{"id":521863,"date":"2026-06-28T10:07:16","date_gmt":"2026-06-28T10:07:16","guid":{"rendered":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/521863\/"},"modified":"2026-06-28T10:07:16","modified_gmt":"2026-06-28T10:07:16","slug":"mel-brooks-konczy-100-lat-legendarny-aktor-i-polski-slad-w-zyciorysie","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/521863\/","title":{"rendered":"Mel Brooks ko\u0144czy 100 lat. Legendarny aktor i polski \u015blad w \u017cyciorysie"},"content":{"rendered":"

\"Mel<\/p>\n

Aktor i\u00a0re\u017cyser Mel Brooks sko\u0144czy\u0142 100 lat<\/p>\n

\u0179r\u00f3d\u0142o wideo: Reuters<\/p>\n

\u0179r\u00f3d\u0142o zdj. g\u0142.: HBO<\/p>\n

Ameryka\u0144ski aktor, scenarzysta, re\u017cyser i producent Mel Brooks urodzi\u0142 si\u0119 100 lat temu. Przez stulecie swojego \u017cycia zdoby\u0142 tytu\u0142 mistrza parodii, tworz\u0105c takie filmy jak „Producenci”, Kosmiczne jaja” czy „Robin Hood: Faceci w rajtuzach”. W jego biografii nie brakuje r\u00f3wnie\u017c polskich w\u0105tk\u00f3w.<\/p>\n

Tw\u00f3rczo\u015b\u0107 Mela Brooksa oparta na bezkompromisowym i cz\u0119sto absurdalnym humorze, od pocz\u0105tku wzbudza\u0142a emocje. Obecnie stuletni – i wci\u0105\u017c aktywny zawodowo artysta – postrzegany jest jako mistrz parodii, kt\u00f3rego dzie\u0142a na sta\u0142e wesz\u0142y do \u015bwiatowej popkultury. Nale\u017cy do tak zwanego klubu EGOT – elitarnego grona laureat\u00f3w nagr\u00f3d Emmy, Grammy, Oscara<\/a> oraz Tony.<\/p>\n

Mel Brooks czyli Melvin James Kaminsky. Polski \u015blad w \u017cyciorysie<\/p>\n

Urodzi\u0142 si\u0119 28 czerwca 1926 roku w Nowym Jorku, jako Melvin James Kaminsky. Jest synem \u017cydowskich emigrant\u00f3w z Europy. Ojciec Mela – Maximilian (syn Abrahama Kami\u0144skiego), mia\u0142 urodzi\u0107 si\u0119 w Gda\u0144sku, matka za\u015b w Kijowie. Melvin wychowywa\u0142 si\u0119 bez ojca, kt\u00f3rego straci\u0142 w wieku zaledwie trzech lat.<\/p>\n

„Mog\u0119 by\u0107 za to z\u0142y na Boga albo na \u015bwiat. Jestem pewny, \u017ce du\u017co z mojej komedii opiera si\u0119 na gniewie i wrogo\u015bci. Wychowuj\u0105c si\u0119 w Williamsburgu, nauczy\u0142em si\u0119 te uczucia ubiera\u0107 w komedi\u0119, \u017ceby zaoszcz\u0119dzi\u0107 sobie r\u00f3\u017cnych problem\u00f3w, np. cios\u00f3w w twarz” – podkre\u015bla\u0142 w wywiadach.<\/p>\n

\"Mel<\/p>\n

Mel Brooks z Oscarem w 1969 roku<\/p>\n

\u0179r\u00f3d\u0142o zdj\u0119cia: Photoshot\/PAP<\/p>\n

Tak narodzi\u0142 si\u0119 Mel Brooks<\/p>\n

Zainteresowanie kinem i teatrem przejawia\u0142 ju\u017c od najm\u0142odszych lat. Szczeg\u00f3lnie du\u017ce wra\u017cenie zrobi\u0142 na nim broadwayowski musical „Fantastyczny rejs”. Matka stara\u0142a si\u0119 wspiera\u0107 zainteresowania syna. „W ka\u017cd\u0105 sobot\u0119 dostawa\u0142em od matki trzy butelki po mleku i szed\u0142em zwr\u00f3ci\u0107 je do sklepu. Dostawa\u0142em trzy centy za sztuk\u0119. Mia\u0142em wi\u0119c dziewi\u0119\u0107 cent\u00f3w, ale wci\u0105\u017c brakowa\u0142o mi centa, \u017ceby pozwoli\u0107 sobie na filmowy poranek w kinie. Wyobra\u017acie sobie, \u017ce w czasach wielkiego kryzysu, gdy z regu\u0142y nie miewali\u015bmy dos\u0142ownie \u017cadnych oszcz\u0119dno\u015bci, moja matka sz\u0142a do s\u0105siad\u00f3w i po\u017cycza\u0142a tego centa, \u017cebym m\u00f3g\u0142 kupi\u0107 bilet” – wspomina\u0142 w autobiografii Brooks.<\/p>\n

