{"id":536712,"date":"2026-07-05T12:41:19","date_gmt":"2026-07-05T12:41:19","guid":{"rendered":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/536712\/"},"modified":"2026-07-05T12:41:19","modified_gmt":"2026-07-05T12:41:19","slug":"sepy-w-polsce-przeglad-gatunkow-i-najnowsze-obserwacje","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/536712\/","title":{"rendered":"S\u0119py w Polsce \u2013 przegl\u0105d gatunk\u00f3w i najnowsze obserwacje"},"content":{"rendered":"

Spis tre\u015bci<\/p>\n

Najnowsza obserwacja przedstawiciela s\u0119p\u00f3w w Polsce<\/a>Or\u0142os\u0119p brodaty<\/a>S\u0119p p\u0142owy<\/a>S\u0119p kasztanowaty<\/a>\u015acierwnik bia\u0142y<\/a><\/p>\n

W Europie wyst\u0119puj\u0105 cztery gatunki s\u0119p\u00f3w, z kt\u00f3rych wszystkie s\u0105 w Polsce obserwowane jedynie sporadycznie. Nale\u017c\u0105 do nich: or\u0142os\u0119p brodaty, s\u0119p p\u0142owy, s\u0119p kasztanowaty oraz \u015bcierwnik bia\u0142y. \u017baden z tych gatunk\u00f3w nie przyst\u0119puje do l\u0119g\u00f3w w naszym kraju \u2013 wszystkie maj\u0105 status gatunk\u00f3w zalatuj\u0105cych, stwierdzanych jedynie okazjonalnie.<\/p>\n

Najnowsza obserwacja przedstawiciela s\u0119p\u00f3w w Polsce<\/p>\n

Ostatnie najnowsze stwierdzenie przedstawiciela s\u0119p\u00f3w w Polsce mia\u0142o miejsce niedawno na terenie S\u0142owi\u0144skiego Parku Narodowego<\/a>. By\u0142 to m\u0142ody or\u0142os\u0119p brodaty (Gypaetus barbatus), kt\u00f3ry wyklu\u0142 si\u0119 12 lutego 2025 roku w ogrodzie zoologicznym w Ostrawie (w Czechach), a 17 maja zosta\u0142 wypuszczony na wolno\u015b\u0107 w g\u00f3rach Stara P\u0142anina w Bu\u0142garii w ramach programu reintrodukcji gatunku.<\/p>\n

Przed dotarciem nad Ba\u0142tyk ptak przebywa\u0142 przez oko\u0142o dwa tygodnie na terenie Tatrza\u0144skiego Parku Narodowego, a nast\u0119pnie przelecia\u0142 przez znaczn\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 Polski. W dalszej w\u0119dr\u00f3wce wzd\u0142u\u017c wybrze\u017ca dotar\u0142 na teren S\u0142owi\u0144skiego Parku Narodowego, gdzie zosta\u0142 odnotowany w czerwcu 2026 r.<\/p>\n

Wed\u0142ug danych obowi\u0105zuj\u0105cych do po\u0142owy 2024 r. or\u0142os\u0119p brodaty by\u0142 oficjalnie stwierdzony w naszym kraju zaledwie pi\u0119\u0107 razy w historii awifauny Polski.<\/p>\n

\"Or\u0142os\u0119p<\/p>\n

Or\u0142os\u0119p brodaty lec\u0105cy z ko\u015bci\u0105 w dziobie. Pireneje, Hiszpania.\u00a0Fot. Martin Mecnarowski\/AdobeStock<\/p>\n

Or\u0142os\u0119p brodaty<\/p>\n

Or\u0142os\u0119p brodaty jest jedynym gatunkiem ptaka, kt\u00f3rego dieta w zdecydowanej wi\u0119kszo\u015bci opiera si\u0119 na ko\u015bciach, stanowi\u0105cych ok. 85% po\u017cywienia. Ko\u015bci pochodz\u0105 od takich zwierz\u0105t jak kozioro\u017cce, kozice, jelenie i zwierz\u0119ta domowe, np. owce. Energi\u0119 czerpie g\u0142\u00f3wnie z organicznych sk\u0142adnik\u00f3w ko\u015bci: kolagenu oraz t\u0142uszcz\u00f3w.<\/p>\n

