{"id":521795,"date":"2026-06-28T09:13:12","date_gmt":"2026-06-28T09:13:12","guid":{"rendered":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/521795\/"},"modified":"2026-06-28T09:13:12","modified_gmt":"2026-06-28T09:13:12","slug":"zasada-5s-pomaga-australijczykom-przetrwac-upaly-na-czym-polega","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/521795\/","title":{"rendered":"Zasada &#8222;5S&#8221; pomaga Australijczykom przetrwa\u0107 upa\u0142y. Na czym polega?"},"content":{"rendered":"<p>Australia nale\u017cy do najcieplejszych kontynent\u00f3w, a jej lata charakteryzuj\u0105 si\u0119 intensywnymi upa\u0142ami. Najgor\u0119tszy okres przypada na miesi\u0105ce od grudnia do lutego, kiedy w wielu regionach temperatury regularnie osi\u0105gaj\u0105 30\u201340 st. C, a podczas fal upa\u0142\u00f3w przekraczaj\u0105 nawet 45 st. C. W g\u0142\u0119bi kontynentu, na obszarach pustynnych, mo\u017cliwe s\u0105 ekstremalne warto\u015bci zbli\u017cone do 50 st. C, natomiast na p\u00f3\u0142nocy upa\u0142om towarzyszy bardzo wysoka wilgotno\u015b\u0107, co sprawia, \u017ce s\u0105 one szczeg\u00f3lnie uci\u0105\u017cliwe. Nawet noc\u0105 temperatury cz\u0119sto pozostaj\u0105 wysokie, niekiedy powy\u017cej 25 st. C, co znacz\u0105co utrudnia odpoczynek i zwi\u0119ksza ryzyko przegrzania organizmu.<\/p>\n<p>     Australijczycy nie poruszaj\u0105 si\u0119 pieszo<\/p>\n<p>Australijczycy nie maj\u0105 wyj\u015bcia \u2014 musz\u0105 si\u0119 do takich temperatur przystosowa\u0107. Najtrudniej maj\u0105 ci, kt\u00f3rzy przybywaj\u0105 tam z kraj\u00f3w o bardziej umiarkowanym klimacie, jak cho\u0107by Polska. Przekonali si\u0119 o tym polscy lekarze, kt\u00f3rzy zamieszkali na tym kra\u0144cu \u015bwiata: dr Urszula Carr, lek. Ela Karel oraz dr n. med. Tomasz Derkowski.<\/p>\n<p>Jak m\u00f3wi\u0142 w rozmowie z Medonetem ten ostatni \u2014 anestezjolog, kt\u00f3ry pracowa\u0142 w pogotowiu lotniczym w Australii \u2014 warunki pogodowe dos\u0142ownie go obezw\u0142adni\u0142y.<\/p>\n<p>     \u2014 Oczywi\u015bcie, wiedzia\u0142em, \u017ce w Australii, szczeg\u00f3lnie w stanie, w kt\u00f3rym zamieszkali\u015bmy [Queensland \u2014 red.], jest gor\u0105co, ale nie mia\u0142em poj\u0119cia, jak bardzo. Temperatury si\u0119ga\u0142y 47 st. C, \u015bmig\u0142owiec po wyl\u0105dowaniu niemo\u017cliwie si\u0119 nagrzewa\u0142, a my nie mieli\u015bmy klimatyzacji. Do tego wilgotno\u015b\u0107 powietrza si\u0119ga\u0142a cz\u0119sto 100 proc., co oznacza\u0142o, \u017ce wszyscy i wszystko by\u0142o po prostu mokre. Mieli\u015bmy ogromny problem, \u017ceby za\u0142o\u017cy\u0107 pacjentowi <a href=\"https:\/\/www.medonet.pl\/zdrowie\/wenflon-budowa-zakladanie-wskazania-co-oznacza-kolor-wenflonu\/82kmtp7\" id=\"df480541-db92-433b-b1da-edb903d92dfa\" rel=\"nofollow noopener\" target=\"_blank\">wenflon<\/a> lub dren czy naklei\u0107 zwyk\u0142y plaster albo inny opatrunek. A <a href=\"https:\/\/www.medonet.pl\/zdrowie\/resuscytacja-krazeniowo-oddechowa-etapy-zasady-najwazniejsze-informacje\/js0d5sq\" id=\"946219a3-72d4-45cd-90bd-967794228462\" rel=\"nofollow