Ani premier, ani minister sprawiedliwo\u015bci nie maj\u0105 prawnych kompetencji do oceniania wiarygodno\u015bci \u015bwiadk\u00f3w \u2013 takie dzia\u0142anie wprost narusza art. 7 Konstytucji RP i stanowi pr\u00f3b\u0119 sterowania prokuratur\u0105.
Wymaganie od \u015bwiadka, by \u201eprzynosi\u0142 dowody\u201d, oraz jego publiczne deprecjonowanie przypomina starorzymskie traktowanie niewolnik\u00f3w lub metody z czas\u00f3w PRL, co odziera jednostk\u0119 z nale\u017cnej jej godno\u015bci. Hierarchiczna struktura prokuratury sprawia, \u017ce publiczne sugestie premiera i prokuratora generalnego staj\u0105 si\u0119 jasn\u0105 instrukcj\u0105 dla \u015bledczych, co ca\u0142kowicie przekre\u015bla ustawow\u0105 zasad\u0119 bezstronno\u015bci. <\/p>\n
Wiarygodno\u015b\u0107 pana Emila J\u0119drzejewskiego i jego sensacyjnych wypowiedzi po pr\u00f3bie przes\u0142uchania go przez prokuratur\u0119 wydaje si\u0119 by\u0107 w\u0105tpliwa.<\/p>\n
Donald Tusk, X<\/p>\n
Nie chodzi o to, \u017ceby tego lekarza w jaki\u015b spos\u00f3b zastrasza\u0107, tylko \u017ceby powiedzia\u0142 jak najwi\u0119cej. (…) Mam nadziej\u0119, \u017ce \u015bwiadek (\u2026) b\u0119dzie mia\u0142 konkretne dowody.<\/p>\n
Waldemar \u017burek, minister sprawiedliwo\u015bci, prokurator generalny RMF FM<\/p>\n
Czy to s\u0105 wyimki z NRD czy PRL? Nie, tak o \u015bwiadku w europejskim demokratycznym pa\u0144stwie prawnym (art. 2 Konstytucji RP), w kt\u00f3rym poszanowanie godno\u015bci i ochrona godno\u015bci cz\u0142owieka jest obowi\u0105zkiem w\u0142adz publicznych (art. 30 Konstytucji RP), wypowiadaj\u0105 si\u0119 odpowiednio Prezes Rady Ministr\u00f3w i minister sprawiedliwo\u015bci, nota bene ten sam, kt\u00f3ry gotowy jest w baga\u017cniku samochodowym wozi\u0107 opozycyjnego pos\u0142a na Sejm. Jak wida\u0107, s\u0142ycha\u0107 i czu\u0107, w pewnych kr\u0119gach do dzisiaj rezonuje kazus z 1984 r. wo\u017cenia w baga\u017cniku ksi\u0119dza Jerzego Popie\u0142uszki.<\/p>\n
Premier mo\u017ce dzia\u0142a\u0107 w granicach prawa<\/p>\n
Zgodnie z art. 7 Konstytucji RP organy w\u0142adzy publicznej dzia\u0142aj\u0105 na podstawie i w granicach prawa. Tak te\u017c i Prezes Rady Ministr\u00f3w, b\u0119d\u0105c organem w\u0142adzy publicznej, obowi\u0105zany jest dzia\u0142a\u0107 na podstawie i w granicach prawa. Ani jeden przepis konstytucyjny czy ustawowy nie wyposa\u017ca premiera w kompetencj\u0119 udzia\u0142u w post\u0119powaniu przygotowawczym, w tym przeprowadzania oceny wiarygodno\u015bci \u015bwiadka maj\u0105cego zeznawa\u0107 w tym post\u0119powaniu.<\/p>\n
Przeczytaj tak\u017ce: Lekarz pracowa\u0142 ponad 70 godzin. Nowe ustalenia kontroler\u00f3w NIK<\/a><\/p>\n W szczeg\u00f3lno\u015bci taka kompetencja nie wynika z faktu, \u017ce Prezes Rady Ministr\u00f3w kieruje pracami Rady Ministr\u00f3w (art. 148 Konstytucji RP), w sk\u0142ad kt\u00f3rej wchodzi minister sprawiedliwo\u015bci, jednocze\u015bnie b\u0119d\u0105cy prokuratorem generalnym. Z zale\u017cno\u015bci organizacyjnej zachodz\u0105cej mi\u0119dzy premierem a ministrem sprawiedliwo\u015bci nie wynika, \u017ce premier jest \u201enadprokuratorem\u201d kompetentnym dokonywa\u0107 oceny wiarygodno\u015bci \u015bwiadka. Zasada legalizmu zakazuje bowiem domniemania kompetencji organu w\u0142adzy publicznej. Innymi s\u0142owy, nawi\u0105zuj\u0105c do s\u0142\u00f3w Hermanna G\u00f6ringa, o tym, czy \u015bwiadek jest wiarygodny, czy nie jest wiarygodny, nie decyduje premier.