Pierwsze aktorskie kroki stawia\u0142 za barem niewielkiego hotelu, dorabiaj\u0105c do rodzinnego bud\u017cetu. Da\u0142 si\u0119 w\u00f3wczas pozna\u0107 jako utalentowany komik, kt\u00f3remu z \u0142atwo\u015bci\u0105 przychodzi zabawianie go\u015bci. <\/p>\n

Na profesjonalnej scenie po raz pierwszy stan\u0105\u0142 w wieku 16 lat. To w\u0142a\u015bnie wtedy postanowi\u0142 zosta\u0107 Melem Brooksem. Zrobi\u0142 to poprzez skr\u00f3cenie swoje swojego imienia oraz dzi\u0119ki panie\u0144skiemu nazwisku matki – Brookman (wed\u0142ug innych \u017ar\u00f3de\u0142 zapisywane tak\u017ce jako Bruckman). Jeden z powod\u00f3w zmiany? Nie chcia\u0142, \u017ceby ludzie mylili go z muzykiem jazzowym Maxem Kaminskim.<\/p>\n

Kinowy debiut i prezent, kt\u00f3ry by\u0142 „objawieniem”<\/p>\n

W 1944 roku osiemnastoletni Brooks wst\u0105pi\u0142 do Armii Stan\u00f3w Zjednoczonych. Walczy\u0142 w Europie, bra\u0142 udzia\u0142 w bitwie o Ardeny. Po wojnie przez kr\u00f3tki czas pozosta\u0142 w Niemczech, gdzie dawa\u0142 wyst\u0119py w ameryka\u0144skich bazach wojskowych. Po powrocie do USA<\/a>, dzi\u0119ki znajomo\u015bci z komikiem Sidem Caesarem, zosta\u0142 jednym ze scenarzyst\u00f3w pisz\u0105cych dla stacji NBC. Wsp\u00f3\u0142tworzy\u0142 mi\u0119dzy innymi popularny program „Your Show of Shows”. Jeden z koleg\u00f3w z pracy – Mel Tolkin – da\u0142 mu w\u00f3wczas prezent, kt\u00f3ry, jak sam przyzna\u0142 p\u00f3\u017aniej Brooks, zmieni\u0142 jego \u017cycie.<\/p>\n

„Pewnego dnia wr\u0119czy\u0142 mi ksi\u0105\u017ck\u0119 i powiedzia\u0142: Mel, jeste\u015b zwierz\u0119ciem z Brooklynu, ale my\u015bl\u0119, \u017ce masz zacz\u0105tki czego\u015b, co nazywa si\u0119 umys\u0142. To by\u0142y 'Martwe dusze’ Niko\u0142aja Gogola. To by\u0142o dla mnie objawienie. Nigdy wcze\u015bniej czego\u015b takiego nie czyta\u0142em. To by\u0142o histerycznie zabawne i zarazem niesamowicie poruszaj\u0105ce. To by\u0142 prezent, kt\u00f3ry zmieni\u0142 moje \u017cycie i ci\u0105gle raz na jaki\u015b czas czytam t\u0119 powie\u015b\u0107, \u017ceby sobie przypomnie\u0107, jak \u015bwietne mo\u017ce by\u0107 pisarstwo komediowe” – wspomina\u0142 w rozmowie z „New York Timesem”.<\/p>\n

\"Mel<\/p>\n

Mel Brooks<\/p>\n

\u0179r\u00f3d\u0142o zdj\u0119cia: HBO<\/p>\n

W czasie wsp\u00f3\u0142pracy z Caesarem zaprzyja\u017ani\u0142 si\u0119 z Carlem Reinerem. Mel postanowi\u0142 nawi\u0105za\u0107 z nim wsp\u00f3\u0142prac\u0119, czego efektem by\u0142 cykl skecz\u00f3w „Dwutysi\u0105cletni cz\u0142owiek” – pierwszy znacz\u0105cy sukces, uchodz\u0105cy obecnie za klasyk\u0119 ameryka\u0144skiej rozrywki.<\/p>\n

