{"id":551330,"date":"2026-07-12T09:10:33","date_gmt":"2026-07-12T09:10:33","guid":{"rendered":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/551330\/"},"modified":"2026-07-12T09:10:33","modified_gmt":"2026-07-12T09:10:33","slug":"lekarka-gabriela-szymelfenig-o-zyciu-na-antarktyce-to-nie-miejsce-dla-slabych","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/551330\/","title":{"rendered":"Lekarka Gabriela Szymelfenig o \u017cyciu na Antarktyce. \u201eTo nie miejsce dla s\u0142abych\u201d"},"content":{"rendered":"<p>Paulina W\u00f3jtowicz, Medonet.pl: Podobno wszystko zacz\u0119\u0142o si\u0119 od marzenia o trekkingu na Grenlandii\u2026<\/p>\n<p>Lek. Gabriela Szymelfenig: Wymy\u015bli\u0142am sobie, \u017ce pojad\u0119 na Arctic Circle Trail \u2014 165-kilometrowy pieszy szlak wzd\u0142u\u017c fiord\u00f3w, a poniewa\u017c przed ka\u017cdym wyjazdem robi\u0119 dog\u0142\u0119bny research, zacz\u0119\u0142am czyta\u0107 o Arktyce, a potem o podbojach teren\u00f3w polarnych. Wiedzia\u0142am, \u017ce Polska ma dwie stacje naukowo-badawcze w takich miejscach, wi\u0119c zacz\u0119\u0142am kombinowa\u0107, jak si\u0119 tam zaczepi\u0107. Niestety, na Polskiej Stacji Polarnej na Spitsbergenie nie potrzebowali lekarza. By\u0142am tak zdesperowana, \u017ce zamierza\u0142am p\u00f3j\u015b\u0107 na kurs gastronomiczny, by m\u00f3c zatrudni\u0107 si\u0119 tam jako kucharz (\u015bmiech).<\/p>\n<p>Ostatecznie trafi\u0142a pani nie na Horsund, a do Arctowskiego.<\/p>\n<p>W jednej z gazet znalaz\u0142am informacj\u0119 o trwaj\u0105cej tam budowie. Architektura to moja druga pasja, wi\u0119c gdy zobaczy\u0142am projekt nowego budynku, stwierdzi\u0142am, \u017ce musz\u0119 go zobaczy\u0107 na \u017cywo. Trwa\u0142a pandemia, nie wiedzia\u0142am, co b\u0119dzie za kilka lat, gdy zako\u0144cz\u0105 si\u0119 prace budowlane, wi\u0119c pomy\u015bla\u0142am: dlaczego by nie spr\u00f3bowa\u0107 od razu? Sprawdzi\u0142am i okaza\u0142o si\u0119, \u017ce Polska Stacja Antarktyczna im. Henryka Arctowskiego szuka lekarza. Mia\u0142am pi\u0119cioletnie do\u015bwiadczenie jako specjalista anestezjologii i intensywnej terapii, przez kilka lat pracowa\u0142am w szpitalnym oddziale ratunkowym, wpisywa\u0142am si\u0119 w wymagania. Z\u0142o\u017cy\u0142am dokumenty rekrutacyjne i czeka\u0142am.<\/p>\n<p class=\"ods-o-frame-in-text__paragraph\">Lek. Gabriela Szymelfenig \u2014 lekarka, specjalistka anestezjologii i intensywnej terapii, zwi\u0105zana ze Szpitalem Ginekologiczno-Po\u0142o\u017cniczym i Pediatrycznym Instytutu Centrum Zdrowia Matki Polki w \u0141odzi. W 2022 r. wzi\u0119\u0142a udzia\u0142 w 47. Polskiej Wyprawie Antarktycznej do Polskiej Stacji Antarktycznej im. H. Arctowskiego.<\/p>\n<p>W pracy wiedzieli, co pani planuje?<\/p>\n<p>Nie wiedzieli, ale nie byli specjalnie zdziwieni, gdy im powiedzia\u0142am. Zrobi\u0142am to, dopiero gdy ju\u017c wiedzia\u0142am, \u017ce zosta\u0142am zatrudniona.<\/p>\n<p>Jak zareagowali?<\/p>\n<p>M\u00f3j szef u\u015bmiechn\u0105\u0142 si\u0119 i powiedzia\u0142: &#8222;Oj, Gabry\u015bka, Gabry\u015bka, ty to zawsze co\u015b wymy\u015blisz&#8221;. Powiedzia\u0142 te\u017c, \u017ce b\u0119dzie czeka\u0142 na m\u00f3j powr\u00f3t i \u017ce zawsze mam miejsce w jego zespole. S\u0142owa dotrzyma\u0142, bo gdy wr\u00f3ci\u0142am z wyprawy, rzeczywi\u015bcie zatrudni\u0142 mnie z powrotem, cho\u0107 ju\u017c w innym szpitalu, do kt\u00f3rego si\u0119 w mi\u0119dzyczasie przeni\u00f3s\u0142.<\/p>\n<p>Jak wygl\u0105da\u0142 proces rekrutacyjny?<\/p>\n<p>Trwa\u0142 oko\u0142o cztery miesi\u0105ce. Wiosn\u0105 wys\u0142a\u0142am do Instytutu Biochemii i Biofizyki Polskiej Akademii Nauk CV i list motywacyjny, na podstawie kt\u00f3rych zosta\u0142am zaproszona do drugiego etapu. Najpierw by\u0142a rozmowa online, p\u00f3\u017aniej pojecha\u0142am do Warszawy, gdzie spotka\u0142am si\u0119 z kierownikiem wyprawy i szefami poszczeg\u00f3lnych dzia\u0142\u00f3w.<\/p>\n<p>O co pytali?<\/p>\n<p>Od razu przyznali, \u017ce nie b\u0119d\u0105 mnie przepytywali z medycyny, bo znam si\u0119 na niej o wiele lepiej od nich. Bardziej interesowa\u0142o ich, jak widz\u0119 swoj\u0105 rol\u0119 na stacji i czy jestem gotowa wykonywa\u0107 prace wykraczaj\u0105ce poza moje obowi\u0105zki medyczne.