{"id":554625,"date":"2026-07-14T01:36:30","date_gmt":"2026-07-14T01:36:30","guid":{"rendered":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/554625\/"},"modified":"2026-07-14T01:36:30","modified_gmt":"2026-07-14T01:36:30","slug":"quo-vadis-literaturo-czy-trojmiejscy-pisarze-i-pisarki-korzystaja-z-ai-serwis-kultura","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/554625\/","title":{"rendered":"Quo vadis literaturo? Czy tr\u00f3jmiejscy pisarze i pisarki korzystaj\u0105 z AI? Serwis Kultura"},"content":{"rendered":"

<\/p>\n

\"Czy<\/p>\n

<\/a><\/p>\n

Jaki\u015b czas temu noblistka Olga Tokarczuk wyzna\u0142a, \u017ce sztuczna inteligencja<\/a> pomaga jej w\u00a0pisaniu. S\u0142owa te wywo\u0142a\u0142y kontrowersje, oburzenie i\u00a0lawin\u0119 krytyki. Internauci uznali, \u017ce to niemal \u015bwi\u0119tokradztwo i\u00a0odzieranie literatury z\u00a0pierwiastka ludzkiego. Burza min\u0119\u0142a, ale zosta\u0142a nieufno\u015b\u0107 wobec \u015bwiata literackiego i\u00a0niepewno\u015b\u0107: co dalej? Czy pisarze maj\u0105 prawo korzysta\u0107 z\u00a0AI<\/a>? A\u00a0je\u015bli tak, to na jakich zasadach? Gdzie le\u017cy granica mi\u0119dzy tw\u00f3rczo\u015bci\u0105 i\u00a0kreatywno\u015bci\u0105 a\u00a0odtw\u00f3rczym pisaniem czy raczej przepisywaniem?<\/p>\n


\n Sprawd\u017a imprezy literackie w Tr\u00f3jmie\u015bcie IMPREZY I WYDARZENIA
\n <\/a><\/p>\n

wi\u0119cej <\/a><\/p>\n

AI jest ju\u017c wsz\u0119dzie<\/p>\n

oczywi\u015bcie, to \u015bwietne narz\u0119dzie
\n 42%<\/p>\n

czasami u\u017cywam prywatnie
\n 18%<\/p>\n

nie, trzymam si\u0119 od tego z dala
\n 23%<\/p>\n

nie, bo nie wiem co to
\n 3%<\/p>\n

AI coraz \u015bmielej wkracza do \u015bwiata ludzi i\u00a0rozgaszcza si\u0119 we wszystkich dziedzinach naszego \u017cycia. Wirtualni asystenci, narz\u0119dzia takie jak ChatGPT czy inne boty konwersacyjne pomagaj\u0105 nam niemal na ka\u017cdym kroku: w\u00a0nawigacji, pisaniu, rozwi\u0105zywaniu problem\u00f3w, analizowaniu lub szukaniu informacji i\u00a0odpowiedzi na nurtuj\u0105ce nas pytania, tworzeniu grafik, retuszowaniu zdj\u0119\u0107 itp. <\/p>\n

Nic dziwnego zatem, \u017ce sztuczna inteligencja obecna jest r\u00f3wnie\u017c w\u00a0kulturze i sztuce<\/a>, o\u00a0czym pisali\u015bmy ju\u017c wielokrotnie. AI staje si\u0119 naszym przyjacielem i terapeut\u0105<\/a>, pomo\u017ce znale\u017a\u0107 ksi\u0105\u017ck\u0119 w bibliotece<\/a>, stworzy teledysk<\/a>, film katastroficzny<\/a> lub dzie\u0142o sztuki<\/a> albo umo\u017cliwi zwierzenie si\u0119 jak kumplowi<\/a>.<\/p>\n

SI, jako zdolna do na\u015bladowania ludzkich proces\u00f3w my\u015blowych, z\u00a0jednej strony fascynuje i\u00a0ch\u0119tnie z\u00a0niej korzystamy, a\u00a0z drugiej – budzi niepok\u00f3j i\u00a0prowokuje do pyta\u0144 o\u00a0etyk\u0119 oraz o\u00a0to, gdzie le\u017cy bezpieczna granica u\u017cytkowania i\u00a0czy grozi nam utrata kontroli.<\/p>\n

