Historia jest laboratorium polityki \u2013 fa\u0142szywa historia tworzy fa\u0142szyw\u0105 polityk\u0119, historia jest jedynym, co wiemy, jest jedyn\u0105 odpowiedzi\u0105 na fakty. W przysz\u0142o\u015bci s\u0105 same znaki zapytania \u2013 chcemy przecie\u017c j\u0105 przewidywa\u0107, chcemy j\u0105 prognozowa\u0107, tworzymy strategie, kt\u00f3re maj\u0105 odpowiedzie\u0107 na zapotrzebowanie przysz\u0142o\u015bci, ale tam wsz\u0119dzie s\u0105 znaki zapytania. Historia jest jedyn\u0105 wiedz\u0105, kt\u00f3r\u0105 wnosimy do budowania naszej przysz\u0142o\u015bci, a powt\u00f3rz\u0119 jeszcze raz: fa\u0142szywa historia tworzy fa\u0142szyw\u0105 polityk\u0119 \u2013 twierdzi Karol NAWROCKI<\/p>\n
.Drodzy, Kochani Patrioci z ziemi lubaczowskiej, z ca\u0142ego pi\u0119knego polskiego Podkarpacia, z g\u0142\u0119bi serca dzi\u0119kuj\u0119 Wam za to, \u017ce dzisiaj jeste\u015bcie ze mn\u0105. Jeste\u015bcie ze mn\u0105, zawsze gdy upominamy si\u0119 wsp\u00f3lnie o prawd\u0119, o pami\u0119\u0107, upominamy si\u0119 o Polsk\u0119, zawsze mog\u0119 na Was liczy\u0107 i dzi\u0119kuj\u0119 Wam bardzo, \u017ce jeste\u015bcie dzisiaj tutaj ze mn\u0105 \u2013 z Prezydentem Polski. B\u00f3g zap\u0142a\u0107.<\/p>\n
Drogi Panie Marsza\u0142ku, Drodzy Pa\u0144stwo Parlamentarzy\u015bci, Szanowny Panie Ministrze, Drogi Ksi\u0119\u017ce, Droga Pani Jadwigo \u2013 kt\u00f3ra jest gdzie\u015b tutaj z nami \u2013 kt\u00f3ra tak dzielnie walczy\u0142a o pomnik prawdy; bardzo Pani dzi\u0119kuj\u0119 za t\u0119 pami\u0119\u0107. Drogie Rodziny naszych dzisiejszych Bohater\u00f3w, Ofiar, Drogi Panie Dyrektorze Instytutu Pami\u0119ci Narodowej, Panie Profesorze.<\/p>\n
Dzi\u0119kuj\u0119 Wam wszystkim za to, \u017ce pami\u0119\u0107 trwa. Pami\u0119\u0107 trwa, pami\u0119\u0107 buduje tak\u017ce nasz\u0105 przysz\u0142o\u015b\u0107 i pami\u0119\u0107 dzisiaj na naszych oczach zwyci\u0119\u017ca \u2013 prawda i pami\u0119\u0107 \u2013 i dlatego w\u0142a\u015bnie si\u0119 spotkali\u015bmy.<\/p>\n
\u201eNiewiedza o zaginionych podwa\u017ca realno\u015b\u0107 \u015bwiata\u201d \u2013 s\u0105 to s\u0142owa poety Zbigniewa Herberta<\/a>. My jeste\u015bmy w\u0142a\u015bnie tutaj po to, aby realno\u015b\u0107 i rzeczywisto\u015b\u0107 wsp\u00f3\u0142czesnego i przysz\u0142ego \u015bwiata wybrzmia\u0142a, bo nie zgadzamy si\u0119 na to, aby zapomnie\u0107 o 120 tysi\u0105cach Polak\u00f3w \u2013 cywil\u00f3w, kobiet, dzieci pomordowanych w brutalny spos\u00f3b przez ukrai\u0144skich nacjonalist\u00f3w. Ta