![](\"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/1781160863_516_popup-4.jpg\"\/)
<\/p>\nPrzysz\u0142o\u015b\u0107 jest niepewna. B\u0119dzie wymaga\u0107 od\u00a0nas elastyczno\u015bci. Mo\u017ce wymusi\u0107 na\u00a0nas korekty kursu. Tak\u017ce korekty kursu geopolitycznego. Np.\u00a0w\u00a0wypadku zbli\u017cenia najwi\u0119kszych pa\u0144stw zachodnioeuropejskich do\u00a0Chin po\u00a0linii wyznaczonej przez\u00a0premiera Hiszpanii, Pedro Sancheza lub w\u00a0wypadku doj\u015bcia do\u00a0skutku \u201earktycznego dealu\u201d mi\u0119dzy USA a\u00a0Rosj\u0105. Pewne jest, \u017ce\u00a0w\u00a0obecnym uk\u0142adzie geokonomicznym musimy w\u00a0trybie przyspieszonym uczy\u0107 si\u0119 jasnego i\u00a0samodzielnego definiowania w\u0142asnego interesu narodowego. Tak, by\u015bmy za\u00a0kilka dekad \u2013 zamiast zn\u00f3w\u00a0zwala\u0107 win\u0119 za\u00a0utrat\u0119 sterowno\u015bci lub niepodleg\u0142o\u015bci pa\u0144stwa na\u00a0czynniki zewn\u0119trzne \u2013 mogli przekaza\u0107 dalej Polsk\u0119 rz\u0105dn\u0105, zamo\u017cn\u0105 i\u00a0zdoln\u0105 si\u0119 obroni\u0107.<\/p>\n
<\/p>\n
Z\u00a0tych, co\u00a0jeszcze si\u0119 chwiej\u0105 na\u00a0istnienia k\u0142adce<\/p>\n
Ma\u0142o kto, zamiast gniewa\u0107 si\u0119 na\u00a0to, co\u00a0by\u0142o,<\/p>\n
Z\u0119by \u015bci\u015bnie i\u00a0powie \u2013 d\u0142ugi ojc\u00f3w\u00a0sp\u0142ac\u0119,<\/p>\n
A\u00a0co\u00a0ich u\u0142omno\u015bci\u0105 \u2013 nasz\u0105 b\u0119dzie si\u0142\u0105.<\/p>\n
Jacek Kaczmarski, \u201eNad spu\u015bcizn\u0105 po\u00a0przodkach deliberacje\u201d<\/p>\n
Czas ucieka. Bior\u0105c pod\u00a0uwag\u0119 wyzwania, przed\u00a0kt\u00f3rymi stoimy jako wsp\u00f3lnota polityczna chc\u0105ca zachowa\u0107 w\u0142asne pa\u0144stwo, debata o\u00a0polskiej strategii przemys\u0142owej powinna ju\u017c wchodzi\u0107 na\u00a0wysoki poziom szczeg\u00f3\u0142owo\u015bci.<\/p>\n
Powinni\u015bmy ju\u017c pyta\u0107 chocia\u017cby: jak zaprojektowa\u0107 optymalnie polityki publiczne dotycz\u0105ce tzw. komponentu krajowego (local content), by\u00a0stworzy\u0107 polskim firmom realne warunki do\u00a0wzrostu, tak\u017ce dzi\u0119ki wykorzystaniu zam\u00f3wie\u0144 publicznych?<\/p>\n
Jak sprawi\u0107 by\u00a0przedsi\u0119biorstwa, kt\u00f3re rosn\u0105\u0107 b\u0119d\u0105 dzi\u0119ki przywilejom udzielanym im\u00a0przez\u00a0polskiego podatnika z\u00a0tytu\u0142u ich polsko\u015bci musia\u0142y wykazywa\u0107 si\u0119 np.\u00a0innowacyjno\u015bci\u0105, kt\u00f3ra\u00a0pozwoli im\u00a0przetrwa\u0107 na\u00a0rynkach poza Polsk\u0105 i\u00a0dokonywa\u0107 eksportowej ekspansji.?<\/p>\n
Lub: jak uczy\u0107 si\u0119 od\u00a0naszych zagranicznych partner\u00f3w sprytnego wykorzystania istniej\u0105cych w\u00a0ramach jednolitego wsp\u00f3lnego rynku furtek do\u00a0promowania polskich firm tak, by\u00a0nie\u00a0narazi\u0107 si\u0119 ze\u00a0strony pa\u0144stw zachodnioeuropejskich na\u00a0retorsje, kt\u00f3re mog\u0142yby nas gospodarczo zbyt drogo kosztowa\u0107?<\/p>\n
Takie dyskusje pr\u00f3bujemy animowa\u0107 wraz z\u00a0parlamentarzystami, przedstawicielami \u015brodowisk eksperckich, administracji i\u00a0biznesu na\u00a0forum parlamentarnego zespo\u0142u ds.\u00a0polityki przemys\u0142owej powo\u0142anego z\u00a0inicjatywy pos\u0142anki Pauliny Matysiak.<\/p>\n
W\u00a0tym tek\u015bcie chc\u0119 jednak wzi\u0105\u0107 g\u0142\u0119bszy oddech i\u00a0zrobi\u0107 kilka krok\u00f3w wstecz \u2013 w\u00a0przesz\u0142o\u015b\u0107 polskiej polityki przemys\u0142owej. Po\u00a0to, by\u00a0wyra\u017aniej zobaczy\u0107 jak wygl\u0105da strukturalne pole napi\u0119\u0107, w\u00a0kt\u00f3rym\u00a0polska strategia przemys\u0142owa musi si\u0119 porusza\u0107. Wymaga to\u00a0(z\u00a0konieczno\u015bci szkicowego), uj\u0119cia geopolitycznych uwarunkowa\u0144 polskiej strategii przemys\u0142owej w\u00a0d\u0142ugim trwaniu.<\/p>\n