Prze\u0142omem by\u0142 jednak film „Producenci” (1967) – kinowy debiut, kt\u00f3ry przyni\u00f3s\u0142 Brooksowi Oscara. „Cho\u0107 ten film jest okropny, niekt\u00f3re jego fragmenty mi si\u0119 podoba\u0142y, bo uwielbiam satyr\u0119 na \u015bwiat teatru. A dla satyry tak dobrej, jak najlepsze gagi Brooksa, mo\u017cna znie\u015b\u0107 nawet ra\u017c\u0105c\u0105 niekompetencj\u0119 i g\u0142upot\u0119 wi\u0119kszo\u015bci filmu 'Producenci'” – oceni\u0142a na \u0142amach „New Yorkera” Pauline Kael.<\/p>\n

W 2001 roku Brooks dokona\u0142 musicalowej adaptacji swojego debiutanckiego filmu. Cztery lata p\u00f3\u017aniej ponownie nakr\u0119ci\u0142 „Producent\u00f3w” z Matthew Broderickiem, Um\u0105 Thurman i Willem Ferrellem w obsadzie.<\/p>\n

Filmowy dorobek mistrza parodii<\/p>\n

Drugim filmem Brooksa by\u0142o „Dwana\u015bcie krzese\u0142” (1970), nieudana adaptacja rosyjskiej powie\u015bci pod tym samym tytu\u0142em. Jego kariera wtedy na moment wyhamowa\u0142a. Sytuacj\u0119 zmieni\u0142 kolejny film – „P\u0142on\u0105ce siod\u0142a” (1974). Po parodii westernu przyszed\u0142 czas na komedi\u0119 grozy, czyli film „M\u0142ody Frankenstein” (1974) z Genem Wilderem w tytu\u0142owej roli oraz Peterem Boyle, Martinem Feldmanem, Genem Hackmanem i Brooksem w obsadzie.<\/p>\n

W kolejnym filmie w roli g\u0142\u00f3wnej podziwia\u0107 mo\u017cna by\u0142o samego Brooksa. Obok niego na ekranie pojawili si\u0119 mi\u0119dzy innymi Burt Reynolds, Liza Minnelli, Paul Newman i Anne Bancroft (prywatnie jego \u017cona). Mowa o „Niemym kinie” (1976).<\/p>\n

Kolejnymi zaserwowanymi przez Brooksa parodiami by\u0142y filmy „L\u0119k wysoko\u015bci” (1977) i „Historia \u015bwiata: Cz\u0119\u015b\u0107 I” (1981). W pierwszym wzi\u0105\u0142 na warsztat filmy grozy, a w szczeg\u00f3lno\u015bci tw\u00f3rczo\u015b\u0107 Alfreda Hitchcocka, za\u015b w drugim filmy historyczne. W obu g\u0142\u00f3wn\u0105 rol\u0119 zagra\u0142 on sam.<\/p>\n

Szczeg\u00f3lna piosenka. Brooks: mieli\u015bmy nauczyciela polskiego<\/p>\n

W 1983 roku wyst\u0105pi\u0142 razem ze swoj\u0105 \u017con\u0105 w filmie Alana Johnsona „By\u0107 albo nie by\u0107”. Obraz jest remakiem filmu Ernsta Lubitscha z 1942 roku. Akcja dzieje si\u0119 w Warszawie w przededniu wybuchu II wojny \u015bwiatowej. Frederick Bronski (Brooks) wraz z \u017con\u0105 Ann\u0105 (Bancroft) jest w\u0142a\u015bcicielem teatru wodewilowego, w kt\u00f3rym oboje te\u017c graj\u0105 g\u0142\u00f3wne role. W czasie okupacji ich teatr odwiedzi\u0107 ma sam Adolf Hitler.<\/p>\n

