![\"\"](\"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/popup-4.jpg\")
<\/a><\/p>\nPod\u00a0koniec maja Polski Instytut Spraw Mi\u0119dzynarodowych opublikowa\u0142 raport zatytu\u0142owany Bia\u0142a Ksi\u0119ga rosyjskich akt\u00f3w sabota\u017cu i\u00a0dywersji wobec cz\u0142onk\u00f3w Rady Pa\u0144stw Morza Ba\u0142tyckiego<\/a>. Autorzy przeprowadzili w\u00a0nim dog\u0142\u0119bn\u0105 analiz\u0119 3 przestrzeni operacyjnych, w\u00a0kt\u00f3rych\u00a0Federacja Rosyjska prowadzi wojn\u0119 hybrydow\u0105 z\u00a0Polsk\u0105 i\u00a0innymi pa\u0144stwami regionu Ba\u0142tyku: morskiej, l\u0105dowej i\u00a0powietrznej. Celowo pomini\u0119to cyberprzestrze\u0144, ograniczaj\u0105c analiz\u0119 do\u00a0wojny stricte kinetycznej.<\/p>\n Opr\u00f3cz udokumentowanych przypadk\u00f3w wrogich dzia\u0142a\u0144 Kremla analitycy PISM przedstawiaj\u0105 tak\u017ce szereg rekomendacji, kt\u00f3rych\u00a0wdro\u017cenie pozwoli skutecznie zwalcza\u0107 ataki hybrydowe, jak r\u00f3wnie\u017c zapobiega\u0107 ich wyst\u0119powaniu w\u00a0przysz\u0142o\u015bci.<\/p>\n Rosyjskie wyj\u015bcie z\u00a0cienia<\/p>\n Jak podaj\u0105 autorzy dokumentu, od\u00a0momentu inwazji na\u00a0Ukrain\u0119 w\u00a02022 roku Morze Ba\u0142tyckie sta\u0142o si\u0119 priorytetowym obszarem, w\u00a0kt\u00f3rym\u00a0Rosja podejmuje dzia\u0142ania nosz\u0105ce kszta\u0142t wojny hybrydowej. Ich intensywno\u015b\u0107 jest ni\u017csza ni\u017c w\u00a0przypadku przestrzeni l\u0105dowej czy\u00a0powietrznej, niemniej to\u00a0tutaj pa\u0144stwa ponosz\u0105 najwi\u0119ksze straty gospodarcze i\u00a0\u015brodowiskowe.<\/p>\n Najcz\u0119\u015bciej podejmowan\u0105 przez\u00a0Kreml strategi\u0105 na\u00a0morzu jest korzystanie z\u00a0tzw. floty cieni<\/a> \u2013 starzej\u0105cych si\u0119 tankowc\u00f3w, kt\u00f3rych\u00a0prawdziwa przynale\u017cno\u015b\u0107 pa\u0144stwowa jest ukrywana. Rosja wykorzystuje je\u00a0przede wszystkim do\u00a0potajemnego eksportu ropy i\u00a0produkt\u00f3w naftowych, omijaj\u0105c w\u00a0ten spos\u00f3b zachodnie sankcje.<\/p>\n Flota cieni ma\u00a0r\u00f3wnie\u017c cenne zastosowanie w\u00a0atakach nad\u00a0podmorsk\u0105 infrastruktur\u0119 energetyczn\u0105 i\u00a0komunikacyjn\u0105. Jak podaj\u0105 analitycy PISM, od\u00a02022 roku zaobserwowano \u0142\u0105cznie 9 tego typu incydent\u00f3w, z\u00a0czego tylko\u00a0w\u00a02 przypadkach uda\u0142o si\u0119 zidentyfikowa\u0107 Rosjan jako sprawc\u00f3w. W\u00a0pozosta\u0142ych sprawach agresor albo\u00a0pozosta\u0142 niewykryty, albo\u00a0p\u0142ywa\u0142 pod\u00a0bander\u0105 obcego pa\u0144stwa (g\u0142\u00f3wnie Chin).