Artyku\u0142 zosta\u0142 przygotowywany w zwi\u0105zku z wsp\u00f3\u0142prac\u0105 z Kongresem i Festiwalem Psychologicznym Re_Mind.<\/p>\n
Kongres i Festiwal Psychologiczny Re_Mind to wydarzenie, kt\u00f3re w nowatorski i anga\u017cuj\u0105cy spos\u00f3b poka\u017ce, \u017ce psychologia dostarcza konkretnych narz\u0119dzi do zrozumienia wsp\u00f3\u0142czesnego \u015bwiata i wyzwa\u0144, przed kt\u00f3rymi stoj\u0105 cz\u0142owiek i spo\u0142ecze\u0144stwo. Re_Mind to 3 dni inspiruj\u0105cych wyst\u0105pie\u0144, rozm\u00f3w i wyk\u0142ad\u00f3w, 14 \u015bcie\u017cek tematycznych dla psycholog\u00f3w, HR, biznesu, edukacji i nie tylko. <\/p>\n
Ju\u017c 22-24 czerwca we Wroc\u0142awiu spotka si\u0119 ponad 200 prelegent\u00f3w z Polski i zagranicy. Wydarzenie integruje nauk\u0119, sztuk\u0119 i biznes, \u0142\u0105czy instytucje publiczne z organizacjami pozarz\u0105dowymi oraz zestawia teori\u0119 z praktyk\u0105, wiedz\u0119 akademick\u0105 z codziennym do\u015bwiadczeniem.<\/p>\n
Inicjatorem i organizatorem wydarzenia jest Uniwersytet SWPS, a wsp\u00f3\u0142organizatorami s\u0105 Miasto Wroc\u0142aw i Telewizja Polska.<\/p>\n
Zadanie finansowane ze \u015brodk\u00f3w MNiSW.<\/p>\n
Katarzyna Barczyk: Czy by\u0142 jaki\u015b konkretny moment, w kt\u00f3rym pani, stwierdzi\u0142a: „tak, jeste\u015bmy z Rosj\u0105 na wojnie informacyjnej”?<\/p>\n
Anna Mierzy\u0144ska: To trudne pytanie. Dla mnie to by\u0142 raczej proces. Zacz\u0119\u0142am zajmowa\u0107 si\u0119 dezinformacj\u0105 w sieci w 2017 r., w Polsce jeszcze wtedy nikt o tym nie m\u00f3wi\u0142.<\/p>\n
Pan Marcin Rey na Facebooku prowadzi\u0142 ju\u017c wtedy popularny profil „Rosyjska V kolumna w Polsce”.<\/p>\n
Czy te kilka lat temu wojna kognitywna przeciwko Polsce prowadzona by\u0142a w mniej oczywisty spos\u00f3b? Czy nat\u0119\u017cenie tych dzia\u0142a\u0144 by\u0142o mniejsze czy takie samo, tylko po prostu nie potrafili\u015bmy tego dostrzec?<\/p>\n
Nie, ono si\u0119 zmienia\u0142o. Po pierwsze, Rosja dopiero od kt\u00f3rego\u015b momentu zacz\u0119\u0142a wykorzystywa\u0107 platformy spo\u0142eczno\u015bciowe, kt\u00f3re przecie\u017c te\u017c si\u0119 rozwija\u0142y, do prowadzenia wojny informacyjnej. Wcze\u015bniej Kreml prowadzi\u0142 dzia\u0142ania dezinformacyjne g\u0142\u00f3wnie z u\u017cyciem tradycyjnych medi\u00f3w, w rozmaity spos\u00f3b. M\u00f3wi\u0119 tu o \u015bwiatowym oddzia\u0142ywaniu. Natomiast wraz z rozwojem platform spo\u0142eczno\u015bciowych, a tak\u017ce wraz ze zmian\u0105 doktryny wojennej Rosji, czyli przej\u015bcia od typowo konwencjonalnych dzia\u0142a\u0144 do dzia\u0142a\u0144 hybrydowych, zmieni\u0142y si\u0119 metody.<\/p>\n
Gdy zacz\u0119\u0142a pani bada\u0107 rosyjsk\u0105 dezinformacj\u0119 w sieci, zaskoczy\u0142a pani\u0105 skala tych dzia\u0142a\u0144?<\/p>\n
Ca\u0142y czas zaskakuje, bo ta skala si\u0119 zmienia, jest coraz trudniejsza do oceny. Dzi\u015b Rosja wykorzystuje te\u017c sztuczn\u0105 inteligencj\u0119 i coraz trudniej jest rozr\u00f3\u017cnia\u0107 konta prawdziwe od fa\u0142szywych. Ale w tym wszystkim zaskakuje mnie du\u017co wi\u0119cej ni\u017c tylko skala.<\/p>\n
Co najbardziej?<\/p>\n
To, jak szybko zmieniaj\u0105 Rosjanie sposoby prowadzenia tej wojny. Jak cz\u0119sto wprowadzaj\u0105 nowe formy i jak bardzo profesjonalnie nad tym pracuj\u0105. Ca\u0142y czas obserwuj\u0119 w Polsce i cz\u0119\u015bci kraj\u00f3w Zachodu pewne lekcewa\u017cenie dla dzia\u0142a\u0144 dezinformacyjnych. Wielu decydentom wydaje si\u0119, \u017ce \u0142atwo jest odwr\u00f3ci\u0107 ich skutki, \u017ce nie s\u0105 a\u017c tak znacz\u0105ce. A z drugiej strony widz\u0119 Rosj\u0119, kt\u00f3ra anga\u017cuje w to ogromne pieni\u0105dze, zasoby ludzkie i stale rozwija sw\u00f3j system oddzia\u0142ywania kognitywnego na zachodnie spo\u0142ecze\u0144stwa.<\/p>\n
To znaczy, \u017ce widzi dobre dla siebie skutki.<\/p>\n
Z ca\u0142\u0105 pewno\u015bci\u0105 widzi skutki. I my te\u017c widzimy. Niestety.<\/p>\n
Cel Rosji: os\u0142abienie wsp\u00f3lnot<\/p>\n
