{"id":538477,"date":"2026-07-06T12:07:15","date_gmt":"2026-07-06T12:07:15","guid":{"rendered":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/538477\/"},"modified":"2026-07-06T12:07:15","modified_gmt":"2026-07-06T12:07:15","slug":"toksyny-sinic-juz-sa-w-baltyku-objawy-zatrucia-nodularyna-i-prosta-zasada-who","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/538477\/","title":{"rendered":"Toksyny sinic ju\u017c s\u0105 w Ba\u0142tyku. Objawy zatrucia nodularyn\u0105 i prosta zasada WHO"},"content":{"rendered":"

Zmiany klimatyczne silnie wp\u0142ywaj\u0105 na ekosystem Morza Ba\u0142tyckiego, co objawia si\u0119 mi\u0119dzy innymi gwa\u0142townym przyspieszeniem proces\u00f3w biologicznych w jego wodach. Jednym z najbardziej uci\u0105\u017cliwych i niebezpiecznych zjawisk jest zakwit sinic, kt\u00f3re w ostatnich latach pojawiaj\u0105 si\u0119 na polskim wybrze\u017cu coraz wcze\u015bniej. Ten rok jest rekordowy \u2013 sinice \u201ezakwit\u0142y\u201d ju\u017c w czerwcu.<\/p>\n

Rekordowo wczesny zakwit sinic w Ba\u0142tyku<\/p>\n

Tegoroczny zakwit sinic w Ba\u0142tyku nast\u0105pi\u0142 wyj\u0105tkowo wcze\u015bnie \u2013 pierwsze obserwacje odnotowano ju\u017c w po\u0142owie czerwca. Do tej pory podczas najcz\u0119stszym terminem by\u0142 dopiero lipiec<\/a> lub sierpie\u0144. Szczeg\u00f3\u0142owe dane na ten temat w rozmowie z PAP przedstawi\u0142a dr Justyna Kobos<\/a> z Zak\u0142adu Biotechnologii Morskiej Wydzia\u0142u Oceanografii i Geografii Uniwersytetu Gda\u0144skiego. Biolo\u017cka od lat monitoruje te procesy i prezentuje wyniki bada\u0144 na mi\u0119dzynarodowych spotkaniach grup roboczych ICES oraz Mi\u0119dzyrz\u0105dowej Komisji Oceanograficznej UNESCO.<\/p>\n

Wed\u0142ug ekspertki, post\u0119puj\u0105ce ocieplenie klimatu sprawia, \u017ce wody przybrze\u017cne nagrzewaj\u0105 si\u0119 szybciej, co bezpo\u015brednio wyd\u0142u\u017ca cykl rozwojowy sinic. \u2013 Gdy zakwit pojawi\u0142 si\u0119 w ubieg\u0142y pi\u0105tek, to nie chcieli\u015bmy w to uwierzy\u0107. W 2021 r. pojawi\u0142 si\u0119 30 czerwca i to te\u017c nam si\u0119 wydawa\u0142o bardzo wcze\u015bnie \u2013 m\u00f3wi badaczka. Wygl\u0105da na to \u017ce tak wczesne incydenty staj\u0105 si\u0119 now\u0105 norm\u0105.<\/p>\n

Jeden gatunek, jedna toksyna<\/p>\n

W przeciwie\u0144stwie do w\u00f3d \u015br\u00f3dl\u0105dowych, takich jak jeziora, gdzie r\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107 gatunkowa cyjanobakterii jest znacznie wi\u0119ksza, w Ba\u0142tyku<\/a> za masowe zakwity odpowiada jeden gatunek \u2013 Nodularia spumigena. To jednak nie znaczy, \u017ce zagro\u017cenie w morzu jest mniejsze. Ten gatunek produkuje i emituje do \u015brodowiska nodularyn\u0119, czyli zwi\u0105zek z grupy hepatotoksyn, kt\u00f3re dzia\u0142aj\u0105 niszcz\u0105co na kom\u00f3rki w\u0105troby i mog\u0105 prowadzi\u0107 do jej powa\u017cnego uszkodzenia.<\/p>\n

Inne gatunki fitoplanktonu zdolne do wytwarzania niebezpiecznych toksyn (np. okrzemki i bruzdnice), pojawiaj\u0105 si\u0119 u polskich wybrze\u017cy rzadko. Stanowi\u0105 zagro\u017cenie g\u0142\u00f3wnie na obszarach pe\u0142nomorskich. Sinice (zwane te\u017c cyjanobakteriami)<\/a> s\u0105 obecne we wszystkich typach akwen\u00f3w i s\u0105 wa\u017cnym sk\u0142adnikiem ekosystem\u00f3w. Tylko niewielka liczba ich gatunk\u00f3w produkuje niebezpieczne toksyny.<\/p>\n

Luka w polskich przepisach: nikt nie sprawdza toksyn sinic<\/p>\n

\u2013 Monitoring jako\u015bci wody w ba\u0142tyckich k\u0105pieliskach nie obejmuje toksyn wytwarzanych przez sinice \u2013 m\u00f3wi dr Kobos. Obowi\u0105zuj\u0105ce w Polsce przepisy, oparte na Ramowej Dyrektywie Wodnej oraz rozporz\u0105dzeniach Ministra Zdrowia, nakazuj\u0105 zamykanie pla\u017c g\u0142\u00f3wnie na podstawie oceny parametr\u00f3w organoleptycznych, takich jak barwa wody czy jej zm\u0119tnienie.<\/p>\n

