Od dziesi\u0119cioleci historyk i autor Robert Kagan uchodzi za jednego z najwa\u017cniejszych komentator\u00f3w polityki zagranicznej i bezpiecze\u0144stwa w USA. Po 11 wrze\u015bnia 2001 r. popar\u0142 wojn\u0119 George\u2019a W. Busha przeciwko irackiemu dyktatorowi Saddamowi Husajnowi, dzi\u015b uchodzi za ostrego krytyka Donalda Trumpa. Kre\u015bli ponury scenariusz dla USA, kt\u00f3ry \u2014 jego zdaniem \u2014 zrealizuje si\u0119 za sze\u015b\u0107 miesi\u0119cy. \u2014 To b\u0119dzie pierwszy powa\u017cny cios.<\/p>\n
„Welt am Sonntag”: Jesieni\u0105 2023 r. opublikowa\u0142 pan w „The Washington Post” esej zatytu\u0142owany „Dyktatura Trumpa staje si\u0119 coraz bardziej nieunikniona”. Czy wraz z reelekcj\u0105 Donalda Trumpa w listopadzie 2024 r. sytuacja rzeczywi\u015bcie sta\u0142a si\u0119 a\u017c tak z\u0142a?<\/p>\n
Robert Kagan: Szczerze m\u00f3wi\u0105c, jest jeszcze gorzej, ni\u017c si\u0119 spodziewa\u0142em.<\/p>\n
Nie s\u0105dzi\u0142em bowiem, \u017ce ameryka\u0144skie elity w praktycznie wszystkich dziedzinach ulegn\u0105 tak szybko i bez znacz\u0105cego oporu. Dotyczy to du\u017cych kancelarii prawnych, uniwersytet\u00f3w, oczywi\u015bcie Kongresu, ale tak\u017ce intelektualnego i politycznego establishmentu Partii Republika\u0144skiej. Wszystkie te elity niemal natychmiast si\u0119 dostosowa\u0142y. A przecie\u017c spodziewa\u0142em si\u0119, \u017ce w\u0142a\u015bnie oni najlepiej rozumiej\u0105, o co toczy si\u0119 gra. Najwyra\u017aniej albo nie by\u0142o to dla nich wystarczaj\u0105co wa\u017cne, albo nie byli gotowi o to walczy\u0107.<\/p>\n
Po tej bezkompromisowej analizie aktualnej sytuacji sp\u00f3jrzmy na histori\u0119 Stan\u00f3w Zjednoczonych. Abraham Lincoln w swoim przem\u00f3wieniu w Gettysburgu z 1863 r. opisa\u0142 fundamenty, na kt\u00f3rych powsta\u0142y w\u00f3wczas jeszcze m\u0142ode Stany Zjednoczone, jako eksperyment. Czy ten eksperyment zako\u0144czy\u0142 si\u0119 niepowodzeniem?<\/p>\n
Zdecydowanie zako\u0144czy\u0142 si\u0119 niepowodzeniem. Nie wiem, co prawda, czy jest to stan trwa\u0142y \u2014 nawet Ateny odzyska\u0142y swoj\u0105 demokracj\u0119. Nie wykluczam niczego. Ale dosz\u0142o do fundamentalnej pora\u017cki i w\u0142a\u015bnie to uwa\u017cam za tak przygn\u0119biaj\u0105ce.<\/p>\n
Ojcowie za\u0142o\u017cyciele polegali na tym, co nazywali pewnym stopniem cnoty obywatelskiej. Teraz stwierdzamy, \u017ce ten warunek nie jest spe\u0142niony. I jest to co\u015b, przed czym Thomas Jefferson ostrzega\u0142 ju\u017c w 1781 r.: „ludzie stracili poczucie praw. Nie ceni\u0105 ju\u017c zasad zawartych w Deklaracji Niepodleg\u0142o\u015bci. Nie ceni\u0105 swoich praw na tyle, by ich broni\u0107”.<\/p>\n
Dalszy ci\u0105g artyku\u0142u pod materia\u0142em wideo <\/p>\n
Do czego to pan przypisuje?<\/p>\n
W ca\u0142ej historii Ameryki istnia\u0142a znaczna cz\u0119\u015b\u0107 spo\u0142ecze\u0144stwa, kt\u00f3ra nigdy nie by\u0142a zadowolona z idei prawdziwej, rzeczywistej r\u00f3wno\u015bci. Liberalizm i zasady ojc\u00f3w za\u0142o\u017cycieli sprzeciwiaj\u0105 si\u0119 wszystkim tym zjawiskom. Chodzi o prawa, kt\u00f3re przys\u0142uguj\u0105 wszystkim ludziom wy\u0142\u0105cznie z racji ich cz\u0142owiecze\u0144stwa. W\u0142a\u015bnie to jest czym\u015b, co znaczna liczba Amerykan\u00f3w zawsze odrzuca\u0142a.<\/p>\n