noopener\" target=\"_blank\">resuscytacja<\/a>, kt\u00f3ra jest przecie\u017c sporym wysi\u0142kiem fizycznym, by\u0142a ogromnym wyzwaniem \u2014 szczeg\u00f3lnie \u017ce nosili\u015bmy specjalistyczne buty i kombinezony, kt\u00f3re chroni\u0142y nas np. przed ogniem, ale by\u0142y ci\u0119\u017ckie i niewentylowane; la\u0142o si\u0119 z nas litrami \u2014 opowiada dr Derkowski, podkre\u015blaj\u0105c, \u017ce wiele stan\u00f3w nag\u0142ych, do kt\u00f3rych byli wzywani, wynika\u0142y z przegrzania organizmu, <a href=\"https:\/\/www.medonet.pl\/zdrowie\/odwodnienie-objawy-leczenie\/rfez1cm\" id=\"3bfa42b9-9a96-4ce6-9cfc-841aac17469f\" rel=\"nofollow noopener\" target=\"_blank\">odwodnienia<\/a> i <a href=\"https:\/\/www.medonet.pl\/choroby-od-a-do-z\/urazy-i-stany-nagle\/udar-cieplny-udar-sloneczny-objawy\/2pyhzd6\" id=\"b1dc759e-ea37-4fd1-b8af-f01cdd4cc9ef\" rel=\"nofollow noopener\" target=\"_blank\">udaru cieplnego<\/a>.      Dalszy ci\u0105g artyku\u0142u pod materia\u0142em wideo <\/p>\n<p>Mieszka\u0144cy robi\u0105 wszystko, by nie dopu\u015bci\u0107 do takiego zagro\u017cenia. Jak opowiada polski anestezjolog, praktycznie nie poruszaj\u0105 si\u0119 pieszo \u2014 przemieszczaj\u0105 si\u0119 pomi\u0119dzy klimatyzowanymi pojazdami i pomieszczeniami, w kt\u00f3rych sp\u0119dzaj\u0105 wi\u0119ksz\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 dnia. Po powrocie do domu od razu za\u015b si\u0119gaj\u0105 po ch\u0142odn\u0105 wod\u0119 z lod\u00f3wki i nawadniaj\u0105 organizm elektrolitami.<\/p>\n<p>\u017bycie towarzyskie przenosi si\u0119 g\u0142\u00f3wnie na godziny po zachodzie s\u0142o\u0144ca. Wieczorami, a czasem tak\u017ce wcze\u015bnie rano, odbywa si\u0119 wi\u0119kszo\u015b\u0107 aktywno\u015bci sportowych. Wyj\u0105tkiem s\u0105 sporty wodne, takie jak surfing, cho\u0107 i w ich przypadku trzeba zachowa\u0107 ostro\u017cno\u015b\u0107. Sp\u0119dzaj\u0105c czas w wodzie, upa\u0142 jest mniej odczuwalny, co daje pewien komfort, ale bywa te\u017c zwodnicze \u2014 \u0142atwo nie zauwa\u017cy\u0107 przegrzania i odwodnienia.<\/p>\n<p>Nikt nie opala si\u0119 na pla\u017cy<\/p>\n<p>\u2014 Mam wiele os\u00f3b w rodzinie, kt\u00f3re bardzo lubi\u0105 si\u0119 opala\u0107, natomiast tutaj nie znam nikogo, kto chodzi\u0142by po to na pla\u017c\u0119. W niemal 100 proc. przypadk\u00f3w, je\u015bli spotkasz na australijskiej pla\u017cy kogo\u015b, kto si\u0119 opala, b\u0119dzie to obcokrajowiec, turysta \u2014 m\u00f3wi z kolei dr Urszula Carr, polska patolo\u017cka, kt\u00f3ra mieszka i pracuje w Sydney.<\/p>\n<p>Sama nie rusza si\u0119 z domu bez czapki z daszkiem i na\u0142o\u017cenia na sk\u00f3r\u0119 kilku warstw kremu z filtrem UV. \u2014 Jogging uprawiam z samego rana, biegaj\u0105c po buszu, a z przydomowego basenu korzystam tylko po \u015bniadaniu lub po kolacji, ale s\u0142o\u0144ce i tak mnie dopada, takie jest silne \u2014 dodaje.