Ptak ten niegdy\u015b wyst\u0119powa\u0142 we wszystkich pasmach g\u00f3rskich Europy Po\u0142udniowej \u2013 od zachodniej Hiszpanii po Ba\u0142kany. Jest najrzadszym gatunkiem s\u0119pa w Europie \u2013 populacj\u0119 ocenia si\u0119 na ok. 600\u2013900 par l\u0119gowych. W XIX i XX w. by\u0142 intensywnie t\u0119piony, a w po\u0142\u0105czeniu ze spadkiem liczebno\u015bci dzikich ro\u015blino\u017cerc\u00f3w g\u00f3rskich oraz zmianami w praktykach rolniczych doprowadzi\u0142o to do jego wygini\u0119cia na niemal ca\u0142ym europejskim obszarze wyst\u0119powania.<\/p>\n

Or\u0142os\u0119p brodaty zasiedla odleg\u0142e obszary g\u00f3rskie o stromej rze\u017abie terenu, zwykle powy\u017cej 1 000 m n.p.m. Preferuje obszary, gdzie obecne s\u0105 du\u017ce drapie\u017cniki, takie jak wilki<\/a> i or\u0142y przednie (Aquila chrysaetos), oraz stada du\u017cych ssak\u00f3w, m.in. kozic, kozioro\u017cc\u00f3w i owiec.<\/p>\n

Obecnie gatunek wyst\u0119puje w Pirenejach, pasmie g\u00f3rskim Sierra Nevada, Alpach oraz w niewielkich populacjach na Korsyce i Krecie.<\/p>\n

S\u0119p p\u0142owy <\/p>\n

S\u0119p p\u0142owy (Gyps fulvus) jest najcz\u0119\u015bciej zalatuj\u0105cym s\u0119pem do Polski. Corocznie notuje si\u0119 od kilku do kilkunastu osobnik\u00f3w, zw\u0142aszcza w okresie wiosenno-letnim. Zak\u0142ada gniazda na ska\u0142ach i urwiskach, rzadziej na drzewach. Wykazuje bardzo szeroki zasi\u0119g wyst\u0119powania, obejmuj\u0105cy Europ\u0119 Po\u0142udniow\u0105 (m.in. P\u00f3\u0142wysep Iberyjski), Afryk\u0119 P\u00f3\u0142nocn\u0105, a tak\u017ce cz\u0119\u015b\u0107 Azji \u2013 a\u017c po Indie i Mongoli\u0119.<\/p>\n

W Europie populacj\u0119 szacuje si\u0119 na ponad 30 tys. par l\u0119gowych, co stanowi ok. 10% ca\u0142kowitej liczebno\u015bci gatunku. Wst\u0119pne szacunki populacji globalnej wynosz\u0105 ok. 700\u2013900 tys. osobnik\u00f3w.<\/p>\n

Ostatnie oficjalne stwierdzenie tego gatunku w Polsce odnotowano 7\u20138 czerwca 2025 r. w Laskach, w wojew\u00f3dztwie dolno\u015bl\u0105skim.<\/p>\n

S\u0119p p\u0142owy jest gatunkiem d\u0142ugowiecznym \u2013 w warunkach niewoli odnotowano osobnika do\u017cywaj\u0105cego a\u017c 37 lat.<\/p>\n

\"S\u0119p<\/p>\n

S\u0119p kasztanowaty odpoczywaj\u0105cy na \u0142\u0105ce w hiszpa\u0144skich g\u00f3rach.\u00a0Fot. Bouke\/AdobeStock<\/p>\n