<\/p>\n<p>Jakie to prace?<\/p>\n<p>Na stacji jest troch\u0119 jak w gospodarstwie \u2014 jest robota do zrobienia, to si\u0119 robi. Jak si\u0119 co\u015b zepsuje, a jeste\u015b pod r\u0119k\u0105 i potrafisz, to naprawiasz. Jak jest pogoda i trzeba i\u015b\u0107 w teren, to si\u0119 idzie.<\/p>\n<p>Na stacji od kilkunastu lat prowadzony jest monitoring ssak\u00f3w p\u0142etwonogich. Mamy fragment ASPY, czyli szczeg\u00f3lnie chronionego obszaru Antarktyki. To odpowiednik \u015bcis\u0142ego rezerwatu przyrody, do kt\u00f3rego mo\u017cna wchodzi\u0107 wy\u0142\u0105cznie w celach naukowych. Co 8-10 dni idzie si\u0119 wybrze\u017cem \u2014 to jest dwudziestokilkukilometrowy fragment \u2014 i liczy si\u0119 liczb\u0119 uchatek, s\u0142oni morskich, krabojad\u00f3w, lw\u00f3w morskich i innych ssak\u00f3w.<\/p>\n<p>Ile trwa takie liczenie?<\/p>\n<p>Bardzo r\u00f3\u017cnie. Zale\u017cy od liczby zwierz\u0105t, uchatek \u2014 potrafi ich by\u0107 zar\u00f3wno 300, jak i 3 tys. Latem wyrabiali\u015bmy si\u0119 w dzie\u0144, ale zim\u0105, gdy doba by\u0142a kr\u00f3tsza, rozbijali\u015bmy to na dwa, bo po ciemku si\u0119 nie pracuje.<\/p>\n<p>To wymagaj\u0105ca fizycznie praca?<\/p>\n<p>To zale\u017cy. Jak trzeba by\u0142o obr\u0105czkowa\u0107 kormorany, to kolega zak\u0142ada\u0142 obr\u0105czki, a ja ptaki trzyma\u0142am. \u015amia\u0142am si\u0119, \u017ce skoro jestem w stanie spacyfikowa\u0107 trzylatka, gdy trzeba go znieczuli\u0107, to i kormoranowi dam rad\u0119 (\u015bmiech).<\/p>\n<p>To mia\u0142a pani przyspieszony kurs na ornitologa.<\/p>\n<p>I nie tylko! Zajmowa\u0142am si\u0119 te\u017c pomiarami meteorologicznymi. Codziennie mierzy\u0142am ilo\u015b\u0107 opad\u00f3w \u2014 czy to deszczu, czy to \u015bniegu. Jak m\u00f3wi\u0142am, obowi\u0105zki s\u0105 tam bardzo r\u00f3\u017cne i czasem wykraczaj\u0105 poza wyuczony zaw\u00f3d.<\/p>\n<p> Dalszy ci\u0105g artyku\u0142u pod materia\u0142em wideo <\/p>\n<p>Ile os\u00f3b pracuje na stacji?<\/p>\n<p>To zale\u017cy od pory roku. Wyprawa zaczyna si\u0119 latem, wtedy jest najwi\u0119cej os\u00f3b. U nas ich liczba waha\u0142a si\u0119 mi\u0119dzy 40 a 54, zim\u0105 by\u0142o osiem. Potem na wiosn\u0119 przyby\u0142y najpierw cztery osoby, a nast\u0119pnie jeszcze 13.<\/p>\n<p>Spory t\u0142um, a miejsca niewiele.<\/p>\n<p>Oj, tak. To jest bardzo ma\u0142a przestrze\u0144, nie bardzo jest si\u0119 gdzie schowa\u0107. W tak du\u017cej grupie oczywi\u015bcie jest weso\u0142o, ale potrzeby s\u0105 rozbie\u017cne. My mieli\u015bmy nienormowane godziny pracy, a bywa\u0142y dni, gdy by\u0142o jej naprawd\u0119 du\u017co. Wieczorem marzyli\u015bmy ju\u017c tylko o ciep\u0142ym \u0142\u00f3\u017cku, a koledzy z ekipy budowlanej byli wtedy w szampa\u0144skich nastrojach. Z ca\u0142\u0105 sympati\u0105 dla letniego zespo\u0142u, ale pod koniec lata odliczali\u015bmy ju\u017c dni, gdy zostaniemy w kameralnym gronie.<\/p>\n<p>Wr\u00f3\u0107my jeszcze do pocz\u0105tku wyprawy. Jak dosta\u0142a si\u0119 pani na Szetlandy?<\/p>\n<p>To by\u0142a d\u0142uga podr\u00f3\u017c i szczerze m\u00f3wi\u0105c, my\u015bla\u0142am, \u017ce tam nie dotr\u0119, tyle mieli\u015bmy przeszk\u00f3d. Byli\u015bmy pierwsz\u0105 ekip\u0105, kt\u00f3ra p\u0142yn\u0119\u0142a ukrai\u0144skim lodo\u0142amaczem z Kapsztadu. Wcze\u015bniej wyruszano z Gdyni, ale rosyjskimi statkami. Gdy wybuch\u0142a wojna, instytut zerwa\u0142 wsp\u00f3\u0142prac\u0119 z dotychczasowym przewo\u017anikiem i nawi\u0105za\u0142 now\u0105 z Narodowym Centrum Nauki Antarktycznej Ukrainy; jeszcze rok przed nami zesp\u00f3\u0142 wyp\u0142ywa\u0142 cz\u0119\u015bciowo z Gdyni, a cz\u0119\u015bciowo z Chile.<\/p>\n<p>W ka\u017cdym razie my musieli\u015bmy dolecie\u0107 do Kapsztadu i tam czeka\u0107 na za\u0142adunek. Niestety ju\u017c na wej\u015bciu mieli\u015bmy dwutygodniowe op\u00f3\u017anienie, bo kontenery z Gdyni nie dotar\u0142y na czas. Kiedy ju\u017c wyp\u0142yn\u0119li\u015bmy, musieli\u015bmy si\u0119 wraca\u0107 po zaledwie jednym dniu, bo zepsu\u0142 nam si\u0119 silnik, a jeszcze p\u00f3\u017aniej stali\u015bmy trzy dni na Orkadach, czekaj\u0105c, a\u017c zatankuj\u0105 nam statek. W sumie byli\u015bmy na morzu 20 dni.