Polityce przemys\u0142owej potrzeba rynk\u00f3w zbytu. Przed\u00a0polsk\u0105 strategi\u0105 przemys\u0142ow\u0105 sta\u0142y historycznie trzy drogi wytworzenia lub zdobycia takich rynk\u00f3w. Pierwsza, do\u00a0\u015brodka, na\u00a0rynek wewn\u0119trzny. Druga, na\u00a0Wsch\u00f3d, w\u00a0powi\u0105zaniu z\u00a0Rosj\u0105. I\u00a0trzecia, na\u00a0Zach\u00f3d.<\/p>\n
COP: ograniczenia rynku wewn\u0119trznego<\/p>\n
Pierwsz\u0105 drog\u0119 zarysowa\u0142 przed\u00a0wojn\u0105 Eugeniusz Kwiatkowski. Zrobi\u0142 to\u00a0najwyra\u017aniej w\u00a0swoim planie 15-letnim, og\u0142oszonym kr\u00f3tko przed\u00a0wybuchem II\u00a0wojny \u015bwiatowej. Rozp\u0119d tej\u00a0strategii przemys\u0142owej mia\u0142y da\u0107 inwestycje, przede wszystkim zbrojeniowe, tworz\u0105ce Centralny Okr\u0119g Przemys\u0142owy.<\/p>\n
Historycy gospodarczy, tacy jak Zbigniew Landau i\u00a0Jerzy Tomaszewski, wykazali efekty o\u017cywienia gospodarczego, kt\u00f3re wygenerowa\u0142a strategia Kwiatkowskiego. Jednocze\u015bnie, jak wskazuje Stefan Kawalec,\u00a0 by\u0142y wiceminister gospodarki i\u00a0prezes Capital Strategy, ta\u00a0metoda pobudzania rozwoju gospodarczego najprawdopodobniej napotka\u0142a, jeszcze przed\u00a0wojn\u0105, swoje granice wzrostu.<\/p>\n
Jako przyczyn\u0119 poda\u0107 mo\u017cna relatywn\u0105 p\u0142ytko\u015b\u0107 rynku wewn\u0119trznego. W\u00a0roku 1938 50% mieszka\u0144c\u00f3w Polski stanowili ch\u0142opi (bior\u0105c pod\u00a0uwag\u0119 szersz\u0105 definicj\u0119 ludno\u015bci wiejskiej, odsetek ten by\u0142 jeszcze wy\u017cszy i\u00a0si\u0119ga\u0142 oko\u0142o 60-65% og\u00f3\u0142u mieszka\u0144c\u00f3w kraju). 64% z\u00a0nich funkcjonowa\u0142o w\u00a0du\u017cym stopniu w\u00a0ramach gospodarki naturalnej, mog\u0105c pozwoli\u0107 sobie na\u00a0zakup jedynie najniezb\u0119dniejszych produkt\u00f3w, nie\u00a0generuj\u0105c wi\u0119c\u00a0popytu na\u00a0artyku\u0142y przemys\u0142owe.<\/p>\n
Silna pozycja gospodarcza i\u00a0polityczna tzw. sfer ziemia\u0144skich (nieca\u0142e 0,6% gospodarstw mia\u0142o do\u00a0dyspozycji 44% grunt\u00f3w) blokowa\u0142a mo\u017cliwo\u015b\u0107 przeprowadzenia reformy rolnej z\u00a0prawdziwego zdarzenia, kt\u00f3ra\u00a0wzmocni\u0142aby popyt wewn\u0119trzny na\u00a0wsi i\u00a0jednocze\u015bnie uwolni\u0142a r\u0119ce do\u00a0pracy w\u00a0przemy\u015ble.<\/p>\n
Drug\u0105, nie\u00a0mniej z\u00a0dzisiejszej perspektywy istotn\u0105 granic\u0105 dla strategii przemys\u0142owej Kwiatkowskiego w\u00a0II\u00a0RP, by\u0142 brak dost\u0119pu do\u00a0rynk\u00f3w zagranicznych. Nie\u00a0tylko\u00a0na\u00a0wschodzie, w\u00a0ZSRR, ale\u00a0tak\u017ce na\u00a0Zachodzie, w\u00a0krajach, kt\u00f3re, jak Niemcy, stosowa\u0142y w\u00a0stosunku do\u00a0Polski wysokie bariery celne. Jak wskazuje Stefan Kawalec:<\/p>\n
\u201eW latach 1925\u20131928 polski eksport do\u00a0Rosji i\u00a0kraj\u00f3w ba\u0142tyckich stanowi\u0142 \u015brednio zaledwie 8 proc. warto\u015bci sprzeda\u017cy z\u00a0polskich terytori\u00f3w pod\u00a0zaborem rosyjskim do\u00a0Rosji w\u00a01910\u00a0r. W\u00a0tych samych latach 1925\u20131928 \u015brednia warto\u015b\u0107 rocznego eksportu Polski do\u00a0Niemiec stanowi\u0142a 45 proc. \u015bredniej rocznej warto\u015bci sprzeda\u017cy produkcji w\u00a0zaborze pruskim do\u00a0pozosta\u0142ych prowincji Niemiec w\u00a0latach 1911\u20131913.\u201d<\/p>\n
Industrializacja Lubeckiego: zwi\u0105zanie Polski z\u00a0Rosj\u0105<\/p>\n
Drug\u0105 \u015bcie\u017ck\u0119 polskiej strategii przemys\u0142owej wyznaczy\u0142 ksi\u0105\u017c\u0119 Drucki-Lubecki, tw\u00f3rca polityki gospodarczej Kr\u00f3lestwa Kongresowego. Podobnie jak Kwiatkowski sto lat po\u00a0nim, Drucki-Lubecki mierzy\u0142 si\u0119 z\u00a0niskim nasyceniem gospodarki sk\u0142onnym do\u00a0inwestycji prywatnym kapita\u0142em. Mierzy\u0142 si\u0119 r\u00f3wnie\u017c z\u00a0 nisk\u0105 sk\u0142onno\u015bci\u0105 do\u00a0produktywnych i\u00a0innowacyjnych inwestycji ze\u00a0strony rentierskich, oligarchicznych elit, kt\u00f3re wola\u0142y wygodny i\u00a0nieryzykowny \u201e\u201cdoch\u00f3d pasywny\u201d z\u00a0ziemi i\u00a0pracy ch\u0142op\u00f3w.<\/p>\n