Oczywi\u015bcie w\u0142a\u015bciciele niewolnik\u00f3w odrzucali te zasady. Nawiasem m\u00f3wi\u0105c, ojcowie za\u0142o\u017cyciele podchodzili r\u00f3wnie\u017c bardzo ostro\u017cnie do kwestii religii. Istotna cz\u0119\u015b\u0107 Deklaracji Niepodleg\u0142o\u015bci i Konstytucji dotyczy wolno\u015bci my\u015bli oraz tego, co nazywali wolno\u015bci\u0105 sumienia. Jednak znacznej cz\u0119\u015bci Amerykan\u00f3w jest to oboj\u0119tne. Chc\u0105 oni narzuci\u0107 krajowi swoje pogl\u0105dy rasowe i religijne.<\/p>\n
„Trump dostrzeg\u0142 okazj\u0119”<\/p>\n
Przez 250 lat konstytucja dzia\u0142a\u0142a dobrze. Jak\u0105 s\u0142abo\u015b\u0107 wykorzystuje Donald Trump?<\/p>\n
B\u0142\u0119dem w naszym systemie nie jest sama Konstytucja. Problem polega na tym, \u017ce ojcowie za\u0142o\u017cyciele nie przewidzieli powstania systemu partyjnego. Zak\u0142adali, \u017ce ka\u017cda z ga\u0142\u0119zi w\u0142adzy b\u0119dzie skrupulatnie czuwa\u0107 nad w\u0142asnymi uprawnieniami. Kongres mia\u0142by broni\u0107 swojej w\u0142adzy, a w\u0142adza wykonawcza i s\u0105downicza \u2014 swoich. Jednak ojcom za\u0142o\u017cycielom nigdy nie przysz\u0142o do g\u0142owy, \u017ce powstanie partia og\u00f3lnokrajowa, kt\u00f3ra w zasadzie podporz\u0105dkuje poszczeg\u00f3lne ga\u0142\u0119zie w\u0142adzy interesom partii \u2014 a w\u0142a\u015bnie tego do\u015bwiadczamy obecnie.<\/p>\n
Mamy s\u0105d zdominowany przez republikan\u00f3w i konserwatyst\u00f3w, kt\u00f3ry do\u015b\u0107 konsekwentnie wspiera Parti\u0119 Republika\u0144sk\u0105 w stosunku do Partii Demokratycznej. Mamy Kongres kontrolowany przez republikan\u00f3w i konserwatyst\u00f3w, kt\u00f3ry praktycznie ca\u0142kowicie zrezygnowa\u0142 z roli przewidzianej w Konstytucji. Mamy te\u017c w\u0142adz\u0119 wykonawcz\u0105, kt\u00f3ra nadu\u017cywa swoich uprawnie\u0144 i sprawuje wi\u0119ksz\u0105 w\u0142adz\u0119, ni\u017c powinna, poniewa\u017c pozosta\u0142e ga\u0142\u0119zie w\u0142adzy nie wywi\u0105zuj\u0105 si\u0119 ze swoich obowi\u0105zk\u00f3w.<\/p>\n
Po 11 wrze\u015bnia 2001 roku by\u0142 pan jedn\u0105 z najg\u0142o\u015bniejszych or\u0119downiczek obalenia Saddama Husajna. Czy wojna w Iraku umo\u017cliwi\u0142a doj\u015bcie do w\u0142adzy Trumpa?<\/p>\n
Wyb\u00f3r Trumpa nie mia\u0142 nic wsp\u00f3lnego z wojn\u0105 w Iraku. Znacznie wa\u017cniejsze by\u0142y kwestie rasy [ang. „race”, tutaj w znaczeniu przynale\u017cno\u015bci etnicznej] i to\u017csamo\u015bci. Tym, co ta wojna zdecydowanie spowodowa\u0142a, by\u0142a niech\u0119\u0107 do anga\u017cowania ameryka\u0144skiej pot\u0119gi za granic\u0105. A postawa ta okaza\u0142a si\u0119 znacznie trwalsza, ni\u017c si\u0119 spodziewa\u0142em.<\/p>\n
Zawsze jednak uwa\u017ca\u0142em, \u017ce gdyby\u015bmy w 2003 r. nie wypowiedzieli wojny Saddamowi Husajnowi, musieliby\u015bmy z nim walczy\u0107 p\u00f3\u017aniej. Kontynuowa\u0142by bowiem swoje d\u0105\u017cenia do dominacji na Bliskim Wschodzie. Wyra\u017anie jednak ubolewam nad tym, w jakim stopniu wojna w Iraku zrazi\u0142a Amerykan\u00f3w do ich globalnej roli \u2014 roli, z kt\u00f3rej pod rz\u0105dami Trumpa w mi\u0119dzyczasie w du\u017cej mierze zrezygnowali.<\/p>\n
Dlaczego wi\u0119c prezydent USA rozpocz\u0105\u0142 wojn\u0119 z Iranem?<\/p>\n