Jakie s\u0105 te najbardziej klasyczne narracje rosyjskiej propagandy w sieci?<\/p>\n
To przede wszystkim narracje, kt\u00f3re maj\u0105 uderza\u0107 w Uni\u0119 Europejsk\u0105, w NATO i w og\u00f3le w cywilizacj\u0119 Zachodu, rozumian\u0105 jako pewien zbi\u00f3r liberalnych pogl\u0105d\u00f3w. To podwa\u017canie zaufania zar\u00f3wno do w\u0142adz demokratycznych pa\u0144stw, w\u0142adz Unii Europejskiej, jak i na przyk\u0142ad do nauki. Celem tych dzia\u0142a\u0144 jest os\u0142abienie naszych spo\u0142ecze\u0144stw widzianych jako wsp\u00f3lnoty ludzi. Rosja osi\u0105ga to chocia\u017cby przez rozprowadzanie narracji, kt\u00f3re eskaluj\u0105 konflikty, negatywne nastroje, zwi\u0119kszaj\u0105 strach. Od wybuchu wojny mamy dodatkowo narracje antyukrai\u0144skie.<\/p>\n
Dalszy ci\u0105g artyku\u0142u pod materia\u0142em wideo <\/p>\n
I teraz bardzo trudno chyba w tym wszystkim operowa\u0107, to znaczy z jednej strony nie chcemy m\u00f3wi\u0107 rzeczy, kt\u00f3re potencjalnie mog\u0105 wspiera\u0107 narracje Rosji, z drugiej \u2014 omijanie pewnych temat\u00f3w te\u017c nie jest wyj\u015bciem, mo\u017ce mie\u0107 jeszcze gorsze nast\u0119pstwa. Na przyk\u0142ad je\u015bli chodzi o kwestie NATO, dzia\u0142ania i wypowiedzi Donalda Trumpa, kt\u00f3re w oczach wielu os\u0142abiaj\u0105 sojusz, podwa\u017caj\u0105 jego podstawy. Czy jest jaki\u015b spos\u00f3b, \u017ceby to rozbroi\u0107? To znaczy, \u017ceby\u015bmy w swojej wewn\u0119trznej debacie nie musieli si\u0119 sami cenzurowa\u0107, a jednocze\u015bnie nie dawali po\u017cywki propagandzie Kremla?<\/p>\n
Ja w og\u00f3le bardzo nie lubi\u0119 u\u017cywania w tym kontek\u015bcie s\u0142owa „cenzura”, bo tu w og\u00f3le nie chodzi o cenzur\u0119, gdy m\u00f3wimy o zwalczaniu dezinformacji. W swoim dyskursie publicznym pa\u0144stwa demokratyczne maj\u0105 postawione granice. Pewne rzeczy s\u0105 po prostu nielegalne. Na przyk\u0142ad nawo\u0142ywanie do przemocy, propagowanie pedofilii itp. Problem polega na tym, \u017ce po pierwsze, na platformach spo\u0142eczno\u015bciowych nie jest przestrzegane istniej\u0105ce prawo. Czyli mo\u017cna napisa\u0107 lub pokaza\u0107 du\u017co wi\u0119cej ni\u017c to, na co prawo de facto zezwala.<\/p>\n
A je\u017celi m\u00f3wimy w kontek\u015bcie propagandy Rosji, nie chodzi o to, \u017ceby nie krytykowa\u0107 czego\u015b, co si\u0119 dzieje. Dezinformacja opiera si\u0119 na budzeniu silnych emocji, zw\u0142aszcza negatywnych. Tam nie ma miejsca na krytyk\u0119 merytoryczn\u0105. Wi\u0119c ca\u0142a przestrze\u0144 merytorycznej dyskusji i merytorycznej krytyki jest wspania\u0142\u0105 przestrzeni\u0105 do rozwijania w pa\u0144stwie demokratycznym. Natomiast dezinformacja to rozpowszechnianie fa\u0142szywych informacji w okre\u015blonym celu, kt\u00f3re zna dezinformator, ale kt\u00f3ry zazwyczaj jest celem niejawnym. Kto\u015b robi to we w\u0142asnym interesie albo w interesie zleceniodawcy.<\/p>\n
Jak wy\u0142uskiwa\u0107 te osoby spo\u015br\u00f3d tych internaut\u00f3w, kt\u00f3rzy po prostu maj\u0105 jaki\u015b, nawet kontrowersyjny, pogl\u0105d na dan\u0105 kwesti\u0119?<\/p>\n
My nie wskazujemy os\u00f3b, kt\u00f3re dezinformuj\u0105, bo najcz\u0119\u015bciej nie jeste\u015bmy w stanie tego zrobi\u0107, poza sytuacj\u0105, gdy s\u0105 to osoby publiczne, na przyk\u0142ad politycy. My ewentualnie mo\u017cemy wy\u0142uskiwa\u0107 dezinformacj\u0119, czyli te nieprawdziwe informacje.<\/p>\n
Jak si\u0119 broni\u0107? „Musimy dba\u0107 o sw\u00f3j dobrostan psychiczny”<\/p>\n
Ale gdy obna\u017cy si\u0119 jedn\u0105 fa\u0142szyw\u0105 informacj\u0119, fa\u0142szyw\u0105 narracj\u0119, zaraz pojawia si\u0119 nowa. Wygl\u0105da to tak, jakby\u015bmy byli wobec tego zjawiska bezbronni.<\/p>\n
