednoznacznych sygna\u0142\u00f3w p\u0142yn\u0105cych z Waszyngtonu pokaza\u0142a, jak du\u017ce znaczenie dla bezpiecze\u0144stwa Europy \u015arodkowej ma przewidywalno\u015b\u0107 ameryka\u0144skiej obecno\u015bci wojskowej. Polska znajduje si\u0119 dzi\u015b w centrum wschodniej flanki NATO, granicz\u0105c z Ukrain\u0105, Bia\u0142orusi\u0105 i obwodem kr\u00f3lewieckim. W sytuacji trwa\u0142ego zagro\u017cenia ze strony Rosji model rotacyjnej obecno\u015bci wojsk USA staje si\u0119 coraz mniej adekwatny. Sta\u0142e rozmieszczenie si\u0142 ameryka\u0144skich w Polsce mog\u0142oby zwi\u0119kszy\u0107 skuteczno\u015b\u0107 odstraszania, wzmocni\u0107 bezpiecze\u0144stwo Sojuszu i stworzy\u0107 nowy fundament strategicznego partnerstwa polsko-ameryka\u0144skiego.<\/p>\n
Zamieszanie wok\u00f3\u0142 ameryka\u0144skiej obecno\u015bci wojskowej<\/p>\n
W ci\u0105gu niespe\u0142na trzech tygodni Waszyngton wys\u0142a\u0142 wobec dw\u00f3ch wa\u017cnych sojusznik\u00f3w \u2013 Niemiec i Polski \u2013 seri\u0119 niejednoznacznych komunikat\u00f3w dotycz\u0105cych ameryka\u0144skiej obecno\u015bci wojskowej w Europie \u015arodkowej. To kolejny sygna\u0142 wskazuj\u0105cy na potrzeb\u0119 przegl\u0105du ameryka\u0144skiej postawy strategicznej w Europie. Z jednej strony potrzeb\u0119 t\u0119 dostrzegaj\u0105 politycy i komentatorzy po obu stronach oceanu, z drugiej \u2013 pojawia si\u0119 problem dotycz\u0105cy sposobu, w jaki ten przegl\u0105d zacz\u0105\u0142 by\u0107 komunikowany. Decyzje i wyja\u015bnienia ostatnich dni zwi\u0119kszy\u0142y niepewno\u015b\u0107. Pojawi\u0142y si\u0119 pytania o przewidywalno\u015b\u0107 ameryka\u0144skich gwarancji, pokazuj\u0105c, jak szybko na pa\u0144stwa frontowe oddzia\u0142uj\u0105 sygna\u0142y polityczno-wojskowe p\u0142yn\u0105ce z Waszyngtonu. Jednocze\u015bnie jest to moment, kt\u00f3ry otwiera nowe mo\u017cliwo\u015bci i kt\u00f3ry nale\u017cy wykorzysta\u0107 \u2013 przej\u015b\u0107 od modelu rotacyjnego wzmacniania najwa\u017cniejszego wschodniego sojusznika USA w stron\u0119 sta\u0142ej obecno\u015bci, sta\u0142ego odstraszania i odpowiedzi na sta\u0142e zagro\u017cenie dla wschodniej flanki NATO.<\/p>\n
Sekwencj\u0119 zdarze\u0144 rozpocz\u0119\u0142a wypowied\u017a kanclerza Friedricha Merza<\/a>, kt\u00f3ry wyrazi\u0142 opini\u0119, \u017ce Stany Zjednoczone zosta\u0142y \u201eupokorzone\u201d podczas operacji Epic Fury w Iranie. S\u0142owa te wpisa\u0142y si\u0119 w szersz\u0105 niemieck\u0105 sk\u0142onno\u015b\u0107 do krytykowania lub dystansowania si\u0119 od kluczowych element\u00f3w polityki administracji prezydenta Donalda Trumpa<\/a>. Wkr\u00f3tce potem Waszyngton zapowiedzia\u0142 plan redukcji obecno\u015bci wojskowej USA w Niemczech o 5 tys. \u017co\u0142nierzy. Towarzyszy\u0142a temu zapowied\u017a wstrzymania planowanego wcze\u015bniej rozmieszczenia w Niemczech precyzyjnych \u015brodk\u00f3w uderzeniowych. W Polsce cz\u0119\u015b\u0107 opinii publicznej i \u015brodowisk eksperckich uzna\u0142a, \u017ce mo\u017ce to otworzy\u0107 drog\u0119 do wzmocnienia obecno\u015bci USA na wschodniej flance NATO. Nast\u0119pnie jednak Pentagon \u2013 do\u015b\u0107 nieoczekiwanie \u2013 og\u0142osi\u0142 wstrzymanie planowanej rotacji brygady pancernej do Polski. By\u0142o to zaskoczeniem nie tylko w Warszawie, lecz tak\u017ce w\u015br\u00f3d wielu ameryka\u0144skich urz\u0119dnik\u00f3w i obserwator\u00f3w zajmuj\u0105cych si\u0119 bezpiecze\u0144stwem europejskim.<\/p>\n Pa\u0144stwo frontowe nie mo\u017ce \u017cy\u0107 w niepewno\u015bci<\/p>\n Sama kolejno\u015b\u0107 decyzji oraz p\u00f3\u017aniejsze wypowiedzi wysokich rang\u0105 przedstawicieli Stan\u00f3w Zjednoczonych wywo\u0142a\u0142y zamieszanie w\u015br\u00f3d sojusznik\u00f3w i cz\u0119\u015bci establishmentu obronnego. Pokaza\u0142y r\u00f3wnie\u017c otoczenie strategiczne, w kt\u00f3rym dzia\u0142a Polska. Odstraszanie na wschodniej flance NATO nie mo\u017ce zale\u017ce\u0107 od nag\u0142ych decyzji i wyja\u015bnie\u0144 przekazywanych post factum.