O bezpiecze\u0144stwie Polski najcz\u0119\u015bciej m\u00f3wi si\u0119 z perspektywy wschodniej granicy, patrz\u0105c na Suwa\u0142ki, Rzesz\u00f3w, Lublin, Bia\u0142ystok, no mo\u017ce na Warszaw\u0119 \u2013 do bia\u0142oruskiej granicy da si\u0119 ze stolicy dojecha\u0107 w dwie godziny samochodem, a w ko\u0144cu pocisk leci szybciej. To zrozumia\u0142e, bo tam naj\u0142atwiej zobaczy\u0107 geopolityczne napi\u0119cie. K\u0142opot w tym jednak, \u017ce pa\u0144stwo nie broni si\u0119 wy\u0142\u0105cznie tam, gdzie przebiega granica czy jaki\u015b front, ale tam przede wszystkim, gdzie ma zaplecze. I dlatego w rozmowie o polskiej odporno\u015bci strategicznej trzeba m\u00f3wi\u0107 o Wroc\u0142awiu. Znowu \u2013 pisze Micha\u0142 K\u0141OSOWSKI<\/p>\n
.Tak\u017ce w tym kontek\u015bcie jest Wroc\u0142aw<\/a> miastem kluczowym. Le\u017cy wystarczaj\u0105co daleko od bezpo\u015bredniej strefy wojny, aby pe\u0142ni\u0107 funkcj\u0119 g\u0142\u0119bokiego zaplecza, ale wystarczaj\u0105co blisko g\u0142\u00f3wnych korytarzy transportowych Europy \u015arodkowej, aby by\u0107 naturalnym punktem prze\u0142adunku, dystrybucji, mobilizacji i regeneracji, w osi transportowej Niemiec, kt\u00f3re w przypadku jakiegokolwiek konfliktu b\u0119d\u0105 Polsce po prostu niezb\u0119dne. A to wszystko w epoce, w kt\u00f3rej NATO wzmacnia odstraszanie i obron\u0119 wzd\u0142u\u017c ca\u0142ej wschodniej flanki, bo przecie\u017c Rosja pozostaje najpowa\u017cniejszym i bezpo\u015brednim zagro\u017ceniem dla bezpiecze\u0144stwa euroatlantyckiego \u2013 znaczenie takich miast jak stolica Dolnego \u015al\u0105ska nie maleje, lecz ro\u015bnie.<\/p>\n Kiedy t\u0142umaczy\u0142em swoim krakowskim studentom, na czym polega strategia, przede wszystkim by\u0142a mowa o zasobach, trwaniu i odporno\u015bci na zak\u0142\u00f3cenia. Wroc\u0142aw<\/a> jest jednym z tych miejsc, w kt\u00f3rych wida\u0107, czy Polska potrafi my\u015ble\u0107 w kategoriach d\u0142ugiego trwania, czy nie; to wszak miasto autostrad, kolei, lotniska, uczelni, szpitali, firm technologicznych, magazyn\u00f3w, centr\u00f3w us\u0142ug i kapita\u0142u ludzkiego, kt\u00f3re w czasie pokoju buduj\u0105 rozw\u00f3j, ale w przypadku kryzysu staj\u0105 si\u0119 naturaln\u0105 infrastruktur\u0105 bezpiecze\u0144stwa. A to dlatego, \u017ce kluczem jest geografia.<\/p>\n Wroc\u0142aw, le\u017c\u0105c na zachodzie Polski, to nie peryferie, ale brama mi\u0119dzy Polsk\u0105 a Niemcami, Czechami i szerzej \u2013 Zachodem. Autostrada A4, jedna z najwa\u017cniejszych osi komunikacyjnych po\u0142udniowej Polski, nale\u017cy do III Paneuropejskiego Korytarza Transportowego sieci TEN-T i jest cz\u0119\u015bci\u0105 trasy E40, prowadz\u0105cej przez Europ\u0119 od Zachodu ku Ukrainie. Na terenie Polski A4 biegnie od granicy z Niemcami w J\u0119drzychowicach do przej\u015bcia granicznego z Ukrain\u0105 Korczowa-Krakowiec, wyznaczaj\u0105c, jak widzieli\u015bmy to w czasie lutowego kryzysu 2022 roku, pomocow\u0105 aort\u0119 kraju. To za\u015b oznacza, \u017ce