<\/p>\n G\u0142o\u015bnym przypadkiem rosyjskiej ofensywy hybrydowej by\u0142o uszkodzenie kabla energetycznego \u0142\u0105cz\u0105cego Finlandi\u0119 i\u00a0Estoni\u0119 w\u00a0grudniu 2024 roku. Operacja \u201eBaltic Sentry\u201d przeprowadzona w\u00a0ramach NATO wykaza\u0142a, \u017ce\u00a0za\u00a0atak odpowiedzialna by\u0142a rosyjska flota cieni. Skuteczno\u015b\u0107 inicjatywy Sojuszu pozwoli\u0142a udaremni\u0107 2 akty sabota\u017cu w\u00a02025 roku, kiedy w\u00a0sam\u0105 por\u0119 zatrzymano i\u00a0skontrolowano jednostki wroga.<\/p>\n Znacznie cz\u0119\u015bciej dochodzi do\u00a0tzw. operacji rozpoznawczych, za\u00a0pomoc\u0105 kt\u00f3rych\u00a0Rosja przeprowadza swoisty rekonesans pa\u0144stw Morza Ba\u0142tyckiego, naruszaj\u0105c m.in.\u00a0ich wy\u0142\u0105czne strefy ekonomiczne. Od\u00a0marca 2025 do\u00a0marca 2026 roku na\u00a0terenie WSE samej Polski wykryto co\u00a0najmniej 4 incydenty, w\u00a0kt\u00f3rych\u00a0rosyjskie statki monitorowa\u0142y strategiczne instalacje podmorskie i\u00a0nawodne, testowa\u0142y reakcj\u0119 polskich s\u0142u\u017cb czy\u00a0planowa\u0142y dokona\u0107 sabota\u017cu. Na\u00a0szcz\u0119\u015bcie zagro\u017cenie uda\u0142o si\u0119 w\u00a0por\u0119 zneutralizowa\u0107.<\/p>\n Kim s\u0105\u00a0rosyjscy agenci?<\/p>\n Aren\u0105 najbardziej zr\u00f3\u017cnicowanych i\u00a0jednocze\u015bnie agresywnych dzia\u0142a\u0144 hybrydowych Rosji jest z\u00a0kolei domena l\u0105dowa. Intensywno\u015b\u0107 systematycznie ro\u015bnie, a\u00a0od\u00a02024 roku mowa o\u00a0aktach coraz bardziej agresywnych.<\/p>\n Celem Kremla jest nie\u00a0tylko\u00a0powodowanie namacalnych strat materialnych, lecz\u00a0tak\u017ce systemowy parali\u017c pa\u0144stw cz\u0142onkowskich Rady Pa\u0144stw Morza Ba\u0142tyckiego i\u00a0przede wszystkim zastraszanie ich obywateli.<\/p>\n Najcz\u0119\u015bciej podejmowan\u0105 przez\u00a0Rosj\u0119 strategi\u0105 na\u00a0l\u0105dzie jest wykorzystywanie tzw. jednorazowych agent\u00f3w \u2013 niewyszkolonych amator\u00f3w rekrutowanych za\u00a0po\u015brednictwem platform cyfrowych, np.\u00a0Telegrama.<\/p>\n Motywacj\u0105 dla a\u017c\u00a096% rekrut\u00f3w s\u0105\u00a0korzy\u015bci finansowe, przyk\u0142adowo za\u00a0wykonanie bardziej ryzykowanego zadania (np.\u00a0pod\u0142o\u017cenie materia\u0142\u00f3w wybuchowych) otrzymuj\u0105 wynagrodzenie rz\u0119du 10 tys. euro. Co\u00a0istotne, w\u00a058% przypadk\u00f3w werbowane osoby nie\u00a0s\u0105\u00a0w\u00a0og\u00f3le \u015bwiadome, \u017ce\u00a0dzia\u0142aj\u0105 na\u00a0rzecz rosyjskiego wywiadu.<\/p>\n Jak podaj\u0105 analitycy PISM, od\u00a02022 roku odnotowano ponad 50 tego typu akt\u00f3w dywersji w\u00a0pa\u0144stwach Ba\u0142tyku, przy czym szczeg\u00f3lnie nara\u017cona na\u00a0ataki jest Polska, kt\u00f3ra\u00a0pe\u0142ni rol\u0119 hubu logistycznego dla zachodniej pomocy wojskowej dla Ukrainy.