\n <\/p>\n

\"Olga<\/p>\n

<\/a><\/p>\n

Czy AI jest zagro\u017ceniem dla literatury?<\/p>\n

Podczas odbywaj\u0105cej si\u0119 w\u00a0Poznaniu konferencji Impact’26 Olga Tokarczuk przyzna\u0142a, \u017ce r\u00f3wnie\u017c ona korzysta z\u00a0AI, a\u00a0dok\u0142adnie z\u00a0p\u0142atnej, zaawansowanej wersji modelu j\u0119zykowego i\u00a0„rozmawia” z\u00a0chatem AI. Pisarka mia\u0142a powiedzie\u0107, \u017ce bywa „w g\u0142\u0119bokim szoku, patrz\u0105c na to, jak fantastycznie powi\u0119ksza on horyzonty<\/a> i\u00a0pog\u0142\u0119bia my\u015blenie kreatywne”.<\/p>\n

Personalny zwrot noblistki do sztucznej inteligencji s\u0142owami: „kochana, jak mog\u0142yby\u015bmy to pi\u0119knie rozwin\u0105\u0107?” wzbudzi\u0142 fal\u0119 kontrowersji i\u00a0wywo\u0142a\u0142 burz\u0119 wok\u00f3\u0142 wykorzystywania AI w\u00a0tw\u00f3rczo\u015bci, jak\u0105 jest pisanie. Pojawi\u0142o si\u0119 pytanie, czy sztuczna inteligencja mo\u017ce sta\u0107 si\u0119 realnym zagro\u017ceniem dla literatury?<\/p>\n


\n \"Sobczak,
\n Sobczak, Kaszubowska i Sakowicz: w Gda\u0144sku rz\u0105dz\u0105 kobiety
\n<\/a><\/p>\n

W sieci zawrza\u0142o. Kolejni pisarze i\u00a0osoby ze \u015brodowiska literackiego zacz\u0119li zabiera\u0107 g\u0142os w\u00a0temacie korzystania z\u00a0AI oraz tego, w\u00a0jakim zakresie to robi\u0105 lub w\u00a0jakim mo\u017cna wed\u0142ug nich to robi\u0107. Wielu z\u00a0nich przyznaje otwarcie, \u017ce wykorzystuje to narz\u0119dzie w\u00a0swojej pracy, g\u0142\u00f3wnie do zada\u0144 „nietw\u00f3rczych”, takich jak research, edycja czy korekta tekstu. Maszyna bywa te\u017c dla niekt\u00f3rych partnerem w\u00a0burzy m\u00f3zg\u00f3w. <\/p>\n

\n <\/p>\n

\"SI<\/p>\n

<\/a><\/p>\n

AI w\u00a0roli sprawnego asystenta<\/p>\n

A jak to jest u\u00a0pisarzy i\u00a0pisarek z\u00a0Tr\u00f3jmiasta? Gda\u0144ska autorka bestsellerowych powie\u015bci, m.in. „Uwierz w Miko\u0142aja”<\/a> i\u00a0„Wiatr od morza”<\/a>.<\/p>\n

– Jestem fank\u0105 technologii. Korzystam z\u00a0AI regularnie, ale nie do pisania ksi\u0105\u017cek. U\u017cywam jej przede wszystkim do researchu, ale dok\u0142adnie wszystko sprawdzam, bo AI lubi konfabulowa\u0107, porz\u0105dkowania informacji i\u00a0usprawniania pracy wydawniczej. Traktuj\u0119 j\u0105 jak bardzo sprawnego asystenta, kt\u00f3ry pomaga dotrze\u0107 do wiedzy i\u00a0spojrze\u0107 na temat z\u00a0r\u00f3\u017cnych stron. Jestem przekonana, \u017ce je\u017celi umie si\u0119 korzysta\u0107 z\u00a0tych narz\u0119dzi, mog\u0105 przynie\u015b\u0107 wiele dobrego. Dlatego te\u017c nawet bior\u0119 udzia\u0142 w\u00a0szkoleniach. Wierz\u0119 jednak, \u017ce najwa\u017cniejsze w\u00a0literaturze s\u0105 emocje, do\u015bwiadczenia i\u00a0wra\u017cliwo\u015b\u0107 autora. Tego nie da si\u0119 zast\u0105pi\u0107 algorytmem. AI mo\u017ce pom\u00f3c w\u00a0pracy, ale nie prze\u017cyje za nas pierwszej mi\u0142o\u015bci, straty, t\u0119sknoty czy nadziei. A\u00a0w\u0142a\u015bnie z\u00a0takich do\u015bwiadcze\u0144 rodz\u0105 si\u0119 historie, kt\u00f3re poruszaj\u0105 czytelnik\u00f3w – powiedzia\u0142a mi Magdalena Witkiewicz.
\n <\/p>\n