Wroc\u0142aw<\/a> znajduje si\u0119 na jednej z najwa\u017cniejszych osi strategicznego przep\u0142ywu ludzi, sprz\u0119tu, pomocy, technologii i towar\u00f3w. <\/p>\n .Kiedy m\u00f3wimy o mobilno\u015bci wojskowej, nie m\u00f3wimy wy\u0142\u0105cznie o czo\u0142gach na lawetach, ale o mostach, wiaduktach, drogach, terminalach, parkingach, systemach odpraw, magazynach, stacjach paliw, zapasach cz\u0119\u015bci, szpitalach, \u0142\u0105czno\u015bci, pracownikach, kt\u00f3rzy wiedz\u0105, jak utrzyma\u0107 ten system w ruchu\u2026 Wymienia\u0107 mo\u017cna bez ko\u0144ca. Unia Europejska i NATO od kilku lat coraz mocniej podkre\u015blaj\u0105 znaczenie infrastruktury podw\u00f3jnego zastosowania, a s\u0142owo dual-use brzmi na wi\u0119kszo\u015bci spotka\u0144 ju\u017c niemal\u017ce jak mantra. Wroc\u0142aw w skali infrastrukturalnej jest jednym z naturalnych polskich przyk\u0142ad\u00f3w takiego my\u015blenia.<\/p>\n Dlatego rozbudowa wroc\u0142awskiego lotniska nie jest tylko inwestycj\u0105 w wygod\u0119 pasa\u017cer\u00f3w, ale i w zdolno\u015b\u0107 pa\u0144stwa do dzia\u0142ania w og\u00f3le. Port Lotniczy Wroc\u0142aw podpisa\u0142 w kwietniu 2026 roku umow\u0119 na projekt przebudowy i rozbudowy terminalu pasa\u017cerskiego. Po zako\u0144czeniu prac terminal b\u0119dzie mia\u0142 nawet dwukrotnie wi\u0119ksz\u0105 powierzchni\u0119, a przepustowo\u015b\u0107 portu ma wzrosn\u0105\u0107 do ok. 10 mln pasa\u017cer\u00f3w rocznie. W j\u0119zyku bezpiecze\u0144stwa oznacza to wi\u0119ksz\u0105 przepustowo\u015b\u0107, wi\u0119ksz\u0105 elastyczno\u015b\u0107 i wi\u0119ksz\u0105 redundancj\u0119.<\/p>\n Pa\u0144stwo odporne to pa\u0144stwo, kt\u00f3re nie opiera si\u0119 na jednym hubie, jednym lotnisku, jednej trasie i jednym centrum decyzyjnym, tylko ma kilka punkt\u00f3w wej\u015bcia, kilka osi dystrybucji i kilka miejsc, kt\u00f3re mog\u0105 przej\u0105\u0107 cz\u0119\u015b\u0107 obci\u0105\u017cenia w razie kryzysu. Wroc\u0142awskie<\/a> lotnisko, po\u0142o\u017cone na styku infrastruktury cywilnej i wojskowej, jest w\u0142a\u015bnie takim elementem systemu. Szczeg\u00f3lnie istotna jest rozbudowa cargo. W maju 2026 roku ruszy\u0142a budowa nowoczesnej hali magazynowo-biurowej Lotniczego Dworca Towarowego, kt\u00f3ra ma potroi\u0107 mo\u017cliwo\u015bci Cargo Wroc\u0142aw. Brzmi to technicznie, ale w praktyce dotyka samego rdzenia bezpiecze\u0144stwa. Cargo to zdolno\u015b\u0107 przyjmowania wszystkiego tego, co w kryzysie najwa\u017cniejsze. W czasie normalnym cargo s\u0142u\u017cy gospodarce i e-commerce, ale w sytuacji kryzysu mo\u017ce s\u0142u\u017cy\u0107 utrzymaniu ci\u0105g\u0142o\u015bci pa\u0144stwa. Nie przypadkiem nowoczesne bezpiecze\u0144stwo coraz cz\u0119\u015bciej opisuje si\u0119 jako zdolno\u015b\u0107 spo\u0142ecze\u0144stwa do utrzymania funkcjonowania mimo wstrz\u0105su; jeden centralny punkt, cho\u0107 potrzebny, takiej odporno\u015bci b\u0119dzie pozbawiony. System to ju\u017c inna sprawa.