<\/p>\n<p>Jej znajomi, maj\u0105cy w wi\u0119kszo\u015bci bardzo jasn\u0105 sk\u00f3r\u0119, w og\u00f3le nie wystawiaj\u0105 si\u0119 na s\u0142o\u0144ce i \u2014 podobnie jak obserwowani przez dr. Derkowskiego mieszka\u0144cy \u2014 &#8222;uciekaj\u0105&#8221; przed upa\u0142em w klimatyzowane pomieszczenia: od samochodu po mieszkania i biura.<\/p>\n<p>Ela Karel, lekarka og\u00f3lna w trakcie specjalizacji z psychiatrii, do Australii przyjecha\u0142a z premedytacj\u0105, porzucaj\u0105c pi\u0119kn\u0105, ale kapry\u015bn\u0105 pogodowo Angli\u0119.<\/p>\n<p>\u2014 Ju\u017c przeprowadzka z Irlandii P\u00f3\u0142nocnej na po\u0142udnie Anglii wp\u0142yn\u0119\u0142a na mnie niezwykle pozytywnie \u2014 z przyjemno\u015bci\u0105 zamieni\u0142am deszcz na s\u0142o\u0144ce i ciep\u0142o. W Australii z jednym i drugim nie ma najmniejszego problemu \u2014 temperatury i nas\u0142onecznienie s\u0105 na idealnym poziomie \u2014 zapewnia.<\/p>\n<p>Mieszka w Perth, najwi\u0119kszym mie\u015bcie Australii Zachodniej. Latem (grudzie\u0144\u2013luty) temperatury zazwyczaj wynosz\u0105 30\u201335 st. C, ale w czasie fal upa\u0142\u00f3w cz\u0119sto przekraczaj\u0105 40 st. C, a sporadycznie dochodz\u0105 nawet do 45 st. C. Upa\u0142 jest tam zwykle suchy, co sprawia, \u017ce bywa nieco \u0142atwiejszy do zniesienia ni\u017c wilgotne gor\u0105co na p\u00f3\u0142nocy, ale nadal jest bardzo intensywny.<\/p>\n<p>Z tego wzgl\u0119du cz\u0119sto m\u00f3wi si\u0119 tam o <a href=\"https:\/\/www.medonet.pl\/choroby-od-a-do-z\/choroby-skory\/nowotwory-skory-rak-skory-zwiastuny-i-objawy\/0qybqmp\" id=\"c93aeb2a-c4e5-4be5-9c45-0f453b6f5b3d\" rel=\"nofollow noopener\" target=\"_blank\">nowotworach sk\u00f3ry<\/a>. Mylne jest jednak wra\u017cenie, \u017ce jest ich tam wi\u0119cej ni\u017c gdzie indziej. Chodzi raczej o wykrywalno\u015b\u0107, kt\u00f3ra stoi w Australii na najwy\u017cszym poziomie.<\/p>\n<p>\u2014 Jest du\u017co klinik dermatologicznych, do kt\u00f3rych mo\u017cna wej\u015b\u0107 z ulicy, gdzie odpowiednio wyszkolona piel\u0119gniarka albo lekarz pierwszego kontaktu zbadaj\u0105, a je\u015bli trzeba, to i usun\u0105 podejrzan\u0105 naro\u015bl. Sporo lekarzy pierwszego kontaktu ma dodatkowe kwalifikacje z dermatologii i zajmuje si\u0119 g\u0142\u00f3wnie diagnozowaniem i leczeniem raka sk\u00f3ry w\u0142a\u015bnie \u2014 t\u0142umaczy lek. Ela Karel, dodaj\u0105c: \u2014 Ludziom od ma\u0142ego wpaja si\u0119, \u017ce to wa\u017cne, wi\u0119c \u015bwiadomo\u015b\u0107 jest na bardzo wysokim poziomie. Ka\u017cdy wie, co powinno zaniepokoi\u0107, i nikogo nie trzeba do lekarza zagania\u0107. W efekcie wykrywalno\u015b\u0107 jest najwy\u017csza na \u015bwiecie, a umieralno\u015b\u0107\u2026 najni\u017csza.<\/p>\n<p>To zas\u0142uga ogromnej kampanii edukacyjnej, kt\u00f3r\u0105 rz\u0105d australijski wdro\u017cy\u0142 jeszcze w latach 80. ub.w.