„B\u0105d\u017amy bardziej otwarci, by m\u00f3c pozosta\u0107 tajnymi” \u2014 wielokrotnie powtarza\u0142 sir Richard Moore, kt\u00f3ry do ko\u0144ca wrze\u015bnia 2025 r. rz\u0105dzi\u0142 brytyjskim wywiadem, znanym jako MI6. Nie by\u0142 to tylko slogan \u2014 przez ostatnie pi\u0119\u0107 lat Moore wdra\u017ca\u0142 w \u017cycie plan, kt\u00f3rego g\u0142\u00f3wnym za\u0142o\u017ceniem by\u0142o przybli\u017cenie spo\u0142ecze\u0144stwu roli MI6 i nadanie ludzkiej twarzy tej operuj\u0105cej w cieniu s\u0142u\u017cbie.<\/p>\n
Podczas swojej kadencji by\u0142 wyj\u0105tkowo aktywny w mediach, a przed odej\u015bciem upewni\u0142 si\u0119, \u017ce s\u0142u\u017cb\u0119 pozostawia z profilem na Instagramie. Szefem MI6 zosta\u0142 jako osoba rozpoznawalna \u2014 co prawda mia\u0142 za sob\u0105 karier\u0119 w tajnych s\u0142u\u017cbach, ale przez szereg lat zajmowa\u0142 te\u017c oficjalne stanowiska, w tym ambasadora Wielkiej Brytanii w Turcji. Tymczasem posta\u0107 jego nast\u0119pczyni, Blaise Metreweli<\/a>, wy\u0142ania si\u0119 z mg\u0142y sekret\u00f3w, kt\u00f3ra przez wiele lat otacza\u0142a j\u0105 nawet w \u015brodowisku znajomych. Co wiemy o nowej szefowej jednego z najpot\u0119\u017cniejszych wywiad\u00f3w na \u015bwiecie?<\/p>\n Ci, kt\u00f3rzy j\u0105 znaj\u0105, m\u00f3wi\u0105, \u017ce gdyby nie porusza\u0142a si\u0119 w \u015bwiecie prawdziwych szpieg\u00f3w, mog\u0142aby wygra\u0107 casting filmowy i zosta\u0107 pierwsz\u0105 w historii agentk\u0105 007.<\/p>\n 48-letnia Blaise Metreweli jest absolwentk\u0105 antropologii na presti\u017cowym Uniwersytecie Cambridge, \u0142atwo nawi\u0105zuje kontakty, w dodatku jest utytu\u0142owan\u0105 sportsmenk\u0105. Mimo nat\u0142oku obowi\u0105zk\u00f3w od ponad \u0107wier\u0107 wieku nieprzerwanie uprawia wio\u015blarstwo i bierze udzia\u0142 w zawodach.<\/p>\n Zawsze chcia\u0142a by\u0107 szpiegiem. Ju\u017c jako dziecko w zabawach u\u017cywa\u0142a technik znanych ze \u015bwiata prawdziwych s\u0142u\u017cb specjalnych \u2014 wymienia\u0142a korespondencj\u0119 z kole\u017cankami i kolegami, stosuj\u0105c proste szyfry i skrytki. W 1999 r., z dyplomem Uniwersytetu Cambridge, zosta\u0142a pracowniczk\u0105 Tajnej S\u0142u\u017cby Wywiadowczej (Secret Intelligence Service), znanej szerzej jako MI6<\/a>.<\/p>\n „Oficer wywiadu do szpiku ko\u015bci” \u2014 opisywa\u0142 j\u0105 w swojej po\u017cegnalnej przemowie by\u0142y ju\u017c szef MI6 sir Richard Moore. Blaise Metreweli przez wiele lat pracowa\u0142a jako funkcjonariuszka operacyjna i zje\u017adzi\u0142a \u015bwiat w poszukiwaniu cennych, cz\u0119sto \u015bci\u015ble tajnych informacji. Zna j\u0119zyk arabski i s\u0142u\u017cy\u0142a mi\u0119dzy innymi na Bliskim Wschodzie, w trudnym okresie wojen w Iraku i Afganistanie.<\/p>\n Nie tylko MI6<\/p>\n Prawdopodobnie by\u0142a bezpo\u015brednio zaanga\u017cowana w prac\u0119 z agentami, kt\u00f3rych zwerbowa\u0142a sama lub zrobili to inni funkcjonariusze MI6. Spotyka\u0142a si\u0119 ze zwerbowanymi osobami w trudnych warunkach, za granic\u0105, z zachowaniem rygorystycznych zasad konspiracji. Mimo \u017ce dopiero niedawno poznali\u015bmy jej nazwisko, w ostatnich latach za zgod\u0105 prze\u0142o\u017conych rozmawia\u0142a anonimowo z dziennikarzami. „Robi\u0142am niezwyk\u0142e rzeczy, w niezwyk\u0142ych miejscach” \u2014 wyzna\u0142a w 2022 r. w rozmowie z Helen Warrell z „Financial Times”.