\"Magdalena<\/p>\n

<\/a><\/p>\n

AI jako narz\u0119dzie do researchu<\/p>\n

Podobne do\u015bwiadczenia ma znany gda\u0144ski pisarz krymina\u0142\u00f3w, m.in. serii z Agat\u0105 Stec i Arturem Kami\u0144skim<\/a>.<\/p>\n

– Po nagonce, kt\u00f3ra przetoczy\u0142a si\u0119 przez media spo\u0142eczno\u015bciowe, i\u00a0tak nikt si\u0119 nie przyzna, \u017ce podczas pisania ksi\u0105\u017cek korzysta z\u00a0AI. Prawda jednak jest taka, \u017ce trudno zupe\u0142nie odci\u0105\u0107 si\u0119 od sztucznej inteligencji, gdy niemal ka\u017cda wyszukiwarka na takowej si\u0119 opiera. Je\u015bli wi\u0119c chodzi o\u00a0wst\u0119pny research, z\u00a0pewno\u015bci\u0105 w\u00a0spos\u00f3b mniej lub bardziej \u015bwiadomy korzystam z\u00a0AI. Nie zdarzy\u0142o mi si\u0119 pyta\u0107 AI o\u00a0pomys\u0142y czy prosi\u0107, by napisa\u0142o za mnie jak\u0105\u015b scen\u0119, to ju\u017c by\u0142oby oszustwo. Zreszt\u0105, zabrzmi to strasznie megaloma\u0144sko, ale lubi\u0119 m\u00f3j styl pisania i\u00a0coraz trudniej mi czyta\u0107 ksi\u0105\u017cki innych autor\u00f3w, gdy\u017c wci\u0105\u017c towarzyszy mi poczucie, \u017ce mo\u017cna by\u0142oby to napisa\u0107 inaczej – m\u00f3wi Piotr Borlik.<\/p>\n


\n Katalog.trojmiasto.pl \u2013
\n Ksi\u0119garnie w Tr\u00f3jmie\u015bcie
\n <\/a><\/p>\n


\n wi\u0119cej<\/p>\n

<\/a><\/p>\n

AI tak, ale selektywnie i\u00a0z dystansem<\/p>\n

Nieco inaczej wygl\u0105da sytuacja w\u00a0przypadku tw\u00f3rc\u00f3w i\u00a0tw\u00f3rczy\u0144 gatunku non-fiction, co potwierdza autorka biografii „Pozdr\u00f3w Reagana”<\/a>.<\/p>\n

– Nie korzystam z\u00a0AI przy pisaniu. Oczywi\u015bcie, si\u0119gam do Internetu, \u017ceby poszuka\u0107 potrzebnych mi informacji, kt\u00f3re weryfikuj\u0119 w\u00a0kilku \u017ar\u00f3d\u0142ach, ale nie pytam o\u00a0nic narz\u0119dzi AI. Poniewa\u017c tworz\u0119 teraz g\u0142\u00f3wnie literatur\u0119 non-fiction, mam g\u0142\u0119bokie przekonanie, \u017ce tu najwa\u017cniejsza jest autentyczno\u015b\u0107, intuicja i\u00a0g\u0142\u0119bokie zrozumienie drugiego cz\u0142owieka, kt\u00f3rych algorytmy nie potrafi\u0105 idealnie skopiowa\u0107. Przy pisaniu prozy te\u017c uwa\u017cam, \u017ce warto stawia\u0107 na w\u0142asn\u0105 kreatywno\u015b\u0107. Nie zamykam si\u0119 na technologi\u0119, jednak podchodz\u0119 do niej selektywnie i\u00a0z dystansem – zapewnia Joanna Bogus\u0142awska, znana te\u017c jako Aghata Rae.
\n <\/p>\n