Mamy narz\u0119dzia takie jak debunking, czyli fact-checking \u2014 sprawdzanie i dementowanie informacji po ich publikacji, oraz prebunking, czyli reagowanie z wyprzedzeniem, zanim fa\u0142szywa informacja pojawi si\u0119 publicznie. Kiedy przypuszczamy, \u017ce na jaki\u015b temat mo\u017ce pojawi\u0107 si\u0119 dezinformacja, ostrzegamy ludzi, podajemy im prawdziwe informacje i argumenty do odparcia fake news\u00f3w. Eksperci nazywaj\u0105 to swego rodzaju szczepionk\u0105 przeciwko dezinformacji. Przy czym niestety, ju\u017c dzi\u015b wiadomo z bada\u0144, m.in. polskich naukowc\u00f3w z Uniwersytetu Warszawskiego, \u017ce \u017cadna z tych metod nie dzia\u0142a na 100 proc.<\/p>\n
Ja stoj\u0119 na stanowisku, \u017ce aby skutecznie zapobiega\u0107 dezinformacji, ka\u017cdy z nas musi budowa\u0107 w\u0142asn\u0105 odporno\u015b\u0107. A budujemy j\u0105 wtedy, kiedy dbamy o sw\u00f3j dobrostan psychiczny i emocjonalny. To brzmi mo\u017ce banalnie. Ale okazuje si\u0119, \u017ce kiedy jeste\u015bmy w gorszej kondycji psychicznej i emocjonalnej, pogarszaj\u0105 si\u0119 nasze mo\u017cliwo\u015bci poznawcze. A to prowadzi do tego, \u017ce \u0142atwiej wierzymy w dezinformacj\u0119. Dlatego aby nie da\u0107 si\u0119 zmanipulowa\u0107, trzeba zadba\u0107 o siebie. I warto te\u017c pami\u0119ta\u0107, \u017ce je\u017celi jaka\u015b informacja budzi w nas bardzo silne emocje, to warto ten poziom emocji obni\u017cy\u0107, zanim zdecydujemy, czy chcemy j\u0105 rozpowszechnia\u0107 albo zrobi\u0107 cokolwiek pod jej wp\u0142ywem. 5 minut przerwy, zrobienie czegokolwiek, co pozwoli nam oderwa\u0107 si\u0119 od takiej informacji. Dopiero gdy spadnie poziom stresu, kt\u00f3ry pojawi\u0142 si\u0119 po zetkni\u0119ciu z tak\u0105 tre\u015bci\u0105, b\u0119dziemy w stanie racjonalnie oceni\u0107 to, czy jest ona wiarygodna, czy nie.<\/p>\n
Pa\u0144stwo polskie nie chroni obywateli? „Powiedzmy sobie wprost”<\/p>\n
To jest \u015bwietna porada na poziomie indywidualnym. Co mo\u017cna jednak zrobi\u0107 systemowo? Na ten moment je\u015bli chodzi o dezinformacj\u0119 w sieci jeste\u015bmy na \u0142asce bigtech\u00f3w. Czy widzi pani na horyzoncie jakie\u015b narz\u0119dzia, rozwi\u0105zanie, kt\u00f3re by t\u0119 dysproporcj\u0119 si\u0142 zmieni\u0142o?<\/p>\n
Ju\u017c kilka lat temu w ramach projektu realizowanego z Fundacj\u0105 Forum Bezpiecze\u0144stwa zrobili\u015bmy seminarium, na kt\u00f3rym spotka\u0142o si\u0119 prawie 40 polskich ekspert\u00f3w od dezinformacji. W tym gronie wypracowali\u015bmy systemowe wskaz\u00f3wki, w jaki spos\u00f3b budowa\u0107 odporno\u015b\u0107 na dezinformacj\u0119, zwalcza\u0107 j\u0105. Dotyczy\u0142y r\u00f3\u017cnych obszar\u00f3w \u017cycia spo\u0142ecznego i publicznego, od przepis\u00f3w prawnych poczynaj\u0105c, przez media, po edukacj\u0119.<\/p>\n
Wi\u0119c tak, oczywi\u015bcie, \u017ce pa\u0144stwo mo\u017ce co\u015b zrobi\u0107 \u2014 edukuj\u0105c, zmieniaj\u0105c przepisy prawne, wspieraj\u0105c organizacje zajmuj\u0105ce si\u0119 fact-checkingiem itd. Dzi\u015b w Polsce pa\u0144stwo tego w zasadzie nie robi, a je\u015bli ju\u017c, to na minimaln\u0105 skal\u0119. Chocia\u017c gotowe rozwi\u0105zania le\u017c\u0105 na stole.<\/p>\n
Natomiast je\u015bli chodzi o gigant\u00f3w technologicznych i platformy spo\u0142eczno\u015bciowe, sta\u0142y si\u0119 one przedmiotem mi\u0119dzynarodowej rozgrywki politycznej. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 z nich to platformy ameryka\u0144skie, kt\u00f3rych w\u0142a\u015bciciele s\u0105 dzi\u015b w bardzo dobrych uk\u0142adach z prezydentem Donaldem Trumpem i jego administracj\u0105. I politycy ameryka\u0144scy, kt\u00f3rzy s\u0105 dzi\u015b u w\u0142adzy, reprezentuj\u0105 w du\u017cym stopniu interesy tych platform.<\/p>\n
Trzeba te\u017c pami\u0119ta\u0107, \u017ce to s\u0105 firmy prywatne, kt\u00f3rych celem jest zarabianie pieni\u0119dzy. Wi\u0119c w ich interesie nie jest to, \u017ceby na przyk\u0142ad Unia Europejska ogranicza\u0142a im dzia\u0142ania, narzuca\u0142a czy wymaga\u0142a czegokolwiek, na przyk\u0142ad przestrzegania prawa, powo\u0142ania zespo\u0142\u00f3w ludzi, kt\u00f3rzy b\u0119d\u0105 pilnowa\u0107, by nielegalne tre\u015bci nie mog\u0142y si\u0119 na nich pojawia\u0107. To s\u0105 dla nich dodatkowe koszty, kt\u00f3rych nie chc\u0105 ponosi\u0107. Do tego dochodzi utrata cz\u0119\u015bci pieni\u0119dzy z reklam, bo niekt\u00f3rzy reklamodawcy to tzw. scamerzy, kt\u00f3rzy dokonuj\u0105 internetowych oszustw. Platformy blokuj\u0105 takie reklamy z du\u017cym op\u00f3\u017anieniem, bo ka\u017cdy dzie\u0144 d\u0142u\u017cej, gdy taka reklama si\u0119 ludziom pokazuje, to dla nich pieni\u0105dze.<\/p>\n