wiedza, ta prawda i ta pami\u0119\u0107 jest po to, aby\u015bmy mogli my\u015ble\u0107 tak\u017ce o naszej przysz\u0142o\u015bci, aby\u015bmy zado\u015b\u0107uczynili im nasz\u0105 modlitw\u0105, nasz\u0105 pami\u0119ci\u0105 i wyci\u0105gn\u0119li z ludob\u00f3jstwa wo\u0142y\u0144skiego wnioski dla naszej przysz\u0142o\u015bci. Jeste\u015bmy tutaj po to, aby niewiedza o zaginionych nie podwa\u017cy\u0142a rzeczywisto\u015bci, realno\u015bci \u015bwiata w XXI wieku.<\/p>\n Dlatego w ten symboliczny dzie\u0144 \u2013 11 lipca \u2013 wspominamy dzisiaj wszystkie ofiary ukrai\u0144skich nacjonalist\u00f3w<\/a>, kt\u00f3re zgin\u0119\u0142y i na Wo\u0142yniu, i na po\u0142udniu Polesia, i w Ma\u0142opolsce Wschodniej, i na dzisiejszej pi\u0119knej ziemi lubaczowskiej. Wspominamy tych wszystkich, kt\u00f3rzy 11 lipca 1943 roku szli do Boga, szli do ko\u015bcio\u0142\u00f3w w swoich miejscowo\u015bciach na Wo\u0142yniu, szli, by w t\u0119 pi\u0119kn\u0105, s\u0142oneczn\u0105 niedziel\u0119 si\u0119 pomodli\u0107. Poprosi\u0107 Boga o mi\u0142o\u015b\u0107, o mi\u0142osierdzie, o dobr\u0105 przysz\u0142o\u015b\u0107, o dobrodziejstwa dla swoich rodzin, dla swoich bliskich, a spotka\u0142a ich 11 lipca brutalna \u015bmier\u0107. Narz\u0119dzia z gospodarstw domowych sta\u0142y si\u0119 narz\u0119dziami \u015bmierci. To data symbol \u2013 \u201ekrwawa niedziela\u201d. Cho\u0107 mamy wszyscy, Drodzy Pa\u0144stwo, \u015bwiadomo\u015b\u0107, \u017ce m\u00f3wi\u0105c o ludob\u00f3jstwie wo\u0142y\u0144skim, przywo\u0142ujemy tak\u017ce wszystkie inne zbrodnie \u2013 te, kt\u00f3re dzia\u0142y si\u0119 ju\u017c w lutym w roku 1943 w Paro\u015bli, i te, kt\u00f3re dotkn\u0119\u0142y ziemi lubaczowskiej i Radru\u017ca, Waszej miejscowo\u015bci, i Rutki, gdzie ukrai\u0144scy nacjonali\u015bci zamordowali 62 osoby, w tym dziewi\u0119cioro dzieci i dziewi\u0119\u0107 kobiet. Tu mordowali z determinacj\u0105 i z barbarzy\u0144stwem \u2013 ca\u0142e rodziny, ca\u0142e pokolenia. Mordowali i dziadka, i ojca, i syna z rodziny Jack\u00f3w, z rodziny Ryb\u00f3w, z rodziny Zelik\u00f3w, z rodziny Romanik\u00f3w. Ta zbrodnia na ziemi\u0119 lubaczowsk\u0105 przysz\u0142a p\u00f3\u017aniej, po lipcu 1943 roku, bo wiosn\u0105 roku 1944, ale to niczego nie zmieni\u0142o \u2013 wci\u0105\u017c mordowali brutalnie, barbarzy\u0144sko, ka\u017c\u0105c c\u00f3rkom patrze\u0107, jak ginie matka, synom \u2013 jak ginie ojciec, matce \u2013 jak ginie c\u00f3rka. Wci\u0105\u017c u\u017cywali gospodarskich narz\u0119dzi do tego, aby zabija\u0107.