<\/p>\n S\u0142u\u017cy\u0142a nie tylko w MI6. Wiadomo, \u017ce kilka lat temu zajmowa\u0142a jedno z najwy\u017cszych stanowisk w MI5. To s\u0142u\u017cba odpowiedzialna za wewn\u0119trzne bezpiecze\u0144stwo Wielkiej Brytanii \u2014 w tym przede wszystkim tropienie obcych szpieg\u00f3w i walk\u0119 z terroryzmem. Dzia\u0142ania Metreweli chroni\u0142y spo\u0142ecze\u0144stwa przed zagro\u017ceniami o najr\u00f3\u017cniejszym charakterze \u2014 od zamach\u00f3w przeprowadzanych przez rosyjski wywiad wojskowy a\u017c po kradzie\u017c w\u0142asno\u015bci intelektualnej przez chi\u0144skie s\u0142u\u017cby specjalne. „Potrzebujemy, by ludzie ze \u015brodowisk akademickich oraz przemys\u0142u zrozumieli, jakie s\u0105 zagro\u017cenia i nie byli naiwni” \u2014 tak podczas anonimowej rozmowy z dziennikiem „Daily Telegraph” przestrzega\u0142a Brytyjczyk\u00f3w przed prowadzeniem dialogu i handlem z nieodpowiednimi lud\u017ami.<\/p>\n Jej rozmowy z dziennikarzami w\u0142a\u015bnie temu s\u0142u\u017cy\u0142y \u2014 dotarciu do tych, kt\u00f3rzy na co dzie\u0144 bagatelizuj\u0105 zagro\u017cenia. Wywiady mia\u0142y zwi\u0119kszy\u0107 zaufanie do s\u0142u\u017cb specjalnych i wiedz\u0119 spo\u0142ecze\u0144stwa o istotnej roli, jak\u0105 odgrywaj\u0105.<\/p>\n Technologia w s\u0142u\u017cbie wywiadu, czyli cztery lata jako „Q”<\/p>\n Okres s\u0142u\u017cby w MI5 niew\u0105tpliwie uczyni\u0142 j\u0105 oficerem bardzo wszechstronnym \u2014 dzi\u015b ma ogromn\u0105 wiedz\u0119 i do\u015bwiadczenie wyniesione zar\u00f3wno z wywiadu, jak i z kontrwywiadu.<\/p>\n Przez ostatnie cztery lata Blaise Metreweli zn\u00f3w pracowa\u0142a w MI6 \u2014 tym razem kieruj\u0105c niezwykle wa\u017cnym pionem technologii i innowacji. W tym okresie okre\u015blana by\u0142a jako „Q”. Obowi\u0105zki funkcjonariusza na tym stanowisku w przerysowany spos\u00f3b prezentuj\u0105 filmy o Jamesie Bondzie. „Q” regularnie przekazuje agentowi 007<\/a> najnowsze wynalazki \u2014 w tym przede wszystkim te, kt\u00f3re w spektakularny spos\u00f3b strzelaj\u0105 i eksploduj\u0105.<\/p>\n Mimo \u017ce filmowa fikcja znacz\u0105co odbiega od prawdy, Blaise Metreweli niew\u0105tpliwie mia\u0142a do czynienia z gad\u017cetami, kt\u00f3re zaskakuj\u0105. Przekazuj\u0105cy jej pa\u0142eczk\u0119 sir Richard Moore podkre\u015bla\u0142 w swojej przemowie: „Sp\u0119dzi\u0142a cztery lata jako „Q”, nie tylko kszta\u0142tuj\u0105c nasze podej\u015bcie do szybko rozwijaj\u0105cych si\u0119 technologii takich jak AI. Dostarcza\u0142a tak\u017ce innowacyjnych rozwi\u0105za\u0144 technologicznych dla oficer\u00f3w prowadz\u0105cych naszych agent\u00f3w, bazuj\u0105c na swoim g\u0142\u0119bokim rozumieniu wywiadu agenturalnego”.