Dlatego ksi\u0105\u017c\u0119-minister uzna\u0142 za\u00a0konieczne nadanie impetu industrializacji, wzorem pruskim, przez\u00a0pa\u0144stwo. Ju\u017c za\u00a0czas\u00f3w napoleo\u0144skich cz\u0119\u015b\u0107 elit Ksi\u0119stwa Warszawskiego, nauczona przegran\u0105 w\u00a0konfrontacji z\u00a0Prusami, zacz\u0119\u0142a uczy\u0107 si\u0119 od\u00a0pruskiego merkantylizmu.<\/p>\n
Dzi\u015b podobn\u0105 przyspieszon\u0105 ewolucj\u0119 przechodz\u0105 elity ameryka\u0144skie i\u00a0europejskie, kt\u00f3re po\u00a0dekadach wiary w\u00a0neoliberaln\u0105 globalizacj\u0119 zaczynaj\u0105 rozpoznawa\u0107 geoekonomiczne konsekwencje wzrostu Chin, nap\u0119dzanego d\u0142ugofalow\u0105 polityk\u0105 przemys\u0142ow\u0105.<\/p>\n
Polityka fiskalna oraz\u00a0forsowna, sterowana przez\u00a0pa\u0144stwo industrializacja, stanowi\u0105ca program Lubeckiego by\u0142a wi\u0119c\u00a0kontynuacj\u0105 strategii cz\u0119\u015bci polskich elit.<\/p>\n
Z\u00a0jedn\u0105 zasadnicz\u0105 r\u00f3\u017cnic\u0105. Lubecki widzia\u0142 przed\u00a0swoj\u0105 strategi\u0105 horyzont ekspansji \u017cywio\u0142u polskiego \u2013 za\u00a0po\u015brednictwem silnego polskiego przemys\u0142u \u2013 do\u00a0Rosji.<\/p>\n
Tym, czego obawiali si\u0119 przeciwnicy Lubeckiego zwi\u0105zani z\u00a0pismem \u201eNowa Polska\u201d, (p\u00f3\u017aniejsi konspiratorzy, kt\u00f3rzy\u00a0wywo\u0142ali powstanie listopadowe), by\u0142 w\u0142a\u015bnie mo\u017cliwy sukces tej\u00a0polityki. Sukces, kt\u00f3ry\u00a0na\u00a0trwale zwi\u0105za\u0142by Polsk\u0119 z\u00a0Rosj\u0105 i\u00a0podda\u0142 j\u0105\u00a0koroduj\u0105cemu dzia\u0142aniu rosyjskich \u201estandard\u00f3w cywilizacyjnych\u201d,\u00a0 tak\u00a0opisanych przez\u00a0Maurycego Mochnackiego w\u00a0Powstaniu narodu polskiego w\u00a0latach 1830 i\u00a01831<\/p>\n
\u201eZa zasad\u0119 w\u00a0tej\u00a0mierze po\u0142o\u017cy\u0107 trzeba, \u017ce\u00a0wszyscy urz\u0119dnicy w\u00a0pa\u0144stwie cara kradn\u0105, zacz\u0105wszy od\u00a0kolleskowo registratora czetyrnacatowo k\u0142assa, a\u017c\u00a0po\u00a0pierwszego ministra. Co\u00a0wi\u0119ksza, kra\u015b\u0107 musz\u0105. Bez\u00a0tego bowiem wszystko by\u00a0si\u0119 natychmiast rozprz\u0119g\u0142o w\u00a0Moskwie.<\/p>\n
Zarobek uboczny jest ich pensj\u0105; ta\u00a0bowiem, kt\u00f3r\u0105 rzeczywi\u015bcie pobieraj\u0105, zaledwie na\u00a0tydzie\u0144 jeden wystarczy\u0107 by\u00a0mog\u0142a. Nikt nie\u00a0jest w\u00a0stanie wykalkulowa\u0107, ile mieszka\u0144cy p\u0142ac\u0105 rz\u0105dowi. Co\u00a0musz\u0105 wnosi\u0107 do\u00a0skarbu pod\u0142ug ukaz\u00f3w, niema\u0142\u0105 jest rzecz\u0105, ale\u00a0przynajmniej udeterminowan\u0105; za\u015b dwa, trzy, cztery razy p\u0142ac\u0105 agentom w\u0142adzy.<\/p>\n
\u00abGdzie wszyscy kradn\u0105, nikt nie\u00a0jest z\u0142odziejem\u00bb \u2013 m\u00f3wi\u0105 Moskale. Car moskiewski mo\u017ce, je\u017ali zechce, przesta\u0107 by\u0107 cz\u0142owiekiem, mo\u017ce nawet, je\u017ali mu\u00a0si\u0119 spodoba og\u0142osi\u0107 si\u0119 w\u00a0katechizmie czwart\u0105 osob\u0105 Tr\u00f3jcy i\u00a0by\u0107 szatanem swych poddanych; nikt mu\u00a0we\u00a0Wszechrosji za\u00a0z\u0142e nie\u00a0we\u017amie. Ale\u00a0biada mu, po\u00a0trzykro\u0107 biada, je\u015bliby spr\u00f3bowa\u0142 nie\u00a0chcie\u0107 by\u0142 g\u0142ow\u0105, patronem uprzywilejowanym z\u0142odziej\u00f3w swojego pa\u0144stwa.\u201d<\/p>\n
Raz jeszcze do\u015bwiadczy\u0107 mogli\u015bmy wp\u0142ywu rosyjskiej kultury organizacyjnej na\u00a0efektywno\u015b\u0107 gospodarcz\u0105 po\u00a0roku 1945. Dlatego po\u015bwi\u0119cona polityce Lubeckiego ksi\u0105\u017cka Jerzego Jedlickiego pt.\u00a0Nieudana pr\u00f3ba\u00a0kapitalistycznej industrializacji. Analiza pa\u0144stwowego gospodarstwa przemys\u0142owego w\u00a0Kr\u00f3lestwie Polskim XIX wieku daje si\u0119 czyta\u0107 tak\u017ce jako opowie\u015b\u0107 z\u00a0kluczem o\u00a0pr\u00f3bie modernizacji podj\u0119tej w\u00a0PRL.<\/p>\n