S\u0119p kasztanowaty<\/p>\n

S\u0119p kasztanowaty (Aegypius monachus), nazywany r\u00f3wnie\u017c s\u0119pem czarnym, jest jednym z najwi\u0119kszych ptak\u00f3w szybuj\u0105cych na \u015bwiecie. Rozpi\u0119to\u015b\u0107 jego skrzyde\u0142 w locie wynosi od 2,5 do 3 m. Gatunek ten charakteryzuje si\u0119 szerokim zasi\u0119giem wyst\u0119powania, kt\u00f3ry obejmuje Europ\u0119 Po\u0142udniow\u0105, Bliski Wsch\u00f3d oraz Azj\u0119 \u015arodkow\u0105, Po\u0142udniow\u0105 i Wschodni\u0105.<\/p>\n

Globaln\u0105 liczebno\u015b\u0107 gatunku szacuje si\u0119 na 8\u201311 tys. par l\u0119gowych, z czego ok. 3 tys. przypada na Europ\u0119.<\/p>\n

W obr\u0119bie swojego zasi\u0119gu s\u0119p kasztanowaty zasiedla zr\u00f3\u017cnicowane siedliska \u2013 od las\u00f3w \u015br\u00f3dziemnomorskich, przez obszary g\u00f3rskie i stepy, po pustynie. Preferuje suche, p\u00f3\u0142otwarte tereny, takie jak wysokog\u00f3rskie \u0142\u0105ki, a gniazda zak\u0142ada w lu\u017anych koloniach.<\/p>\n

W warunkach naturalnych do\u017cywa do 20 lat, natomiast w niewoli mo\u017ce osi\u0105ga\u0107 wiek do 35 lat.<\/p>\n

Ostatnie stwierdzenie tego gatunku w Polsce odnotowano 25 listopada 2023 r. na Bagnie Ca\u0142owanie, w wojew\u00f3dztwie mazowieckim.<\/p>\n

\u015acierwnik bia\u0142y<\/p>\n

\u015acierwnik bia\u0142y (Neophron percnopterus), nazywany r\u00f3wnie\u017c bia\u0142os\u0119pem, nale\u017cy do najmniejszych s\u0119p\u00f3w wyst\u0119puj\u0105cych w Europie. Gatunek ten ma rozleg\u0142y zasi\u0119g wyst\u0119powania, obejmuj\u0105cy Europ\u0119 Po\u0142udniow\u0105, Afryk\u0119 P\u00f3\u0142nocn\u0105, Bliski Wsch\u00f3d oraz niekt\u00f3re cz\u0119\u015bci Azji. Izolowane populacje wyst\u0119puj\u0105 tak\u017ce na Wyspach Zielonego Przyl\u0105dka oraz Wyspach Kanaryjskich.<\/p>\n

Szacunki globalnej liczebno\u015bci s\u0105 niepewne \u2013 w Europie populacj\u0119 ocenia si\u0119 na ok. 3\u20134,5 tys. par l\u0119gowych, natomiast liczebno\u015b\u0107 \u015bwiatow\u0105 na 12\u201336 tys. osobnik\u00f3w, przy czym dane te wymagaj\u0105 dalszej weryfikacji.<\/p>\n

\u015acierwnik bia\u0142y prowadzi zazwyczaj samotny tryb \u017cycia, cho\u0107 gromadzi si\u0119 w miejscach \u017cerowania, takich jak wysypiska \u015bmieci, oraz na wsp\u00f3lnych noclegowiskach. Gniazda zak\u0142ada na p\u00f3\u0142kach skalnych, sporadycznie tak\u017ce na du\u017cych drzewach, budynkach (g\u0142\u00f3wnie w Indiach), s\u0142upach energetycznych, a wyj\u0105tkowo r\u00f3wnie\u017c na ziemi.<\/p>\n

Populacja \u015bcierwnika bia\u0142ego w Europie znajduje si\u0119 w stanie kryzysowym, notuj\u0105c dramatyczny spadek liczebno\u015bci o ok. 50% w ci\u0105gu ostatnich 40 lat w ca\u0142ym zasi\u0119gu wyst\u0119powania, a na P\u00f3\u0142wyspie Ba\u0142ka\u0144skim \u2013 nawet o 80%.<\/p>\n