Reasumuj\u0105c: bigtechy wykorzystuj\u0105 swoj\u0105 pozycj\u0119 polityczn\u0105 w USA, by wp\u0142ywa\u0107 na UE i utrudnia\u0107 wprowadzenie prawa, kt\u00f3re im cokolwiek narzuci. Co prawda od 2022 r. mamy unijny Akt o us\u0142ugach cyfrowych, ale w Polsce te przepisy nie zosta\u0142y wprowadzone.<\/p>\n
Jak wygl\u0105daj\u0105 w praktyce przepisy wynikaj\u0105ce z tego aktu w innych krajach?<\/p>\n
Na przyk\u0142ad tak, \u017ce platformy spo\u0142eczno\u015bciowe musz\u0105 wsp\u00f3\u0142pracowa\u0107 ze s\u0142u\u017cbami \u015bcigania w danym pa\u0144stwie w sytuacji, gdyby wykryto, \u017ce dosz\u0142o do przest\u0119pstwa przez upublicznienie tre\u015bci niezgodnych z prawem. Chodzi np. o pedofili\u0119, handel lud\u017ami, namawianie do samob\u00f3jstwa czy morderstwa itp.<\/p>\n
Jest jaki\u015b widoczny skutek dzia\u0142ania tych przepis\u00f3w?<\/p>\n
Na ich mocy platformy spo\u0142eczno\u015bciowe raportuj\u0105 do Komisji Europejskiej swoje dzia\u0142ania. I mi\u0119dzy innymi dzi\u0119ki raportom, kt\u00f3re si\u0119 ju\u017c pojawi\u0142y, mamy w og\u00f3le rozeznanie, jaka jest skala problemu. A jest ona gigantyczna. Platformy regularnie raportuj\u0105 o milionach zablokowanych kont.<\/p>\n
Poza implementacj\u0105 Aktu o us\u0142ugach cyfrowych, co jeszcze mo\u017ce zrobi\u0107 pa\u0144stwo polskie, by lepiej chroni\u0107 obywateli w wojnie kognitywnej?<\/p>\n
Mogliby\u015bmy wdro\u017cy\u0107 przepisy dotycz\u0105ce chocia\u017cby penalizacji dezinformacji. I nie chodzi o to, by kara\u0107 osob\u0119, kt\u00f3ra raz poda\u0142a fake newsa, ale \u017ceby mie\u0107 mo\u017cliwo\u015b\u0107 ukarania kogo\u015b, kto systematycznie publikuje fa\u0142szywe informacje w celu osi\u0105gni\u0119cia osobistej korzy\u015bci. Dzi\u015b nie mamy takiej mo\u017cliwo\u015bci, chyba \u017ce da si\u0119 to powi\u0105za\u0107 ze szpiegostwem. A dezinformacja naprawd\u0119 uderza w ludzkie zdrowie, bezpiecze\u0144stwo, tak\u017ce w bezpiecze\u0144stwo pa\u0144stwa.<\/p>\n
Politycy nie chc\u0105 zaj\u0105\u0107 si\u0119 tym tematem?<\/p>\n
O penalizacji dezinformacji nikt nie m\u00f3wi wprost. Powiedzmy sobie szczerze, \u017ce politycy cz\u0119sto wykorzystuj\u0105 dezinformacj\u0119, na przyk\u0142ad w czasie kampanii wyborczej, wi\u0119c z tego powodu mog\u0105 nie by\u0107 zainteresowani tematem.<\/p>\n
Niedawno wicepremier Gawkowski zapowiedzia\u0142 rozpocz\u0119cie prac legislacyjnych w\u0142a\u015bnie w kontek\u015bcie zapobiegania dezinformacji, ale efekty mamy podobno pozna\u0107 w grudniu.<\/p>\n
Fa\u0142szywe konta nawo\u0142uj\u0105 do przemocy wobec Ukrai\u0144c\u00f3w<\/p>\n
To jeszcze troch\u0119 poczekamy. Tymczasem jakie\u015b dzia\u0142ania pa\u0144stwa w kwestii wojny kognitywnej przyda\u0142yby si\u0119 ju\u017c teraz. W\u0142a\u015bnie mamy kolejny, by\u0107 mo\u017ce najwi\u0119kszy kryzys w relacjach polsko-ukrai\u0144skich od pocz\u0105tku wojny na pe\u0142n\u0105 skal\u0119. Jak pani ocenia t\u0119 nasz\u0105 dyskusj\u0119 wok\u00f3\u0142 decyzji prezydenta Ze\u0142enskiego o nadaniu nazwy Bohater\u00f3w UPA jednostce wojskowej? Na ile to po prostu nasze w\u0142asne, polskie emocje, bo mieli\u015bmy, mamy i b\u0119dziemy mie\u0107 pewnie zawsze problem z UPA \u2014 a na ile oliwy do ognia dolewa Rosja?<\/p>\n