<\/p>\n Wroc\u0142aw ma tak\u017ce znaczenie jako punkt wsp\u00f3\u0142pracy sojuszniczej. W dokumentach i materia\u0142ach publicznych dotycz\u0105cych obecno\u015bci ameryka\u0144skiej w Polsce wskazywano lotnisko Wroc\u0142aw-Starachowice jako miejsce bazy za\u0142adunkowo-roz\u0142adunkowej USAF, a szerzej jako element infrastruktury wspieraj\u0105cej obecno\u015b\u0107 sojusznicz\u0105 i szybkie przemieszczanie si\u0142. Ale Wroc\u0142aw<\/a> to nie tylko lotnisko, to r\u00f3wnie\u017c uk\u0142ad drogowy, kt\u00f3ry wymaga dalszego wzmacniania. Ministerstwo Infrastruktury wskazywa\u0142o, \u017ce przebudowa A4 wraz z budow\u0105 S5 i powi\u0105zaniem z S3 oraz projektowan\u0105 S8 ma stworzy\u0107 sp\u00f3jny uk\u0142ad komunikacyjny dr\u00f3g szybkiego ruchu na Dolnym \u015al\u0105sku. Ten sam komunikat podkre\u015bla\u0142, \u017ce odcinek A4 od Wroc\u0142awia do Krzy\u017cowej jest najstarszym odcinkiem autostradowym w Polsce i nie spe\u0142nia w spos\u00f3b ca\u0142kowity wsp\u00f3\u0142czesnych standard\u00f3w, m.in. z powodu braku pasa awaryjnego i niedostosowanej geometrii cz\u0119\u015bci w\u0119z\u0142\u00f3w. To bardzo wa\u017cne: odporno\u015b\u0107 nie polega na dumie z istniej\u0105cej infrastruktury, ale na uczciwym rozpoznaniu jej ogranicze\u0144. Je\u017celi A4 jest arteri\u0105 strategiczn\u0105, musi by\u0107 tak traktowana. Nie tylko z punktu widzenia kierowc\u00f3w jad\u0105cych z Wroc\u0142awia<\/a> do Krakowa, ale z punktu widzenia pa\u0144stwa, kt\u00f3re musi w razie potrzeby przerzuca\u0107 zasoby, utrzyma\u0107 dostawy, ewakuowa\u0107 ludzi, wspiera\u0107 s\u0142u\u017cby i odci\u0105\u017cy\u0107 inne korytarze transportowe wobec mo\u017cliwej nawa\u0142y ze Wschodu.<\/p>\n Kolejnym elementem jest infrastruktura spo\u0142eczna. Wroc\u0142aw<\/a> liczy wed\u0142ug danych Urz\u0119du Statystycznego 672,6 tys. mieszka\u0144c\u00f3w, ma 163 tys. podmiot\u00f3w gospodarki narodowej i stop\u0119 bezrobocia na poziomie 2,5 proc.<\/p>\n To nie s\u0105 tylko dane miejskie, ale geopolitycznie patrz\u0105c \u2013 pomiary zdolno\u015bci organizacyjnej: rynku pracy, przedsi\u0119biorczo\u015bci, us\u0142ug, podatno\u015bci na mobilizacj\u0119 kompetencji. Wroc\u0142aw jest te\u017c jednym z najwa\u017cniejszych o\u015brodk\u00f3w akademickich Polski. Eurocities opisuje go jako trzeci najwi\u0119kszy o\u015brodek akademicki w kraju, z ponad 100 tys. student\u00f3w z 74 pa\u0144stw i ponad 20 uczelniami publicznymi i prywatnymi. Politechnika Wroc\u0142awska deklaruje 21 tys. student\u00f3w, 850 os\u00f3b w Szkole Doktorskiej i ponad 2,4 tys. nauczycieli akademickich, a Uniwersytet Wroc\u0142awski \u2013 ponad 20 tys. student\u00f3w i blisko 170 kierunk\u00f3w.<\/p>\n W j\u0119zyku wojny i kryzysu to wszystko oznacza co\u015b bardzo konkretnego: in\u017cynier\u00f3w, informatyk\u00f3w, lekarzy, biolog\u00f3w, logistyk\u00f3w, psycholog\u00f3w, t\u0142umaczy, ekspert\u00f3w od komunikacji, specjalist\u00f3w od cyberbezpiecze\u0144stwa, ludzi zdolnych do pracy w systemach z\u0142o\u017conych. Nowoczesna odporno\u015b\u0107 spo\u0142eczna nie opiera si\u0119 wy\u0142\u0105cznie na magazynach z piaskiem i agregatach, ale r\u00f3wnie\u017c na wiedzy i wsp\u00f3\u0142pracy. A Wroc\u0142aw<\/a> je ma.