<\/p>\n Skala i barbarzy\u0144stwo tej zbrodni jest dzi\u015b tak g\u0142\u0119boko z nami \u2013 przed chwil\u0105 oddaj\u0105c ho\u0142d ofiarom z rodzinami, us\u0142ysza\u0142em po raz kolejny w swoim \u017cyciu, jak to g\u0142\u0119boko jest dzisiaj we wsp\u00f3\u0142czesnych polskich rodzinach, jak\u0105 traum\u0119 nios\u0105 rodziny polskie w XXI wieku. I doskonale to, Drodzy Pa\u0144stwo, rozumiem. Bo tym, kt\u00f3rzy m\u00f3wi\u0105 o dzisiejszej geopolityce, o \u015bwiecie wojny, kt\u00f3rzy m\u00f3wi\u0105 o racji stanu, chc\u0119 przypomnie\u0107, \u017ce \u015bmier\u0107 czternastoletniej Jadwigi Romanik w zakresie jej progu b\u00f3lu, w zakresie tego, co prze\u017cywali jej rodzice, w zakresie tego, co czu\u0142a w swoim sercu, gdy mordowali j\u0105 ukrai\u0144scy nacjonali\u015bci, jest t\u0105 sam\u0105 \u015bmierci\u0105, kt\u00f3rej dzi\u015b do\u015bwiadczaj\u0105 czternastoletni Ukrai\u0144cy z r\u0105k bandyt\u00f3w Federacji Rosyjskiej. Czym te \u015bmierci si\u0119 r\u00f3\u017cni\u0105? \u015amier\u0107 z wczoraj jest czym\u015b \u0142agodniejszym ni\u017c \u015bmier\u0107 z jutra? P\u0142acz i cierpienie rodzin, b\u00f3l, upodlenie? Dlatego musimy m\u00f3wi\u0107 jasno, Drodzy Pa\u0144stwo: tak, pami\u0119\u0107, historia i prawda o ludob\u00f3jstwie wo\u0142y\u0144skim<\/a> kszta\u0142tuje przysz\u0142o\u015b\u0107. Jeste\u015bmy tu dla przesz\u0142o\u015bci, ale te\u017c dla przysz\u0142o\u015bci, tej, kt\u00f3ra jest tu z nami, dla naszych dzieci.<\/p>\n Kto\u015b spyta, jak to si\u0119 sta\u0142o, \u017ce s\u0105siad m\u00f3g\u0142 mordowa\u0107 s\u0105siada, jak dosz\u0142o do ludob\u00f3jstwa wo\u0142y\u0144skiego<\/a>, jak to si\u0119 w zasadzie wydarzy\u0142o? Kiedy w przedwojennej Polsce, przed rokiem 1939, w Drugiej Rzeczypospolitej mieszka\u0142o ponad pi\u0119\u0107 milion\u00f3w Ukrai\u0144c\u00f3w, kt\u00f3rzy byli obywatelami Rzeczypospolitej. W samym Radru\u017cu, w tej pi\u0119knej miejscowo\u015bci, z tak pi\u0119kn\u0105 XVI\u2013wieczn\u0105 cerkwi\u0105, w\u015br\u00f3d 3 tysi\u0119cy przedwojennych mieszka\u0144c\u00f3w wi\u0119cej by\u0142o Ukrai\u0144c\u00f3w ni\u017c Polak\u00f3w, obywateli Polski ukrai\u0144skiego pochodzenia. \u017byli ze sob\u0105 \u2013 te 5 milion\u00f3w 200 tysi\u0119cy os\u00f3b \u2013 \u017cyli tu w Radru\u017cu obok siebie i ze sob\u0105, potrafili \u017cy\u0107. Czy Druga Rzeczpospolita by\u0142a rajem dla Ukrai\u0144c\u00f3w? Nie by\u0142a, by\u0142o wiele napi\u0119\u0107, normalnych