Rosja w wojnie kognitywnej zawsze buduje na tym, co w danym spo\u0142ecze\u0144stwie jest. Czyli nie wymy\u015bla nam emocji i temat\u00f3w od zera, tylko identyfikuje przestrzenie, kt\u00f3re mo\u017ce wykorzysta\u0107 na swoj\u0105 rzecz. I zaczyna w nie ingerowa\u0107, eskaluje, podgrzewa nastroje. Tak samo jest z tematem UPA i Wo\u0142ynia. Na mniejsz\u0105 skal\u0119 od 2014 r., na wi\u0119ksz\u0105 od 2022 roku. Rosyjskie narracje \u0142\u0105cz\u0105 wydarzenia z Wo\u0142ynia z nastawieniem bie\u017c\u0105cym wobec Ukrai\u0144c\u00f3w. M\u00f3wi\u0105c wprost fa\u0142szywy rosyjski przekaz brzmi: „Je\u017celi w czasie II wojny \u015bwiatowej Ukrai\u0144cy mordowali Polak\u00f3w, to znaczy, \u017ce dzisiaj te\u017c b\u0119d\u0105 mordowa\u0107 i nale\u017cy si\u0119 ich ba\u0107.” W s\u0142u\u017cbie tej narracji u\u017cywane s\u0105 wszelkie informacje na temat wykrocze\u0144 czy przest\u0119pstw pope\u0142nianych w Polsce przez obywateli Ukrainy, nawet najdrobniejszych. Zbija si\u0119 te tematy w jeden przekaz, kt\u00f3ry ma budowa\u0107 strach i niech\u0119\u0107 wobec Ukrai\u0144c\u00f3w: „Wtedy nas zabijali, dzi\u015b te\u017c b\u0119d\u0105 zabija\u0107, zobaczcie, co ju\u017c tu robi\u0105, trzeba ich deportowa\u0107”. Przy czym w tej przestrzeni eskalacji nastroj\u00f3w has\u0142o o deportacji jest jednym z \u0142agodniejszych postulat\u00f3w. Kilka miesi\u0119cy temu polscy naukowcy zbadali relacje live na TikToku w \u015brodowisku skrajnej prawicy. Wykryli tam fa\u0142szywe konta, prawdopodobnie sterowane z Rosji, kt\u00f3re eskalowa\u0142y postulaty przemocy wobec Ukrai\u0144c\u00f3w w Polsce, \u0142\u0105cznie z nawo\u0142ywaniem do ich zabijania.<\/p>\n
To dobrze pokazuje, jak dzia\u0142a Rosja \u2014 na prawdziwej polskiej emocji zwi\u0105zanej z Wo\u0142yniem zbudowali narz\u0119dzie do sk\u0142\u00f3cania wsp\u00f3\u0142czesnych Polak\u00f3w z Ukrai\u0144cami. A przecie\u017c m\u00f3wienie w Ukrainie o bohaterach UPA to jedno, ale r\u00f3wnocze\u015bnie Ukrai\u0144cy zgodzili si\u0119 na ekshumacje, kt\u00f3re trwaj\u0105 w\u0142a\u015bnie teraz, a przy nich wsp\u00f3\u0142pracuj\u0105 historycy z obu stron. Na bazie tego procesu upami\u0119tnienia ofiar mo\u017cna by\u0142oby t\u0119 historyczn\u0105 emocj\u0119 wyciszy\u0107: odda\u0107 ho\u0142d pomordowanym, wyja\u015bni\u0107 niejasno\u015bci, domkn\u0105\u0107 t\u0105 zbrodni\u0119 tak, \u017ceby naprawd\u0119 sta\u0142a si\u0119 histori\u0105. Ale Rosja robi wszystko, \u017ceby\u015bmy nie byli w stanie tego zrobi\u0107. Ca\u0142y czas podkr\u0119ca emocje. I cz\u0119\u015b\u0107 Polak\u00f3w w to wchodzi.<\/p>\n
W ukrai\u0144skiej przestrzeni medi\u00f3w spo\u0142eczno\u015bciowych te\u017c s\u0105 wielkie emocje wok\u00f3\u0142 tej sprawy, chocia\u017c narracja jest budowana w zupe\u0142nie odmienny spos\u00f3b ni\u017c u nas.<\/p>\n
Pami\u0119tajmy, \u017ce Rosja w sferze ukrai\u0144skiej dzia\u0142a jeszcze silniej ni\u017c polskiej. Je\u017celi patrzymy na to, co Rosja robi w polskiej infosferze, powinni\u015bmy to przemno\u017cy\u0107 razy pi\u0119\u0107, je\u017celi nie dziesi\u0119\u0107, \u017ceby zrozumie\u0107 skal\u0119 oddzia\u0142ywania Rosji na Ukrai\u0144c\u00f3w. Kreml dzia\u0142a na dwie strony, a celem jest podwa\u017canie naszego zaufania wobec siebie, sk\u0142\u00f3cenie Polak\u00f3w i Ukrai\u0144c\u00f3w. Podstawowy cel jest oczywi\u015bcie taki, \u017ceby\u015bmy ca\u0142kowicie wycofali si\u0119 z pomocy Ukrainie.<\/p>\n
Polscy politycy okazali si\u0119 podatni na rosyjskie narracje<\/p>\n
Jak pani ocenia reakcj\u0119 polskiej klasy politycznej na ten kryzys.<\/p>\n
Powiedzia\u0142abym dyplomatycznie, \u017ce polska klasa polityczna okaza\u0142a si\u0119 bardzo podatna na rosyjskie narracje. Stwierdzam to z b\u00f3lem, bo o ile zwyk\u0142y cz\u0142owiek mo\u017ce sobie nie zdawa\u0107 sprawy z prowadzonej przeciwko nam wojny kognitywnej, politycy powinni o niej wiedzie\u0107.<\/p>\n
Analizuje pani tre\u015bci w mediach spo\u0142eczno\u015bciowych, wi\u0119c pewnie orientuje si\u0119 pani w nastrojach spo\u0142ecznych. Poza tym mamy badania opinii publicznej, w kt\u00f3rych wida\u0107 pogarszaj\u0105cy si\u0119 stosunek do Ukrai\u0144c\u00f3w. My\u015bli pani, \u017ce je\u015bli rz\u0105d Donalda Tuska zamiast podsyca\u0107 antyukrai\u0144skie nastroje zaj\u0105\u0142by si\u0119 ich wyciszaniem \u2014 koalicja przegra nast\u0119pne wybory?<\/p>\n
