{"id":522101,"date":"2026-06-28T13:05:24","date_gmt":"2026-06-28T13:05:24","guid":{"rendered":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/522101\/"},"modified":"2026-06-28T13:05:24","modified_gmt":"2026-06-28T13:05:24","slug":"jarek-35-lat-temu-wyjechal-do-rpa-uslyszal-uciekaj-beda-mordowac-bialych","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/522101\/","title":{"rendered":"Jarek 35 lat temu wyjecha\u0142 do RPA. Us\u0142ysza\u0142: uciekaj, b\u0119d\u0105 mordowa\u0107 bia\u0142ych"},"content":{"rendered":"

Podczas gdy pi\u0142karze RPA osi\u0105gaj\u0105 historyczny wynik na mundialu rozgrywanym w USA, Meksyku i Kanadzie, w\u0142adze ich kraju pr\u00f3buj\u0105 przywr\u00f3ci\u0107 pa\u0144stwo na w\u0142a\u015bciwe tory. Po z\u0142otych latach przyszed\u0142 ogromny kryzys, a mimo to kraj w 2010 r. by\u0142 gospodarzem pi\u0142karskich mistrzostw \u015bwiata. <\/p>\n

O niebezpiecze\u0144stwach, ale i o pi\u0119knie, kt\u00f3re czeka na turyst\u00f3w w RPA, m\u00f3wi Jarek, kt\u00f3ry na po\u0142udniu Afryki mieszka od 35 lat. Dzi\u015b pracuje w ochronie oraz organizuje przejazdy VIP i wycieczki po RPA. Ze wzgl\u0119du na charakter swojej pracy nie chce zdradza\u0107 nazwiska.<\/p>\n

Dalszy ci\u0105g artyku\u0142u pod materia\u0142em wideo Og\u0142oszenie o pracy w RPA znalaz\u0142 w gazecie<\/p>\n

Jan Juszczuk, Przegl\u0105d Sportowy Onet: Jak trafi\u0142 pan do RPA na pocz\u0105tku lat 90.?<\/p>\n

Jarek z RPA: W Polsce w czasach komuny pracowa\u0142em w kopalni, nast\u0119pnie wyjecha\u0142em do Niemiec, do RFN, gdzie pracowa\u0142em w firmie in\u017cynieryjnej. Robili\u015bmy maszyny do browar\u00f3w. W Niemczech zobaczy\u0142em og\u0142oszenie w gazecie i postanowi\u0142em wyjecha\u0107. Afryka by\u0142a moim marzeniem. Jeszcze b\u0119d\u0105c w Niemczech, dosta\u0142em pozwolenie na pobyt w RPA, tak bardzo potrzebowano wtedy ludzi do pracy. Szukali in\u017cynier\u00f3w w specyficznych zawodach. To nie jest tak, \u017ce ucieka\u0142em od komuny. Po prostu zawsze szuka\u0142em ciekawej pracy i marzy\u0142em o RPA.<\/p>\n

W kt\u00f3rym mie\u015bcie pan mieszka?<\/p>\n

W Johannesburgu. Kiedy\u015b przez dwa lata mieszka\u0142em w Kapsztadzie, ale te\u017c dwa lata w Durbanie. W ko\u0144cu wr\u00f3ci\u0142em do Johannesburga, bo jednak najlepiej mi si\u0119 tu mieszka.<\/p>\n

Ludzie s\u0105 bardzo fajni, przyjemni i mili, a poza tym bardzo odpowiada mi klimat. Mieszkam 1700 m n.p.m. Jest czyste powietrze \u2014 jeste\u015bmy prawie w g\u00f3rach. Ma\u0142o kto o tym wie. Teraz mamy zim\u0119, ale to jest taka zima, \u017ce na termometrze dzi\u015b mam 21 stopni. W nocy temperatura spada do 5 stopni. Tak \u017ce jest przyjemnie i, co warte zaznaczenia, przez czerwiec, lipiec, sierpie\u0144 i wrzesie\u0144 nie ma w og\u00f3le chmur. Przez ca\u0142\u0105 zim\u0119 praktycznie nie ma deszczu, tylko ci\u0105gle mamy s\u0142o\u0144ce.<\/p>\n

\"Centrum <\/p>\n

Education Images \/ Getty Images<\/p>\n

Centrum Johannesburga w 2009 r. <\/p>\n

Historyczny wynik pi\u0142karzy na M\u015a 2026<\/p>\n

Czy w RPA mocno kibicuj\u0105 pi\u0142karzom? Na mundialu osi\u0105gaj\u0105 historyczny wynik \u2014 po raz pierwszy wyszli z grupy. Czy tam na miejscu \u017cyj\u0105 pi\u0142k\u0105 no\u017cn\u0105?<\/p>\n

\u017byj\u0105. Pi\u0142ka jest wa\u017cn\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105, ale nie zawsze tak by\u0142o. Kiedy\u015b w RPA g\u0142\u00f3wnie dominowa\u0142y rugby i krykiet. Rugby bardzo lubi\u0105 tutejsi Afrykanerzy [bia\u0142a grupa etniczna w Afryce Po\u0142udniowej (g\u0142\u00f3wnie w RPA i Namibii), b\u0119d\u0105ca potomkami dawnych osadnik\u00f3w holenderskich, niemieckich i francuskich. Pos\u0142uguj\u0105 si\u0119 j\u0119zykiem afrikaans (wywodz\u0105cym si\u0119 z XVII-wiecznego j\u0119zyka niderlandzkiego) i cz\u0119sto s\u0105 historycznie okre\u015blani mianem Bur\u00f3w].<\/p>\n