\"Piotr<\/p>\n

<\/a><\/p>\n

AI tak, ale kultur\u0119 zostawmy ludziom<\/p>\n

W bardziej optymistycznym tonie widzi spraw\u0119 autor ksi\u0105\u017cek kryminalnych opowiadaj\u0105cych o\u00a0losach prokuratora Konrada Kroona<\/a>.<\/p>\n

– Walk\u0119 ze sztuczn\u0105 inteligencj\u0105 mo\u017cna por\u00f3wna\u0107 z\u00a0dziewi\u0119tnastowieczn\u0105 walk\u0105 luddyst\u00f3w z\u00a0maszynami. By\u0142a ona tyle\u017c naiwna, co przede wszystkim bezsensowna i\u00a0z g\u00f3ry skazana na niepowodzenie. Ze sztuczn\u0105 inteligencj\u0105 nie wygramy. To nasza przysz\u0142o\u015b\u0107, kolejny etap rozwoju cywilizacji. Tak jak to by\u0142o wcze\u015bniej w\u00a0historii i\u00a0grunt, \u017ceby si\u0119 w\u00a0tym nie zatraci\u0107. \u017beby pami\u0119ta\u0107, \u017ce jest ona tylko przedmiotem s\u0142u\u017c\u0105cym temu, aby sprawi\u0107 \u017cycie cz\u0142owieka lepszym, \u0142atwiejszym. Osobi\u015bcie nie u\u017cywam AI do pisania ksi\u0105\u017cek. Pisanie jest dla mnie przede wszystkim przyjemno\u015bci\u0105, uwielbiam to robi\u0107. Wydaje mi si\u0119 te\u017c, \u017ce je\u015bli gdzie\u015b b\u0119dziemy stawia\u0107 granice mi\u0119dzy tym, co ludzkie, a\u00a0tym, co sztuczne, to te granice powinna wyznacza\u0107 w\u0142a\u015bnie kultura. Dlatego zostawmy kultur\u0119 ludziom – namawia Cyryl Sone.
\n <\/p>\n

\"Joanna<\/p>\n

<\/a><\/p>\n

AI to dla pisarza droga donik\u0105d<\/p>\n

Jednak, jak zgodnie zauwa\u017ca wiele pisarzy i\u00a0pisarek, sztuczna inteligencja ma sw\u00f3j rozpoznawalny „styl”, kt\u00f3ry nie koresponduje z\u00a0oczekiwaniami tw\u00f3rc\u00f3w, do kt\u00f3rych nale\u017cy r\u00f3wnie\u017c autorka ksi\u0105\u017cek dla dzieci, m.in. „Kr\u00f3liczk\u00f3w Rozb\u00f3jniczk\u00f3w”<\/a> i\u00a0serii o\u00a0Franku B\u0142yskawicy<\/a>.<\/p>\n

– Przy pisaniu nie korzystam wcale z\u00a0narz\u0119dzi AI, \u017ceby nie rozleniwia\u0107 m\u00f3zgu. Ale zanim przeka\u017c\u0119 ksi\u0105\u017ck\u0119 do redaktora, prosz\u0119 ChatGPT o\u00a0wskazanie jednoznacznych b\u0142\u0119d\u00f3w. S\u0142owo „jednoznacznych” jest kluczowe, poniewa\u017c w\u00a0innym wypadku ChatGPT poprawia wszystko, co wymyka si\u0119 standardom. A\u00a0w\u0142a\u015bnie na tym wymykaniu standardom przecie\u017c mi zale\u017cy. Chc\u0119, \u017ceby czytelnik m\u00f3g\u0142 szybko wy\u0142apa\u0107, kto jest autork\u0105 ksi\u0105\u017cki. Z\u00a0moich obserwacji wynika, \u017ce AI rozwa\u0142kowuje indywidualny styl i\u00a0taka droga to droga donik\u0105d. Pr\u00f3bowa\u0142am kilka razy u\u017cy\u0107 promptu: „napisz to lepiej”, ale ja i\u00a0AI mamy ewidentnie inne potrzeby jako\u015bciowe, szczeg\u00f3lnie w\u00a0fragmentach komediowych – twierdzi Agnieszka \u015aladkowska.