Tego nie wiem. Natomiast wiem co innego. Wspieranie nastroj\u00f3w antyukrai\u0144skich prowadzi do ich eskalacji. Ta eskalacja ju\u017c jest na tyle intensywna, \u017ce obserwujemy ataki przemocowe na obywateli Ukrainy w Polsce. Niestety, takie s\u0105 skutki jednoznacznie antyukrai\u0144skich reakcji prezydenta czy deportacji Ukrai\u0144c\u00f3w za niewielkie wykroczenia. To w\u0142a\u015bnie stamt\u0105d p\u0142ynie \u2014 \u015bwiadomie przekazywane obywatelom lub nie\u015bwiadomie \u2014 przyzwolenie na antyukrai\u0144skie zachowania. Je\u017celi tego nie zatrzymamy, mo\u017cemy spodziewa\u0107 si\u0119 rosn\u0105cej fali przemocy wobec Ukrai\u0144c\u00f3w, \u0142\u0105cznie z dzia\u0142aniami ca\u0142ych grup, kt\u00f3re mog\u0105 si\u0119 przeciwko nim organizowa\u0107.<\/p>\n
Antyukrai\u0144skie patrole?<\/p>\n
Od jakiego\u015b czasu mamy ju\u017c w ka\u017cde wakacje antyimigranckie patrole. A przed nami kolejne lato. W czasie wakacji tego rodzaju dzia\u0142ania si\u0119 nasilaj\u0105. Boj\u0119 si\u0119 tego, co za chwil\u0119 si\u0119 b\u0119dzie dzia\u0142o na polskich ulicach. Ukrai\u0144cy ju\u017c m\u00f3wi\u0105 o tym, \u017ce s\u0105 atakowani werbalnie i nie czuj\u0105 si\u0119 bezpiecznie w przestrzeni publicznej.<\/p>\n
Atak Rosji na kraj NATO? Wojna znikn\u0119\u0142a z debaty publicznej. „Rosja robi to perfekcyjnie”<\/p>\n
W jednym ze swoich tekst\u00f3w zauwa\u017ca pani r\u00f3wnie\u017c, \u017ce w tym ca\u0142ym zamieszaniu temat wojny w Ukrainie i rosyjskiej agresji znika. A przecie\u017c jeszcze niedawno nag\u0142\u00f3wki w najwi\u0119kszych polskich mediach donosi\u0142y o kolejnych wypowiedziach genera\u0142\u00f3w, polityk\u00f3w, ekspert\u00f3w o gro\u017abie napa\u015bci Rosji na kraj NATO. Jak pani ocenia w og\u00f3le tak\u0105 mo\u017cliwo\u015b\u0107? Z jednej strony wiele powa\u017cnych os\u00f3b m\u00f3wi o niej jako czym\u015b niemal nieuniknionym, z drugiej \u2014 mamy g\u0142osy, r\u00f3wnie\u017c eksperckie, \u017ce skoro Putin nie jest w stanie od 2022 r. rzuci\u0107 na kolana Ukrainy, to nie ma mo\u017cliwo\u015bci, by porwa\u0142 si\u0119 na atak na kraj NATO.<\/p>\n
Ukraina si\u0119 wzmocni\u0142a, je\u017celi chodzi o wykorzystanie technologii na polu walki. Coraz cz\u0119\u015bciej atakuje dronami Rosj\u0119, i to dotkliwie. My\u015bl\u0119, \u017ce Putin ma poczucie, i\u017c w Ukrainie przegrywa. I on w tym momencie walczy o swoje \u017cycie: w dobrym dla niego scenariuszu o \u017cycie polityczne, w z\u0142ym \u2014 po prostu o \u017cycie. Jakikolwiek atak kinetyczny, nawet punktowy, na kraj NATO zmieni sytuacj\u0119 wewn\u0119trzn\u0105 na korzy\u015b\u0107 Putina. Na Kremlu znowu trzeba si\u0119 b\u0119dzie mobilizowa\u0107, nie b\u0119dzie czasu na wewn\u0119trzne rozliczenia. Dlatego moim zdaniem zastanawiaj\u0105c si\u0119, czy grozi nam atak Rosji, trzeba t\u0119 sytuacj\u0119 ocenia\u0107 z perspektywy osobistego interesu Putina. I wydaje mi si\u0119, \u017ce w\u0142a\u015bnie z tego powodu atak Rosji na jaki\u015b kraj NATO jest niestety prawdopodobny. To nie musi by\u0107 konwencjonalny atak militarny. Eksperci wojskowi m\u00f3wi\u0105 te\u017c o mo\u017cliwym ataku cyfrowym na wielk\u0105 skal\u0119, albo o ataku elektronicznym. Natomiast jest on bardzo prawdopodobny. W\u0142a\u015bnie dlatego dzi\u015b NATO zajmuje si\u0119 odstraszaniem Rosji. Chodzi o stworzenie sytuacji, kiedy Putin dojdzie do wniosku, \u017ce jednak nie op\u0142aca mu si\u0119 atakowa\u0107<\/p>\n
Natomiast wracaj\u0105c do naszego g\u0142\u00f3wnego tematu: to, co Rosja robi perfekcyjnie w swoich narracjach dotycz\u0105cych Ukrainy, to usuwanie samej siebie z tych narracji i z debaty publicznej. Je\u017celi popatrzymy na \u015brodowiska skrajnej prawicy, zw\u0142aszcza \u015brodowisko Grzegorza Brauna, ale te\u017c wcze\u015bniej np. na Polski Ruch Antywojenny Leszka Sykulskiego, to tam nawet je\u015bli jest mowa o wojnie w Ukrainie, to nie ma mowy o Rosji. Jest z\u0142y Kij\u00f3w i z\u0142y Zach\u00f3d, kt\u00f3ry t\u0119 wojn\u0119 spowodowa\u0142; jest NATO czy UE, s\u0105 Stany Zjednoczone. Ale nie ma agresora, kt\u00f3ry t\u0119 wojn\u0119 zacz\u0105\u0142. Rosja znika z dyskusji.<\/p>\n