Pr\u00f3bie modernizacji realizowanej zn\u00f3w, jak w\u00a0czasach ksi\u0119cia Lubeckiego, w\u00a0orbicie rosyjskiej kultury organizacyjnej z\u00a0jej niewi\u0105\u017c\u0105cym stosunkiem do\u00a0prawa w\u0142asno\u015bci. Jest to, jak pokazuje Mochnacki, kultura organizacyjna, kt\u00f3ra\u00a0nie\u00a0zacz\u0119\u0142a\u00a0 si\u0119 w\u00a0Rosji dopiero z\u00a0bolszewikami. Nie\u00a0sko\u0144czy\u0142a si\u0119 te\u017c, dodajmy, wraz z\u00a0tak\u00a0zwanym \u201eupadkiem komunizmu\u201d. O\u00a0czym mia\u0142 okazj\u0119 przekona\u0107 si\u0119 ka\u017cdy, kto na\u00a0ziemiach poddanych jej d\u0142ugotrwa\u0142emu promieniowaniu spotka\u0142 si\u0119 z\u00a0lud\u017ami w\u0142adzy, niewa\u017cne wielkiej, czy\u00a0ma\u0142ej: od\u00a0kierowcy zat\u0142oczonego busika, decyduj\u0105cego czy\u00a0zabra\u0107 kolejnego pasa\u017cera po\u00a0konduktork\u0119 poci\u0105gu.<\/p>\n
Od\u00a0nas zale\u017cy odpowied\u017a na\u00a0pytanie, czy\u00a0chcemy ponownie podda\u0107 si\u0119 oddzia\u0142ywaniu tego \u201esystematu\u201d, w\u00a0kt\u00f3rym\u00a0nawet w\u0142asno\u015b\u0107 nie\u00a0chroni obywateli przed\u00a0arbitralno\u015bci\u0105 oligarch\u00f3w, a\u00a0maj\u0105tki oligarch\u00f3w \u2013 przed\u00a0arbitralno\u015bci\u0105 w\u0142adzy centralnej.<\/p>\n
Przestrze\u0144 ekspansji: jednolity wsp\u00f3lny rynek<\/p>\n
Po\u00a0roku 2005 jednym z\u00a0podstawowych warunk\u00f3w rozwoju gospodarczego i\u00a0ekspansji polskich firm by\u0142 jednolity wsp\u00f3lny rynek, daj\u0105cy naszym przedsi\u0119biorstwom dost\u0119p do\u00a0500 milion\u00f3w zamo\u017cnych konsument\u00f3w.<\/p>\n
Utrzymanie dost\u0119pu do\u00a0tego rynku definiuje interes gospodarczy Polski. W\u00a0ko\u0144cu, jak si\u0119 zdaje, uda\u0142o si\u0119 Polsce osi\u0105gn\u0105\u0107 szcz\u0119\u015bliw\u0105 koniunkcj\u0119: mamy dost\u0119p do\u00a0szerokiego rynku zbytu bez\u00a0konieczno\u015bci poddania si\u0119 niskoefektywnym gospodarczo rosyjskim wzorcom zarz\u0105dzania.<\/p>\n
Jednak postawa wedle kt\u00f3rej, wystarczy nic nie\u00a0robi\u0107, by\u00a0Polska wci\u0105\u017c rozwija\u0142a si\u0119 tak\u00a0szybko, jak po\u00a02005 roku, ryzykuje zbytkiem dziejowego optymizmu.\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Wypunktujmy tu\u00a0kr\u00f3tko trzy podstawowe czynniki \u2013 opisane w\u00a0spos\u00f3b pog\u0142\u0119biony w\u00a0tek\u015bcie Krzysztofa Mroczkowskiego, Polski sukces w\u00a0euroameryka\u0144skim stuleciu?, pomieszczonym w\u00a0nr\u00a034 Polityki Narodowej \u2013 kt\u00f3re nakazywa\u0142yby traktowa\u0107 z\u00a0dystansem optymizm analityk\u00f3w twierdz\u0105cych, \u017ce\u00a0zasadniczo wystarczy da\u0107 toczy\u0107 si\u0119 sprawom swoim biegiem.<\/p>\n
Pierwszym czynnikiem jest relatywna stagnacja europejskich rynk\u00f3w, z\u00a0kt\u00f3rymi silnie powi\u0105zana jest Polska. Drugim, mo\u017cliwa bardziej asertywna polityka przemys\u0142owa naszych europejskich partner\u00f3w gospodarczych prowadzona pod\u00a0znakiem nacjonalizmu gospodarczego.<\/p>\n
Polityka, kt\u00f3ra\u00a0\u2013 bior\u0105c pod\u00a0uwag\u0119 wci\u0105\u017c znacz\u0105co wi\u0119ksz\u0105 si\u0142\u0119 ich gospodarek oraz\u00a0nieostro\u017cnie lekcewa\u017con\u0105 dzi\u015b przez\u00a0polsk\u0105 opini\u0119 publiczn\u0105 sprawno\u015b\u0107 ich aparat\u00f3w administracyjnych\u00a0 \u2013 da\u0107 im\u00a0mo\u017ce znacz\u0105ce przewagi w\u00a0wypadku os\u0142abienia jednolitego wsp\u00f3lnego rynku kosztem\u00a0 premiuj\u0105cej silniejszych logiki \u201eEuropy ojczyzn\u201d.<\/p>\n