\n \"W
\n W \u015bwiecie pe\u0142nym tego, co sztuczne, jeszcze bardziej liczy si\u0119 \u017cywe
\n<\/a><\/p>\n

Jak wida\u0107 wyra\u017anie na przytoczonych tu przyk\u0142adach, ludzie literatury chroni\u0105 sw\u00f3j tw\u00f3rczy i\u00a0kreatywny potencja\u0142, ograniczaj\u0105c korzystanie z\u00a0narz\u0119dzi SI do prac dokumentacyjnych i\u00a0kwerendowych. Podobnie widzi spraw\u0119 autorka „Ksi\u0105g Jakubowych”.<\/p>\n

– O\u015bwiadczam kr\u00f3tko i\u00a0stanowczo: 1. Korzystam ze sztucznej inteligencji na takich samych zasadach, jak wi\u0119kszo\u015b\u0107 ludzi na \u015bwiecie – traktuj\u0119 j\u0105 jako narz\u0119dzie, pozwalaj\u0105ce szybciej dokumentowa\u0107 i\u00a0sprawdza\u0107 fakty. Zawsze, kiedy z\u00a0tego narz\u0119dzia korzystam, dodatkowo weryfikuj\u0119 informacje. Tak samo, jak robi\u0142am to przez kilkadziesi\u0105t lat, czytaj\u0105c ksi\u0105\u017cki i\u00a0szperaj\u0105c w\u00a0bibliotekach i\u00a0archiwach. 2. \u017baden z\u00a0moich tekst\u00f3w, r\u00f3wnie\u017c powie\u015b\u0107, kt\u00f3ra uka\u017ce si\u0119 jesieni\u0105 tego roku, nie powsta\u0142a przy pomocy sztucznej inteligencji – nie licz\u0105c u\u017cywania jej jako narz\u0119dzia szybszej kwerendy. 3. Czasem inspiruj\u0119 si\u0119 snami, ale zanim i\u00a0to zdanie zostanie osaczone i\u00a0zagryzione przez ekspert\u00f3w, spiesz\u0119 donie\u015b\u0107, \u017ce s\u0105 to moje w\u0142asne sny – podsumowa\u0142a Tokarczuk.\n <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Jaki\u015b czas temu noblistka Olga Tokarczuk wyzna\u0142a, \u017ce sztuczna inteligencja pomaga jej w\u00a0pisaniu. S\u0142owa te wywo\u0142a\u0142y kontrowersje, oburzenie…\n","protected":false},"author":2,"featured_media":554626,"comment_status":"","ping_status":"","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":"","_share_on_mastodon":"0"},"categories":[51610],"tags":[1048,4354,38632,49244,44682,54574,13638,8590,17046,91909,78381,47168,109436,109437,11096,42,38,40,39,41,1756,383,80,109435,777,10667,11569],"class_list":["post-554625","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","category-gdansk","tag-gdansk","tag-granica","tag-impact","tag-internauta","tag-kontrowersja","tag-kreatywnosc","tag-krytyka","tag-literatura","tag-niepewnosc","tag-nieufnosc","tag-oburzenie","tag-olga-tokarczuk","tag-pierwiastek","tag-pisanie","tag-pisarz","tag-pl","tag-poland","tag-polish","tag-polska","tag-polski","tag-praca","tag-prawo","tag-swiat","tag-swietokradztwo","tag-sztuczna-inteligencja","tag-tworczosc","tag-zasada"],"share_on_mastodon":{"url":"https:\/\/pubeurope.com\/@pl\/116915771770813302","error":""},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/554625","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=554625"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/554625\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/554626"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=554625"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=554625"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=554625"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}