\nProsta odpowied\u017a brzmi: Trump dostrzeg\u0142 okazj\u0119. Nie my\u015bli d\u0142ugofalowo, pod tym wzgl\u0119dem jest jak dziecko. Zobaczy\u0142 b\u0142yszcz\u0105cy przedmiot i nie m\u00f3g\u0142 si\u0119 oprze\u0107.<\/p>\n<\/blockquote>\n
Binjamin Netanjahu [premier Izraela] przyszed\u0142 do niego i powiedzia\u0142: „Mo\u017cesz zosta\u0107 bohaterem. Mo\u017cesz by\u0107 tym, kt\u00f3ry wyeliminowa\u0142 mu\u0142\u0142\u00f3w. Twoja twarz zostanie uwieczniona na Mount Rushmore. B\u0119dziesz s\u0142awny dzi\u0119ki temu, \u017ce osi\u0105gn\u0105\u0142e\u015b co\u015b, czego \u017caden inny prezydent przed tob\u0105 nie osi\u0105gn\u0105\u0142”. A Trump pomy\u015bla\u0142, \u017ce ma przed sob\u0105 niepowtarzaln\u0105 szans\u0119. Nie zastanawia\u0142 si\u0119 jednak nad tym, co stanie si\u0119 nast\u0119pnego dnia.<\/p>\n
Szokuj\u0105ca prognoza. „Trump zrobi wszystko”<\/p>\n
Czy Trump zap\u0142aci za to cen\u0119 podczas wybor\u00f3w \u015br\u00f3dokresowych [w listopadzie]?<\/p>\n
Problem z wyborami \u015br\u00f3dokresowymi nie b\u0119dzie polega\u0142 na tym, \u017ce zaszkodz\u0105 one Trumpowi \u2014 ale na tym, \u017ce on po prostu nie pogodzi si\u0119 z ich wynikiem. My\u015bl\u0119, \u017ce b\u0119dzie pr\u00f3bowa\u0142 manipulowa\u0107 wynikami wybor\u00f3w. Je\u015bli \u2014 tak jak ostatnio \u2014 b\u0119dzie twierdzi\u0142, \u017ce prawybory w Kalifornii zosta\u0142y sfa\u0142szowane, to przygotowuje w ten spos\u00f3b grunt pod wysuni\u0119cie tych samych zarzut\u00f3w w listopadzie.<\/p>\n
By\u0142bym bardzo zaskoczony, gdyby\u015bmy w 2026 r. byli \u015bwiadkami naprawd\u0119 uczciwych i niekwestionowanych wybor\u00f3w, w kt\u00f3rych Demokraci zdobyliby mandaty, kt\u00f3re zgodnie z typowymi oczekiwaniami politycznymi powinni zdoby\u0107, a przynajmniej w Izbie Reprezentant\u00f3w zn\u00f3w dosz\u0142oby do zmiany wi\u0119kszo\u015bci.<\/p>\n
\nUwa\u017cam, \u017ce Trump zrobi wszystko, co w jego mocy, aby temu zapobiec. Ameryka\u0144ska demokracja mo\u017ce ju\u017c w ci\u0105gu najbli\u017cszych sze\u015bciu miesi\u0119cy ponie\u015b\u0107 sw\u00f3j pierwszy naprawd\u0119 powa\u017cny cios \u2014 i to w bardzo praktycznym, konkretnym wymiarze.<\/p>\n<\/blockquote>\n
To szokuj\u0105ca prognoza.<\/p>\n
By\u0142bym zaskoczony, gdyby nowo wybrany Kongres w og\u00f3le m\u00f3g\u0142 prawid\u0142owo i terminowo obj\u0105\u0107 urz\u0105d. Uwa\u017cam te\u017c, \u017ce Europa powinna znacznie uwa\u017cniej obserwowa\u0107 rozw\u00f3j sytuacji w USA. W samej Ameryce niewiele jest g\u0142os\u00f3w ostrzegaj\u0105cych przed tym zagro\u017ceniem, cho\u0107 moim zdaniem jest ono oczywiste. Wielu Europejczyk\u00f3w ma nadziej\u0119, \u017ce Stany Zjednoczone w ko\u0144cu wr\u00f3c\u0105 do normalno\u015bci. Obawiam si\u0119 jednak, \u017ce sytuacja najpierw jeszcze si\u0119 pogorszy, zanim nast\u0105pi poprawa.<\/p>\n
Co to oznacza dla stosunk\u00f3w transatlantyckich?<\/p>\n
\nNigdy nie powr\u00f3cimy do starego systemu sojuszy. Ani do dawnego porz\u0105dku zdominowanego przez Ameryk\u0119, ani do systemu powojennego po II wojnie \u015bwiatowej. Nie widz\u0119 bowiem, jak ktokolwiek m\u00f3g\u0142by kiedykolwiek ponownie w pe\u0142ni zaufa\u0107 Stanom Zjednoczonym.<\/p>\n<\/blockquote>\n
