{"id":548049,"date":"2026-07-10T18:12:17","date_gmt":"2026-07-10T18:12:17","guid":{"rendered":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/548049\/"},"modified":"2026-07-10T18:12:17","modified_gmt":"2026-07-10T18:12:17","slug":"zbrodnia-wolynska-jak-doszlo-do-ludobojstwa-na-polakach-wyjasniamy","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/548049\/","title":{"rendered":"Zbrodnia wo\u0142y\u0144ska. Jak dosz\u0142o do ludob\u00f3jstwa na Polakach? [WYJA\u015aNIAMY]"},"content":{"rendered":"

Patrz\u0105c na dzia\u0142ania niekt\u00f3rych ukrai\u0144skich polityk\u00f3w i ripost\u0119 polskich, mo\u017cna powiedzie\u0107, \u017ce Rosjanie nie musz\u0105 robi\u0107 za wiele, by nas podzieli\u0107.<\/p>\n

Spr\u00f3bujemy na to odpowiedzie\u0107.<\/p>\n

Czym by\u0142a OUN-B? <\/p>\n

OUN to Organizacja Ukrai\u0144skich Nacjonalist\u00f3w, kt\u00f3ra dzia\u0142a\u0142a ju\u017c przed II wojn\u0105 \u015bwiatow\u0105. W 1940 r. nast\u0105pi\u0142 roz\u0142am i wy\u0142oni\u0142a si\u0119 frakcja Stepana Bandery (tak zwana OUN-B)<\/p>\n

O tej frakcji ukrai\u0144skich nacjonalist\u00f3w przyj\u0119\u0142o m\u00f3wi\u0107 si\u0119 „banderowcy” ze wzgl\u0119du na nazwisko lidera. Jej stronnik\u00f3w cechowa\u0142 wi\u0119kszy radykalizm w kwestiach narodowo\u015bciowych.<\/p>\n

Symbolem banderowc\u00f3w sta\u0142a si\u0119 czerwono-czarna flaga symbolizuj\u0105ca krew i ziemi\u0119. Cz\u0142onkowie OUN-B witali si\u0119 faszystowskim salutem. W ideologii banderowc\u00f3w pojawia\u0142y si\u0119 w\u0105tki skrajnie antysemickie, a p\u00f3\u017aniej tak\u017ce antypolskie.<\/p>\n

Ukrai\u0144ska Armia Powsta\u0144cza by\u0142a podporz\u0105dkowana OUN-B. To w\u0142a\u015bnie organizacja Bandery i UPA wsparte ludno\u015bci\u0105 ukrai\u0144sk\u0105 dokona\u0142y zbrodni na Polakach na Wo\u0142yniu i w Galicji Wschodniej.<\/p>\n

Kim by\u0142 Stepan Bandera <\/p>\n

Stepan Bandera to ukrai\u0144ski polityk i lider OUN-B. To on odpowiada\u0142 za stworzenie ideologicznych i organizacyjnych podstaw ruchu, z kt\u00f3rego wywodzili si\u0119 sprawcy zbrodni na Wo\u0142yniu i Galicji Wschodniej.<\/p>\n

Do Organizacji Ukrai\u0144skich Nacjonalist\u00f3w wst\u0105pi\u0142 przed wojn\u0105. Sprzeciwia\u0142 si\u0119 polskiej polityce wobec ukrai\u0144skiej mniejszo\u015bci. Przed wojn\u0105 zosta\u0142 skazany na kar\u0119 \u015bmierci (zamienion\u0105 na do\u017cywocie) za zorganizowanie zamachu na polskiego ministra spraw wewn\u0119trznych Bronis\u0142awa Pierackiego. Z wi\u0119zienia zosta\u0142 wypuszczony nied\u0142ugo po tym, jak Niemcy zaatakowali Polsk\u0119.<\/p>\n

\"Pomnik <\/p>\n

Darek Delmanowicz \/ PAP<\/p>\n

Pomnik Stepana Bandery we Lwowie (2014 r.) <\/p>\n

Bandera pi\u0105\u0142 si\u0119 w hierarchii ukrai\u0144skich nacjonalist\u00f3w, a jego dzia\u0142ania spowodowa\u0142y roz\u0142am w Organizacji Ukrai\u0144skich Nacjonalist\u00f3w.<\/p>\n

