{"id":55512,"date":"2025-10-18T12:22:08","date_gmt":"2025-10-18T12:22:08","guid":{"rendered":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/55512\/"},"modified":"2025-10-18T12:22:08","modified_gmt":"2025-10-18T12:22:08","slug":"250-lat-dziedzictwa-w-piach-trump-zaprzepascil-najwiekszy-sukces-usa","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/55512\/","title":{"rendered":"250 lat dziedzictwa w piach. Trump zaprzepa\u015bci\u0142 najwi\u0119kszy sukces USA"},"content":{"rendered":"

Od momentu powstania prawie 250 lat temu Stany Zjednoczone mia\u0142y wyj\u0105tkowe szcz\u0119\u015bcie, \u017ce ich si\u0142y zbrojne nigdy nie sta\u0142y si\u0119 zagro\u017ceniem dla demokracji. Obecnie mo\u017ce to jednak ulec zmianie \u2014 Donald Trump pr\u00f3buje wykorzysta\u0107 wojsko jako bro\u0144 przeciwko swoim politycznym przeciwnikom<\/a>, kt\u00f3rych okre\u015bla mianem „wroga wewn\u0119trznego”.<\/p>\n

Ameryka\u0144skie si\u0142y zbrojne nie by\u0142y anga\u017cowane w polityk\u0119 partyjn\u0105 przynajmniej od czasu kryzysu konstytucyjnego w 1867 r., kiedy to prezydent Andrew Johnson i kontrolowany przez republikan\u00f3w Kongres walczyli o rekonstrukcj\u0119. Wprowadzaj\u0105c wojska ameryka\u0144skie do ameryka\u0144skich miast, Trump stworzy\u0142 wyra\u017ane i realne zagro\u017cenie dla ameryka\u0144skiej demokracji.<\/a><\/p>\n

Za\u0142o\u017cyciele kraju g\u0142\u0119boko martwili si\u0119 takimi zagro\u017ceniami. Deklaracja Niepodleg\u0142o\u015bci w\u015br\u00f3d swoich g\u0142\u00f3wnych zarzut\u00f3w wobec kr\u00f3la Jerzego III zawiera\u0142a stwierdzenie, \u017ce „doprowadzi\u0142 do uniezale\u017cnienia wojska od w\u0142adzy cywilnej i nadania mu nad ni\u0105 przewagi”.<\/p>\n

Za\u0142o\u017cyciele martwili si\u0119 r\u00f3wnie\u017c o swoich wsp\u00f3\u0142obywateli w mundurach. Podczas brytyjskiego obl\u0119\u017cenia Bostonu w 1775 r. Kongres Prowincjonalny Kolonii Zatoki Massachusetts og\u0142osi\u0142: „dr\u017cymy na my\u015bl o utworzeniu tutaj armii (cho\u0107 sk\u0142adaj\u0105cej si\u0119 z naszych rodak\u00f3w) bez w\u0142adzy cywilnej, kt\u00f3ra mog\u0142aby j\u0105 utrzymywa\u0107 i kontrolowa\u0107”.<\/p>\n

13 z 85 Federalist Papers \u2014 esej\u00f3w opublikowanych przez Alexandra Hamiltona, Jamesa Madisona i Johna Jaya w celu uzyskania poparcia dla ratyfikacji konstytucji \u2014 dotyczy bezpo\u015brednio obaw zwi\u0105zanych z utworzeniem armii federalnej. Ostatecznie ratyfikacja konstytucji by\u0142a mo\u017cliwa tylko dzi\u0119ki dodaniu poprawki zapewniaj\u0105cej, \u017ce „prawo obywateli do posiadania i noszenia broni nie mo\u017ce by\u0107 naruszane”.<\/p>\n