I to samo si\u0119 dzieje dzisiaj w polskiej debacie publicznej. My si\u0119 zajmujemy tym, czy Ze\u0142enskiemu odebra\u0107 Order Or\u0142a Bia\u0142ego czy nie, albo czy w polskich instytucjach pracuj\u0105 Ukrai\u0144cy czy nie. Za to znikn\u0119\u0142a nam i Rosja, i wojna. To naprawd\u0119 du\u017ca umiej\u0119tno\u015b\u0107 rosyjskich propagandzist\u00f3w na Zachodzie, a teraz ju\u017c nas samych, bo w du\u017cym stopniu te narracje uwewn\u0119trzniamy, \u017ce zaczynamy patrze\u0107 na wydarzenia, kt\u00f3re maj\u0105 zwi\u0105zek z tocz\u0105c\u0105 si\u0119 wojn\u0105 tak, jakby dotyczy\u0142y czego\u015b zupe\u0142nie innego. Przecie\u017c ta afera o nazwanie jednostki wojskowej imieniem UPA ma jednoznaczny zwi\u0105zek z wojn\u0105. Ale nagle w dyskusji wojna znika, zostaje tylko to, czy Ukraina ma prawo, czy nie ma prawa nada\u0107 takiej nazwy\u2026<\/p>\n
Czy to jest wymierzone w nas, czy Ukraina chcia\u0142a nas obrazi\u0107, poni\u017cy\u0107, czy okazuje nam brak szacunku, wrogo\u015b\u0107, jak powinni\u015bmy odpowiedzie\u0107. Mn\u00f3stwo negatywnych emocji.<\/p>\n
Ale co to za jednostka, gdzie walczy, po co ona w og\u00f3le jest \u2014 nad tym nikt si\u0119 nie zastanawia.<\/p>\n
Analizowa\u0142am te\u017c rosyjskie narracje, kt\u00f3re by\u0142y skierowane do konkretnych grup spo\u0142ecznych, na przyk\u0142ad takie, kt\u00f3re w pierwszej fazie pe\u0142noskalowej wojny adresowano do kobiet. By\u0142 wtedy rozprowadzany w infosferze przekaz, \u017ce Ukrainki przyje\u017cd\u017caj\u0105 do Polski ukra\u015b\u0107 nam m\u0119\u017c\u00f3w. I w tym przekazie ukrai\u0144skie uchod\u017aczynie kompletnie wyj\u0119to z kontekstu wojny. M\u00f3wiono o zdarzeniach, kt\u00f3re by\u0142y skutkiem rosyjskiej agresji militarnej \u2014 o masowej ucieczce kobiet z dzie\u0107mi do Polski. Ale w tej narracji nie by\u0142o ani wojny ani Rosji. By\u0142y za to kobiety, kt\u00f3re mia\u0142y nam, Polkom, zagra\u017ca\u0107, tworz\u0105c konkurencj\u0119 matrymonialn\u0105.<\/p>\n
Przy tej skali takie zdarzenia mia\u0142y miejsce \u2014 m\u00f3wi\u0119 o polsko-ukrai\u0144skich romansach, o m\u0119\u017cczyznach, kt\u00f3rzy odchodzili od \u017con i wi\u0105zali si\u0119 z uchod\u017aczyniami z Ukrainy.<\/p>\n
Romanse zdarzaj\u0105 si\u0119 niezale\u017cnie od narodowo\u015bci. S\u0105 romanse polsko-ukrai\u0144skie, s\u0105 polsko-w\u0142oskie, polsko-hiszpa\u0144skie i mog\u0142yby\u015bmy tak wymienia\u0107 w niesko\u0144czono\u015b\u0107. Za to wtedy nag\u0142a\u015bniano pojedyncze zdarzenie dotycz\u0105ce ukrai\u0144skich uchod\u017aczy\u0144 i dla wielu te pojedyncze sytuacje by\u0142y potwierdzeniem narracji, kt\u00f3ra przecie\u017c by\u0142a z gruntu fa\u0142szywa: \u017ce Ukrainki po to przyje\u017cd\u017caj\u0105 do Polski, by kra\u015b\u0107 Polkom m\u0119\u017c\u00f3w. Dzi\u015b wiele os\u00f3b nie potrzebuje zreszt\u0105 \u017cadnego potwierdzenia. Po prostu przez rosyjsk\u0105 propagand\u0119, kt\u00f3ra zosta\u0142a wrzucona nam do g\u0142\u00f3w r\u00f3\u017cnymi metodami, w ten spos\u00f3b identyfikuj\u0105 sam fakt obecno\u015bci Ukrainek w Polsce.<\/p>\n
Nieprawdopodobna jest zmiana, kt\u00f3ra zasz\u0142a w naszym stosunku do uchod\u017ac\u00f3w \u2014 w 2022 r. rzucili\u015bmy si\u0119, by im pomaga\u0107 wiedz\u0105c, \u017ce znale\u017ali si\u0119 w Polsce z powodu wojny. A dzi\u015b zachowujemy si\u0119 tak, jakby\u015bmy w og\u00f3le o tym nie pami\u0119tali. I to jest zwyci\u0119stwo Rosji w wojnie kognitywnej.<\/p>\n
Czy to tylko zas\u0142uga Rosji? To, \u017ce te pi\u0119kne emocje z 2022 r. zosta\u0142y zupe\u0142nie zapomniane i zast\u0105pione ca\u0142kowicie emocjami z drugiego ko\u0144ca spektrum?<\/p>\n
Tak jak m\u00f3wi\u0142am, Rosja nadbudowuje na czym\u015b, co ju\u017c jest, podsyca ogie\u0144, kt\u00f3ry ju\u017c si\u0119 tli.<\/p>\n