To za jego spraw\u0105 w porozumieniu z Abwehr\u0105 powsta\u0142 batalion Nachtigall z\u0142o\u017cony z Ukrai\u0144c\u00f3w pod komend\u0105 niemieck\u0105. Gdy w 1941 r. wojska niemieckie wkroczy\u0142y do Lwowa, ludzie Bandery og\u0142osili niepodleg\u0142o\u015b\u0107 i pa\u0144stwo Ukrainy ze stolic\u0105 we Lwowie. Na s\u0142upach kazali powiesi\u0107 plakaty: „Niech \u017cyj\u0105 Adolf Hitler i Stepan Bandera \u2014 \u015bmier\u0107 \u017bydom i komunistom”. Nazi\u015bci zlikwidowali proklamowane przez Bander\u0119 pa\u0144stwo ukrai\u0144skie po kilkunastu dniach, a Bandera trafi\u0142 do obozu koncentracyjnego.<\/p>\n

W 1944 r. Bandera zosta\u0142 zwolniony z obozu, ale nie wr\u00f3ci\u0142 ju\u017c do kraju. Po wojnie zamieszka\u0142 w Niemczech. W 1959 r. zosta\u0142 postrzelony w twarz z pistoletu rozpylaj\u0105cego cyjanek przez agenta KGB.<\/p>\n

Czym by\u0142 UPA? <\/p>\n

Ukrai\u0144ska Powsta\u0144cza Armia (UPA) to zbrojna formacja, kt\u00f3ra zosta\u0142a stworzona 14 pa\u017adziernika 1942 r. przez frakcj\u0119 banderowsk\u0105 Organizacji Ukrai\u0144skich Nacjonalist\u00f3w (OUN-B). UPA dzia\u0142a\u0142a g\u0142\u00f3wnie w Galicji Wschodniej, na Wo\u0142yniu i na terenach na zach\u00f3d od tak zwanej linii Curzona.<\/p>\n

To jej cz\u0142onkowie w du\u017cej mierze odpowiadaj\u0105 za ludob\u00f3jstwo na Polakach w Galicji Wschodniej i na Wo\u0142yniu.<\/p>\n

Ilu ludzi walczy\u0142o w UPA? <\/p>\n

Jeden z najwa\u017cniejszych badaczy tamtych wydarze\u0144 prof. Damian Markowski szacuje, \u017ce przez szeregi UPA przewin\u0119\u0142o si\u0119 co najmniej 60 tys. os\u00f3b. Zastrzega jednak, \u017ce nigdy nie by\u0142o momentu, by oddzia\u0142y UPA liczy\u0142y jednocze\u015bnie wi\u0119cej ni\u017c kilkana\u015bcie tysi\u0119cy ludzi.<\/p>\n

Historycy zwracaj\u0105 uwag\u0119, \u017ce r\u00f3wnie\u017c OUN mia\u0142 swoje boj\u00f3wki, kt\u00f3re reprezentowa\u0142y ukrai\u0144skie zbrojne podziemie.<\/p>\n

Kiedy zapad\u0142a decyzja o rozpocz\u0119ciu antypolskiej czystki na Wo\u0142yniu i Galicji Wschodniej? <\/p>\n

Nacjonali\u015bci ukrai\u0144scy wsp\u00f3\u0142pracowali z niemieckim okupantem. Gdy w po\u0142owie 1942 r. losy wojny zacz\u0119\u0142y odwraca\u0107 si\u0119 na niekorzy\u015b\u0107 Niemc\u00f3w, Ukrai\u0144cy zacz\u0119li przygotowywa\u0107 si\u0119 do powstania antysowieckiego, dopuszczaj\u0105c czasowe dzia\u0142ania przeciwko Niemcom.<\/p>\n

Jesieni\u0105 1942 r. OUN podj\u0119\u0142o decyzj\u0119, \u017ce w momencie wybuchu powstania oddzia\u0142y UPA przyst\u0105pi\u0105 do usuwania i wyp\u0119dzania Polak\u00f3w i \u017byd\u00f3w. W\u015br\u00f3d ukrai\u0144skich nacjonalist\u00f3w ju\u017c wtedy panowa\u0142o przekonanie, \u017ce cz\u0119\u015b\u0107 Polak\u00f3w trzeba b\u0119dzie podczas tych akcji zlikwidowa\u0107.<\/p>\n

Oficjalnie nie by\u0142o wtedy jeszcze mowy o masowym ludob\u00f3jstwie Polak\u00f3w. W nast\u0119pnym roku wszystko si\u0119 zmieni\u0142o.<\/p>\n

Piotr Gontarczyk: Wo\u0142y\u0144 to zbrodnia, ale dla Ukrai\u0144c\u00f3w UPA to formacja niepodleg\u0142o\u015bciowa [OPINIA] <\/p>\n