<\/p>\n<p>Nie ma kr\u00f3tszej drogi?<\/p>\n<p>Mo\u017cna polecie\u0107 do Chile i tam z Punta Arenas p\u0142yn\u0105\u0107 statkiem argenty\u0144skim albo chilijskim. Ewentualnie z tego samego miasta dolecie\u0107 na stacj\u0119, ale nie nasz\u0105, a chilijsk\u0105, kt\u00f3ra znajduje si\u0119 na tej samej wyspie. Jako jedyna ma lotnisko.<\/p>\n<p>Pami\u0119ta pani moment, gdy postawi\u0142a stop\u0119 na arktycznym l\u0105dzie?<\/p>\n<p>Nie da si\u0119 tego zapomnie\u0107. Ogromna ekscytacja, ale te\u017c niedowierzanie, \u017ce wreszcie tam jestem.<\/p>\n<p>Co zwr\u00f3ci\u0142o pani uwag\u0119 jako pierwsze?<\/p>\n<p>Pingwiny! Wsz\u0119dzie mn\u00f3stwo pingwin\u00f3w. Na pocz\u0105tku chodzili\u015bmy do nich co chwil\u0119 i ka\u017cdemu robili\u015bmy po 50 zdj\u0119\u0107.<\/p>\n<p>Nie ba\u0142y si\u0119 was?<\/p>\n<p>Zwierz\u0119ta na Antarktyce nie znaj\u0105 ludzi i raczej ich si\u0119 nie boj\u0105. Zasada jest taka, \u017ce powinni\u015bmy zachowa\u0107 odleg\u0142o\u015b\u0107 25 m. Czasem si\u0119 nie da\u0142o, bo gdy wychodzili\u015bmy do pracy w teren i musieli\u015bmy przej\u015b\u0107 przez pingwinisko, to nie by\u0142o \u0142atwo zachowa\u0107 stosownego dystansu, ale starali\u015bmy si\u0119 im jak najmniej przeszkadza\u0107.<\/p>\n<p>     <img class=\"ods-a-photo ods-a-photo--background\" src=\"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/uK7k9lBaHR0cHM6Ly9vY2RuLmV1L3B1bHNjbXMvTURBXy9jYzdhYjA3MjI4MTliOTBiMmQxNGUyNmM0ZDI2YjhjNS5wbmeRkwXNB.jpeg\" height=\"529\" width=\"940\" alt=\"&quot;Nie da si\u0119 tego zapomnie\u0107. Ogromna ekscytacja, ale te\u017c niedowierzanie, \u017ce wreszcie tam jestem&quot; \u2014opisuje pierwsze wra\u017cenia po zej\u015bciu na l\u0105d na Wyspie \u015aw. Jerzego lek. Gabriela Szymelfenig\" loading=\"lazy\" fetchpriority=\"auto\" decoding=\"auto\"\/>    <\/p>\n<p>Archiwum prywatne<\/p>\n<p>  &#8222;Nie da si\u0119 tego zapomnie\u0107. Ogromna ekscytacja, ale te\u017c niedowierzanie, \u017ce wreszcie tam jestem&#8221; \u2014opisuje pierwsze wra\u017cenia po zej\u015bciu na l\u0105d na Wyspie \u015aw. Jerzego lek. Gabriela Szymelfenig  <\/p>\n<p>Jakie temperatury panowa\u0142y na stacji?<\/p>\n<p>Nie by\u0142o \u017ale. Najni\u017csza temperatura, kt\u00f3r\u0105 widzia\u0142am na termometrze, to by\u0142o -26 st. Celsjusza, ale odczuwalna by\u0142a w okolicach -36 st. C. Wszystko przez silny wiatr, kt\u00f3ry jest tam standardem. Z czasem 100 km\/godz. nie robi\u0142o na nas wra\u017cenia. Potrafili\u015bmy nawet rozr\u00f3\u017cni\u0107, kiedy idzie szkwa\u0142 i trzeba przykucn\u0105\u0107, \u017ceby cz\u0142owieka nie przewr\u00f3ci\u0142o. Kiedy byli\u015bmy w kontenerach z ch\u0142odni\u0105, wiedzieli\u015bmy, kiedy nie otwiera\u0107 wielkich metalowych drzwi, bo idzie podmuch wiatru. Mo\u017cna si\u0119 przyzwyczai\u0107.<\/p>\n<p>A mo\u017cna si\u0119 przygotowa\u0107?<\/p>\n<p>My\u015bl\u0119, \u017ce mo\u017cna pr\u00f3bowa\u0107 zacz\u0105\u0107 oswaja\u0107 si\u0119 z ch\u0142odem przed wypraw\u0105, cho\u0107 pewnie trudno o tak ekstremalne warunki.<\/p>\n<p>Pani si\u0119 przygotowywa\u0142a w ten spos\u00f3b?<\/p>\n<p>U mnie to by\u0142 bardziej skutek uboczny \u2014 pojecha\u0142am na kurs turystyki zimowej do Doliny Pi\u0119ciu Staw\u00f3w, kt\u00f3ry polega\u0142 na nauce asekuracji podczas chodzenia po lodowcach. Organizm hartowa\u0142am w naturalny spos\u00f3b \u2014 jestem aktywna fizycznie, du\u017co biegam, je\u017cd\u017c\u0119 na rowerze, chodz\u0119 po g\u00f3rach, wi\u0119c \u017cy\u0142am jak zwykle. Przygotowania by\u0142y bardziej merytoryczne, doczytywa\u0142am troch\u0119 wspomnie\u0144 z poprzednich wypraw, \u017ceby wiedzie\u0107, jak radzi\u0107 sobie w r\u00f3\u017cnych sytuacjach, \u017ceby nic mnie nie zaskoczy\u0142o.<\/p>\n<p>I nie zaskoczy\u0142o?<\/p>\n<p>Raczej nie. Koledzy byli na tyle uprzejmi, \u017ce nie obarczali mnie nadmiernie prac\u0105 (\u015bmiech).<\/p>\n<p>Ale te\u017c si\u0119 pani nie nudzi\u0142a. Czym zajmuje si\u0119 lekarz na arktycznej stacji naukowo-badawczej?