„Nagrali\u015bmy do tego filmu 'Sweet Georgie Brown’ po polsku. Nie ma i nie by\u0142o wi\u0119kszej rado\u015bci dla mnie ni\u017c \u015bpiewanie 'Sweet Georgie Brown’ po polsku z moj\u0105 \u017con\u0105. To by\u0142o niesamowicie ekscytuj\u0105ce i poruszaj\u0105ce. Mieli\u015bmy nauczyciela polskiego, to wszystko dzia\u0142o si\u0119 naprawd\u0119. Czasem, kiedy spotykam kogo\u015b z Polski, zaczynam mu to \u015bpiewa\u0107. Oni nie znaj\u0105 cz\u0119\u015bci z Georgie Brown, ale reszt\u0119 cz\u0119\u015bci tak. To by\u0142 film, kt\u00f3ry robi\u0142o mi si\u0119 najprzyjemniej w \u017cyciu” – wspomina\u0142 w 2013 roku.<\/p>\n

Cztery lata po „By\u0107 albo nie by\u0107” na ekranach ameryka\u0144skich kin pojawi\u0142y si\u0119 „Kosmiczne jaja” (1987). Kolejny wyre\u017cyserowany przez Brooksa film. Obraz odebrano jako parodi\u0119 niezwykle popularnych „Gwiezdnych wojen” George\u2019a Lucasa oraz takich film\u00f3w jak „Star Trek” i „Obcy – \u00f3smy pasa\u017cer Nostromo”. <\/p>\n

Dwa lata po \u015bwiatowym sukcesie produkcji „Robin Hood. Ksi\u0105\u017c\u0119 z\u0142odziei” z Kevinem Costnerem w tytu\u0142owej roli, Brooks wyre\u017cyserowa\u0142 swoj\u0105 wersj\u0119, czyli film „Robin Hood. Faceci w rajtuzach”. Ostatnim wyre\u017cyserowanym przez niego filmem jest „Dracula – wampiry bez z\u0119b\u00f3w” (1995) z Leslie Nielsenem, jako hrabi\u0105 Dracula.<\/p>\n

W 2023 roku napisa\u0142 scenariusz do „Historii \u015bwiata: Cz\u0119\u015b\u0107 II” filmu, w kt\u00f3rym Brooks pe\u0142ni tak\u017ce funkcj\u0119 narratora. Na 2027 roku w 40. rocznic\u0119 premiery „Kosmicznych jaj”, zapowiadana jest premiera drugiej cz\u0119\u015bci filmu. Mel Brooks b\u0119dzie mia\u0142 w\u00f3wczas 101 lat.<\/p>\n

OGL\u0104DAJ: Ukryty przekaz w oscarowym hicie? W USA nie maj\u0105 w\u0105tpliwo\u015bci<\/p>\n

\"pc\"<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Aktor i\u00a0re\u017cyser Mel Brooks sko\u0144czy\u0142 100 lat \u0179r\u00f3d\u0142o wideo: Reuters \u0179r\u00f3d\u0142o zdj. g\u0142.: HBO Ameryka\u0144ski aktor, scenarzysta, re\u017cyser…\n","protected":false},"author":2,"featured_media":521864,"comment_status":"","ping_status":"","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":"","_share_on_mastodon":"0"},"categories":[22],"tags":[102008,102012,1433,7009,9661,102001,101999,102011,51858,49570,28808,6432,102006,102010,102003,30016,102002,102005,102007,102013,40495,102009,102000,102004,1375,6426,6348,7057,15835,5405,12960,1439,122,1369,42,38,40,39,41,123],"class_list":["post-521863","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","category-rozrywka","tag-keywordbrooks","tag-keywordcent","tag-keywordczas","tag-keywordczesc","tag-keywordfilm","tag-keywordhistoria-swiat-czesc","tag-keywordhood","tag-keywordhood-faceci-rajtuz","tag-keywordjajo","tag-keywordkino","tag-keywordkomedia","tag-keywordmatka","tag-keywordmel","tag-keywordmel-brooks","tag-keywordmel-brooks-rok","tag-keywordmistrz","tag-keywordmistrz-parodia","tag-keywordmistrz-parodia-film","tag-keywordparodia","tag-keywordprezent","tag-keywordproducent","tag-keywordrobin","tag-keywordrobin-hood-faceci","tag-keywordrobin-hood-faceci-rajtuz","tag-keywordrok","tag-keywordrola","tag-keywordswiat","tag-keywordsyn","tag-keywordteatr","tag-keywordwojna","tag-keywordzona","tag-keywordzycie","tag-entertainment","tag-maintrue","tag-pl","tag-poland","tag-polish","tag-polska","tag-polski","tag-rozrywka"],"share_on_mastodon":{"url":"","error":"Validation failed: Text character limit of 500 exceeded"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/521863","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=521863"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/521863\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/521864"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=521863"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=521863"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=521863"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}