Wystarczy sobie wyobrazi\u0107 konsekwencje, jakie przynios\u0142oby polskiej gospodarce powt\u00f3rzenie katastrofalnej przedwojennej wojny celnej z\u00a0Niemcami. Czego wykluczy\u0107 nie\u00a0mo\u017cna (przynajmniej w\u00a0jakim\u015b stopniu) po\u00a0doj\u015bciu do\u00a0w\u0142adzy najwy\u017cej notowanej w\u00a0sonda\u017cach Alternative fur Deutschland. Lub , je\u015bli zamiast budowania europejskiej koalicji na\u00a0rzecz rewizji systemu ETS wybierzemy jednostronne wycofanie si\u0119 z\u00a0niego, co\u00a0mo\u017ce poskutkowa\u0107 samowykluczeniem si\u0119 przez\u00a0Polsk\u0119 z\u00a0dost\u0119pu do\u00a0rynk\u00f3w europejskich<\/p>\n
Chi\u0144ska presja: gospodarczego ko\u0144ca historii nie\u00a0b\u0119dzie<\/p>\n
Trzecim czynnikiem jest presja chi\u0144skiej polityki przemys\u0142owej na\u00a0polskie przedsi\u0119biorstwa. Polscy przedsi\u0119biorcy nie\u00a0rywalizuj\u0105 bowiem z\u00a0chi\u0144skimi \u201eJanuszami biznesu\u201d. Rywalizuj\u0105 z\u00a0d\u0142ugofalow\u0105 strategi\u0105 przemys\u0142ow\u0105 Partii Komunistycznej Chin, jak to\u00a0uj\u0119li Jakub Jak\u00f3bowski i\u00a0Janka Oertel w\u00a0raporcie Electric shock: The Chinese threat to\u00a0Europ\u0119\u2019s\u00a0industrial heartland [Elektryczny szok: chi\u0144skie zagro\u017cenie dla przemys\u0142owego rdzenia Europy\u201d].<\/p>\n
Strategi\u0119 t\u0119\u00a0dobrze ilustruje anegdota opowiedziana mi\u00a0przez\u00a0jednego z\u00a0polskich analityk\u00f3w ds.\u00a0Chin, dotycz\u0105ca pewnego polskiego przetargu. Potencjalny chi\u0144ski kontrahent na\u00a0pytanie o\u00a0cen\u0119, jak\u0105 oferuj\u0105 w\u00a0wymienionym przetargu odpowiedzia\u0142 po\u00a0prostu:\u201e\u201cnajni\u017csz\u0105\u201d.<\/p>\n
\u201eAle jak\u0105 konkretnie kwot\u0119 ma\u00a0pan na\u00a0my\u015bli?\u201d \u2013 dopytywa\u0142 jego potencjalny polski partner.\u201e\u201cNajni\u017csz\u0105. Niech\u00a0pan wymieni najni\u017csz\u0105 kwot\u0119, kt\u00f3r\u0105 zaoferowa\u0142a konkurencja, a\u00a0my\u00a0zejdziemy jeszcze ni\u017cej. W\u00a0tym roku zarz\u0105d nie\u00a0wyznaczy\u0142 nam wska\u017anik\u00f3w finansowych, kt\u00f3re musimy osi\u0105gn\u0105\u0107. Jedynie wolumenowe\u201d\u00a0 \u2013 odpowiedzia\u0142 Chi\u0144czyk.<\/p>\n
I\u00a0cho\u0107 konkurencja, mi\u0119dzy przedsi\u0119biorstwami, czy\u00a0ca\u0142ymi prowincjami, jest obecna, nawet bardzo silnie, na\u00a0pewnych poziomach chi\u0144skiego systemu, to\u00a0trudno ukry\u0107, \u017ce\u00a0jego logika \u2013 wi\u0105\u017c\u0105ca bezpo\u015brednio efektywno\u015b\u0107 ekonomiczn\u0105 z\u00a0polityczn\u0105 \u2013 jest bardzo odleg\u0142a od\u00a0wizji wolnego rynku, jak\u0105 wyznaje istotna cz\u0119\u015b\u0107 polskich komentator\u00f3w i\u00a0polityk\u00f3w.<\/p>\n
Przyk\u0142adem mo\u017ce by\u0107 tu\u00a0Grzegorz Braun, kt\u00f3ry\u00a0z\u0142o\u017cy\u0142 niedawno wizyt\u0119 ambasadorowi Chi\u0144skiej Republiki Ludowej, roztaczaj\u0105c wizj\u0119 \u201eperspektyw wsp\u00f3\u0142pracy (zw\u0142aszcza gospodarczej) naszych niepodleg\u0142ych pa\u0144stw\u201d.<\/p>\n
Nie\u00a0dotyczy to\u00a0zreszt\u0105 tylko\u00a0polityk\u00f3w \u201eantysystemowych\u201d wprost wzywaj\u0105cych do\u00a0odwr\u00f3cenia sojuszy i\u00a0konwergencji z\u00a0prawnymi standardami pa\u0144stw BRICS (Brazylii, Rosji, Indii, Chin i\u00a0Afryki Po\u0142udniowej), ale\u00a0tak\u017ce przedstawicieli partii jak najbardziej establishmentowych, w\u00a0tym Koalicji Obywatelskiej (wystarczy sprawdzi\u0107 sk\u0142ad polsko-chi\u0144skiej grupy parlamentarnej).<\/p>\n
Zapewne odrzucanie wszelkich form gospodarczej kooperacji europejskich i\u00a0chi\u0144skich podmiot\u00f3w grzeszy\u0142oby dogmatyzmem, Zw\u0142aszcza w\u00a0formule \u201eodwr\u00f3conych Chin\u201d zarysowanej w\u00a0Industrial Accelerator Act, za\u00a0pomoc\u0105 kt\u00f3rego\u00a0Unia pr\u00f3buje dzi\u015b \u2013 jak to\u00a0uj\u0105\u0142 Krzysztof Mroczkowski \u2013\u201e\u201czrobi\u0107 Chinom to, co\u00a0Chiny przez\u00a0wiele lat robi\u0142y Europie\u201d,<\/p>\n