A nawet je\u015bli w 2029 r. do Bia\u0142ego Domu ponownie wprowadzi si\u0119 demokrata: po pierwsze, dzisiejsza Partia Demokratyczna nie jest ju\u017c tym, co nazwa\u0142bym Parti\u0105 Demokratyczn\u0105 Deana Achesona [Acheson by\u0142 sekretarzem stanu USA w latach 1949-1953, popiera\u0142 plan Marshalla, NATO i inne sojusze]. Przypomina ona raczej Parti\u0119 Demokratyczn\u0105 Baracka Obamy. Co wa\u017cniejsze: ten drugi nurt polityczny nie zniknie ot tak, ruch MAGA nie zniknie z powierzchni ziemi. Dlatego Stany Zjednoczone b\u0119d\u0105 mia\u0142y ogromne trudno\u015bci z dokonaniem zasadniczej zmiany kursu \u2014 chyba \u017ce dojdzie do dramatycznych wydarze\u0144. By\u0107 mo\u017ce potrzebny b\u0119dzie wielki kryzys, aby Amerykan\u00f3w zn\u00f3w zjednoczy\u0107.<\/p>\n
Czym jest nowy Zach\u00f3d?<\/p>\n
\nStawiam na Niemcy. Berlin musi si\u0119 zbroi\u0107. Nie ma innego wyboru. Pytanie tylko, czy niemieckie zbrojenia ponownie wywo\u0142aj\u0105 te napi\u0119cia, kt\u00f3rych Europa do\u015bwiadcza\u0142a zawsze wtedy, gdy Niemcy stawa\u0142y si\u0119 silniejsze militarnie. Dotychczas \u0142agodzi\u0142y to ameryka\u0144skie gwarancje bezpiecze\u0144stwa. To b\u0119dzie prawdziwy test.<\/p>\n<\/blockquote>\n
Europa musi bowiem trzyma\u0107 si\u0119 razem i rozbudowywa\u0107 swoj\u0105 zdolno\u015b\u0107 obronn\u0105. Jednocze\u015bnie nie s\u0105dz\u0119, by ten proces zbroje\u0144 przebiega\u0142 jako prawdziwie wsp\u00f3lny projekt europejski. Niemiecki kanclerz Friedrich Merz jasno da\u0142 do zrozumienia, \u017ce wydatki krajowe maj\u0105 pierwsze\u0144stwo przed europejsk\u0105 polityk\u0105 obronn\u0105. Rozumiem to.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Od dziesi\u0119cioleci historyk i autor Robert Kagan uchodzi za jednego z najwa\u017cniejszych komentator\u00f3w polityki zagranicznej i bezpiecze\u0144stwa w…\n","protected":false},"author":2,"featured_media":536691,"comment_status":"","ping_status":"","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":"","_share_on_mastodon":"0"},"categories":[14],"tags":[56,61195,32,33,4332,44,27,6332,34,35,28,31,48,25,46,5027,40,41,47,80,29,30,71,26,82,83,84],"class_list":["post-536690","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","category-swiat","tag-article_premium","tag-bottomfeed_styl","tag-breaking-news","tag-breakingnews","tag-demokracja","tag-donald_trump","tag-headlines","tag-konstytucja","tag-latest-news","tag-latestnews","tag-naglowki","tag-najwazniejsze-artykuly","tag-nat_styl","tag-news","tag-omp","tag-partia_republikanska","tag-polish","tag-polski","tag-screening_general","tag-swiat","tag-top-stories","tag-topstories","tag-usa","tag-wiadomosci","tag-world","tag-world-news","tag-worldnews"],"share_on_mastodon":{"url":"","error":""},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/536690","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=536690"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/536690\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/536691"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=536690"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=536690"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=536690"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}