Miejscowo\u015b\u0107 Worthing na po\u0142udniu Anglii na pierwszy rzut oka wygl\u0105da idyllicznie. Po promenadzie wzd\u0142u\u017c wybrze\u017ca spaceruj\u0105 mamy z w\u00f3zkami oraz starsi ludzie z psami. Przypadkowe rozmowy przerywaj\u0105 czasem krzyki mew.<\/p>\n
Po brexicie co\u015b si\u0119 jednak zmieni\u0142o. Koniec swobodnego podr\u00f3\u017cowania spowodowa\u0142 spadek liczby turyst\u00f3w, a lokalne hotele, kawiarnie, restauracje i inne firmy musia\u0142y zacz\u0105\u0107 zwalnia\u0107 pracownik\u00f3w. Spad\u0142a liczba inwestycji zagranicznych, a witryny wielu sklep\u00f3w w malowniczym centrum miasta do dzi\u015b stoj\u0105 puste. Zdobi\u0105 je jedynie du\u017ce tablice z ofertami wynajmu lub sprzeda\u017cy ca\u0142ej nieruchomo\u015bci.<\/p>\n
Na promenadzie Gemma ma sw\u00f3j ma\u0142y sklep z r\u0119cznie robion\u0105 bi\u017cuteri\u0105, zabawkami i obrazami. U\u015bmiechni\u0119ta w\u0142a\u015bcicielka sklepiku lubi mieszka\u0107 w tym mie\u015bcie; wszyscy s\u0105 tu przyja\u017ani, ale o polityce woli nie rozmawia\u0107 z s\u0105siadami. \u2014 W zasadzie wszyscy tutaj g\u0142osowali za brexitem i teraz wci\u0105\u017c popieraj\u0105 Nigela Farage’a, a ja go po prostu nie znosz\u0119! \u2014 m\u00f3wi. Ona sama stoi po zupe\u0142nie przeciwnej stronie: wyj\u015bcie Wielkiej Brytanii z Unii Europejskiej odbi\u0142o si\u0119 r\u00f3wnie\u017c na jej dzia\u0142alno\u015bci \u2014 nie mo\u017ce sprzedawa\u0107 swoich produkt\u00f3w w Europie.<\/p>\n
Znacznie bardziej jednak przeszkadza jej to, co brexit oznacza\u0142 na poziomie symbolicznym. „Wcze\u015bniej byli\u015bmy cz\u0119\u015bci\u0105 ca\u0142o\u015bci, a teraz jeste\u015bmy sami i nikt nas nie lubi, bo zachowywali\u015bmy si\u0119 jak egocentryczni g\u0142upcy”.<\/p>\n
W 2016 r., kiedy 51,89 proc. Brytyjczyk\u00f3w opowiedzia\u0142o si\u0119 w referendum za wyj\u015bciem z Unii Europejskiej, pracowa\u0142a jako kierowniczka sprzeda\u017cy w sklepie z meblami, kt\u00f3re w du\u017cej mierze eksportowano do innych kraj\u00f3w UE. Potem jednak firma musia\u0142a zacz\u0105\u0107 zwalnia\u0107 pracownik\u00f3w, mi\u0119dzy innymi dlatego, \u017ce przesta\u0142a eksportowa\u0107 do Unii. Gemma opu\u015bci\u0142a Kent i w spokojnym Worthing otworzy\u0142a sw\u00f3j sklepik, aby zarobi\u0107 na \u017cycie. Jej historia to jeden z wielu przyk\u0142ad\u00f3w rozczarowania.<\/p>\n
Wed\u0142ug analizy think tanku ekonomicznego Centre for Cities z okresu, kiedy negocjowano warunki brexitu, Worthing nale\u017ca\u0142o do miejsc, kt\u00f3re najbardziej ucierpia\u0142y w wyniku wyj\u015bcia Wielkiej Brytanii z Unii. Powodem jest du\u017cy wolumen eksportu na jedno miejsce pracy, co sprawia, \u017ce lokalne przedsi\u0119biorstwa s\u0105 wra\u017cliwe na tarcia handlowe. W tym licz\u0105cym 100 tys. mieszka\u0144c\u00f3w nadmorskim mie\u015bcie do kluczowych sektor\u00f3w nale\u017c\u0105 przemys\u0142 farmaceutyczny i hotelarstwo. Prognoza w pe\u0142ni si\u0119 potwierdzi\u0142a.<\/p>\n
Dalszy ci\u0105g artyku\u0142u pod materia\u0142em wideo <\/p>\n
\u2014 Bior\u0105c pod uwag\u0119, \u017ce miasto jest w znacznym stopniu uzale\u017cnione od zorientowanego na eksport przemys\u0142u przetw\u00f3rczego i us\u0142ug, koniec jednolitego rynku UE oraz wprowadzenie barier pozataryfowych doprowadzi\u0142y do kilku konkretnych lokalnych problem\u00f3w \u2014 m\u00f3wi Andy Willems, dyrektor wydzia\u0142u planowania przestrzennego i gospodarki w radzie miejskiej. Firmy eksportuj\u0105ce leki musia\u0142y podj\u0105\u0107 nowe dzia\u0142ania, aby spe\u0142ni\u0107 surowe normy europejskie, a cz\u0119\u015b\u0107 z nich wola\u0142a przenie\u015b\u0107 cz\u0119\u015b\u0107 produkcji do Europy kontynentalnej.<\/p>\n