w skali mniejszo\u015bci narodowych. Ale nikt \u017cadnemu dziecku nie przyk\u0142ada\u0142 siekiery do g\u0142owy, nikt nie wbija\u0142 wide\u0142 w plecy. By\u0142y problemy, kt\u00f3re s\u0105 w\u0142a\u015bciwe dla wszystkich mniejszo\u015bci \u2013 by\u0142y w\u00f3wczas, s\u0105 dzisiaj i b\u0119d\u0105 w przysz\u0142o\u015bci. Ale \u017cyli obok siebie i \u017cyli ze sob\u0105.<\/p>\n Wystarczy spojrze\u0107 na to, \u017ce w 1939 roku, gdy Polacy bronili si\u0119 przed sowieck\u0105 zaraz\u0105 Zwi\u0105zku Sowieckiego, kt\u00f3ra r\u0119ka w r\u0119k\u0119 sz\u0142a z niemieckimi narodowymi socjalistami, to w Wojsku Polskim w\u015br\u00f3d miliona polskich \u017co\u0142nierzy, kt\u00f3rzy bronili si\u0119 przed Niemcami i Sowietami, by\u0142o ponad 100 tysi\u0119cy \u017co\u0142nierzy polskich ukrai\u0144skiego pochodzenia, powiedzieliby\u015bmy dzisiaj: Ukrai\u0144c\u00f3w. Chcieli broni\u0107 Drugiej Rzeczypospolitej, uznaj\u0105c j\u0105 za swoj\u0105 ojczyzn\u0119. Gotowi byli bi\u0107 si\u0119 z Sowietami i z Niemcami w mundurze Wojska Polskiego, tak jak gotowi byli mieszka\u0107 tu, na ziemi lubaczowskiej, obok Polak\u00f3w i szuka\u0107 porozumienia, dobrego s\u0105siedztwa.<\/p>\n Co si\u0119 takiego sta\u0142o, \u017ce ci sami ludzie stali si\u0119 regularnymi bandytami, mordercami i barbarzy\u0144cami? Podglebiem by\u0142a oczywi\u015bcie ideologia \u2013 banderowska ideologia OUN\u2013UPA<\/a>, kt\u00f3ra powsta\u0142a w roku 1929 za spraw\u0105 Dekalogu ukrai\u0144skiego nacjonalisty. A powiedzieliby\u015bmy, \u017ce by\u0142 to \u201eantydekalog\u201d, bo ju\u017c w roku 1929 mo\u017cna by\u0142o w nim przeczyta\u0107, \u017ce zbrodnia ma by\u0107 metod\u0105 dzia\u0142ania, \u017ce trzeba doprowadzi\u0107 do czystek etnicznych, a na ziemiach uznawanych przez ukrai\u0144skich nacjonalist\u00f3w za ukrai\u0144skie ten \u201e\u0142an zbo\u017ca mia\u0142 by\u0107 bez plew i bez chwast\u00f3w\u201d, a tymi plewami i chwastami byli i Polacy, i Madziarowie, i \u017bydzi. Ta ideologia ros\u0142a od roku 1929, a do tego znalaz\u0142a sobie wspania\u0142ego nauczyciela w postaci niemieckich nazist\u00f3w \u2013 ju\u017c w\u00f3wczas UPA wsp\u00f3\u0142pracowa\u0142a z Abwehr\u0105, po roku 1939 \u201eLegion Suszki\u201d by\u0142 gotowy mordowa\u0107 Polak\u00f3w, a rz\u0105d Jaros\u0142awa Ste\u0107ki wprost pisa\u0142: \u201eHitler jest dla nas wzorem, zrobimy z Polakami to samo, co Hitler zrobi\u0142 z \u017bydami\u201d. Tak, ta z\u0142a ideologia znalaz\u0142a