<\/p>\n Warto w\u00a0tym kontek\u015bcie wspomnie\u0107 o\u00a0niedawnym uszkodzeniu tor\u00f3w kolejowych na\u00a0odcinku Warszawa-Lublin; do\u00a0wykonania zadania Rosja zrekrutowa\u0142a obywateli ukrai\u0144skich, aby podsyci\u0107 spo\u0142eczne antagonizmy skutkuj\u0105ce spadkiem poparcia dla pomocy Kijowowi.<\/p>\n G\u0142o\u015bnym przypadkiem rosyjskich atak\u00f3w hybrydowych by\u0142o tak\u017ce podpalenie centrum handlowego przy ulicy Marywilskiej 44 w\u00a0Warszawie w\u00a0lipcu 2024 roku, w\u00a0wyniku kt\u00f3rego\u00a0zniszczono ponad 1400 sklep\u00f3w i\u00a0punkt\u00f3w us\u0142ugowych.<\/p>\n Jako sprawc\u00f3w zidentyfikowano pi\u0119cioosobow\u0105 grup\u0119 dzia\u0142aj\u0105c\u0105 na\u00a0zlecenie rosyjskiego wywiadu. To\u00a0tylko\u00a0jeden z\u00a0wielu przyk\u0142ad\u00f3w dzia\u0142a\u0144, kt\u00f3re Federacja Rosyjska stale podejmuje, stanowi\u0105cych powa\u017cne zagro\u017cenie tak\u017ce dla zdrowia i\u00a0\u017cycia obywateli pa\u0144stw Ba\u0142tyku.<\/p>\n 300 przypadk\u00f3w w\u00a03 miesi\u0105ce<\/p>\n R\u00f3wnie intensywne, cho\u0107 mniej widoczne dzia\u0142ania w\u00a0logice wojny hybrydowej Kreml podejmuje w\u00a0domenie powietrznej. Ich skala systematycznie ro\u015bnie; jak podaje raport PISM, od\u00a02022 roku Rosjanie naruszyli przestrze\u0144 powietrzn\u0105 Polski co\u00a0najmniej 1 700 razy (z\u00a0czego ponad 300 razy w\u00a03 miesi\u0105cach aktualnego roku!). W\u00a0niewielkim stopniu dotyczy\u0142o to\u00a0samolot\u00f3w czy\u00a0\u015bmig\u0142owc\u00f3w, znacznie cz\u0119\u015bciej wykorzystywano w\u00a0tym celu drony czy\u00a0balony meteorologiczne.<\/p>\n Najcz\u0119\u015bciej podejmowan\u0105 przez\u00a0Rosj\u0119 strategi\u0105 w\u00a0powietrzu jest jednak systematyczne zag\u0142uszanie sygna\u0142u GNSS za\u00a0pomoc\u0105 emiter\u00f3w zlokalizowanych w\u00a0obwodzie kr\u00f3lewieckim i\u00a0leningradzkim. Zak\u0142\u00f3cenia maj\u0105 charakter nieprzerwany; od\u00a0pocz\u0105tku inwazji na\u00a0Ukrain\u0119 do\u00a0marca 2026 roku w\u00a0samej Polsce odnotowano 1028 dni z\u00a0problemami nawigacyjnymi, z\u00a0kolei w\u00a0Finlandii \u2013 1127, a\u00a0na\u00a0\u0141otwie \u2013 1055.<\/p>\n Naruszanie bezpiecze\u0144stwa \u017ceglugi powietrznej jest bowiem skutecznym sposobem Rosji na\u00a0zdestabilizowanie komunikacji w\u015br\u00f3d pa\u0144stw cz\u0142onkowskich Rady Pa\u0144stw Morza Ba\u0142tyckiego.