<\/p>\n<p>\u2014 Kampania nazywa\u0142a si\u0119 &#8222;5S&#8221; od pi\u0119ciu s\u0142\u00f3w na &#8222;s&#8221;: slip, czyli &#8222;narzu\u0107&#8221; na siebie koszul\u0119 z d\u0142ugim r\u0119kawem, d\u0142ugie spodnie i og\u00f3lnie ubrania zakrywaj\u0105ce sk\u00f3r\u0119; slop, czyli dos\u0142ownie &#8222;zalej si\u0119&#8221; kremem z wysokim filtrem; slap \u2014 &#8222;narzu\u0107&#8221; kapelusz, najlepiej taki z du\u017cym rondem; seek, czyli &#8222;szukaj&#8221; cienia i wreszcie slide, to jest &#8222;wsu\u0144&#8221; na nos okulary, najlepiej ogromne, zakrywaj\u0105ce jak najwi\u0119ksz\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 twarzy. Ta kampania na sta\u0142e wpisa\u0142a si\u0119 do \u015bwiadomo\u015bci Australijczyk\u00f3w. Ka\u017cdy zna 5S \u2014 m\u00f3wi polska lekarka.<\/p>\n<p>Najwa\u017cniejsze, by &#8222;5S&#8221; (Slip, Slop, Slap, Seek, Slide), traktowa\u0107 sumarycznie. Sam krem nie zapewnia pe\u0142nej ochrony, dlatego powinien by\u0107 tylko jednym z kilku zabezpiecze\u0144. Zasada 5S przypomina te\u017c, \u017ce przed s\u0142o\u0144cem trzeba chroni\u0107 si\u0119 nie tylko w upalne dni \u2014 promieniowanie UV mo\u017ce by\u0107 wysokie nawet przy zachmurzeniu, dlatego zaleca si\u0119 stosowanie ochrony zawsze, gdy indeks UV przekracza poziom 3. Regularne stosowanie tej zasady znacz\u0105co zmniejsza ryzyko oparze\u0144 i rozwoju czerniaka, kt\u00f3ry cz\u0119sto rozwija si\u0119 latami jako efekt kumulacji uszkodze\u0144 sk\u00f3ry wywo\u0142anych s\u0142o\u0144cem.<\/p>\n<p>&#8222;5S&#8221; to zasada, kt\u00f3r\u0105 z powodzeniem mo\u017cna wdro\u017cy\u0107 w Polsce i Europie, gdy doskwiera nam upa\u0142, bo wysokie temperatury s\u0105 gro\u017ane dla zdrowia. O zagro\u017ceniach tych wi\u0119cej mo\u017cesz przeczytasz m.in. tutaj: <a href=\"https:\/\/www.medonet.pl\/narodowy-test-zdrowia-polakow\/co-dolega-polakom\/tak-wyglada-ciezkie-odwodnienie-lekarz-o-objawach-karetka-jak-najszybciej\/c0z3w32\" id=\"5f089f36-48a3-48f3-b111-7be71a9cc774\" rel=\"nofollow noopener\" target=\"_blank\">Serce w upa\u0142 mo\u017ce zacz\u0105\u0107 &#8222;wysiada\u0107&#8221; szybciej, ni\u017c my\u015blisz. Te sygna\u0142y s\u0105 alarmowe<\/a>.   <\/p>\n<p class=\"ods-o-frame-in-text__paragraph\">Dr Urszula Carr \u2014 patolog z 16-letnim do\u015bwiadczeniem w dermatopatologii, czyli patologii chor\u00f3b sk\u00f3rnych. Po studiach medycznych na Akademii Medycznej w Lublinie realizowa\u0142a studia doktoranckie na Uniwersytecie w Leeds (Anglia). P\u00f3\u017aniej pracowa\u0142a jako histopatolog w Addenbrooke&#8217;s Hospital w Cambridge, Norfolk and Norwich University Hospitals oraz The Queen Elizabeth Hospital King&#8217;s Lynn NHS Foundation Trust.<\/p>\n<p class=\"ods-o-frame-in-text__paragraph\">Po przeprowadzce do Australii pracowa\u0142a w Skin&amp;Cancer Foundation Australia jako dermatopatolog. Od 2009 r. wsp\u00f3\u0142pracuje z Kossard Dermatopathologists. W marcu 2022 r. za\u0142o\u017cy\u0142a w\u0142asn\u0105 firm\u0119 MedicRevive, gdzie jako coach wspiera medyk\u00f3w do\u015bwiadczaj\u0105cych wypalenia zawodowego.<\/p>\n<p class=\"ods-o-frame-in-text__paragraph\">Lek. Ela Karel \u2014 lekarka w trakcie przygotowa\u0144 do specjalizacji z psychiatrii. Absolwentka filologii angielskiej na Uniwersytecie Wroc\u0142awskim oraz medycyny na Brighton and Sussex Medical School w Wielkiej Brytanii. Po rocznym sta\u017cu w Hampshire wyjecha\u0142a do s\u0142onecznej Australii Zachodniej. Od stycznia 2024 r. pracuje w Fiona Stanley Hospital w Perth, jednym z najwi\u0119kszych australijskich szpitali.