Wedle tego aktu Unia, za\u00a0dost\u0119p do\u00a0europejskiego rynku, wymaga\u0142aby od\u00a0Chin np.\u00a0transferu technologii, A\u00a0tak\u017ce europeizacji kluczowych ogniw nowoczesnego przemys\u0142u, zwi\u0105zanych m.in.\u00a0z\u00a0elektromobilno\u015bci\u0105 i\u00a0innymi zielonymi technologiami rozwijanymi b\u0142yskawicznie przez\u00a0Chiny.<\/p>\n
Jednak wizja wsp\u00f3\u0142pracy polsko-chi\u0144skiej proponowana przez\u00a0polityk\u00f3w i\u00a0komentator\u00f3w wci\u0105\u017c wierz\u0105cych w\u00a0automatycznie samoreguluj\u0105cy si\u0119 wolny rynek, wizja korzystnej dla obu kontrahent\u00f3w, wolnorynkowej wsp\u00f3\u0142pracy z\u00a0gospodark\u0105-pa\u0144stwem, kt\u00f3re przez\u00a0wiele lat potrafi\u0142o wykorzystywa\u0107 podobn\u0105 kr\u00f3tkowzroczno\u015b\u0107 znacznie wi\u0119kszych partner\u00f3w (zaczynaj\u0105c od\u00a0Angeli Merkel i\u00a0niemieckich firm motoryzacyjnych), by\u00a0wygry\u017a\u0107 ich z\u00a0rynku, pokazuje, jak mocno w\u00a0umys\u0142ach du\u017cej cz\u0119\u015bci polskich elit zakorzeni\u0142a si\u0119 wiara w\u00a0gospodarczy koniec historii.<\/p>\n
Fukuyama zapu\u015bci\u0142 w\u0105sy<\/p>\n
Rytua\u0142em inicjacyjnym ka\u017cdego domoros\u0142ego geopolityka jest dzi\u015b \u015bmieszkowanie z\u00a0Fukuyamy, wierz\u0105cego w\u00a0trwa\u0142o\u015b\u0107 liberalnej globalizacji. Jednak cz\u0119sto ci\u00a0sami politycy i\u00a0komentatorzy nie\u00a0zadaj\u0105 sobie trudu, by\u00a0zakwestionowa\u0107 wiar\u0119 w\u00a0gospodarcz\u0105 infrastruktur\u0119 ideologii, kt\u00f3r\u0105 rzekomo porzucili.<\/p>\n
Wci\u0105\u017c wyznaj\u0105 wiar\u0119 w\u00a0swobodny przep\u0142yw kapita\u0142u i\u00a0ludzi regulowany jedynie przez\u00a0\u201ewolny rynek\u201d. Dotyczy to\u00a0nie\u00a0tylko\u00a0Chin, ale\u00a0tak\u017ce Indii. Tu\u00a0r\u00f3wnie\u017c trudno u\u015bwiadczy\u0107 debaty np.\u00a0o\u00a0wzmocnieniu polskiej dyplomacji gospodarczej, kt\u00f3ra\u00a0umo\u017cliwi\u0142aby polskim przedsi\u0119biorstwom ekspansj\u0119 na\u00a0subkontynencie.<\/p>\n
By\u0142aby\u00a0 to\u00a0strategia nie\u00a0tylko\u00a0bardziej efektywna, ale\u00a0te\u017c bardziej odpowiedzialna i\u00a0sprawiedliwa ni\u017c masowa migracja,\u00a0 kt\u00f3ra\u00a0prowadzi do\u00a0drena\u017cu m\u00f3zg\u00f3w w\u00a0krajach rozwijaj\u0105cych si\u0119. Wysysa ona z\u00a0kraj\u00f3w Globalnego Po\u0142udnia cz\u0119sto najbardziej przedsi\u0119biorczych obywateli, pracuj\u0105cych w\u00a0krajach takich jak Polska zazwyczaj znacznie poni\u017cej swoich kompetencji.<\/p>\n
Niestety, oczekiwa\u0107 mo\u017cna raczej kontynuacji kursu zapowiedzianego przez\u00a0polityka Konfederacji Korony Polskiej Romana Fritza, zachwalaj\u0105cego Polsk\u0119 jako miejsce\u201e\u201ccoraz bardziej atrakcyjne dla Hindus\u00f3w\u201d. Nie\u00a0jest zapewne przypadkiem, \u017ce\u00a0ten sam Roman Fritz, wywodz\u0105cy si\u0119 z\u00a0Kongresu Liberalno-Demokratycznego, wzywa do\u00a0likwidacji pensji minimalnej.<\/p>\n
Nie\u00a0jest to\u00a0postawa marginalna, bior\u0105c pod\u00a0uwag\u0119 stosunek do\u201d\u201clegalnej migracji\u201d polityk\u00f3w prominentnych (jak Przemys\u0142aw Czarnek) czy\u00a0przynajmniej popularnych (jak Ewa Zaj\u0105czkowska-Hernik) broni\u0105cych jej w\u00a0imi\u0119 ochrony polskich przedsi\u0119biorc\u00f3w, kt\u00f3rzy\u00a0potrzebuj\u0105 rzekomo jeszcze ta\u0144szych\u201c \u201er\u0105k do\u00a0pracy\u201d. Francis Fukuyama ma\u00a0si\u0119 dobrze. Po\u00a0prostu dla niepoznaki zapu\u015bci\u0142 staropolski w\u0105s Janusza biznesu.<\/p>\n
Dwie drogi<\/p>\n
Rysuj\u0105c rzecz w\u00a0najog\u00f3lniejszych liniach \u2013 przed\u00a0polsk\u0105 gospodark\u0105 stoj\u0105 dwie drogi. Je\u015bli niekorzystnie z\u0142o\u017c\u0105 si\u0119 dla nas warunki geopolityczne, a\u00a0dodatkowo zwyci\u0119\u017cy si\u0142a ci\u0105\u017cenia mniej ambitnej cz\u0119\u015bci polskiego biznesu, stanowi\u0105cego zaplecze gospodarcze zar\u00f3wno du\u017cej cz\u0119\u015bci establishmentu, jak i\u00a0si\u0142, kt\u00f3re chc\u0105 uchodzi\u0107 za\u00a0\u201cantysystemowe\u201d,\u00a0 nie\u00a0mo\u017cemy wykluczy\u0107 dalszego zalewania naszego rynku tanimi pracownikami z\u00a0Kolumbii czy\u00a0Indii i\u00a0tanimi towarami z\u00a0Chin.<\/p>\n