Krykiet z kolei przywie\u017ali do RPA Hindusi, kt\u00f3rych w RPA jest blisko dwa miliony. S\u0105 tu ju\u017c od 150 lat. Trzeba pami\u0119ta\u0107, \u017ce w rugby w czasie apartheidu gra\u0107 mogli tylko biali. W krykieta z kolei mogli gra\u0107 tylko Hindusi i biali. Sytuacja zmieni\u0142a si\u0119 w 1994 r. po apartheidzie, gdy Nelson Mandela wygra\u0142 pierwsze wybory demokratyczne. W\u00f3wczas pi\u0142ka no\u017cna, tutaj si\u0119 m\u00f3wi „soccer”, sta\u0142a si\u0119 sportem czarnych. Zreszt\u0105 nawet wida\u0107 to po kolorze sk\u00f3ry pi\u0142karzy RPA. Pi\u0142ka no\u017cna szczeg\u00f3lnie popularna jest w Soweto, czyli w najwi\u0119kszej dzielnicy Johannesburga, gdzie wci\u0105\u017c panuje ogromna bieda. Zamieszkuj\u0105 j\u0105 czarnosk\u00f3rzy.<\/p>\n

Na ulicach nie wida\u0107 kibic\u00f3w?<\/p>\n

Szczerze m\u00f3wi\u0105c, nie widzia\u0142em wielu kibic\u00f3w na ulicach, ale to te\u017c z tego powodu, \u017ce mecz z Kore\u0105 P\u0142d., wygrany przez RPA 1:0, rozgrywany by\u0142 w \u015brodku nocy. Rano widzia\u0142em na komunikatorach, \u017ce ludzie dodawali nagrania i zdj\u0119cia z dom\u00f3w, jak kibicuj\u0105. Ale ja mocno tego nie \u015bledz\u0119. Nie ogl\u0105dam telewizji. Skupiam si\u0119 g\u0142\u00f3wnie na swojej pracy \u2014 organizuj\u0119 przejazdy VIP i wycieczki po RPA. W pe\u0142ni si\u0119 temu oddaj\u0119 i po\u015bwi\u0119cam temu sporo czasu.<\/p>\n

\"Kibice <\/p>\n

Luke Hales \/ Getty Images<\/p>\n

Kibice RPA na meczu z Kore\u0105 w USA <\/p>\n

Polacy ch\u0119tnie odwiedzaj\u0105 RPA. To warto zobaczy\u0107<\/p>\n

Przyje\u017cd\u017caj\u0105 do pana Polacy?<\/p>\n

By\u0142 czas, \u017ce przyje\u017cd\u017ca\u0142o ich naprawd\u0119 sporo. Polacy s\u0105 coraz bogatsi, a trzeba pami\u0119ta\u0107, \u017ce Afryka jest droga. Du\u017co ludzi pyta, kiedy przyjecha\u0107 do RPA? Je\u015bli nie lubi si\u0119 ciep\u0142a i gor\u0105ca, to polskie lato jest idealnym czasem na podr\u00f3\u017c po po\u0142udniowej Afryce. Lepszego czasu nie ma. W tym roku Johannesburg jest jeszcze zielony, bo wcze\u015bniej spad\u0142o du\u017co deszczu. Z kolei w Kapsztadzie pogoda zim\u0105 jest mocno kapry\u015bna. To jak zupe\u0142nie inny kraj w por\u00f3wnaniu do Johannesburga. W ci\u0105gu dnia s\u0105 cztery pory roku, dlatego si\u0119 stamt\u0105d wyprowadzi\u0142em, bo ju\u017c po prostu dzia\u0142a\u0142o to na nerwy. Burze, deszcze, grad i wichury.<\/p>\n

Domy\u015blam si\u0119, \u017ce zabiera pan klient\u00f3w r\u00f3wnie\u017c na safari?<\/p>\n

Oczywi\u015bcie! Nale\u017c\u0119 do organizacji wolontariackiej SANParks Honorary Rangers w Parku Narodowym Krugera. Do tego parku je\u017cd\u017c\u0119 ju\u017c od 35 lat. Jest bardzo fajnie. To moje ulubione miejsce do robienia safari. Safari na zasadzie: je\u017adzimy po parku moim samochodem od rana do wieczora. S\u0105 tacy, kt\u00f3rzy wol\u0105 ogl\u0105da\u0107 zwierz\u0119ta rano, gdy si\u0119 budz\u0105. Mo\u017cna te\u017c odby\u0107 jazd\u0119 o zachodzie s\u0142o\u0144ca w tym otwartym samochodzie. W\u00f3wczas je\u017adzi si\u0119 z mocnymi latarkami, by zobaczy\u0107 wi\u0119ksze koty. Bo wiadomo, one w ci\u0105gu dnia \u015bpi\u0105.<\/p>\n

\"Park <\/p>\n

Getty Images<\/p>\n

Park Narodowy Krugera <\/p>\n

By\u0142 kierowc\u0105 szefa FIFA przed i po mundialu 2010. Us\u0142ysza\u0142 wa\u017cne s\u0142owa<\/p>\n

Wr\u00f3\u0107my do pi\u0142ki no\u017cnej. W jakim stanie s\u0105 dzi\u015b stadiony, na kt\u00f3rych 16 lat temu rozgrywany by\u0142 mundial?<\/p>\n