<\/p>\n Wyj\u0105tkowo gro\u017any incydent mia\u0142 miejsce w\u00a0Norwegii w\u00a0czerwcu 2025 roku, kiedy samolot musia\u0142 przerwa\u0107 l\u0105dowanie w\u00a0miejscowo\u015bci Vard\u00f8 z\u00a0powodu ca\u0142kowitej utraty sygna\u0142u GPS. Tego typu problemy wyst\u0119puj\u0105 w\u00a0krajach Ba\u0142tyku na\u00a0porz\u0105dku dziennym, dlatego zaleca si\u0119 u\u017cycie tradycyjnych metod komunikacji jak mapa czy\u00a0kompas.<\/p>\n Zdaniem autor\u00f3w raportu, w\u00a0przypadku Polski najwi\u0119kszym problemem s\u0105\u00a0z\u00a0kolei regularne wtargni\u0119cia rosyjskich bezza\u0142ogowc\u00f3w na\u00a0teren naszego pa\u0144stwa. Bezprecedensowym w\u00a0tej\u00a0materii wydarzeniem by\u0142 masowy wlot 19 dron\u00f3w na\u00a0terytorium Polski<\/a> w\u00a0nocy z\u00a09 na\u00a010 wrze\u015bnia 2025 roku. Zdarzeniu towarzyszy\u0142a zakrojona na\u00a0szerok\u0105 skal\u0119 operacja dezinformacyjna, kt\u00f3ra\u00a0sugerowa\u0142a, \u017ce\u00a0by\u0142y to\u00a0drony ukrai\u0144skie.<\/p>\n Incydent ten s\u0142u\u017cy\u0142 przede wszystkim zbadaniu reakcji NATO; w\u00a0odpowiedzi Polska zwo\u0142a\u0142a spotkanie Rady P\u00f3\u0142nocnoatlantyckiej na\u00a0podstawie art. 4 Traktatu, a\u00a0w\u00a0ramach Sojuszu uruchomi\u0142o operacj\u0119 \u201eEastern Sentry\u201d.<\/p>\n \u201eW 2025\u00a0r. dosz\u0142o zatem sumarycznie do\u00a0najwi\u0119kszej liczby narusze\u0144 przestrzeni powietrznej pa\u0144stw RPMB [\u2026], co\u00a0korespondowa\u0142o ze\u00a0zwi\u0119kszaj\u0105c\u0105 si\u0119 liczb\u0105 akt\u00f3w dywersji i\u00a0sabota\u017cu i\u00a0\u015bwiadczy\u0142o o\u00a0zaostrzeniu polityki Rosji wobec regionu\u201d \u2013 pisz\u0105 analitycy PISM.<\/p>\n Zniweczy\u0107 plany Kremla<\/p>\n Jak podkre\u015blaj\u0105 autorzy dokumentu, Rosja prowadzi kompleksow\u0105, d\u0142ugoterminow\u0105 wojn\u0119 hybrydow\u0105, kt\u00f3rej\u00a0cele s\u0105\u00a0nast\u0119puj\u0105ce: podwy\u017cszenie koszt\u00f3w zachodniej pomocy dla Ukrainy, os\u0142abienie poparcia spo\u0142ecznego i\u00a0politycznego dla kontynuowania tego\u017c wsparcia oraz\u00a0wywo\u0142anie na\u00a0tym tle rozbie\u017cno\u015bci w\u00a0strukturach europejskich i\u00a0transatlantyckich.<\/p>\n Cho\u0107 Kreml nie\u00a0odni\u00f3s\u0142 w\u00a0tym zakresie sukces\u00f3w, jego dzia\u0142ania wci\u0105\u017c stanowi\u0105 spore zagro\u017cenie, zw\u0142aszcza dla pa\u0144stw cz\u0142onkowskich Rady Pa\u0144stw Morza Ba\u0142tyckiego.<\/p>\n Zdaniem analityk\u00f3w PISM nale\u017cy podj\u0105\u0107 zdecydowane dzia\u0142ania, aby zapobiega\u0107 dalszym aktom dywersji i\u00a0sabota\u017cu w\u00a0wykonaniu Federacji Rosyjskiej. Dobrym pomys\u0142em by\u0142oby utworzenie w\u00a0ramach RPMB systemu wymiany informacji wywiadowczych na\u00a0temat zagro\u017ce\u0144 hybrydowych; wsp\u00f3\u0142praca w\u00a0gronie 27 pa\u0144stw UE jest bowiem niewystarczaj\u0105ca.