Nie\u00a0mo\u017cemy tak\u017ce wykluczy\u0107 rosn\u0105cej obecno\u015bci kapita\u0142u chi\u0144skiego, skorego do\u00a0obni\u017cania standard\u00f3w prawnych z\u00a0z\u00a0pracowniczymi, \u015brodowiskowymi i\u00a0spo\u0142ecznymi skutkami takiego procesu. Yakimi jak chocia\u017cby \u2013 by\u00a0si\u0119gn\u0105\u0107 po\u00a0drastyczny przyk\u0142ad \u2013\u00a0\u00a0 skutkuj\u0105ce ofiarami \u015bmiertelnymi zawalenie si\u0119 stropu dworca w\u00a0serbskim Nowym Sadzie po\u00a0renowacji budynku przez\u00a0chi\u0144sk\u0105 firm\u0119, kt\u00f3ra\u00a0otrzyma\u0142a kontrakt od\u00a0miejscowych prochi\u0144skich w\u0142adz.<\/p>\n
Odwo\u0142ania do\u00a0Chin b\u0119d\u0105 coraz cz\u0119\u015bciej stosowan\u0105 przez\u00a0rodzime oligarchie strategi\u0105 retoryczn\u0105 \u2013 narz\u0119dziem zwi\u0119kszania presji na\u00a0pracownik\u00f3w. Cho\u0107 przecie\u017c gdyby\u00a0to\u00a0jedynie niskie koszty pracy decydowa\u0142y o\u00a0sukcesie gospodarczym, to\u00a0Chiny zosta\u0142yby ju\u017c dawno prze\u015bcigni\u0119tej przez\u00a0Bangladesz. Tak\u00a0mniej wi\u0119cej wygl\u0105da pierwsza droga do\u00a0\u201ekonwergencji z\u00a0Chinami\u201d.<\/p>\n
Druga, alternatywna droga wymaga \u015bci\u015blejszej i\u00a0lepiej skoordynowanej kooperacji podmiot\u00f3w publicznych i\u00a0prywatnych w\u00a0ramach strategii przemys\u0142owej, kt\u00f3ra\u00a0ucz\u0105c si\u0119 od\u00a0Chin \u2013 utrzymuje i\u00a0poszerza udzia\u0142 polskich firm w\u00a0europejskich rynkach.<\/p>\n
R\u00f3wnocze\u015bnie taka polityka przemys\u0142owa powinna by\u0107 skorelowana ze\u00a0zwi\u0119kszaniem ch\u0142onno\u015bci polskiego rynku wewn\u0119trznego i\u00a0sk\u0142onno\u015bci do\u00a0produktywnych i\u00a0przedsi\u0119biorczych inwestycji.<\/p>\n
Wymaga\u0142oby to\u00a0, po\u00a0pierwsze, naruszenia zastanych interes\u00f3w opartych o\u00a0czerpany z\u00a0ziemi \u201edoch\u00f3d pasywny\u201d. Dzi\u015b ju\u017c nie\u00a0w\u00a0postaci renty feudalnej, a\u00a0rat kredyt\u00f3w i\u00a0czynsz\u00f3w sp\u0142acanych uk\u0142adowi bankowo-deweloperskiemu co\u00a0miesi\u0105c przez\u00a0polsk\u0105 klas\u0119 \u015bredni\u0105 i\u00a0osoby mniej zamo\u017cne.<\/p>\n
Wymaga\u0142oby to\u00a0te\u017c, po\u00a0drugie, wyrobienia w\u00a0sobie umiej\u0119tno\u015bci u\u017cywania do\u00a0realizacji w\u0142asnych, narodowych interes\u00f3w tego co\u00a0na\u00a0przyk\u0142adzie Unii Europejskiej Jadwiga Staniszkis nazywa\u0142a \u201e\u201cw\u0142adz\u0105 sieci\u201d.<\/p>\n
Jakiego realizmu Polacy potrzebuj\u0105 (a\u00a0jakiego niekoniecznie)<\/p>\n
Stanis\u0142aw Brzozowski napisa\u0142 kiedy\u015b, \u017ce\u00a0wielu rzekomych realist\u00f3w, to\u00a0tylko\u00a0zgorzkniali romantycy, kt\u00f3rzy\u00a0ukrywaj\u0105 za\u00a0realistyczn\u0105 retoryk\u0105 (\u201ezimny interes\u201d, \u201e\u201cakomodacja z\u00a0Rosj\u0105\u201d) fakt, \u017ce\u00a0nie\u00a0wyzwolili si\u0119 z\u00a0romantycznej struktury my\u015blenia. Czuj\u0105 si\u0119 zdradzeni przez\u00a0\u015bwiat.<\/p>\n
To\u00a0za\u015b prowadzi ich cz\u0119sto nie\u00a0tylko\u00a0do\u00a0prewencyjnego wycofywania si\u0119 z\u00a0gry o\u00a0osi\u0105galne stawki, (jak wykorzystanie wiarygodno\u015bci niemieckiej gospodarki na\u00a0rynkach finansowych do\u00a0sfinansowania rozbudowy polskiej armii i\u00a0polskiego przemys\u0142u w\u00a0ramach mechanizmu SAFE)\u00a0 ale\u00a0tak\u017ce do\u00a0projektowania fantasmagorycznych alternatyw prezentowanych jako owoc gorzkiej wiedzy.<\/p>\n