Jedynie ten g\u0142\u00f3wny FNB Stadium w Johannesburgu si\u0119 jako\u015b trzyma. Tam rozegrano mecz otwarcia i fina\u0142 mundialu 2010. Jego budowano przez dwa lata do 1989 r., a p\u00f3\u017aniej w 2009 r. przeszed\u0142 gruntowny remont. G\u0142\u00f3wnie sta\u0142a za tym FIFA. To kosztowa\u0142o FIFA 440 mln dol. Stadion zosta\u0142 przeprojektowany tak, \u017ceby by\u0142 najwi\u0119kszym w Afryce. Uzyskano pojemno\u015b\u0107 a\u017c 95 tys. miejsc siedz\u0105cych. 15 tys. miejsc parkingowych na zewn\u0105trz oraz cztery tys. miejsc parkingowych podziemnych dla VIP-\u00f3w. To du\u017co. Zaprojektowano ten stadion tak, \u017ceby przypomina\u0142 kalabas\u0119 \u2014 tradycyjne afryka\u0144skie naczynie. Pokryli obiekt tak\u0105 mozaik\u0105, \u017ceby przypomina\u0142 blask ognia. Kolory to odcienie ziemi afryka\u0144skiej. P\u00f3\u017aniej organizowano tam wa\u017cne wydarzenia. W 2013 r. odby\u0142o si\u0119 upami\u0119tnienie Nelsona Mandeli.<\/p>\n

\"FNB <\/p>\n

Shaun Botterill \/ Getty Images<\/p>\n

FNB Stadium w grudniu 2009 r. <\/p>\n

By\u0142em wtedy kierowc\u0105 Seppa Blattera, kt\u00f3ry kilkukrotnie przylatywa\u0142 do RPA, by nadzorowa\u0107 przygotowania do mistrzostw. Pami\u0119tam, \u017ce w sierpniu przylecia\u0142 jeszcze raz po mundialu i s\u0142ysza\u0142em, jak m\u00f3wi\u0142 do kogo\u015b w prywatnej rozmowie, \u017ce to by\u0142 najlepszy mundial, jaki zorganizowano. Ma\u0142o kto o tym wspomina, ale sam Blatter powiedzia\u0142 tak podczas prywatnej rozmowy.<\/p>\n

\"By\u0142y <\/p>\n

Eric Verhoeven \/ Getty Images<\/p>\n

By\u0142y szef FIFA Sepp Blatter i by\u0142y prezydent RPA Jacob Zuma w 2010 r. <\/p>\n

Dzi\u015b na FNB Stadium odbywaj\u0105 si\u0119 koncerty \u015bwiatowej s\u0142awy gwiazd. Mamy kilka wi\u0119kszych stadion\u00f3w w tych najwi\u0119kszych miastach, ale pami\u0119tam, jak wa\u017cne osoby z FIFA m\u00f3wi\u0142y w samochodzie, \u017ce FIFA zarobi\u0142a pieni\u0105dze na tym mundialu, a wybudowane stadiony stan\u0105 si\u0119 tzw. „white elephants” [pol. bia\u0142e s\u0142onie]. \u017be nic na nich nie b\u0119dzie si\u0119 dzia\u0142o i b\u0119d\u0105 niszcze\u0107. I tak te\u017c si\u0119 dzieje.<\/p>\n

Graj\u0105 na nich kluby pi\u0142karskie? Na FNB Stadium swoje mecze od czasu do czasu rozgrywa znany klub Kaizer Chiefs. Przynajmniej takie informacje mo\u017cna znale\u017a\u0107 w sieci.<\/p>\n

Cz\u0119\u015b\u0107 z nich do dzi\u015b jest wykorzystywana przez kluby. W og\u00f3le temat dru\u017cyn pi\u0142karskich w RPA jest bardzo ciekawy. Szczeg\u00f3lnie historia Orlando Pirates. Ten klub zosta\u0142 za\u0142o\u017cony we wspomnianym Soweto. Maj\u0105 te\u017c tam stadion Orlando Stadium. Z tego wzgl\u0119du, \u017ce klub powsta\u0142 w Soweto, to mo\u017cna si\u0119 domy\u015bli\u0107, \u017ce zosta\u0142 za\u0142o\u017cony przez czarnych. I przez d\u0142ugi czas gra\u0107 mogli w nim tylko czarnosk\u00f3rzy. P\u00f3\u017aniej to si\u0119 zmieni\u0142o. Pami\u0119tam, \u017ce w 2010 r. przed mundialem na tym stadionie w Soweto zorganizowano fina\u0142 sezonu Super Rugby, czyli prowincjonalnych rozgrywek rugby union na p\u00f3\u0142kuli po\u0142udniowej. I oni tak wspaniale to zorganizowali… Bawili si\u0119 w\u00f3wczas ze sob\u0105 wszyscy \u2014 biali, czarni, Hindusi, kolorowi. To s\u0105 tak zwane „Rainbow Nation” [pol. Nar\u00f3d T\u0119czowy], to oznacza wszystkie rasy, kt\u00f3re zamieszkuj\u0105 w RPA. By\u0142o wspaniale, przepi\u0119knie. Do dzi\u015b mam to w pami\u0119ci.<\/p>\n

\"Fina\u0142 <\/p>\n

Warren Lee \/ Getty Images<\/p>\n

Fina\u0142 Super 14 w Soweto w 2010 r. <\/p>\n

Podsumowuj\u0105c temat stadion\u00f3w z mundialu 2010 \u2014 rozumiem, \u017ce w RPA nie dbaj\u0105 o nie?<\/p>\n

Nie bardzo, bo niestety brakuje pieni\u0119dzy. Wiadomo dlaczego. Pieni\u0119dzy brakuje, bo id\u0105 one nie tym kana\u0142em, kt\u00f3rym powinny i\u015b\u0107. I nie tam, gdzie trzeba. M\u00f3wi\u0119 dyplomatycznie. (\u015bmiech)<\/p>\n

Gdy organizowane s\u0105 te koncerty najwi\u0119kszych gwiazd, to rasa jest pomieszana? Czy dominuj\u0105 na nich biali?<\/p>\n