<\/p>\n Kwestia by\u0142a o tyle powa\u017cniejsza, \u017ce wstrzymane rozmieszczenie dotyczy\u0142o Polski. Kraju nie tylko granicz\u0105cego z Ukrain\u0105, gdzie trwa pe\u0142noskalowa rosyjska agresja, ale i z Bia\u0142orusi\u0105, kt\u00f3ra prowadzi dzia\u0142ania hybrydowe przeciwko Polsce, i na kt\u00f3rej terytorium rozmieszczona zosta\u0142a rosyjska bro\u0144 j\u0105drowa oraz z obwodem kr\u00f3lewieckim, gdzie rosyjskie si\u0142y uderzeniowe dysponuj\u0105 systemami zdolnymi do przenoszenia broni j\u0105drowej. Nie chodzi wi\u0119c wy\u0142\u0105cznie o liczby, cho\u0107 oczywi\u015bcie maj\u0105 one znaczenie. Chodzi przede wszystkim o przewidywalno\u015b\u0107, wiarygodno\u015b\u0107 i mo\u017cliwo\u015b\u0107 polegania na g\u0142\u00f3wnym gwarancie odstraszania w tej cz\u0119\u015bci Europy \u2013 Stanach Zjednoczonych.<\/p>\n Decyzja wygl\u0105da\u0142a na podj\u0119t\u0105 w ostatniej chwili, gdy elementy przygotowawcze wspomnianej brygady by\u0142y ju\u017c w drodze do Polski. Stworzy\u0142o to obraz po\u015bpiechu i presji. Nawet je\u015bli sytuacj\u0119 przedstawiano jako cz\u0119\u015b\u0107 szerszego przegl\u0105du rozmieszczenia si\u0142 USA, pozostawa\u0142o to w sprzeczno\u015bci z powtarzanymi deklaracjami administracji prezydenta Trumpa, wedle kt\u00f3rych Polska jest modelowym sojusznikiem \u2013 pa\u0144stwem, kt\u00f3re przeznacza na obronno\u015b\u0107 wi\u0119kszy odsetek PKB ni\u017c jakikolwiek inny cz\u0142onek NATO, prowadzi wielki program modernizacyjny oparty na ameryka\u0144skiej doktrynie prowadzenia dzia\u0142a\u0144 i ameryka\u0144skim sprz\u0119cie oraz jest gotowe bra\u0107 na siebie coraz wi\u0119ksz\u0105 odpowiedzialno\u015b\u0107 za bezpiecze\u0144stwo regionu. Takie dzia\u0142anie wpisuje si\u0119 jednoznacznie w oczekiwania, kt\u00f3re Stany Zjednoczone formu\u0142uj\u0105 dzi\u015b wobec Europy.<\/p>\n Dlaczego strategiczny \u015brodek ci\u0119\u017cko\u015bci przesuwa si\u0119 na wsch\u00f3d<\/p>\n Nie mo\u017cna tu pomin\u0105\u0107 perspektywy politycznej. Najpierw pod presj\u0105 znalaz\u0142y si\u0119 Niemcy, kt\u00f3rym zakomunikowano plan redukcji wojsk ameryka\u0144skich. Nast\u0119pnie rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 otwarta dyskusja o przesuni\u0119ciu cz\u0119\u015bci obecno\u015bci USA dalej na wsch\u00f3d. Wreszcie najbardziej widocznym skutkiem okaza\u0142o si\u0119 wstrzymanie rotacji 4 tys. \u017co\u0142nierzy ameryka\u0144skich w Polsce.<\/p>\n Niemcy pozostaj\u0105 istotnym elementem ameryka\u0144skiej obecno\u015bci wojskowej w Europie. Ich znaczenie dla logistyki, infrastruktury, si\u0142 powietrznych, zabezpieczenia medycznego i sieci dowodzenia jest znacz\u0105ce. Nie zmienia to jednak faktu, \u017ce polityczny i wojskowy \u015brodek ci\u0119\u017cko\u015bci odstraszania przesun\u0105\u0142 si\u0119 na wsch\u00f3d. Model silnego oparcia wojsk USA w Niemczech mia\u0142 sens w czasie zimnej wojny i w innej Europie. Dzi\u015b linia frontu europejskiego bezpiecze\u0144stwa biegnie od Finlandii po Bu\u0142gari\u0119, a w jej centrum znajduje si\u0119 Polska. Pytanie nie brzmi zatem, czy Niemcy maj\u0105 znaczenie dla Stan\u00f3w Zjednoczonych, bo oczywi\u015bcie maj\u0105. Bardziej trafnym pytaniem jest, czy Niemcy powinny nadal by\u0107 domy\u015bln\u0105 odpowiedzi\u0105 na kluczowe ameryka\u0144skie pytania o bazowanie si\u0142 w Europie. Nie powinny.<\/p>\n Istotne jest r\u00f3wnie\u017c to, \u017ce Polska nale\u017cy do pa\u0144stw europejskich najmniej zale\u017cnych od Chin i \u015bwiadomie powi\u0105za\u0142a modernizacj\u0119 swoich si\u0142 zbrojnych z ameryka\u0144sk\u0105 baz\u0105 przemys\u0142owo-obronn\u0105. Niemcy znajduj\u0105 si\u0119 w innej sytuacji. Chi\u0144ska obecno\u015b\u0107 w ich strategicznych sektorach \u2013 telekomunikacji, kolei i portach \u2013 dotyczy r\u00f3wnie\u017c infrastruktury, kt\u00f3ra w razie kryzysu lub wojny mia\u0142aby znaczenie dla sojuszniczego wzmocnienia Europy.<\/p>\n