<\/p>\n To w\u0142a\u015bnie niezmienna od dziesi\u0105tek, a nawet setek lat praca z cz\u0142owiekiem stanowi jeden z filar\u00f3w wywiadu, nawet je\u015bli funkcjonariusze i ich wsp\u00f3\u0142pracownicy wspomagani s\u0105 przez nowoczesne technologie. Do\u015bwiadczenie Blaise Metreweli na tym polu jest nie do przecenienia. „Ona rozumie esencj\u0119 szpiegowania” \u2014 powiedzia\u0142 w zesz\u0142ym miesi\u0105cu sir Richard Moore.<\/p>\n „Cichy kurier”<\/p>\n Blaise Metreweli obejmuje stanowisko szefa MI6 w wyj\u0105tkowym momencie historii, dlatego tak istotne jest jej r\u00f3wnie wyj\u0105tkowe do\u015bwiadczenie. Kraj\u00f3w, kt\u00f3rym b\u0119dzie si\u0119 przygl\u0105da\u0142a, jest wiele, jednak nie da si\u0119 ukry\u0107, \u017ce na szczycie listy znajduje si\u0119 Rosja. Aby zdobywa\u0107 istotne informacje o jej planach, funkcjonariusze pod kierownictwem Metreweli b\u0119d\u0105 musieli wykorzysta\u0107 wszystkie mo\u017cliwe narz\u0119dzia.<\/p>\n Profil na Instagramie to nie jedyna nowo\u015b\u0107, z kt\u00f3r\u0105 Moore zostawia swoj\u0105 nast\u0119pczyni\u0119. Aby zapewni\u0107 sobie nap\u0142yw nowych \u017ar\u00f3de\u0142 informacji, w drugiej po\u0142owie sierpnia MI6 ruszy\u0142o z wyj\u0105tkowym projektem o nazwie „Cichy Kurier” (ang. Silent Courier)<\/a>. To portal dost\u0119pny poprzez tzw. dark web, czyli mo\u017cliwy do otwarcia poprzez specjalne przegl\u0105darki „ciemny zak\u0105tek” internetu, gwarantuj\u0105cy wi\u0119ksz\u0105 anonimowo\u015b\u0107. W klipie zamieszczonym niedawno w serwisie YouTube sir Richard Moore zach\u0119ca wszystkich maj\u0105cych dost\u0119p do istotnych z punktu widzenia MI6 informacji do bezpiecznego kontaktu poprzez „Cichego Kuriera”. „Potrzebujemy waszej pomocy” \u2014 m\u00f3wi przed kamer\u0105.<\/p>\n Sam filmik reklamuj\u0105cy „Cichego Kuriera”, z pewno\u015bci\u0105 nie przez przypadek, przedstawia posta\u0107 czytaj\u0105c\u0105 tekst napisany cyrylic\u0105.<\/p>\n „Rosja to nie Putin. I nie wszyscy Rosjanie pisz\u0105 si\u0119 na putinizm. Niekt\u00f3rzy trzymaj\u0105 g\u0142owy nisko i staraj\u0105 si\u0119 \u017cy\u0107 swoim \u017cyciem, najlepiej jak potrafi\u0105. Niekt\u00f3rzy, jak Aleksiej Nawalny, op\u00f3r stawiaj\u0105 otwarcie i umieraj\u0105 za swoje przekonania. Ale niekt\u00f3rzy robi\u0105 to w tajemnicy, wsp\u00f3\u0142pracuj\u0105c z MI6” \u2014 powiedzia\u0142 w sierpniu sir Richard Moore.<\/p>\n Tabloidy sprawi\u0142y, \u017ce zawis\u0142y nad ni\u0105 ciemne chmury<\/p>\n Nominacja Metreweli na szefow\u0105 MI6 zosta\u0142a og\u0142oszona w czerwcu tego roku. Nied\u0142ugo p\u00f3\u017aniej brytyjski tabloid „Daily Mail” zajrza\u0142 do niemieckich archiw\u00f3w i ujawni\u0142, \u017ce jej dziadkiem by\u0142 Konstantyn Dobrowolski <\/a>\u2014 szpieg, kt\u00f3ry w trakcie II wojny \u015bwiatowej ochoczo wsp\u00f3\u0142pracowa\u0142 z hitlerowcami.<\/p>\n Dobrowolski by\u0142 synem Ukrainki i m\u0119\u017cczyzny o polsko-niemieckich korzeniach. W 1941 r. zdezerterowa\u0142 z Armii Czerwonej i uciek\u0142 do wojsk III Rzeszy. Za pieni\u0105dze szpiegowa\u0142 na rzecz nazist\u00f3w, pos\u0142uguj\u0105c si\u0119 m.in. pseudonimami „Rze\u017anik” oraz „Agent 30”. Dokumenty wskazuj\u0105, \u017ce bra\u0142 udzia\u0142 w Holokau\u015bcie i chwali\u0142 si\u0119 tym w listach do swoich hitlerowskich mocodawc\u00f3w. Mia\u0142 te\u017c \u015bmia\u0107 si\u0119, widz\u0105c gwa\u0142ty dokonywane na kobietach wi\u0119zionych przez nazist\u00f3w. W latach 60. nadal znajdowa\u0142 si\u0119 na li\u015bcie os\u00f3b poszukiwanych przez KGB.