To wszystko jest pomieszane. Ju\u017c nie ma tak, jak to by\u0142o kiedy\u015b. \u017be nie wolno tego i tego. Powiem panu, \u017ce media wci\u0105\u017c przekazuj\u0105 wiele dziwnych informacji na temat RPA. Jak czytam komentarze np. na YouTube, to si\u0119 dziwi\u0119 niekt\u00f3rym ludziom, kt\u00f3rzy komentuj\u0105 co\u015b na temat RPA, a nigdy tu nie byli. Np. pod filmami nt. Janusza Walusia. Nie interesuj\u0105 mnie takie tematy, ale znam t\u0119 histori\u0119. By\u0142em ju\u017c tu przecie\u017c, gdy to si\u0119 sta\u0142o. Mniej wi\u0119cej wiem, o co posz\u0142o.<\/p>\n

By\u0142 pan w szoku wtedy, \u017ce zrobi\u0142 to Polak?<\/p>\n

Nie, nie by\u0142em w szoku. Ale by\u0142o to dziwne uczucie. Dlaczego Polak? Pan mo\u017ce tego nie wiedzie\u0107, bo dzi\u015b cz\u0119sto ci\u0119\u017cko jest znale\u017a\u0107 co\u015b warto\u015bciowego o historii w internecie. Historia jest dzi\u015b masowana i bardzo \u0142adnie kryta. Wiele rzeczy wychodzi dopiero po latach. Mi\u0119dzy 1990 a 1994 r. zgin\u0119\u0142o tu nawet 15 tys. czarnosk\u00f3rych. G\u0142\u00f3wny konflikt toczy\u0142 si\u0119 mi\u0119dzy zwolennikami African National Congress (ANC) i Inkatha Freedom Party (IFP). IFP mia\u0142a silne poparcie w\u015br\u00f3d wielu Zulus\u00f3w, natomiast ANC by\u0142o ruchem o charakterze og\u00f3lnonarodowym. Wtedy Nelson Mandela nale\u017ca\u0142 jeszcze do ANC.<\/p>\n

Badania i p\u00f3\u017aniejsze ustalenia Truth and Reconciliation Commission wskazywa\u0142y, \u017ce cz\u0119\u015b\u0107 przemocy by\u0142a podsycana przez elementy si\u0142 bezpiecze\u0144stwa pa\u0144stwa apartheidu. Istnia\u0142y oskar\u017cenia o wspieranie IFP przez niekt\u00f3re struktury pa\u0144stwowe w celu os\u0142abienia ANC. <\/p>\n

By\u0142 to z\u0142o\u017cony konflikt polityczny, etniczny i spo\u0142eczny, rozgrywaj\u0105cy si\u0119 w czasie rozpadu systemu apartheidu. Obok walk mi\u0119dzy zwolennikami r\u00f3\u017cnych ugrupowa\u0144 nadal dochodzi\u0142o tak\u017ce do przemocy ze strony aparatu pa\u0144stwowego oraz napi\u0119\u0107 zwi\u0105zanych z samym systemem apartheidu.<\/p>\n

Czarnosk\u00f3rzy nie chc\u0105 pami\u0119ta\u0107 o tych czasach w RPA<\/p>\n

Mo\u017cna kr\u00f3tko powiedzie\u0107, \u017ce walczono o w\u0142adz\u0119 w kraju?<\/p>\n

Tak. Walczyli i to mocno. Kilka razy widzia\u0142em to z bliska, gdy przeje\u017cd\u017ca\u0142em przez Johannesburg. Ludzie z ANC strzelali z wysokich pi\u0119ter budynk\u00f3w do ludzi z IFP normalnie jak do kaczek. Wygl\u0105da\u0142o to tragicznie. Ma\u0142o si\u0119 o tym m\u00f3wi. To trudny temat dla czarnosk\u00f3rych, bo to si\u0119 dzia\u0142o mi\u0119dzy nimi.<\/p>\n

Chc\u0105 to wymaza\u0107 z pami\u0119ci?<\/p>\n

Chc\u0105 to kompletnie wymaza\u0107 z pami\u0119ci. A najlepiej dla nich by by\u0142o, \u017ceby ta nowa generacja takich rzeczy w og\u00f3le nie wiedzia\u0142a, co si\u0119 dzia\u0142o. Ale ja to widzia\u0142em z bliska. By\u0142o nieciekawie. Dlatego te\u017c wtedy biali masowo opuszczali RPA. Ja wtedy pracowa\u0142em dla niemieckiej firmy in\u017cynieryjnej, a w weekendy sprzedawa\u0142em domy jako agent nieruchomo\u015bci. Gdy rozmawia\u0142em wtedy z lud\u017ami, to pytali mnie: „czy ty upad\u0142e\u015b na g\u0142ow\u0119? Uciekaj st\u0105d, bo jak czarni dojd\u0105 do w\u0142adzy, to b\u0119d\u0105 zabija\u0107 bia\u0142ych”. Sytuacja wi\u0119c nie by\u0142a ciekawa. Ludzie zacz\u0119li zbiera\u0107 konserwy, bro\u0144, amunicj\u0119. By\u0142o ju\u017c na ostrzu no\u017ca, gdy sobie przypomn\u0119 tamte czasy.<\/p>\n

\"Starcie <\/p>\n

Gideon Mendel \/ Getty Images<\/p>\n

Starcie przed siedzib\u0105 ANC w 1994 r. <\/p>\n

W RPA od lat trwa walka o wp\u0142ywy<\/p>\n

Czy to, co zrobi\u0142 Janusz Walu\u015b, wywar\u0142o du\u017cy wp\u0142yw na kraj? Jak pan to wspomina?<\/p>\n