<\/p>\n<p>Troch\u0119 zale\u017cy to od pory roku. Latem, gdy trwa\u0142y prace budowlane, by\u0142o troch\u0119 uraz\u00f3w. Tu kto\u015b <a href=\"https:\/\/www.medonet.pl\/zdrowie\/skrecona-kostka-objawy-powiklania-rehabilitacja\/sjr8811\" id=\"b3c13bd6-dd58-41cb-a7bd-9775bb5e0ba0\" rel=\"nofollow noopener\" target=\"_blank\">skr\u0119ci\u0142 kostk\u0119<\/a>, tam r\u0119kawiczk\u0119 wkr\u0119ci\u0142 w wiertark\u0119 i zmia\u017cd\u017cy\u0142 palec, kto\u015b przyszed\u0142 z <a href=\"https:\/\/www.medonet.pl\/choroby-od-a-do-z\/choroby-ukladu-ruchu\/bol-plecow-przyczyny-leczenie-domowe-sposoby-na-bol-plecow\/r1hk6zk\" id=\"192e0247-848f-4604-a0e1-5a368746f75b\" rel=\"nofollow noopener\" target=\"_blank\">b\u00f3lem plec\u00f3w<\/a>, inny nadwer\u0119\u017cy\u0142 bark. &#8222;Rozrywki&#8221; dostarcza\u0142y te\u017c skutery \u015bnie\u017cne. Latem ich nie odpalali\u015bmy, ale zim\u0105 si\u0119 zacz\u0119\u0142o \u2014 kto\u015b si\u0119 przewr\u00f3ci\u0142, kto\u015b brod\u0119 obi\u0142, bo na wybojach uderzy\u0142 twarz\u0105 w kierownic\u0119, by\u0142o troch\u0119 szycia. Poza tym standardowe <a href=\"https:\/\/www.medonet.pl\/ciaza-i-dziecko\/choroby-dzieciece\/bol-brzucha-przyczyny-i-leczenie\/395vynn\" id=\"065a5f8f-7330-4216-906e-3fac3d1bf4aa\" rel=\"nofollow noopener\" target=\"_blank\">b\u00f3le brzucha<\/a> i g\u0142owy, mieli\u015bmy te\u017c kilka przypadk\u00f3w <a href=\"https:\/\/www.medonet.pl\/choroby-od-a-do-z\/choroby-ukladu-oddechowego-i-alergie,covid-19---przyczyny--objawy--przebieg--leczenie,artykul,61168587.html\" id=\"d851be97-5914-40dd-b4bc-b723cebcfd04\" rel=\"nofollow noopener\" target=\"_blank\">zaka\u017cenia koronawirusem<\/a>. Przebiegi by\u0142y \u0142agodne, ale poniewa\u017c trwa\u0142a pandemia, wi\u0105za\u0142y si\u0119 z tym r\u00f3\u017cne procedury epidemiologiczne, kt\u00f3re by\u0142y nieco uci\u0105\u017cliwe.     <\/p>\n<p>Co by pani zrobi\u0142a, gdyby zdarzy\u0142o si\u0119 co\u015b powa\u017cniejszego, z czym trudno by\u0142oby sobie poradzi\u0107 bez specjalistycznego sprz\u0119tu czy dost\u0119pu do lek\u00f3w, kt\u00f3rych nie ma w podstawowej apteczce? Jakie s\u0105 na to procedury?<\/p>\n<p>Na Wyspie Kr\u00f3la Jerzego, opr\u00f3cz naszej, znajduje si\u0119 jeszcze 10 innych stacji naukowo-badawczych. Ka\u017cda ma swojego lekarza i jeste\u015bmy ze sob\u0105 w sta\u0142ym kontakcie, konsultuj\u0105c si\u0119 i wspieraj\u0105c w razie potrzeby. Gdyby dzia\u0142o si\u0119 co\u015b, co wymaga\u0142oby hospitalizacji, mogliby\u015bmy przetransportowa\u0107 pacjenta \u0142odzi\u0105 lub helikopterem do bazy chilijskiej, gdzie maj\u0105 miniszpital. Je\u017celi tam nie mogliby pom\u00f3c, zostaje lotnisko i lot wojskow\u0105 cessn\u0105 na kontynent, do Chile.<\/p>\n<p>To kawa\u0142ek\u2026<\/p>\n<p>Trzy godziny lotu. To i tak szybko. \u0141odzi\u0105 trwa\u0142oby to trzy dni\u2026<\/p>\n<p>A gdyby nie by\u0142o czasu na transport i trzeba by by\u0142o dzia\u0142a\u0107 natychmiast, mia\u0142aby pani czym pom\u00f3c? Kr\u00f3tko m\u00f3wi\u0105c: czy sprz\u0119t medyczny, kt\u00f3rym pani dysponowa\u0142a, wystarczy\u0142by, by uratowa\u0107 \u017cycie?<\/p>\n<p>Jak wspomnia\u0142am, przed wyjazdem du\u017co czyta\u0142am. By\u0142y to m.in. wspomnienia polarnik\u00f3w. Pod koniec lat 70. ub.w., gdy stacja dopiero powstawa\u0142a, w wyprawach bra\u0142o udzia\u0142 sporo chirurg\u00f3w. Podobno norm\u0105 by\u0142o, \u017ce operowali cz\u0142onk\u00f3w za\u0142ogi polskich statk\u00f3w rybackich. W tamtych czasach na tych wodach p\u0142ywa\u0142o ich ca\u0142kiem sporo. W ksi\u0105\u017ckach jest mowa na przyk\u0142ad o sezonie letnim, gdy zoperowano cztery wyrostki. W gabinecie medycznym na stacji jest nawet zdj\u0119cie pierwszego pacjenta i cz\u0142onk\u00f3w zespo\u0142u medycznego. Sk\u0142ada\u0142 si\u0119 z chirurga, ichtiologa, kt\u00f3ry robi\u0142 za anestezjologa, i chemika w roli instrumentariusza, podaj\u0105cego narz\u0119dzia. Jako\u015b sobie radzili.<\/p>\n<p>Brzmi jak medycyna pola walki.