<\/p>\n W stanie faktycznym ju\u017c dokonana przez Prezesa Rady Ministr\u00f3w ocena wiarygodno\u015bci \u015bwiadka, mimo \u017ce dokonana zosta\u0142a bez umocowania prawnego, wywo\u0142uje daleko id\u0105ce skutki faktyczne dla tocz\u0105cego si\u0119 post\u0119powania karnego. Wskazuje, jakie w tej sprawie s\u0105 oczekiwania premiera i czego oczekuje on od prokuratury i innych organ\u00f3w bezpiecze\u0144stwa wobec \u201epana o w\u0105tpliwej wiarygodno\u015bci\u201d. Wywo\u0142uje tak\u017ce faktyczne skutki po stronie \u015bwiadka co do tego, jak w takich okoliczno\u015bciach mo\u017ce zosta\u0107 potraktowany, co rzutuje na rzetelno\u015b\u0107 post\u0119powania przygotowawczego.<\/p>\n Przeczytaj tak\u017ce: Ministra zdrowia o Szpitalu Po\u0142udniowym: Pa\u0144stwo zareagowa\u0142o w spos\u00f3b natychmiastowy<\/a><\/p>\n Nieprzestrzeganie praw \u015bwiadka mo\u017ce utrudni\u0107 wykorzystanie zezna\u0144 czy te\u017c uniemo\u017cliwi\u0107 ich pozyskanie. Dlatego te\u017c przestrzeganie przez organy w\u0142adzy publicznej praw \u015bwiadka jest kluczowe tak dla realizacji jego praw podmiotowych, jak te\u017c dla prawid\u0142owo\u015bci post\u0119powania przygotowawczego.<\/p>\n Bezstronny prokurator<\/p>\n Zgodnie z art. 6 prawa o prokuraturze prokurator jest obowi\u0105zany do podejmowania dzia\u0142a\u0144 okre\u015blonych w ustawach, \u201ekieruj\u0105c si\u0119 zasad\u0105 bezstronno\u015bci i r\u00f3wnego traktowania wszystkich obywateli\u201d. Ten spos\u00f3b dzia\u0142ania obejmuje tak\u017ce prokuratora generalnego jako naczelny organ prokuratury. Tak\u017ce on nie jest zwolniony z obowi\u0105zku \u201ebezstronno\u015bci i r\u00f3wnego traktowania wszystkich obywateli\u201d, w tym \u015bwiadka. Czy ten standard prawny spe\u0142nia kto\u015b, kto w kontek\u015bcie konkretnego \u015bwiadka, konkretnych wobec niego oczekiwa\u0144 procesowych wspomina o \u201ezastraszaniu\u201d i przynoszeniu przez \u015bwiadka dowod\u00f3w? W mojej ocenie nie s\u0105 to standardy, o kt\u00f3rych pisze ustawodawca.<\/p>\n Prokuratura jest organizacj\u0105 zorganizowan\u0105 na zasadzie hierarchiczno\u015bci. W jej ramach prokuratorzy podlegaj\u0105 prokuratorowi generalnemu. Wiedz\u0105 ju\u017c zatem, jakie s\u0105 oczekiwania prokuratora generalnego wobec konkretnego \u015bwiadka. Z bogatej praktyki wiedz\u0105 te\u017c, co dzieje si\u0119 z prokuratorami, kt\u00f3rzy inaczej ni\u017c fachowiec od przewo\u017cenia opozycyjnych pos\u0142\u00f3w w baga\u017cniku samochodu rozumiej\u0105 \u201ebezstronne i r\u00f3wne traktowanie wszystkich obywateli\u201d (w tym \u015bwiadk\u00f3w), a jakie s\u0105 losy prokurator\u00f3w podzielaj\u0105cych rozumienie praworz\u0105dno\u015bci \u00e0 la prokurator generalny.<\/p>\n \u015awiadek nie jest od przynoszenia dowod\u00f3w<\/p>\n Proces karny, jego naczelne zasady czy charakterystyka praw uczestnik\u00f3w post\u0119powania karnego (w tym status prawny \u015bwiadka) maj\u0105 swoje umocowanie w Konstytucji RP. W tym zakresie zawiera ona istotne dyrektywy interpretacyjne. Jednocze\u015bnie w spos\u00f3b szczeg\u00f3\u0142owy status prawny \u015bwiadka jest okre\u015blony w kodeksie post\u0119powania karnego, w jego rozdziale 21 pt. \u201e\u015awiadkowie\u201d. Odnosi si\u0119 do niego tak\u017ce orzecznictwo Trybuna\u0142u Konstytucyjnego (np. wyrok o sygn. U 4\/06).<\/p>\n