Tak\u0105 fantazj\u0105 ucieczkow\u0105 jest dzi\u015b mo\u017cliwo\u015b\u0107 rzekomego \u201eodwr\u00f3cenia sojuszy\u201d i\u00a0zyskownego w\u0142\u0105czenia Polski do\u00a0antyzachodniego systemu BRICS, w\u00a0kt\u00f3rym\u00a0zarz\u0105d powierniczy \u201eKraju Prywislanskiego\u201d chi\u0144ski\u00a0 hegemon wyznaczy\u0142by nie\u00a0komu\u00a0innemu ni\u017c najbli\u017cszemu rosyjskiemu s\u0105siadowi. By\u0107 mo\u017ce w\u00a0formie kondominium rosyjsko-niemieckiego po\u00a0przej\u0119ciu w\u0142adzy lub narzuceniu nowego konsensusu w\u00a0Niemczech przez\u00a0si\u0142y \u201eantysystemowe\u201d.<\/p>\n
Obecne geopolityczne ustawienie Polski odczyta\u0107 mo\u017cna jako spe\u0142nienie w\u00a0rzeczywisto\u015bci historii alternatywnej, w\u00a0kt\u00f3rej\u00a0arcywrogowie \u2013 konspirator Mochnacki i\u00a0finansista Lubecki \u2013 podczas nocnej rozmowy w\u00a0zrewolucjonizowanej Warszawie, podaliby sobie r\u0119ce, uznaj\u0105c, \u017ce\u00a0cel\u00f3w jednego nie\u00a0da si\u0119 zrealizowa\u0107 bez\u00a0drugiego.<\/p>\n
Nie\u00a0da si\u0119 skutecznie odstraszy\u0107 Rosji bez\u00a0w\u0142asnej bazy przemys\u0142owej i\u00a0w\u0142asnych fabryk broni, kt\u00f3rych\u00a0powstanie projektowa\u0142 Lubecki. I\u00a0nie\u00a0da si\u0119 utrwali\u0107 przedsi\u0119biorczego etosu pracy oraz\u00a0szacunku dla w\u0142asno\u015bci i\u00a0wolno\u015bci zwyk\u0142ych obywateli bez\u00a0trwa\u0142ego wyrwania si\u0119 z\u00a0rosyjskiej strefy wp\u0142yw\u00f3w, o\u00a0co\u00a0walczy\u0142 Mochnacki.<\/p>\n
Przysz\u0142o\u015b\u0107 jest niepewna. B\u0119dzie wymaga\u0107 od\u00a0nas elastyczno\u015bci. Mo\u017ce wymusi\u0107 na\u00a0nas korekty kursu. Tak\u017ce korekty kursu geopolitycznego. Np.\u00a0w\u00a0wypadku zbli\u017cenia najwi\u0119kszych pa\u0144stw zachodnioeuropejskich do\u00a0Chin po\u00a0linii wyznaczonej przez\u00a0premiera Hiszpanii, Pedro Sancheza. Lub w\u00a0wypadku doj\u015bcia do\u00a0skutku \u201earktycznego dealu\u201d mi\u0119dzy USA a\u00a0Rosj\u0105.<\/p>\n
Pewne jest, \u017ce\u00a0w\u00a0obecnym uk\u0142adzie geoekonomicznym musimy w\u00a0trybie przyspieszonym uczy\u0107 si\u0119 jasnego i\u00a0samodzielnego definiowania w\u0142asnego interesu narodowego. Tak, by\u015bmy za\u00a0kilka dekad \u2013 zamiast zn\u00f3w zwala\u0107 win\u0119 za\u00a0utrat\u0119 sterowno\u015bci lub niepodleg\u0142o\u015bci pa\u0144stwa na\u00a0czynniki zewn\u0119trzne \u2013 mogli przekaza\u0107 dalej Polsk\u0119 rz\u0105dn\u0105, zamo\u017cn\u0105 i\u00a0zdoln\u0105 si\u0119 obroni\u0107.\u00a0<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
Raporty i\u00a0analizy wykorzystane w\u00a0tek\u015bcie<\/p>\n
Stefan Kawalec, Niezweryfikowany mit COP. Co\u00a0by\u00a0by\u0142o, gdyby\u00a0nie\u00a0wybuch\u0142a II\u00a0wojna \u015bwiatowa?<\/p>\n
https:\/\/gospodarka.dziennik.pl\/news\/artykuly\/584471,cop-porazka-gospodarka-ii-rp-polexit-unia-wladza.html<\/a><\/p>\n Jakub Jak\u00f3bowski, Janka Oertal, Electric shock: The Chinese threat to\u00a0Europe\u2019s\u00a0industrial heartland<\/p>\n https:\/\/ecfr.eu\/publication\/electric-shock-the-chinese-threat-to-europes-industrial-heartland\/<\/a><\/p>\n Krzysztof Mroczkowski, Polski sukces w\u00a0euroameryka\u0144skim stuleciu? Polityka Narodowa nr\u00a034<\/p>\n https:\/\/polityka-narodowa.pl\/numery-pn\/polityka-narodowa-nr-34\/<\/a><\/p>\n Krzysztof Mroczkowski, Europa powinna pom\u00f3c\u00a0USA w\u00a0wojnie systemowej z\u00a0Chinami, Tygodnik Solidarno\u015b\u0107,<\/p>\n https:\/\/tysol.pl\/tygodnik-solidarnosc\/europa-powinna-pomoc-usa,160600<\/a><\/p>\n Marceli Sommer, Odwr\u00f3cone Chiny, czyli nowa polityka przemys\u0142owa UE. Czym jest europejski \u201eakcelerator\u201d?<\/p>\n https:\/\/edgp.gazetaprawna.pl\/gospodarka\/technologie\/artykuly\/10789700,odwrocone-chiny-czyli-nowa-polityka-przemyslowa-ue-czym-jest-europej.html<\/a><\/p>\n Publikacja nie\u00a0zosta\u0142a sfinansowana ze\u00a0\u015brodk\u00f3w grantu kt\u00f3regokolwiek ministerstwa w\u00a0ramach jakiegokolwiek konkursu. Powsta\u0142a dzi\u0119ki Darczy\u0144com Klubu Jagiello\u0144skiego<\/a>, kt\u00f3rym\u00a0jeste\u015bmy wdzi\u0119czni za\u00a0mo\u017cliwo\u015b\u0107 dzia\u0142ania.<\/p>\n