<\/p>\n<p>Rzeczywi\u015bcie. Opowiadaj\u0105c jednak na pytanie, stacja jest ca\u0142kiem dobrze wyposa\u017cona medycznie, ale my\u015bl\u0119, \u017ce ka\u017cdy lekarz, w zale\u017cno\u015bci od swojej specjalizacji, znajdzie jakie\u015b &#8222;ra\u017c\u0105ce&#8221; braki. Gdyby zdarzy\u0142a si\u0119 <a href=\"https:\/\/www.medonet.pl\/choroby-od-a-do-z\/choroby-ukladu-oddechowego-i-alergie\/czym-jest-ards-przyczyny-objawy-leczenie-i-rokowania-ards\/zj76pe3\" id=\"5f5c1251-4c63-4055-80c7-7c456459593f\" rel=\"nofollow noopener\" target=\"_blank\">niewydolno\u015b\u0107 oddechowa<\/a>, kt\u00f3r\u0105 musia\u0142abym zabezpieczy\u0107 do momentu transportu albo, nie daj Bo\u017ce, jaki\u015b uraz g\u0142owy, kt\u00f3ry wymaga\u0142by <a href=\"https:\/\/www.medonet.pl\/zdrowie\/intubacja-wskazania-przebieg-zabiegu-konsekwencje\/m3g5xjm\" id=\"20a917cf-459c-49d1-8296-d833a35de3d8\" rel=\"nofollow noopener\" target=\"_blank\">intubacji<\/a> i <a href=\"https:\/\/www.medonet.pl\/zdrowie\/sedacja-wskazania-rodzaje-metody-sedacji\/edw3bdq\" id=\"62f37b9c-a440-48bc-9b2f-8cb1c157641e\" rel=\"nofollow noopener\" target=\"_blank\">sedacji<\/a>, to by\u0142oby trudno. Trzy czy cztery du\u017ce butle tlenu, kt\u00f3re tam mamy, nie da\u0142yby rady. I to mimo, \u017ce dysponujemy i respiratorem, i <a href=\"https:\/\/www.medonet.pl\/zdrowie\/defibrylacja-wskazania-sposob-wykonania-rodzaje-defibrylatorow\/w0x67bv\" id=\"61e92a4d-50f0-4c2d-90d2-0ff815db30a4\" rel=\"nofollow noopener\" target=\"_blank\">defibrylatorem<\/a>, jest ma\u0142e USG, analizator parametr\u00f3w krytycznych. W skrajnych sytuacjach jedyn\u0105 skuteczn\u0105 form\u0105 pomocy jest po prostu transport do szpitala.     <\/p>\n<p>Dlatego na stacji pe\u0142ni\u0142am funkcj\u0119 BHP-owca. Ilekro\u0107 koledzy mieli jaki\u015b mniej lub bardziej szalony pomys\u0142, studzi\u0142am ich entuzjazm, m\u00f3wi\u0105c: &#8222;Pami\u0119tajcie, to jest miejsce, gdzie g\u0142upie z\u0142amanie nogi mo\u017ce sko\u0144czy\u0107 si\u0119 bardzo \u017ale i lepiej odpu\u015bci\u0107, ni\u017c p\u00f3\u017aniej plu\u0107 sobie w brod\u0119&#8221;. Na szcz\u0119\u015bcie s\u0142uchali.<\/p>\n<p>Domy\u015blam si\u0119, \u017ce na tak\u0105 wypraw\u0119 nie jad\u0105 te\u017c schorowani badacze, wi\u0119c ryzyko wi\u0119kszych komplikacji zdrowotnych, wy\u0142\u0105czaj\u0105c wypadki, jest niskie.<\/p>\n<p>Dok\u0142adnie tak jest. Ka\u017cdy cz\u0142onek wyprawy jest gruntownie badany przez szereg specjalist\u00f3w, m.in. neurologa, kardiologa, okulist\u0119 czy laryngologa, przechodzi te\u017c badania wydolno\u015bciowe, obrazowe i badania krwi. Bardzo szeroki panel test\u00f3w.<\/p>\n<p>Ekipa na tym etapie si\u0119 wykrusza?<\/p>\n<p>Co roku kilka os\u00f3b odpada na testach psychologicznych. Antarktyka to zdecydowanie nie jest miejsce dla os\u00f3b o s\u0142abszej konstrukcji psychicznej.<\/p>\n<p>Z powodu od\u0142\u0105czenia od spo\u0142eczno\u015bci, odleg\u0142o\u015bci od &#8222;cywilizacji&#8221;?<\/p>\n<p>Chyba chodzi g\u0142\u00f3wnie o uczucie osamotnienia. Pod koniec wyprawy kondycja psychiczna rzeczywi\u015bcie jest gorsza. No i jest syndrom arktyczny.<\/p>\n<p>Co to takiego?<\/p>\n<p>Zesp\u00f3\u0142 objaw\u00f3w zwi\u0105zany z d\u0142ugotrwa\u0142ym przebywaniem w izolowanych miejscach. Nadmierna dra\u017cliwo\u015b\u0107, zm\u0119czenie, zaburzenia snu. Pami\u0119tam, \u017ce gdy nam o tym opowiadali na szkoleniach, \u015bmia\u0142am si\u0119. &#8222;To nic innego jak lekarz po 300 godz. pracy w miesi\u0105cu&#8221;, m\u00f3wi\u0142am.<\/p>\n<p>Domy\u015blam si\u0119, \u017ce potem ju\u017c nie by\u0142o pani do \u015bmiechu\u2026<\/p>\n<p>Nie by\u0142o. Pod koniec wyprawy sama chodzi\u0142am rozdra\u017cniona, poirytowana, wr\u0119cz wkurzona na ca\u0142y \u015bwiat, tak \u017ce lepiej by\u0142o si\u0119 do mnie nie odzywa\u0107. Mia\u0142am problemy ze snem, by\u0142am przem\u0119czona. Takie miejsce jest troch\u0119 pu\u0142apk\u0105, bo cz\u0142owiek czuje, jakby ca\u0142y czas by\u0142 w pracy. Normalnie nawet po najci\u0119\u017cszym dy\u017curze wiem, \u017ce zaraz p\u00f3jd\u0119 do domu, wezm\u0119 k\u0105piel, wskocz\u0119 w pi\u017cam\u0119 i odpoczn\u0119, wyzeruj\u0119 si\u0119, zresetuj\u0119 g\u0142ow\u0119, nie b\u0119d\u0119 my\u015ble\u0107 o pracy a\u017c do kolejnego dy\u017curu. Na wyprawie si\u0119 tak nie da\u0142o.