Ten brak wynika z prozaicznych przyczyn, np. wysokich koszt\u00f3w aparatury. Jednak dr Kobos podkre\u015bla, \u017ce powinno si\u0119 chocia\u017c sprawdza\u0107 pod mikroskopem, kt\u00f3ry gatunek sinic \u201ekwitnie\u201d \u2013 zw\u0142aszcza w jeziorach, gdzie r\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107 gatunkowa jest wi\u0119ksza.<\/p>\n

Jak rozpozna\u0107 zatrucie toksynami sinic i jak si\u0119 ochroni\u0107?<\/p>\n

Dr Kobos przywo\u0142uje proste zalecenie \u015awiatowej Organizacji Zdrowia (WHO): gdy stoj\u0105c w wodzie po kolana widzimy swoje stopy, ryzyko nara\u017cenia na toksyczne sinice i glony jest umiarkowane, pomimo pewnego zm\u0119tnienia wody. Jednak je\u015bli by\u015bmy st\u00f3p nie widzieli, to jest na tyle du\u017ce, \u017ce na pewno trzeba z takiej wody jak najszybciej wyj\u015b\u0107.<\/p>\n

Bezpo\u015bredni kontakt z wod\u0105 zanieczyszczon\u0105 toksynami Nodularia spumigena, a szczeg\u00f3lnie jej po\u0142kni\u0119cie, mo\u017ce wywo\u0142a\u0107 nudno\u015bci, wymioty i silne b\u00f3le brzucha. Mog\u0105 te\u017c wyst\u0105pi\u0107: gor\u0105czka, b\u00f3le mi\u0119\u015bni i g\u0142owy, os\u0142abienie, dreszcze. W najci\u0119\u017cszych przypadkach mo\u017ce doj\u015b\u0107 do uszkodzenia w\u0105troby. D\u0142ugotrwa\u0142a, wielodniowa ekspozycja, znacznie zwi\u0119ksza ryzyko.<\/p>\n

\u2013 Czasami wystarczy siedzie\u0107 na pla\u017cy blisko wody i wdycha\u0107 unosz\u0105ce si\u0119 opary (aerozole, zawieraj\u0105ce cz\u0105steczki toksyn uwolnionych do wody z rozk\u0142adaj\u0105cych si\u0119 kom\u00f3rek sinic) i to r\u00f3wnie\u017c mo\u017ce powodowa\u0107 problemy zdrowotne \u2013 t\u0142umaczy dr Kobos. W przypadku sinic w jeziorach, mo\u017ce doj\u015b\u0107 tak\u017ce do ska\u017cenia dermotoksynami, wywo\u0142uj\u0105cymi m.in. \u015bwi\u0105d, pieczenie, rumie\u0144 i p\u0119cherze na sk\u00f3rze.<\/p>\n

\u0179r\u00f3d\u0142o: Nauka w Polsce<\/a><\/p>\n

Nasza autorka<\/p>\n


\nMagdalena Rudzka
\nRedaktorka i wydawczyni National-Geographic.pl. Wcze\u015bniej zwi\u0105zana m.in. z National Geographic Traveler i magazynem pok\u0142adowym PLL LOT Kaleidoscope. Z wykszta\u0142cenia humanistka (MISH i SNS PAN), ale to przyroda stanowi jej najwi\u0119ksz\u0105 pasj\u0119. Szczeg\u00f3lnie bliskie s\u0105 jej ekosystemy s\u0142odkowodne, a prawdziwym \u201ekonikiem\u201d s\u0105 ryby. W National-Geographic.pl pisze o swoich przyrodniczych pasjach, nauce i medycynie. Prywatnie ceni sobie podr\u00f3\u017ce po nieoczywistych kierunkach, ze szczeg\u00f3lnym sentymentem do Europy \u015arodkowej i Wschodniej.<\/p>\n

\"Magdalena<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Zmiany klimatyczne silnie wp\u0142ywaj\u0105 na ekosystem Morza Ba\u0142tyckiego, co objawia si\u0119 mi\u0119dzy innymi gwa\u0142townym przyspieszeniem proces\u00f3w biologicznych w…\n","protected":false},"author":2,"featured_media":538478,"comment_status":"","ping_status":"","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":"","_share_on_mastodon":"0"},"categories":[5],"tags":[32,33,7936,36,37,27,34,35,4059,28,31,25,42,38,40,39,41,103682,29,30,26,33817],"class_list":["post-538477","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","category-naglowki","tag-breaking-news","tag-breakingnews","tag-ekologia","tag-featured-news","tag-featurednews","tag-headlines","tag-latest-news","tag-latestnews","tag-morze-baltyckie","tag-naglowki","tag-najwazniejsze-artykuly","tag-news","tag-pl","tag-poland","tag-polish","tag-polska","tag-polski","tag-sinice","tag-top-stories","tag-topstories","tag-wiadomosci","tag-zmiany-klimatyczne"],"share_on_mastodon":{"url":"https:\/\/pubeurope.com\/@pl\/116872954456372601","error":""},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/538477","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=538477"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/538477\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/538478"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=538477"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=538477"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=538477"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}