<\/p>\n Tekst „Daily Mail” wywo\u0142a\u0142 wielkie kontrowersje, jednak je\u015bli bli\u017cej przyjrze\u0107 si\u0119 biografii Blaise Metreweli, szybko okazuje si\u0119, \u017ce nowa szefowa MI6 ma niewiele wsp\u00f3lnego z dziadkiem. Powojenne losy Konstantyna Dobrowolskiego pozostaj\u0105 nieznane i niewykluczone, \u017ce m\u0119\u017cczyzna zgin\u0105\u0142 w Powstaniu Warszawskim. Jego syn, a wi\u0119c ojciec nowej szefowej MI6, urodzi\u0142 si\u0119 w Ukrainie w 1943 r. i po wojnie trafi\u0142 z matk\u0105 do Wielkiej Brytanii. Mimo \u017ce przez szereg lat nosi\u0142 nazwisko Dobrowolski, zmieni\u0142 je na Metreweli \u2014 gruzi\u0144skie nazwisko m\u0119\u017cczyzny, kt\u00f3rego w drugiej po\u0142owie lat czterdziestych po\u015blubi\u0142a jego matka.<\/p>\n Na zamieszanie wywo\u0142ane przez rewelacje tabloidu szybko zareagowa\u0142 brytyjski rz\u0105d. Rzecznik Biura Spraw Zagranicznych, Wsp\u00f3lnoty Narod\u00f3w i Rozwoju poinformowa\u0142, \u017ce Blaise Metreweli nie zna\u0142a swojego dziadka, a „skomplikowane pochodzenie” przyczyni\u0142o si\u0119 do jej decyzji o po\u015bwi\u0119ceniu si\u0119 obronie Brytyjczyk\u00f3w przed wsp\u00f3\u0142czesnymi zagro\u017ceniami i zapobieganiu konfliktom.<\/p>\n „Polska daleko poza standardami zachodnioeuropejskimi”<\/p>\n \u2014 Nominacja kobiety przeszkolonej, do\u015bwiadczonej i zaanga\u017cowanej w prac\u0119 swojej s\u0142u\u017cby na stanowisko szefa tej formacji zawsze wzbudza we mnie entuzjazm, dum\u0119 i ogromny szacunek \u2014 m\u00f3wi Onetowi mjr dr Anna Grabowska-Siwiec<\/a>, emerytowana funkcjonariusz kontrwywiadu ABW i wyk\u0142adowca Wydzia\u0142u Stosunk\u00f3w Mi\u0119dzynarodowych Uniwersytetu w Bia\u0142ymstoku. \u2014 Kobiety na stanowiskach szef\u00f3w s\u0142u\u017cb specjalnych to nowo\u015b\u0107, zwi\u0105zana z og\u00f3lnymi zmianami w \u017cyciu spo\u0142ecznym oraz standardami traktowania kobiet. To przejaw realnego wprowadzenia w \u017cycie r\u00f3wnouprawnienia kobiet tak\u017ce w postrzeganym jako domena m\u0119\u017cczyzn sektorze bezpiecze\u0144stwa. Oczywi\u015bcie nie jest to standard dzia\u0142aj\u0105cy na ca\u0142ym \u015bwiecie. Polska w zakresie r\u00f3wnego traktowania kobiet w strukturach s\u0142u\u017cb specjalnych nadal pozostaje daleko poza standardami zachodnioeuropejskimi.<\/p>\n Pierwsz\u0105 Polk\u0105 kieruj\u0105ca wywiadem jest p\u0142k Dorota Kawecka, od ko\u0144ca 2023 r. stoj\u0105ca na czele S\u0142u\u017cby Wywiadu Wojskowego<\/a>. Wed\u0142ug wielu ekspert\u00f3w niekoniecznie stanowi ona jednak przyk\u0142ad pozytywnej zmiany. P\u0142k Kawecka w \u015bwiadomo\u015bci oficer\u00f3w SWW pojawi\u0142a si\u0119 bowiem nagle i nie ma do\u015bwiadczenia w pracy operacyjnej. Jej nominacj\u0119 wielu uwa\u017ca za decyzj\u0119 wynikaj\u0105c\u0105 z politycznych potrzeb.<\/p>\n