<\/p>\n<p>          <img class=\"ods-a-photo ods-a-photo--background\" src=\"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/Rkrk9lBaHR0cHM6Ly9vY2RuLmV1L3B1bHNjbXMvTURBXy9iZjVkNTVmODNjMDhkZDIzZjlmMTUxYmQ1NzFmOTM0Yy5wbmeRkwXNB.jpeg\" height=\"530\" width=\"940\" alt=\"Lek. Gabriela Szymelfenig na Polskiej Stacji Antarktycznej im. Henryka Arctowskiego, Wyspa \u015aw. Jerzego, Szetlandy Po\u0142udniowe\" loading=\"lazy\" fetchpriority=\"auto\" decoding=\"auto\"\/>    <\/p>\n<p>Archiwum prywatne<\/p>\n<p>  Lek. Gabriela Szymelfenig na Polskiej Stacji Antarktycznej im. Henryka Arctowskiego, Wyspa \u015aw. Jerzego, Szetlandy Po\u0142udniowe  <\/p>\n<p>Inni te\u017c to przechodzili?<\/p>\n<p>Dla wszystkich ko\u0144c\u00f3wka by\u0142a trudna. Bywa\u0142o, \u017ce wyprowadza\u0142y nas z r\u00f3wnowagi ma\u0142e rzeczy. Starali\u015bmy si\u0119 nad tym panowa\u0107, i\u015b\u0107 na spacer, odreagowa\u0107 na bie\u017cni, \u017ceby nie obci\u0105\u017ca\u0107 tym innych. Ka\u017cdy ju\u017c odlicza\u0142 dni do powrotu.<\/p>\n<p>To pow\u00f3d, dla kt\u00f3rego takie wyprawy s\u0105 zawsze ograniczone czasowo?<\/p>\n<p>Tak, s\u0105 osoby, kt\u00f3re zostaj\u0105 d\u0142u\u017cej, ale najwi\u0119cej rok albo p\u00f3\u0142torej. Zaleca si\u0119 te\u017c robi\u0107 przynajmniej dwuletnie odst\u0119py mi\u0119dzy wyjazdami \u2014 \u017ceby g\u0142owa odpocz\u0119\u0142a.<\/p>\n<p>Rok albo p\u00f3\u0142torej to bardzo d\u0142ugo. Szczeg\u00f3lnie gdy trzeba si\u0119 spakowa\u0107\u2026 Co wrzuca si\u0119 do walizki, wyje\u017cd\u017caj\u0105c na Antarktyd\u0119?<\/p>\n<p>Trzeba by\u0142o samemu zastanowi\u0107 si\u0119, co przez rok b\u0119dzie ci potrzebne. Przyznam szczerze, \u017ce by\u0142 to jeden z najtrudniejszych etap\u00f3w przygotowa\u0144. Wiedz\u0105c, \u017ce chc\u0119 jecha\u0107 na stacj\u0119, ju\u017c w styczniu poprzedniego roku zacz\u0119\u0142am liczy\u0107 zu\u017cycie kosmetyk\u00f3w, sprawdza\u0142am, ile w ci\u0105gu trzech miesi\u0119cy schodzi mi pasty do z\u0119b\u00f3w, szamponu i tym podobnych, \u017ceby p\u00f3\u017aniej sobie to przemno\u017cy\u0107.<\/p>\n<p>Mia\u0142am te\u017c du\u017cy problem z ubraniami. Oczywi\u015bcie, wzi\u0119\u0142am ich za du\u017co \u2014 zupe\u0142nie niepotrzebnie, bo przez ca\u0142y rok chodzi\u0142am w dw\u00f3ch parach kr\u00f3tkich spodenek, jednych getrach, jednych dresach, kilku T-shirtach i stroju roboczym, kt\u00f3ry dostali\u015bmy ju\u017c na miejscu od pracodawcy. Na szcz\u0119\u015bcie instytut nie ogranicza\u0142 nas w ilo\u015bci baga\u017cu. Do Kapsztadu zabierali\u015bmy po dwa standardowe baga\u017ce lotnicze, ale wcze\u015bniej mogli\u015bmy co\u015b nada\u0107 i przemyci\u0107 kontenerem.<\/p>\n<p>Co pani przemyci\u0142a?<\/p>\n<p>12 kg kawy, 2 kg dobrej gorzkiej czekolady i \u017celk\u00f3w oraz trzy 3 kg drewna.<\/p>\n<p>Kawa i \u0142akocie \u2014 rozumiem, ale drewno? Po co pani by\u0142o drewno?<\/p>\n<p>To by\u0142 zestaw 20 klock\u00f3w lipowego drewna do rze\u017abienia, na zabicie wolnego czasu \u2014 lubi\u0119 struga\u0107. W ka\u017cdym razie okaza\u0142o si\u0119, \u017ce to by\u0142a klasyczna kontrabanda \u2014 na Antarktyd\u0119 nie wolno sprowadza\u0107 materia\u0142\u00f3w, nawet naturalnych, z niesprawdzonego \u017ar\u00f3d\u0142a. Takie drewno musi by\u0107 w odpowiedni spos\u00f3b namg\u0142awiane, by nie by\u0142o w nim \u017cadnych kornik\u00f3w, robaczk\u00f3w i innych przyjaci\u00f3\u0142. Bardzo si\u0119 tam dba o to, \u017ceby nie wprowadza\u0107 \u017cadnego nowego gatunku ro\u015blin i zwierz\u0105t.<\/p>\n<p>I rzeczywi\u015bcie sp\u0119dza\u0142a pani wolne chwile na rze\u017abieniu?<\/p>\n<p>Tak! Te deseczki ratowa\u0142y mi \u017cycie, gdy chcia\u0142am odpocz\u0105\u0107 i poby\u0107 sama ze sob\u0105.<\/p>\n<p>Umiej\u0119tno\u015bci stolarskie na stacji w budowie bywaj\u0105 wi\u0119cej ni\u017c przydatne\u2026<\/p>\n<p>Tak, mia\u0142am nieformaln\u0105 funkcj\u0119 g\u0142\u00f3wnego stolarza wyjazdu. Jak trzeba by\u0142o zrobi\u0107 szafk\u0119, to robi\u0142am szafk\u0119. Jak trzeba by\u0142o naprawi\u0107 boazeri\u0119, kt\u00f3r\u0105 koledzy wyrwali, bo posz\u0142a elektryka, to ja t\u0119 boazeri\u0119 odtwarza\u0142am. Jak dopad\u0142am do stolarni, to ci\u0119\u017cko mnie by\u0142o stamt\u0105d wyci\u0105gn\u0105\u0107. Co najwy\u017cej do kuchni.