sobie z\u0142ego nauczyciela. Dwana\u015bcie tysi\u0119cy funkcjonariuszy Ukrai\u0144skiej Policji Pomocniczej, zanim zacz\u0119li mordowa\u0107 Polak\u00f3w, gotowi byli do mordowania \u017byd\u00f3w, jako cz\u0119\u015b\u0107 ca\u0142ego totalitarnego aparatu represji III Rzeszy po ataku Wehrmachtu na Zwi\u0105zek Sowiecki. Jest ideologia nacjonalistyczna, antyludzka i jest nauczyciel w postaci niemieckiego nazizmu.<\/p>\n To doprowadzi\u0142o do strasznego ludob\u00f3jstwa wo\u0142y\u0144skiego<\/a> i zamkn\u0119\u0142o si\u0119 tak\u017ce w pewnej symbolice czerwono\u2013czarnej flagi, kt\u00f3ra nawi\u0105zywa\u0142a do tego, co Niemcy nazywali \u201eziemia i krew\u201d \u2013 czerwie\u0144 i czer\u0144. Pod t\u0105 czerwono\u2013czarn\u0105 flag\u0105 \u2013 kt\u00f3rej nie chcemy widzie\u0107 w Polsce i zrobi\u0119 wszystko, \u017ceby nie by\u0142o jej w Polsce, i wierz\u0119, \u017ce polski parlament przyjmie ustaw\u0119 \u2013 to we fladze \u201eBlut und Boden\u201d zamkn\u0119\u0142a si\u0119 i zamyka dzi\u015b ca\u0142a ideologia ukrai\u0144skiego nacjonalisty, kt\u00f3ry mordowa\u0142 polskie kobiety i dzieci.<\/p>\n Dzi\u0119kuj\u0105c Wam za pami\u0119\u0107 \u2013 Wasz\u0105 lokaln\u0105 i nasz\u0105 polsk\u0105 pami\u0119\u0107 \u2013 chc\u0119 te\u017c przypomnie\u0107, \u017ce ukrai\u0144scy nacjonali\u015bci<\/a> mordowali tak\u017ce Ukrai\u0144c\u00f3w, tych sprawiedliwych Ukrai\u0144c\u00f3w, o kt\u00f3rych przed momentem rozmawia\u0142em tak\u017ce z rodzinami i o kt\u00f3rych pisz\u0105 polscy historycy. Tych, u kt\u00f3rych wygrywa\u0142o cz\u0142owiecze\u0144stwo, a nie ideologia, tych, kt\u00f3rzy m\u00f3wili, \u017ce musz\u0105 pom\u00f3c swojemu s\u0105siadowi, musz\u0105 wyci\u0105gn\u0105\u0107 r\u0119k\u0119. Nie chcieli, \u017ceby wbijano w jego plecy wid\u0142y, a jego dziecku rozbijano siekier\u0105 g\u0142ow\u0119. Byli tacy Ukrai\u0144cy i to oni powinni znale\u017a\u0107 si\u0119 w Panteonie Narodowym w Kijowie, to ich mordowali upowcy, to pod czerwono\u2013czarn\u0105 flag\u0105 zabijano te\u017c sprawiedliwych Ukrai\u0144c\u00f3w. Mam nadziej\u0119, Drodzy Pa\u0144stwo, \u017ce \u015bwiat dostrzega, \u017ce ta ideologia nie tylko zabi\u0142a 120 tysi\u0119cy os\u00f3b, ale tak\u017ce dzi\u015b nie ma dla niej miejsca nie tylko w Polsce, ale tak\u017ce w zjednoczonej Europie. To z ca\u0142\u0105 pewno\u015bci\u0105 nie s\u0105 oddzia\u0142y, to nie s\u0105 bohaterowie, na kt\u00f3rych, Drodzy Pa\u0144stwo, Europa czeka.