Wi\u0119kszo\u015b\u0107 mieszka\u0144c\u00f3w nie traktowa\u0142a powa\u017cnie pesymistycznych prognoz gospodarczych i w referendum zag\u0142osowa\u0142a za wyj\u015bciem. Teraz, wed\u0142ug anonimowych sonda\u017cy, wielu z nich gorzko tego \u017ca\u0142uje i nie chce zbytnio rozmawia\u0107 z dziennikarzami o swoim entuzjazmie przed brexitem.<\/p>\n
\u2014 Oszukali nas, chcia\u0142em wyj\u015bcia z UE, bo obiecywali nam, \u017ce sko\u0144czy si\u0119 migracja i tak dalej, ale nic z tego nie wysz\u0142o<\/a> \u2014 m\u00f3wi Alec, m\u0119\u017cczyzna w \u015brednim wieku, kt\u00f3ry w okularach przeciws\u0142onecznych i rozpi\u0119tej koszuli s\u0142ucha wyst\u0119pu lokalnego gitarzysty na placu.<\/p>\n Natomiast Sharon, kt\u00f3ra cieszy si\u0119 popo\u0142udniowym s\u0142o\u0144cem na \u0142awce ze swoj\u0105 doros\u0142\u0105 c\u00f3rk\u0105, podtrzymuje swoje \u00f3wczesne stanowisko. \u2014 Unia Europejska nie dzia\u0142a\u0142a. Kiedy jest zbyt wiele kraj\u00f3w, kt\u00f3re maj\u0105 si\u0119 dogada\u0107, w ko\u0144cu nic z tego nie wychodzi \u2014 m\u00f3wi, dodaj\u0105c, \u017ce nie wie o \u017cadnych negatywnych skutkach brexitu.<\/p>\n Kiedy jednak obie kobiety wstaj\u0105 i odchodz\u0105, s\u0142ycha\u0107, jak dalej k\u0142\u00f3c\u0105 si\u0119 o pytanie dziennikarza, a c\u00f3rka pr\u00f3buje wyja\u015bni\u0107 matce, co wszystko wydarzy\u0142o si\u0119 w kraju w ci\u0105gu ostatnich 10 lat, r\u00f3wnie\u017c z powodu jej g\u0142osu.<\/p>\n „Brexit nast\u0105pi\u0142 w najgorszym mo\u017cliwym momencie geopolitycznym”<\/p>\n Po samym referendum w czerwcu 2016 r., kt\u00f3rego wynik zaszokowa\u0142 nie tylko Uni\u0119 Europejsk\u0105, ale tak\u017ce \u00f3wczesny brytyjski rz\u0105d konserwatyst\u00f3w (i autora pomys\u0142u g\u0142osowania w sprawie brexitu) Davida Camerona, przedstawiciele Wielkiej Brytanii i Unii zasiadli do sto\u0142u negocjacyjnego i zacz\u0119li ustala\u0107, co oznacza wycofanie si\u0119 jednej z najwi\u0119kszych europejskich gospodarek z Unii i jednolitego rynku.<\/p>\n Wielka Brytania faktycznie opu\u015bci\u0142a UE 1 lutego 2020 r., w sam\u0105 por\u0119, by jako niezale\u017cne pa\u0144stwo zmierzy\u0107 si\u0119 z pandemi\u0105 COVID-19, rosyjsk\u0105 inwazj\u0105 na Ukrain\u0119 i zwi\u0105zanym z ni\u0105 kryzysem energetycznym, a tak\u017ce powrotem Donalda Trumpa do Bia\u0142ego Domu i jego d\u0105\u017ceniami do ograniczenia handlu mi\u0119dzynarodowego za pomoc\u0105 ce\u0142.<\/p>\n \u2014 Brexit nast\u0105pi\u0142 w najgorszym mo\u017cliwym momencie geopolitycznym \u2014 komentuje Robert Falkner, profesor stosunk\u00f3w mi\u0119dzynarodowych z Uniwersytetu London School of Economics (LSE). Jego zdaniem nie jest zatem \u0142atwo okre\u015bli\u0107, jakie szkody wyrz\u0105dzi\u0142o referendum. „To troch\u0119 gra w alternatywn\u0105 histori\u0119, w kt\u00f3rej zgaduje si\u0119, co by si\u0119 sta\u0142o, gdyby”.<\/p>\n Mimo to jednak zar\u00f3wno on, jak i jego koledzy analizuj\u0105 sytuacj\u0119 i cho\u0107 nie da si\u0119 wszystkiego dok\u0142adnie oszacowa\u0107, to wed\u0142ug analizy LSE i innych instytucji ekonomicznych nie ma w\u0105tpliwo\u015bci, \u017ce wyj\u015bcie z Unii os\u0142abi\u0142o brytyjsk\u0105 gospodark\u0119.<\/p>\n \u2014 Dobr\u0105 wiadomo\u015bci\u0105 jest to, \u017ce nie dosz\u0142o do ogromnego za\u0142amania i chaosu, kt\u00f3rego wszyscy si\u0119 obawiali, a raczej do stopniowego pogorszenia w wieku obszarach \u2014 m\u00f3wi Falkner. Wed\u0142ug trwaj\u0105cej trzy lata analizy LSE z powodu brexitu przeci\u0119tne brytyjskie gospodarstwo domowe p\u0142aci\u0142o rocznie o 250 funt\u00f3w (ok. 1 tys. 230 z\u0142, licz\u0105c po obecnym kursie wymiany walutowej) wi\u0119cej za podstawowe artyku\u0142y spo\u017cywcze. 20 tys. brytyjskich przedsi\u0119biorstw ca\u0142kowicie zaprzesta\u0142o eksportu do Unii, a wed\u0142ug brytyjskiego Krajowego Zwi\u0105zku Rolnik\u00f3w eksport \u017cywno\u015bci do UE w latach 2019\u20132024 spad\u0142 o 37 proc.<\/p>\n