<\/p>\n<p>     <img class=\"ods-a-photo ods-a-photo--background\" src=\"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/VY1k9lBaHR0cHM6Ly9vY2RuLmV1L3B1bHNjbXMvTURBXy8yYWUwZGQ2OWZmNmY3NGNiYzM2ZjYyNjk4Y2U5YjEzYy5wbmeRkwXNB.jpeg\" height=\"529\" width=\"940\" alt=\"&quot;Zdecydowanie nie jedzie si\u0119 tam po to, by zarobi\u0107 \u2014 bynajmniej nie pieni\u0105dze, bardziej wra\u017cenia i do\u015bwiadczenie&quot; \u2014 m\u00f3wi o wyprawie do Antarktyki lek. Gabriela Szymelfenig\" loading=\"lazy\" fetchpriority=\"auto\" decoding=\"auto\"\/>    <\/p>\n<p>Archiwum prywatne<\/p>\n<p>  &#8222;Zdecydowanie nie jedzie si\u0119 tam po to, by zarobi\u0107 \u2014 bynajmniej nie pieni\u0105dze, bardziej wra\u017cenia i do\u015bwiadczenie&#8221; \u2014 m\u00f3wi o wyprawie do Antarktyki lek. Gabriela Szymelfenig  <\/p>\n<p>A wi\u0119c ten kurs gastronomiczny nie by\u0142 takim zupe\u0142nie przypadkowym pomys\u0142em.<\/p>\n<p>Lubi\u0119 gotowa\u0107, wi\u0119c du\u017co siedzia\u0142am w kuchni. Sprawdza\u0142am, kt\u00f3ry przepis na cha\u0142k\u0119 jest najlepszy, dopracowywa\u0142am do perfekcji przepis na ros\u00f3\u0142 czy jajka w koszulkach. Dziewczyny nauczy\u0142y mnie piec chleb, a po wyje\u017adzie te\u017c s\u0142u\u017cy\u0142y rad\u0105.<\/p>\n<p>Dziewczyny?<\/p>\n<p>Olga i Kasia \u2014 cz\u0119\u015b\u0107 czteroosobowej grupy, kt\u00f3r\u0105 latem odpowiada\u0142a za nasze wy\u017cywienie. Fantastyczna ekipa. Na ca\u0142\u0105 wysp\u0119 posz\u0142a fama, \u017ce na naszej stacji mo\u017cna najlepiej zje\u015b\u0107. Cuda dla nas gotowa\u0142y.<\/p>\n<p>Na przyk\u0142ad?<\/p>\n<p>Jak nam si\u0119 zachcia\u0142o kuchni czeskiej, to nie wiadomo sk\u0105d wyczarowa\u0142y knedliczki z gulaszem. Jak po polsku, to i schabowe zrobi\u0142y, i pierogi ulepi\u0142y. By\u0142o mi\u0119so, by\u0142y owoce morza, nawet jakie\u015b pieczone marchewki z granatem i fet\u0105 dla wegetarian. Niekt\u00f3rzy zim\u0105 za nimi t\u0119sknili.<\/p>\n<p>Kuchnia pracowa\u0142a tylko latem, gdy by\u0142a wi\u0119ksza ekipa?<\/p>\n<p>Tak. Zim\u0105 by si\u0119 nie op\u0142aca\u0142o utrzymywa\u0107 ca\u0142ej kuchni, gotowali\u015bmy sobie w \u00f3semk\u0119 sami. Ja si\u0119 z tego cieszy\u0142am. Po tylu miesi\u0105cach, gdy kto\u015b mi serwowa\u0142 jedzenie \u2014 najpierw na statku, potem na stacji \u2014 jakkolwiek by\u0142o pyszne, marzy\u0142am, by zrobi\u0107 sobie \u015bniadanie samodzielnie.<\/p>\n<p>Jadali\u015bcie wsp\u00f3lnie czy w pojedynk\u0119?<\/p>\n<p>Wsp\u00f3lnie jedli\u015bmy \u015bniadanie i obiad przygotowywany przez dy\u017curnego, kolacj\u0119 ju\u017c ka\u017cdy we w\u0142asnym zakresie lub w podgrupach. Mieli\u015bmy sekcje fan\u00f3w krewetek czy bobu, ale i mi\u0142o\u015bnik\u00f3w tost\u00f3w w\u015br\u00f3d zimownik\u00f3w nie brakowa\u0142o.<\/p>\n<p>By\u0142o co\u015b, czego pani w tej kuchni brakowa\u0142o?<\/p>\n<p>Wbrew pozorom mieli\u015bmy naprawd\u0119 \u015bwietnie zaopatrzenie. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 produkt\u00f3w by\u0142a mro\u017cona, a \u017ce mo\u017cna mrozi\u0107 prawie wszystko, \u0142\u0105cznie z nabia\u0142em, \u015bledziami czy \u015bwie\u017cymi zio\u0142ami, to mieli\u015bmy to, czego potrzebowali\u015bmy. Mnie brakowa\u0142o \u015bwie\u017cych warzyw, wi\u0119c gdy na wiosn\u0119 do\u0142\u0105czy\u0142y do nas cztery nowe osoby i przywioz\u0142y z Chile 120 kg warzyw, szala\u0142am ze szcz\u0119\u015bcia. Pami\u0119tam, \u017ce koleg\u00f3w, kt\u00f3rzy do nas do\u0142\u0105czyli, witali\u015bmy nalewk\u0105 w\u0142asnej roboty, chlebem i sol\u0105, a zimownik\u00f3w, wracaj\u0105cych do &#8222;samolotu&#8221; z warsztatu, cebul\u0105. Bo\u017ce, jaka ta cebula by\u0142a soczysta i pyszna! Tak, zdecydowanie, najwi\u0119ksz\u0105 radoch\u0119 mieli\u015bmy, jak przyjecha\u0142a cebula.<\/p>\n<p>A poza jedzeniem, za czym pani t\u0119skni\u0142a?