Wie pan, ja wtedy mia\u0142em pod sob\u0105 45 os\u00f3b. Wszyscy to byli czarnosk\u00f3rzy. Musz\u0119 panu powiedzie\u0107, \u017ce wielkiej reakcji nie by\u0142o. To wszystko by\u0142o bardzo polityczne. My nie wiemy, kto za tym wszystkim stoi. To znaczy wiemy, ale nikt nie chce o tym m\u00f3wi\u0107. Chc\u0105 czarnosk\u00f3rych mi\u0119dzy sob\u0105 sk\u0142\u00f3ci\u0107. A o co chodzi? Tu jest masa minera\u0142\u00f3w. Niech pan nie zapomni, tu jest wszystko.<\/p>\n

Moim g\u0142\u00f3wnym klientem jest kopalnia diamentowa, kt\u00f3ra znajduje si\u0119 obok Pretorii. Stamt\u0105d pochodzi ten najwi\u0119kszy diament, kt\u00f3ry znajduje si\u0119 w koronie kr\u00f3lowej El\u017cbiety. Je\u015bli chodzi o kolor i o przejrzysto\u015b\u0107, to tu znajduj\u0105 si\u0119 najlepsze diamenty na \u015bwiecie. Dlatego id\u0105 te\u017c w najwi\u0119kszych pieni\u0105dzach.<\/p>\n

Jest te\u017c w\u0119giel kategorii A, czyli taki, jaki mamy w Polsce. Jest tu platyna, chrom. M\u00f3j klient od 17 lat ma trzeci\u0105 na \u015bwiecie kopalni\u0119 pod wzgl\u0119dem wydobycia chromu i platyny.<\/p>\n

Z jakiego kraju jest pa\u0144ski klient? <\/p>\n

On jest tutejszy.<\/p>\n

Bia\u0142y? <\/p>\n

Tak. Jest z greckiej rodziny emigrant\u00f3w, kt\u00f3rzy tu przyjechali.<\/p>\n

Wi\u0119kszo\u015b\u0107 du\u017cych biznes\u00f3w w RPA wci\u0105\u017c prowadz\u0105 biali? Czy to si\u0119 ju\u017c zmieni\u0142o? <\/p>\n

Zmieni\u0142o si\u0119. O tym te\u017c si\u0119 niewiele m\u00f3wi, ale zszokuje pana, \u017ce dzi\u015b najbogatszymi lud\u017ami w RPA s\u0105 ju\u017c czarnosk\u00f3rzy.<\/p>\n

Czarni morduj\u0105 bia\u0142ych rolnik\u00f3w w RPA. Do dzi\u015b \u017cyj\u0105 w strachu. Niekt\u00f3rzy uciekaj\u0105<\/p>\n

Jest pan odpowiedni\u0105 osob\u0105, z kt\u00f3r\u0105 mog\u0119 zweryfikowa\u0107 dwa tematy, kt\u00f3re przewija\u0142y si\u0119 w mediach w ostatnich latach. Pierwszy to temat morderstw bia\u0142ych i bogatych rolnik\u00f3w przez czarnosk\u00f3rych, co mia\u0142o wywo\u0142a\u0107 du\u017cy strach w\u015br\u00f3d wszystkich bia\u0142ych rolnik\u00f3w i ich rodzin w RPA. Czy to prawda i czy to faktycznie jest problem?<\/p>\n

Tak, to jest problem. Wsp\u00f3\u0142pracuj\u0119 z firm\u0105 ochroniarsk\u0105 i wiem, jaka jest sytuacja. Sporo tego by\u0142o w ostatnich latach. Ostatnio na szcz\u0119\u015bcie troch\u0119 si\u0119 to uspokoi\u0142o. Z tego powodu te\u017c wielu bia\u0142ych farmer\u00f3w wyjecha\u0142o w ostatnich latach z RPA do USA. Zostawiaj\u0105 farmy, kt\u00f3re maj\u0105 setki, a nawet tysi\u0105ce hektar\u00f3w. Dostaj\u0105 w USA ma\u0142e mieszkanie i tyle. To jest tragedia. Mam znajomych, kt\u00f3rzy po kr\u00f3tkim czasie wr\u00f3cili ze Stan\u00f3w do RPA. I ju\u017c nie mog\u0105 wyjecha\u0107 do Stan\u00f3w, bo byli tam jako refugees [pol. uchod\u017acy].<\/p>\n

\"Krewni <\/p>\n

Per-Anders Pettersson \/ Getty Images<\/p>\n

Krewni zamordowanych rolnik\u00f3w w RPA <\/p>\n

4 pa\u017adziernika 2025 r. w Ysterberg ko\u0142o Polokwane w RPA krewni zamordowanych rolnik\u00f3w stoj\u0105 z krzy\u017cami podczas uroczysto\u015bci upami\u0119tniaj\u0105cej ofiary przy pomniku Witkruis (Bia\u0142y Krzy\u017c), znajduj\u0105cym si\u0119 na terenie prywatnego gospodarstwa. Pomnik ten upami\u0119tnia oko\u0142o 2,8 tys. z szacowanej liczby 4 tys. bia\u0142ych rolnik\u00f3w zabitych w tym kraju od 1994 r. Ka\u017cdego roku rolnicy z ca\u0142ego kraju gromadz\u0105 si\u0119, by ustawi\u0107 przy pomniku nowe krzy\u017ce. Republika Po\u0142udniowej Afryki odnotowuje jeden z najwy\u017cszych wska\u017anik\u00f3w morderstw na \u015bwiecie \u2014 w 2024 r. dosz\u0142o tam do ponad 26 tys. zab\u00f3jstw.<\/p>\n