<\/p>\n<p class=\"ods-o-frame-in-text__paragraph\">Dr n. med. Tomasz Derkowski \u2014 specjalista anestezjologii i intensywnej terapii, lekarz HEMS, dyrektor medyczny Lotniczego Pogotowia Ratunkowego (LPR) w latach 2017-2020. Ma 20-letnie do\u015bwiadczenie zawodowe kliniczne oraz w systemach ratownictwa medycznego w Polsce i za granic\u0105.<\/p>\n<p class=\"ods-o-frame-in-text__paragraph\">Pracowa\u0142 m.in. w Szpitalu Uniwersyteckim w Krakowie, Szpitalu Wojskowym w Bydgoszczy, Szpitalu Uniwersyteckim w Cambridge (UK), Szpitalu Uniwersyteckim WMUH Chelsea and Westminster NHS Trust w Londynie (UK), Cega Air Ambulance (UK), Lifeflight (Australia), The Royal Flying Doctor Service (Australia) oraz wci\u0105\u017c w LPR.<\/p>\n<p class=\"ods-a-disclaimer__text\">Tre\u015bci z serwisu Medonet maj\u0105 na celu polepszenie, a nie zast\u0105pienie, kontaktu pomi\u0119dzy U\u017cytkownikiem a jego lekarzem. Serwis ma charakter wy\u0142\u0105cznie informacyjno-edukacyjny. Przed zastosowaniem si\u0119 do porad z zakresu wiedzy specjalistycznej, w szczeg\u00f3lno\u015bci medycznych, zawartych w Serwisie nale\u017cy bezwzgl\u0119dnie skonsultowa\u0107 si\u0119 z lekarzem.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Australia nale\u017cy do najcieplejszych kontynent\u00f3w, a jej lata charakteryzuj\u0105 si\u0119 intensywnymi upa\u0142ami. Najgor\u0119tszy okres przypada na miesi\u0105ce od&hellip;\n","protected":false},"author":2,"featured_media":521796,"comment_status":"","ping_status":"","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":"","_share_on_mastodon":"0"},"categories":[12],"tags":[32,33,101188,36,37,27,100426,34,35,28,31,48,25,18682,46,42,38,40,39,41,101189,976,47,29,30,101304,1714,26,253,2216],"class_list":["post-521795","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","category-polska","tag-breaking-news","tag-breakingnews","tag-fala_upalow","tag-featured-news","tag-featurednews","tag-headlines","tag-jak_przetrwac_upaly","tag-latest-news","tag-latestnews","tag-naglowki","tag-najwazniejsze-artykuly","tag-nat_styl","tag-news","tag-nowotwor_skory","tag-omp","tag-pl","tag-poland","tag-polish","tag-polska","tag-polski","tag-przegrzanie","tag-rak_skory","tag-screening_general","tag-top-stories","tag-topstories","tag-udar_cieplny","tag-upal","tag-wiadomosci","tag-zdrowie","tag-zdrowie_dla_kazdego"],"share_on_mastodon":{"url":"https:\/\/pubeurope.com\/@pl\/116826970799900069","error":""},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/521795","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=521795"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/521795\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/521796"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=521795"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=521795"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=521795"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}