Przeczytaj tekst historyka Piotra Gontarczyka dla Onetu. <\/a><\/p>\n

<\/p>\n

Polscy historycy s\u0105 zgodni, \u017ce mordy na Polakach by\u0142y zaplanowan\u0105 akcj\u0105 kierownictwa OUN-B. Przypomina si\u0119 Dmytro Klaczkiwskiego (ps. „K\u0142ym Sawur”), dow\u00f3dc\u0119 OUN na Wo\u0142yniu, kt\u00f3ry na prze\u0142omie maja i czerwca 1943 r. podj\u0105\u0142 samodzieln\u0105 decyzj\u0119 o wydaniu wyroku \u015bmierci na wszystkich Polak\u00f3w.<\/p>\n

Ta decyzja wzbudzi\u0142a szok nawet w\u015br\u00f3d samych banderowc\u00f3w, ale nie trwa\u0142 on d\u0142ugo.<\/p>\n

W sierpniu 1943 r. na nadzwyczajnym zje\u017adzie OUN B oficjalnie zaakceptowano dzia\u0142ania „K\u0142ym Sawura”. Zosta\u0142a te\u017c podj\u0119ta decyzja o rozpocz\u0119ciu czystki w Galicji Wschodniej.<\/p>\n

Ilu Polak\u00f3w na Wo\u0142yniu i Galicji Wschodniej zgin\u0119\u0142o z r\u0105k ukrai\u0144skich nacjonalist\u00f3w? <\/p>\n

\u0141\u0105cznie w latach 1943-1945 na Wo\u0142yniu i w Galicji Wschodniej zgin\u0119\u0142o ok. 100 tys. Polak\u00f3w. Cz\u0119sto w okrutny spos\u00f3b gin\u0119\u0142y ca\u0142e polskie rodziny.<\/p>\n

\"Zbrodnia <\/p>\n

Micha\u0142 Czernek , Adam Ziemienowicz \/ PAP<\/p>\n

Zbrodnia wo\u0142y\u0144ska <\/p>\n

Do tej pory wiele z tych os\u00f3b nie doczeka\u0142o si\u0119 poch\u00f3wku. Historycy szacuj\u0105, \u017ce na terenie Ukrainy wci\u0105\u017c s\u0105 setki nieodkrytych mogi\u0142 ze szcz\u0105tkami Polak\u00f3w zamordowanych w czasie II wojny \u015bwiatowej. Prace poszukiwawcze i ekshumacje, na kt\u00f3re z trudem godzi si\u0119 strona ukrai\u0144ska, trwaj\u0105 bardzo powoli.<\/p>\n

Czym by\u0142a Krwawa Niedziela? <\/p>\n

11 lipca 1943 r. UPA dokona\u0142a skoordynowanego ataku na polskich mieszka\u0144c\u00f3w 150 miejscowo\u015bci na Wo\u0142yniu. By\u0142a to kulminacja trwaj\u0105cej ju\u017c od pocz\u0105tku 1943 r. fali prze\u015bladowania Polak\u00f3w, w wyniku kt\u00f3rej na Wo\u0142yniu i w Galicji Wschodniej zgin\u0119\u0142o ok. 100 tys. os\u00f3b.<\/p>\n

Z racji tego, \u017ce by\u0142a to niedziela i trwa\u0142y msze, Polacy gin\u0119li nie tylko w swoim domach, ale te\u017c w ko\u015bcio\u0142ach. Tamte przera\u017caj\u0105ce w skutkach wydarzenia przyj\u0119\u0142o si\u0119 nazywa\u0107 Krwaw\u0105 Niedziel\u0105. Do wielu mord\u00f3w na Polakach dosz\u0142o te\u017c nast\u0119pnego dnia.<\/p>\n

Prof. Norman Davies o kulcie UPA: ta afera b\u0119dzie kosztowa\u0107 Polsk\u0119 w przysz\u0142o\u015bci <\/p>\n

Wybitny historyk: Polacy powinni by\u0107 ostro\u017cniejsi w m\u00f3wieniu o Ukrainie<\/a> <\/p>\n

<\/p>\n

Niekt\u00f3re polskie osady przetrwa\u0142y w\u00f3wczas tylko dlatego, \u017ce chwyci\u0142y za bro\u0144. Polskie grupy samoobrony stawia\u0142y op\u00f3r napastnikom z UPA.<\/p>\n

W Polsce 11 lipca to Narodowy Dzie\u0144 Pami\u0119ci Ofiar Ludob\u00f3jstwa dokonanego przez ukrai\u0144skich nacjonalist\u00f3w na obywatelach II Rzeczypospolitej Polskiej. Jest ono po\u015bwi\u0119cone pami\u0119ci ofiar rzezi wo\u0142y\u0144skiej. Zosta\u0142o ustanowione na mocy uchwa\u0142y Sejmu RP z 22 lipca 2016 r.<\/p>\n