Nielegalni migranci z biednych kraj\u00f3w Afryki problemem RPA<\/p>\n

M\u00f3wi pan, \u017ce oni zostawiaj\u0105 te farmy. I co dalej?<\/p>\n

Oni te farmy sprzedaj\u0105 za grosze albo kompletnie je trac\u0105, a to jest du\u017cy problem. Bo przecie\u017c RPA jest jednym z najwi\u0119kszych producent\u00f3w \u017cywno\u015bci w Afryce. Mamy najlepsze steki, najlepsze zbo\u017ca, ale tych farmer\u00f3w jest coraz mniej. Tych dobrych i do\u015bwiadczonych farmer\u00f3w. Dlatego m\u00f3wi si\u0119, \u017ceby zastopowa\u0107 te napady na farmer\u00f3w, bo w ko\u0144cu dojdzie do momentu, \u017ce zacznie brakowa\u0107 jedzenia. A sprowadzane b\u0119dzie bardzo drogie i ludzi nie b\u0119dzie sta\u0107.<\/p>\n

Rz\u0105d RPA pr\u00f3bowa\u0142 jako\u015b reagowa\u0107, \u017ceby chroni\u0107 farmer\u00f3w?<\/p>\n

Tak, oczywi\u015bcie. Maj\u0105 prywatn\u0105 ochron\u0119, chroni ich te\u017c policja, kt\u00f3ra regularnie patroluje zagro\u017cone posiad\u0142o\u015bci. Teraz jednak sytuacja polityczna si\u0119 zmienia. Ludzie maj\u0105 do\u015b\u0107 tego, co dzia\u0142o si\u0119 przez ostatnich 30 lat. Tak \u017ce poma\u0142u to wychodzi na prost\u0105. Teraz w RPA jest te\u017c ten problem, \u017ce chc\u0105 tu wrzuci\u0107 nielegalnych migrant\u00f3w. Zreszt\u0105 to dzieje si\u0119 teraz na ca\u0142ym \u015bwiecie, bo w Europie jest to samo.<\/p>\n

\"Pomnik <\/p>\n

Per-Anders Pettersson \/ Getty Images<\/p>\n

Pomnik uzbrojonego afrykanerskiego rolnika chroni\u0105cego swoj\u0105 ci\u0119\u017carn\u0105 \u017con\u0119 stoi przy pomniku Witkruis (Bia\u0142y Krzy\u017c) na prywatnej farmie 3 czerwca 2025 r. w Ysterberg ko\u0142o Polokwane w RPA <\/p>\n

RPA nie chce kolejnych migrant\u00f3w?<\/p>\n

No nie chce! Tu ju\u017c jest 11 mln nielegalnych migrant\u00f3w, kt\u00f3rzy nie maj\u0105 nawet papier\u00f3w. M\u00f3wi, \u017ce ma 18 lat, a w rzeczywisto\u015bci ma np. 28. Musz\u0105 co\u015b je\u015b\u0107, a z prac\u0105 jest teraz bardzo ci\u0119\u017cko. Bezrobocie si\u0119ga nawet 50 proc. Przechodz\u0105 wi\u0119c na drog\u0119 kryminaln\u0105.<\/p>\n

Wracaj\u0105c do tematu farmer\u00f3w, czy zgin\u0105\u0142 kto\u015b z pa\u0144skiego otoczenia? <\/p>\n

Nie. Nikt, kogo znam osobi\u015bcie, nie zgin\u0105\u0142. Znam tylko te historie z medi\u00f3w i opowie\u015bci znajomych.<\/p>\n

Te zbrodnie by\u0142y drastyczne. <\/p>\n

No by\u0142y… Jakby to uj\u0105\u0107, te zbrodnie por\u00f3wna\u0142bym do dzia\u0142alno\u015bci k\u0142usownik\u00f3w, kt\u00f3rzy zabijaj\u0105 nosoro\u017cce tylko dla tego rogu, kt\u00f3ry kosztuje nawet setki tys. dolar\u00f3w. Im nie chodzi o nosoro\u017cca, ale o ten r\u00f3g. Tak samo jest z tymi, kt\u00f3rzy napadaj\u0105 na farmy i zabijaj\u0105 bia\u0142e rodziny. Im nie chodzi o te farmy, ale np. morduj\u0105 czasami, \u017ceby zabra\u0107 samoch\u00f3d czy jakie\u015b kosztowno\u015bci. To jest bez sensu! To jest dziwne, ale to robi\u0105 ludzie, kt\u00f3rzy nie maj\u0105 wykszta\u0142cenia, kt\u00f3rzy nie rozmawiaj\u0105 po angielsku. G\u0142\u00f3wnie ci, kt\u00f3rzy nie mog\u0105 dosta\u0107 pracy.<\/p>\n

\"Krewni <\/p>\n

Per-Anders Pettersson \/ Getty Images<\/p>\n

Krewni zabitych rolnik\u00f3w reaguj\u0105 po wbiciu krzy\u017cy podczas uroczysto\u015bci upami\u0119tniaj\u0105cej zabitych po\u0142udniowoafryka\u0144skich rolnik\u00f3w przy pomniku Witkruis (Bia\u0142y Krzy\u017c) na prywatnej farmie 4 pa\u017adziernika 2025 roku w Ysterberg ko\u0142o Polokwane w RPA <\/p>\n

Johannesburg ju\u017c nie przypomina Nowego Jorku<\/p>\n

Drugi temat, kt\u00f3ry si\u0119 przewija\u0142, to zdj\u0119cia na platformie X. Pojawi\u0142 si\u0119 taki trend pokazywania fotografii danych miejsc w Johannesburgu dzi\u015b i jak wygl\u0105da\u0142y mniej wi\u0119cej 30 lat temu. W\u00f3wczas te miejsca przypomina\u0142y Ameryk\u0119, a dzi\u015b s\u0105 kompletnie zniszczone i zaniedbane. Czy to prawda?<\/p>\n