<\/p>\n<p>Nie zdawa\u0142am sobie z tego sprawy a\u017c do l\u0105dowania w Chile, gdzie uderzy\u0142 mnie zapach\u2026 kwiat\u00f3w. Brakowa\u0142o mi zapach\u00f3w. Na stacji ich nie ma. To znaczy jest ta specyficzna wo\u0144 mu\u0142u, morza i zwierz\u0105t, ale nic poza tym, bo nie ma tam ro\u015blinno\u015bci poza mchem i porostami. Zapach hortensji dos\u0142ownie mnie powali\u0142.<\/p>\n<p>Jeszcze sprawy przyziemne: czy taka praca lekarzowi si\u0119 op\u0142aca?<\/p>\n<p>Zdecydowanie nie jedzie si\u0119 tam po to, by zarobi\u0107 \u2014 bynajmniej nie pieni\u0105dze, bardziej wra\u017cenia i do\u015bwiadczenie. Ale nie jest te\u017c tak, \u017ce pracujemy tam za darmo. Maj\u0105c wikt i opierunek, nie wydaj\u0105c na miejscu nic, bo i gdzie, wynagrodzenie rzeczywi\u015bcie sp\u0142ywa w ca\u0142o\u015bci na konto. Ja nawet by\u0142am do przodu, bo na czas misji wynaj\u0119\u0142am swoje mieszkanie w \u0141odzi. P\u0142aci\u0142am jedynie za telefon i streamingi, z kt\u00f3rych korzysta\u0142am na miejscu.<\/p>\n<p>Tam, na miejscu, mia\u0142am czasem wra\u017cenie, \u017ce cofn\u0119li\u015bmy si\u0119 do czas\u00f3w prehistorycznych, gdy jeszcze nie wynaleziono obrotu pieni\u0119dzmi. Portfele mieli\u015bmy pochowane g\u0142\u0119boko w szufladach, bo na nic nam si\u0119 tam nie zda\u0142y. Gdy czasem dla zabawy zak\u0142adali\u015bmy si\u0119 o co\u015b, przedmiotem &#8222;handlu&#8221; by\u0142y dy\u017cury sprz\u0105tania \u2014 przegrywasz, bierzesz za kogo\u015b dy\u017cur. Cz\u0142owiek odzwyczaja si\u0119 od tego, \u017ce wszystko mo\u017cna kupi\u0107 lub zam\u00f3wi\u0107. Kiedy zepsu\u0142a nam si\u0119 lod\u00f3wka, kolega wyci\u0105gn\u0105\u0142 cz\u0119\u015b\u0107 z jakiego\u015b starego sprz\u0119tu, co\u015b przeprogramowa\u0142 i naprawi\u0142. Jak odci\u0119\u0142o wod\u0119, to trzeba by\u0142o znale\u017a\u0107 przyczyn\u0119 i rozwi\u0105za\u0107 problem. Nauka zaradno\u015bci i samodzielno\u015bci, a przy tym du\u017co przestrzeni na budowanie relacji mi\u0119dzyludzkich. Bardzo niedzisiejsze i chyba dlatego tak fascynuj\u0105ce.<\/p>\n<p>My\u015bli pani o kolejnej wyprawie?<\/p>\n<p>Nieustannie. Je\u015bli tylko \u017cycie pozwoli, na pewno tam wr\u00f3c\u0119. Brakuje mi zapieraj\u0105cych dech w piersiach widok\u00f3w i odg\u0142osu p\u0119kaj\u0105cych lodowc\u00f3w.<\/p>\n<p>Wykonujesz zaw\u00f3d medyczny, pracujesz za granic\u0105 i chcesz podzieli\u0107 si\u0119 swoimi do\u015bwiadczeniami? Napisz do autorki: paulina.wojtowicz@medonet.pl.<\/p>\n<p class=\"ods-a-disclaimer__text\">Tre\u015bci z serwisu Medonet maj\u0105 na celu polepszenie, a nie zast\u0105pienie, kontaktu pomi\u0119dzy U\u017cytkownikiem a jego lekarzem. Serwis ma charakter wy\u0142\u0105cznie informacyjno-edukacyjny. Przed zastosowaniem si\u0119 do porad z zakresu wiedzy specjalistycznej, w szczeg\u00f3lno\u015bci medycznych, zawartych w Serwisie nale\u017cy bezwzgl\u0119dnie skonsultowa\u0107 si\u0119 z lekarzem.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Paulina W\u00f3jtowicz, Medonet.pl: Podobno wszystko zacz\u0119\u0142o si\u0119 od marzenia o trekkingu na Grenlandii\u2026 Lek. Gabriela Szymelfenig: Wymy\u015bli\u0142am sobie,&hellip;\n","protected":false},"author":2,"featured_media":551331,"comment_status":"","ping_status":"","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":"","_share_on_mastodon":"0"},"categories":[12],"tags":[31415,48,5354,46,42,38,40,39,41,47,253,2216],"class_list":["post-551330","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","category-polska","tag-anestezjolog","tag-nat_styl","tag-ochrona_zdrowia","tag-omp","tag-pl","tag-poland","tag-polish","tag-polska","tag-polski","tag-screening_general","tag-zdrowie","tag-zdrowie_dla_kazdego"],"share_on_mastodon":{"url":"https:\/\/pubeurope.com\/@pl\/116906232503397161","error":""},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/551330","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=551330"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/551330\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/551331"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=551330"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=551330"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=551330"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}