To jest tak, jak w tej india\u0144skiej przypowie\u015bci o dw\u00f3ch wilkach, kt\u00f3re ka\u017cdy z nas ma w sobie. Wygrywa ten, kt\u00f3rego si\u0119 karmi.<\/p>\n
Rosja karmi, a wr\u0119cz tuczy, tego z\u0142ego.<\/p>\n
A my \u2014 Polacy \u2014 mamy te dwa wilki w sobie i mierzymy si\u0119 z nimi na co dzie\u0144, ale dodatkowo mamy te\u017c tego zewn\u0119trznego karmiciela, kt\u00f3ry ci\u0105gle dokarmia tego z\u0142ego wilka w nas.<\/p>\n
Dobrze by by\u0142o, \u017ceby polscy politycy i w og\u00f3le polskie elity stara\u0142y si\u0119 teraz jednak dokarmia\u0107 tego dobrego, dla r\u00f3wnowagi.<\/p>\n
Dobrze by\u0142oby. A mamy tak\u0105 sytuacj\u0119, \u017ce dzisiaj, gdy z\u0142y wilk jest regularnie podkarmiany przez Rosj\u0119, potem w jakim\u015b stopniu przez nas samych, przez nasze trudne emocje, strach, frustracj\u0119, tego dobrego wilka karmimy bardzo nieregularnie. Skutek jest taki, \u017ce z\u0142y wilk jest odkarmiony, a dobry przymiera g\u0142odem. Rosyjskie narracje przejmuj\u0105 nasz spos\u00f3b my\u015blenia. Zmieniamy si\u0119 pod ich wp\u0142ywem, i to d\u0142ugofalowo.<\/p>\n
Na koniec jeszcze chcia\u0142am zapyta\u0107, czy nie powinni\u015bmy w wojnie kognitywnej si\u0119gn\u0105\u0107 sami po te niegodne metody i zaatakowa\u0107? Czy w og\u00f3le byliby\u015bmy w stanie to zrobi\u0107?<\/p>\n
Tocz\u0105 si\u0119 takie dyskusje w\u015br\u00f3d ekspert\u00f3w, w wojsku, s\u0142u\u017cbach, czyli w\u015br\u00f3d os\u00f3b, kt\u00f3re na co dzie\u0144 zajmuj\u0105 si\u0119 bezpiecze\u0144stwem pa\u0144stwa: czy powinni\u015bmy te\u017c atakowa\u0107, a nie tylko si\u0119 broni\u0107. Zdania s\u0105 podzielone. Nie ma dzi\u015b przyj\u0119tej strategii, kt\u00f3ra wprost m\u00f3wi\u0142aby o dzia\u0142aniach ofensywnych, z wielu r\u00f3\u017cnych powod\u00f3w.<\/p>\n
Rosja blokuje internet.<\/p>\n
W\u0142a\u015bnie. Plus wymaga\u0142oby to konsensusu na poziomie NATO, poniewa\u017c Rosja to gigantyczny kraj, na kt\u00f3ry trzeba oddzia\u0142ywa\u0107 ilo\u015bciowo w spos\u00f3b bardzo intensywny, co oznacza te\u017c wydawanie na to du\u017cych pieni\u0119dzy. Bez zmiany doktryny NATO raczej nie dojdzie do prowadzenia rozleg\u0142ej wojny kognitywnej w Rosji przez pa\u0144stwa zewn\u0119trzne.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Artyku\u0142 zosta\u0142 przygotowywany w zwi\u0105zku z wsp\u00f3\u0142prac\u0105 z Kongresem i Festiwalem Psychologicznym Re_Mind. Kongres i Festiwal Psychologiczny Re_Mind…\n","protected":false},"author":2,"featured_media":491460,"comment_status":"","ping_status":"","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":"","_share_on_mastodon":"0"},"categories":[12],"tags":[56,44550,61195,32,33,2056,36,37,27,49,34,35,1154,855,28,31,48,25,46,42,38,40,39,41,87,47,29,30,415,8088,26],"class_list":["post-491459","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","category-polska","tag-article_premium","tag-big_tech","tag-bottomfeed_styl","tag-breaking-news","tag-breakingnews","tag-dezinformacja_fake_news","tag-featured-news","tag-featurednews","tag-headlines","tag-kraj","tag-latest-news","tag-latestnews","tag-media_spolecznosciowe","tag-nacjonalizm","tag-naglowki","tag-najwazniejsze-artykuly","tag-nat_styl","tag-news","tag-omp","tag-pl","tag-poland","tag-polish","tag-polska","tag-polski","tag-rosja","tag-screening_general","tag-top-stories","tag-topstories","tag-ukraina","tag-upa","tag-wiadomosci"],"share_on_mastodon":{"url":"https:\/\/pubeurope.com\/@pl\/116741764788172219","error":""},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/491459","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=491459"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/491459\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/491460"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=491459"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=491459"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=491459"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}