Tak, to \u015bwi\u0119ta prawda. Niestety. Przecie\u017c tam, gdzie ja mieszka\u0142em w 1991 r., gdy przyjecha\u0142em do RPA, czyli w Braamfontein, to by\u0142y niemieckie kafejki, austriackie rze\u017anie. Wypiekano ciasta. By\u0142o kapitalnie. Je\u017adzi\u0142y najlepsze Mercedesy, kt\u00f3rych nawet w Niemczech nie by\u0142o, bo przecie\u017c w RPA wci\u0105\u017c produkuje si\u0119 Mercedesy! Wie pan, gdy ja przyjecha\u0142em z Niemiec po czterech latach tam i gdy zobaczy\u0142em te czteropasmowe autostrady tu, te Cadillaki, Dodge, to ja normalnie zw\u0105tpi\u0142em w to, czy ja naprawd\u0119 trafi\u0142em do RPA.<\/p>\n

Nawet nie por\u00f3wnuj\u0105c tego do Polski z tamtych lat, ale nawet do Niemiec, to cz\u0142owiek si\u0119 czu\u0142, jakby wyl\u0105dowa\u0142 w Nowym Jorku! To by\u0142o co\u015b niesamowitego. Te s\u0142o\u0144ce, ten klimat, architektura, nowoczesno\u015b\u0107 i ludzie. Ale te zdj\u0119cia s\u0105 autentyczne. Ja si\u0119 za g\u0142ow\u0119 \u0142api\u0119, gdy widz\u0119 dzi\u015b niekt\u00f3re miejsca.<\/p>\n

Mo\u017cna powiedzie\u0107 wprost, \u017ce czarnosk\u00f3rzy przetrawili to, co by\u0142o zbudowane?<\/p>\n

To, co by\u0142o budowane przez powiedzmy 100 lat, zosta\u0142o podane im na srebrnej tacy. Ale to trzeba o to dba\u0107 i naprawia\u0107, \u017ceby by\u0142o lepiej, a zosta\u0142o zrujnowane. Brakuje na wszystko pieni\u0119dzy.<\/p>\n

Co\u015b posz\u0142o nie tak. <\/p>\n

Johannesburg nazywany by\u0142 „City of Gold”, czyli „Miasto Z\u0142ota”. To by\u0142o marzenie ca\u0142ego kontynentu afryka\u0144skiego. Ka\u017cdy marzy\u0142 tu mieszka\u0107. Dlatego ci migranci przez lata przyje\u017cd\u017cali tu g\u0142\u00f3wnie nielegalnie i niestety teraz RPA ma problem. Podobnie zreszt\u0105 jak w Europie ma Francja czy Anglia.<\/p>\n

Mo\u017cna powiedzie\u0107, \u017ce mundial nie zosta\u0142 dobrze wykorzystany przez rz\u0105d i mieszka\u0144c\u00f3w RPA, \u017ceby poprawi\u0107 sytuacj\u0119 w kraju?<\/p>\n

Po turnieju zacz\u0119\u0142o przyje\u017cd\u017ca\u0107 wielu turyst\u00f3w. W 2011 r. przyjecha\u0142o do RPA ponad 8 mln turyst\u00f3w. Nie zosta\u0142o to jednak dobrze wykorzystane, mimo \u017ce to jest tak pi\u0119kny kraj. Polscy tury\u015bci, z kt\u00f3rymi je\u017cd\u017c\u0119 po RPA, s\u0105 zachwyceni! Sami powiedzieli mi, \u017ce to nie jest to, co pokazuj\u0105 media. M\u00f3wi\u0105, \u017ce ten kraj jest przepi\u0119kny. Ludzie s\u0105 przyjemni, witaj\u0105 turyst\u00f3w. Kiedy\u015b mia\u0142em tak\u0105 sytuacj\u0119, \u017ce biedny facet da\u0142 mi Coca-Col\u0119, mimo \u017ce sam by jej nie kupi\u0142, bo dla niego by\u0142a za droga. Tacy tu s\u0105 cz\u0119sto ludzie. M\u00f3wi si\u0119 o kryminalno\u015bci. No jest wysoka, to prawda, ale g\u0142\u00f3wnie to si\u0119 dzieje w tych townshipach. Kapsztad jest numerem jeden, je\u015bli chodzi o kryminalno\u015b\u0107, ale o tym wiele si\u0119 nie m\u00f3wi, bo Kapsztad jest mocno turystyczny, wi\u0119c wol\u0105 to ukrywa\u0107.<\/p>\n

Nigdy nie musia\u0142 u\u017cy\u0107 broni. Kiedy\u015b przepisy pozwala\u0142y na wiele<\/p>\n

Pracuje pan w ochronie i posiada bro\u0144. Musia\u0142 jej kiedy\u015b u\u017cy\u0107? <\/p>\n

Nie, nigdy. Ja nie chodz\u0119 z broni\u0105 codziennie. G\u0142\u00f3wnie u\u017cywam jej tylko w pracy, gdy je\u017cd\u017c\u0119 z VIP-ami na lotnisko itd. Nie ma potrzeby chodzi\u0107 codziennie z broni\u0105. Nie ma sensu. Powiedzmy, gdyby si\u0119 kogo\u015b postrzeli\u0142o lub zabi\u0142o, to teraz s\u0105 z tego powodu powa\u017cne k\u0142opoty. Dochodzenia kryminalne. Kiedy\u015b tego nie by\u0142o, tych 35 lat temu.<\/p>\n