<\/p>\n Historia jest laboratorium polityki \u2013 fa\u0142szywa historia tworzy fa\u0142szyw\u0105 polityk\u0119, historia jest jedynym, co wiemy, jest jedyn\u0105 odpowiedzi\u0105 na fakty. W przysz\u0142o\u015bci s\u0105 same znaki zapytania \u2013 chcemy przecie\u017c j\u0105 przewidywa\u0107, chcemy j\u0105 prognozowa\u0107, tworzymy strategie, kt\u00f3re maj\u0105 odpowiedzie\u0107 na zapotrzebowanie przysz\u0142o\u015bci, ale tam wsz\u0119dzie s\u0105 znaki zapytania. Historia jest jedyn\u0105 wiedz\u0105, kt\u00f3r\u0105 wnosimy do budowania naszej przysz\u0142o\u015bci, a powt\u00f3rz\u0119 jeszcze raz: fa\u0142szywa historia tworzy fa\u0142szyw\u0105 polityk\u0119.<\/p>\n My dzi\u015b nie oskar\u017camy ca\u0142ego narodu ukrai\u0144skiego, ale oskar\u017camy banderowsk\u0105 ideologi\u0119, tych, kt\u00f3rzy mordowali, ale te\u017c tych, kt\u00f3rzy przywo\u0142uj\u0105 czerwono\u2013czarne barwy w XXI wieku. Na to po prostu nie mo\u017cna si\u0119, Drodzy Pa\u0144stwo, zgodzi\u0107, bo pochwa\u0142a ludob\u00f3jstwa albo odwracanie g\u0142owy przy ludob\u00f3jstwie jest zach\u0119t\u0105 do kolejnego ludob\u00f3jstwa. A m\u00f3wienie, \u017ce Ukrai\u0144ska Powsta\u0144cza Armia walczy\u0142a te\u017c \u2013 bo walczy\u0142a \u2013 z Moskalami i dlatego trzeba przywo\u0142ywa\u0107 czerwono\u2013czarne barwy, stawia inne wyzwanie logiczne: czy Europa, \u015bwiat, Polacy, Ukrai\u0144cy s\u0105 gotowi dzisiaj powiedzie\u0107, \u017ce Adolf Hitler by\u0142 dobrym przyw\u00f3dc\u0105 i cz\u0142owiekiem, bo walczy\u0142 ze z\u0142ym Stalinem? Albo J\u00f3zef Stalin czy by\u0142 dobrym przyw\u00f3dc\u0105, bo walczy\u0142 z Adolfem Hitlerem? Chcemy m\u00f3wi\u0107 tak \u2013 tak, nie \u2013 nie, z\u0142o jest z\u0142em, niemiecki narodowy socjalizm by\u0142 z\u0142em, sowiecki komunizm by\u0142 z\u0142em, ukrai\u0144ski nacjonalizm<\/a> by\u0142 z\u0142em \u2013 i na te symbole si\u0119 nie godzimy.<\/p>\n .Niech Pan B\u00f3g da wieczny pok\u00f3j i spok\u00f3j wszystkim ofiarom ludob\u00f3jstwa wo\u0142y\u0144skiego<\/a>, niech ma w opiece wspania\u0142e rodziny, niech B\u00f3g da m\u0105dro\u015b\u0107 przyw\u00f3dcom \u015bwiata i Polski, i Ukrainy, i ca\u0142ej Europy. Nie mylmy nigdy, Drodzy Pa\u0144stwo, pojednania z amnezj\u0105, pojednania z zapomnieniem. Potrzebujemy dzisiaj prawdy, pami\u0119ci dla lepszej przysz\u0142o\u015bci w XXI wieku \u2013 bez ludob\u00f3jc\u00f3w i bez ludob\u00f3jczych symboli.<\/p>\n Niech B\u00f3g b\u0142ogos\u0142awi Polsce. Niech \u017cyje Polska.<\/p>\n