<\/p>\n Je\u015bli chodzi o\u00a0Polsk\u0119, na\u00a0poziomie operacyjnym nale\u017cy rozszerzy\u0107 kompetencje Centrum Antyterrorystycznego Agencji Bezpiecze\u0144stwa Wewn\u0119trznego. Centrum to\u00a0ju\u017c obecnie pe\u0142ni funkcj\u0119 krajowego koordynatora w\u00a0inicjatywach Komisji Europejskiej zwi\u0105zanych z\u00a0budowaniem odporno\u015bci infrastruktury krytycznej, dlatego naturalnym krokiem jest powierzenie mu\u00a0dodatkowych zada\u0144 w\u00a0zakresie zwalczania zagro\u017ce\u0144 hybrydowych.<\/p>\n Z\u00a0kolei na\u00a0poziomie strategicznym niezb\u0119dna jest rozbudowa zdolno\u015bci Rz\u0105dowego Centrum Bezpiecze\u0144stwa, kt\u00f3re powinno sta\u0107 si\u0119 instytucj\u0105 spajaj\u0105c\u0105 ca\u0142y polski system ochrony infrastruktury krytycznej i\u00a0koordynuj\u0105c\u0105 dzia\u0142ania poszczeg\u00f3lnych s\u0142u\u017cb oraz\u00a0podmiot\u00f3w zaanga\u017cowanych w\u00a0przeciwdzia\u0142anie dywersji i\u00a0sabota\u017cowi.<\/p>\n Pa\u0144stwa regionu powinny tak\u017ce zaostrzy\u0107 kary za\u00a0dzia\u0142alno\u015b\u0107 dywersyjn\u0105 i\u00a0sabota\u017cow\u0105, traktuj\u0105c j\u0105\u00a0na\u00a0r\u00f3wni z\u00a0terroryzmem, a\u00a0tak\u017ce na\u00a0wz\u00f3r Polski konsekwentnie zamyka\u0107 rosyjskie plac\u00f3wki dyplomatyczne wykorzystywane jako przykrywka dla wywiadu.<\/p>\n Nie\u00a0mniej istotne zdaniem autor\u00f3w raportu b\u0119dzie wzmacnianie ochrony infrastruktury krytycznej, zar\u00f3wno poprzez modernizacj\u0119 linii kolejowych i\u00a0wdra\u017canie system\u00f3w wczesnego wykrywania zagro\u017ce\u0144, jak i\u00a0poprzez regularne szkolenia pracownik\u00f3w oraz\u00a0kampanie spo\u0142eczne u\u015bwiadamiaj\u0105ce obywateli o\u00a0metodach rekrutacji stosowanych przez\u00a0rosyjskie s\u0142u\u017cby.<\/p>\n \u201eW najbli\u017cszych miesi\u0105cach i\u00a0latach nale\u017cy oczekiwa\u0107 nasilenia dzia\u0142a\u0144 dywersyjnych i\u00a0sabota\u017cowych prowadzonych przez\u00a0Rosj\u0119. Tym samym jedynie szeroko zakrojona wsp\u00f3\u0142praca mi\u0119dzynarodowa w\u00a0ramach RPMB, a\u00a0szerzej tak\u017ce NATO pozwoli zwi\u0119kszy\u0107 odporno\u015b\u0107 na\u00a0rosyjskie dzia\u0142ania hybrydowe\u201d \u2013 konkluduj\u0105 analitycy PISM.<\/p>\n Publikacja nie\u00a0zosta\u0142a sfinansowana ze\u00a0\u015brodk\u00f3w grantu kt\u00f3regokolwiek ministerstwa w\u00a0ramach jakiegokolwiek konkursu. Powsta\u0142a dzi\u0119ki Darczy\u0144com Klubu Jagiello\u0144skiego<\/a>, kt\u00f3rym\u00a0jeste\u015bmy wdzi\u0119czni za\u00a0mo\u017cliwo\u015b\u0107 dzia\u0142ania.<\/p>\n