<\/p>\n Nieprzypadkowo stolica Dolnego \u015al\u0105ska jest tak\u017ce silnym o\u015brodkiem medycznym. Uniwersytet Medyczny we Wroc\u0142awiu<\/a> akcentuje rol\u0119 swojego szpitala klinicznego jako jednego z najwi\u0119kszych i najwy\u017cej ocenianych szpitali w Polsce oraz krajowego lidera medycyny akademickiej. W przypadku kryzysu masowego znaczenie takich o\u015brodk\u00f3w wykracza poza rutynow\u0105 opiek\u0119 zdrowotn\u0105. Chodzi o zdolno\u015b\u0107 przyj\u0119cia rannych, leczenia specjalistycznego, wsparcia psychologicznego, koordynacji medycznej, szkolenia kadr i prowadzenia bada\u0144. I to wci\u0105\u017c daleko od frontu.<\/p>\n W kontek\u015bcie obronno\u015bci Wroc\u0142aw<\/a> ma jeszcze oczywi\u015bcie jedno do\u015bwiadczenie, kt\u00f3rego nie wolno lekcewa\u017cy\u0107: do\u015bwiadczenie wielkiej wody. Pow\u00f3d\u017a 1997 roku by\u0142a dla miasta traum\u0105, ale tak\u017ce lekcj\u0105, kt\u00f3ra umo\u017cliwi\u0142a modernizacj\u0119 wroc\u0142awskiego systemu przeciwpowodziowego.<\/p>\n Wroc\u0142aw <\/a>jest wi\u0119c strategiczny nie jako \u201etwierdza\u201d w dawnym sensie tego s\u0142owa, ale jako nowoczesny, pa\u0144stwowy punkt podparcia: bez mur\u00f3w, ale z sieci\u0105 po\u0142\u0105cze\u0144, relacji i kapita\u0142em ludzkim. Jego znaczenie wynika z tego, \u017ce \u0142\u0105czy Zach\u00f3d z Polsk\u0105, Polsk\u0119 z Ukrain\u0105 i Niemcami, transport cywilny z logistyk\u0105 kryzysow\u0105, nauk\u0119 z technologi\u0105, medycyn\u0119 z bezpiecze\u0144stwem spo\u0142ecznym, gospodark\u0119 z odporno\u015bci\u0105 pa\u0144stwa. Dlatego rozbudowa lotniska, modernizacja A4, wzmacnianie cargo, rozw\u00f3j kolei, zabezpieczenie energetyczne, szkolenie s\u0142u\u017cb, przygotowanie szpitali, edukacja mieszka\u0144c\u00f3w i inwestycje w komunikacj\u0119 kryzysow\u0105 powinny by\u0107 traktowane jako elementy jednej uk\u0142adanki.<\/p>\n .Najwi\u0119kszym b\u0142\u0119dem za\u015b by\u0142oby my\u015blenie, \u017ce obronno\u015b\u0107 Wroc\u0142awia oznacza wy\u0142\u0105cznie obecno\u015b\u0107 wojska. Nie, to wszystko zaczyna si\u0119 du\u017co wcze\u015bniej: w planowaniu przestrzennym, w przepustowo\u015bci dr\u00f3g, w stabilno\u015bci dostaw, w zdolno\u015bci szpitali, w kompetencjach uczelni, w gotowo\u015bci mieszka\u0144c\u00f3w, w odporno\u015bci informacyjnej, w sprawno\u015bci administracji i w tym, czy instytucje potrafi\u0105 ze sob\u0105 wsp\u00f3\u0142pracowa\u0107, zanim nadejdzie kryzys. Wroc\u0142aw pokazuje, \u017ce to wszystko jest mo\u017cliwe, a bezpiecze\u0144stwo nie jest tylko spraw\u0105 koszar. Bo je\u015bli chcemy budowa\u0107 Polsk\u0119 odporn\u0105, musimy patrze\u0107 nie tylko na lini\u0119 frontu, ale tak\u017ce na miasta zaplecza, w\u015br\u00f3d kt\u00f3rych jest Wroc\u0142aw<\/a> jednym z najwa\u017cniejszych punkt\u00f3w.<\/p>\n