Jak Ukrai\u0144cy patrz\u0105 na tamte wydarzenia? <\/p>\n

Zdecydowana wi\u0119kszo\u015b\u0107 ukrai\u0144skich historyk\u00f3w nie chce przyzna\u0107, \u017ce na Wo\u0142yniu i w Galicji Wschodniej dosz\u0142o do ludob\u00f3jstwa na ludno\u015bci polskiej.<\/p>\n

W ukrai\u0144skiej narracji tamte wydarzenia s\u0105 cz\u0119sto przedstawiane w kategoriach wojny domowej, wojny polsko-ukrai\u0144skiej, buntu ch\u0142opskiego czy ludowego powstania. Ma\u0142o kto neguje, \u017ce Polacy gin\u0119li wtedy na Wo\u0142yniu i Galicji Wschodniej, ale kwestionowana jest liczba ofiar. Niekt\u00f3rzy ukrai\u0144scy badacze pr\u00f3buj\u0105 relatywizowa\u0107 tamte wydarzenia, zwracaj\u0105c uwag\u0119 na polskie dzia\u0142ania odwetowe.<\/p>\n

Dawny prezes ukrai\u0144skiego Instytutu Pami\u0119ci Narodowej Wo\u0142odymyr Wiatrowycz lansowa\u0142 tez\u0119, \u017ce zar\u00f3wno Polacy, jak i Ukrai\u0144cy zabijali si\u0119 wtedy nawzajem i \u017ce je\u015bli chodzi o ofiary tamtych zbrodni, to by\u0142a r\u00f3wnowaga.<\/p>\n

Polscy historycy s\u0105 jednak zgodni \u2014 nie mo\u017cna w \u017caden spos\u00f3b tego por\u00f3wnywa\u0107 i relatywizowa\u0107, a wina Ukrai\u0144c\u00f3w w zbrodni wo\u0142y\u0144skiej jest niepodwa\u017calna.<\/p>\n

Ukrai\u0144cy wol\u0105 m\u00f3wi\u0107 o swojej narodowo-wyzwole\u0144czej walce, kt\u00f3r\u0105 toczyli z Sowietami, Niemcami i Polakami. Tych ostatnich spora cz\u0119\u015b\u0107 Ukrai\u0144c\u00f3w postrzega\u0142a w kategoriach okupanta.<\/p>\n

Cz\u0119\u015b\u0107 ukrai\u0144skich historyk\u00f3w pisze o UPA na mod\u0142\u0119 hagiograficzn\u0105. Kwestionuj\u0105 (mimo dokument\u00f3w i ustale\u0144 polskich historyk\u00f3w), \u017ce UPA masowo mordowa\u0142a Polak\u00f3w, a wcze\u015bniej pomaga\u0142a Niemcom w mordowaniu \u017byd\u00f3w.<\/p>\n

W czasie coraz bardziej zaostrzaj\u0105cego si\u0119 kryzysu ukrai\u0144sko-polskiego pojawiaj\u0105 si\u0119 opinie, \u017ce wsp\u00f3\u0142czesna walcz\u0105ca o przetrwanie Ukraina potrzebuje mit\u00f3w i bohater\u00f3w, a niekoniecznie potrzebuje prawdy o swojej historii.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Patrz\u0105c na dzia\u0142ania niekt\u00f3rych ukrai\u0144skich polityk\u00f3w i ripost\u0119 polskich, mo\u017cna powiedzie\u0107, \u017ce Rosjanie nie musz\u0105 robi\u0107 za wiele,…\n","protected":false},"author":2,"featured_media":548050,"comment_status":"","ping_status":"","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":"","_share_on_mastodon":"0"},"categories":[12],"tags":[56,61195,32,33,36,37,27,49,34,35,342,28,31,48,25,295,46,42,38,40,39,41,47,8015,29,30,415,26,7659,3200],"class_list":["post-548049","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","category-polska","tag-article_premium","tag-bottomfeed_styl","tag-breaking-news","tag-breakingnews","tag-featured-news","tag-featurednews","tag-headlines","tag-kraj","tag-latest-news","tag-latestnews","tag-ludobojstwo","tag-naglowki","tag-najwazniejsze-artykuly","tag-nat_styl","tag-news","tag-niemcy","tag-omp","tag-pl","tag-poland","tag-polish","tag-polska","tag-polski","tag-screening_general","tag-stepan_bandera","tag-top-stories","tag-topstories","tag-ukraina","tag-wiadomosci","tag-wolyn","tag-zydzi"],"share_on_mastodon":{"url":"https:\/\/pubeurope.com\/@pl\/116897038987342386","error":""},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/548049","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=548049"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/548049\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/548050"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=548049"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=548049"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=548049"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}