Do g\u0142\u00f3wnych zagro\u017ce\u0144, kt\u00f3re znacz\u0105co wp\u0142yn\u0119\u0142y na spadek liczebno\u015bci nale\u017c\u0105: utrata siedlisk, zmniejszenie dost\u0119pno\u015bci pokarmu, kolizje z infrastruktur\u0105 elektroenergetyczn\u0105 oraz zatrucia wynikaj\u0105ce ze stosowania chemicznych \u015brodk\u00f3w ochrony ro\u015blin. Migracja stanowi dodatkowe ryzyko \u2013 ponad 50% m\u0142odych osobnik\u00f3w nie prze\u017cywa pierwszej w\u0119dr\u00f3wki na zimowiska.<\/p>\n

\u015acierwnik bia\u0142y (nazywany r\u00f3wnie\u017c \u201ekurczakiem faraona\u201d) by\u0142 niegdy\u015b uwa\u017cany przez staro\u017cytnych Egipcjan<\/a> za ptaka \u015bwi\u0119tego i przedstawiany w piramidach \u2013 na kt\u00f3rych jeszcze w XIX w. zak\u0142ada\u0142 gniazda.<\/p>\n

W Polsce ostatnie oficjalne stwierdzenie tego gatunku odnotowano 19 maja 2024 r. w Go\u0142a\u0144czu, w wojew\u00f3dztwie wielkopolskim. Wcze\u015bniejsza obserwacja krajowa pochodzi dopiero z 2015 r.<\/p>\n

Nasz autor<\/p>\n


\nAleksander Kusznir
\nOd lat \u0142\u0105czy pasj\u0119 do ptak\u00f3w z fotografi\u0105 i edukacj\u0105 przyrodnicz\u0105. Wsp\u00f3\u0142pracuje z \u201eNational Geographic Polska\u201d, gdzie opowiada o \u015bwiecie natury \u2013 zar\u00f3wno tej, kt\u00f3r\u0105 spotyka na co dzie\u0144, jak i bardziej egzotycznej. Najch\u0119tniej o dzikiej przyrodzie, jej ochronie i niezwyk\u0142ych zachowaniach zwierz\u0105t. Pracuje te\u017c w laboratorium weterynaryjnym, gdzie na co dzie\u0144 ma mo\u017cliwo\u015b\u0107 badania r\u00f3\u017cnych gatunk\u00f3w zwierz\u0105t. Inspiracj\u0119 czerpie z podr\u00f3\u017cy i nowych do\u015bwiadcze\u0144, a tw\u00f3rcz\u0105 energi\u0119 naj\u0142atwiej odnajduje przy fili\u017cance dobrej kawy \u2013 najlepiej po\u015br\u00f3d \u015bpiewu ptak\u00f3w.
\n \n<\/p>\n

\"Aleksander<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Spis tre\u015bci Najnowsza obserwacja przedstawiciela s\u0119p\u00f3w w PolsceOr\u0142os\u0119p brodatyS\u0119p p\u0142owyS\u0119p kasztanowaty\u015acierwnik bia\u0142y W Europie wyst\u0119puj\u0105 cztery gatunki s\u0119p\u00f3w,…\n","protected":false},"author":2,"featured_media":536713,"comment_status":"","ping_status":"","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":"","_share_on_mastodon":"0"},"categories":[12],"tags":[61429,105218,42,38,40,39,41,69388],"class_list":["post-536712","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","category-polska","tag-dzikie-zwierzeta","tag-ochrona-gatunkowa","tag-pl","tag-poland","tag-polish","tag-polska","tag-polski","tag-ptaki"],"share_on_mastodon":{"url":"https:\/\/pubeurope.com\/@pl\/116867425517335590","error":""},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/536712","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=536712"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/536712\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/536713"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=536712"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=536712"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=536712"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}