35 lat temu, gdyby bia\u0142y powiedzia\u0142, \u017ce zastrzeli\u0142 czarnosk\u00f3rego w obronie w\u0142asnej, przymkn\u0119liby oko?<\/p>\n

Tak. Nie by\u0142oby \u017cadnego dochodzenia. Teraz nawet jak kto\u015b w\u0142amie ci si\u0119 do domu, to musi on pierwszy ci\u0119 zaatakowa\u0107. Ale to ju\u017c chyba wsz\u0119dzie jest na \u015bwiecie.<\/p>\n

S\u0105 czarnosk\u00f3rzy, kt\u00f3rzy t\u0119skni\u0105 za czasami apartheidu<\/p>\n

Mam do\u015b\u0107 kontrowersyjne pytanie. W Polsce spotka\u0142em kilka starszych os\u00f3b, kt\u00f3re t\u0119skni\u0105 za \u017cyciem w komunistycznym kraju. Dlatego zapytam, czy spotka\u0142 pan w RPA czarnosk\u00f3rych, kt\u00f3rzy t\u0119skni\u0105 za apartheidem?<\/p>\n

To jest bardzo dobre pytanie. Wiem, jak by\u0142o w Polsce, bo przecie\u017c sam wychowa\u0142em si\u0119 w komunie. Mam znajomych, kt\u00f3rzy wspominaj\u0105 \u2014 mimo wielu, wielu minus\u00f3w \u2014 \u017ce mieli tak \u2014 z\u0119by naprawiane za darmo, do przychodni lekarskiej chodzi\u0142o si\u0119 za darmo, praca by\u0142a gwarantowana. Wszystko by\u0142o tanie, mimo \u017ce by\u0142y kartki na cukier. I nie by\u0142o kryminalno\u015bci, nie by\u0142o dziadostwa.<\/p>\n

By odpowiedzie\u0107 na pa\u0144skie pytanie najlepiej b\u0119dzie, jak przytocz\u0119 moj\u0105 rozmow\u0119 z czarnosk\u00f3r\u0105 dziennikark\u0105, kt\u00f3ra urodzi\u0142a si\u0119 w RPA w latach 50. Powiedzia\u0142a mi, \u017ce ona oczywi\u015bcie wychowa\u0142a si\u0119 w czasach apartheidu, ale nawet jej rodzice si\u0119 tu wychowali. I wspominaj\u0105 te czasy bardzo dobrze. Niech pan nie padnie, ale ja to s\u0142ysza\u0142em od czarnosk\u00f3rej dorastaj\u0105cej w czasach apartheidu. Biali wybudowali tutaj szko\u0142y, uniwersytety. Szko\u0142y i studia by\u0142y za darmo, co jest teraz nie do pomy\u015blenia!<\/p>\n

Co najwa\u017cniejsze, kryminalno\u015b\u0107 by\u0142a prawie zerowa. Bezrobocie wynosi\u0142o 9 proc. Wszystko funkcjonowa\u0142o jak w zegarku. By\u0142o bardzo tanio. Mieli najta\u0144sz\u0105 elektryczno\u015b\u0107 na \u015bwiecie! Teraz z kolei pr\u0105d w RPA jest jednym z najdro\u017cszych. Za wod\u0119 trzeba zap\u0142aci\u0107 kup\u0119 kasy. Ludzie teraz boruj\u0105 studnie na podw\u00f3rkach, tak jest drogo i takie s\u0105 problemy z wod\u0105 \u2014 infrastruktura jest ju\u017c przestarza\u0142a i nikt si\u0119 tym nie interesuje.<\/p>\n

\"Johannesburg <\/p>\n

lilley franey \/ Getty Images<\/p>\n

Johannesburg w 1989 r. <\/p>\n

Tak \u017ce wiele czarnosk\u00f3rych os\u00f3b w okolicach 50. i 60. roku \u017cycia dobrze wspomina czasy apartheidu. Mimo \u017ce musieli mie\u0107 specjalne pozwolenie, \u017ceby przyjecha\u0107 do Johannesburga, ale si\u0119 nie bali. Teraz rodowici czarnosk\u00f3rzy mieszka\u0144cy RPA boj\u0105 si\u0119 przyjecha\u0107 do Johannesburga! Dobrze pan s\u0142yszy. Niestety, do takiej sytuacji dosz\u0142o. Wtedy si\u0119 czuli bezpiecznie, a teraz mi\u0119dzy sob\u0105 walcz\u0105, bo kto\u015b ich tam k\u0142\u00f3ci.<\/p>\n

Dzi\u0119kuj\u0119 za rozmow\u0119.<\/p>\n

Dzi\u0119kuj\u0119 i zapraszam Polak\u00f3w na wycieczki po cudownej RPA!<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Podczas gdy pi\u0142karze RPA osi\u0105gaj\u0105 historyczny wynik na mundialu rozgrywanym w USA, Meksyku i Kanadzie, w\u0142adze ich kraju…\n","protected":false},"author":2,"featured_media":522102,"comment_status":"","ping_status":"","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":"","_share_on_mastodon":"0"},"categories":[24],"tags":[61195,17745,7409,11781,48,46,948,42,38,40,39,41,3266,47,127,126],"class_list":["post-522101","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","category-sport","tag-bottomfeed_styl","tag-johannesburg","tag-mistrzostwa_swiata_2026","tag-mundial_2026","tag-nat_styl","tag-omp","tag-pilka_nozna","tag-pl","tag-poland","tag-polish","tag-polska","tag-polski","tag-rpa","tag-screening_general","tag-sport","tag-sports"],"share_on_mastodon":{"url":"https:\/\/pubeurope.com\/@pl\/116827883595522614","error":""},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/522101","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=522101"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/522101\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/522102"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=522101"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=522101"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=522101"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}