Ograniczenie w\u0142adzy prezydenta<\/p>\n

Kiedy George Washington powo\u0142a\u0142 (a nast\u0119pnie osobi\u015bcie dowodzi\u0142) milicj\u0105, kt\u00f3ra st\u0142umi\u0142a bunt whisky w 1794 r. w zachodniej Pensylwanii [powstanie ameryka\u0144skich farmer\u00f3w przeciwko federalnemu podatkowi na alkohol], Kongres za\u017c\u0105da\u0142 od s\u0119dziego S\u0105du Najwy\u017cszego zatwierdzenia jego orzeczenia o trwaj\u0105cym powstaniu.<\/p>\n

Nast\u0119pnie, w 1807 r., Kongres uchwali\u0142 seri\u0119 ustaw znanych pod wsp\u00f3ln\u0105 nazw\u0105 Insurrection Act (ustawa o powstaniach), kt\u00f3re ograniczaj\u0105 mo\u017cliwo\u015b\u0107 wykorzystania si\u0142 zbrojnych przez prezydenta na terenie kraju. Prezydent mo\u017ce wezwa\u0107 je tylko wtedy, gdy zwr\u00f3ci si\u0119 o to gubernator, w przypadku gwa\u0142townej rebelii, inwazji lub zbrojnego buntu lub gdy w\u0142adze stan\u00f3w odmawiaj\u0105 Amerykanom ich konstytucyjnych praw.<\/p>\n

Dalszy ci\u0105g artyku\u0142u pod materia\u0142em wideo<\/p>\n

Wykorzystanie si\u0142 zbrojnych USA na terenie kraju zosta\u0142o dodatkowo ograniczone przez ustaw\u0119 Posse Comitatus Act z 1878 r., kt\u00f3ra zabrania anga\u017cowania si\u0142 zbrojnych w egzekwowanie prawa krajowego, chyba \u017ce zezwoli na to Kongres. Ustawa o powstaniach jest cz\u0119sto okre\u015blana jako wyj\u0105tek od ustawy Posse Comitatus, ale w rzeczywisto\u015bci obie s\u0105 ustawami ograniczaj\u0105cymi \u2014 zezwalaj\u0105 na wykorzystanie si\u0142 zbrojnych na terenie kraju tylko w w\u0105skich, okre\u015blonych okoliczno\u015bciach.<\/p>\n

Pozakonstytucyjny sprzeciw Trumpa<\/p>\n

Mimo to Trump ju\u017c wykorzystuje si\u0142y zbrojne USA do egzekwowania prawa \u2014 wysy\u0142aj\u0105c \u017co\u0142nierzy do wsparcia federalnych urz\u0119dnik\u00f3w imigracyjnych. I najwyra\u017aniej nie ma zamiaru przesta\u0107. Zrobi\u0142 to pomimo sprzeciwu gubernator\u00f3w stan\u00f3w Kalifornia, Oregon i Illinois. Nie powo\u0142a\u0142 si\u0119 przy tym na ustaw\u0119 o powstaniach. Nie twierdzi\u0142 te\u017c, \u017ce prawa konstytucyjne Amerykan\u00f3w s\u0105 naruszane przez stany, do kt\u00f3rych wys\u0142a\u0142 (lub pr\u00f3buje wys\u0142a\u0107) \u017co\u0142nierzy. Oznacza to, \u017ce narusza zar\u00f3wno ustaw\u0119 o powstaniach, jak i ustaw\u0119 Posse Comitatus.<\/p>\n

Ciekawe w obecnej sytuacji USA jest to, \u017ce Trump ma legaln\u0105 podstaw\u0119 do podj\u0119tych dzia\u0142a\u0144 \u2014 m\u00f3g\u0142by powo\u0142a\u0107 si\u0119 na ustaw\u0119 o powstaniach, kt\u00f3ra daje prezydentowi szerokie uprawnienia do stwierdzenia, \u017ce trwa bunt, inwazja lub powstanie. Poniewa\u017c tego nie zrobi\u0142, jego dzia\u0142anie spotyka si\u0119 ze sprzeciwem s\u0105d\u00f3w federalnych. Oskar\u017caj\u0105 go o obchodzenie zar\u00f3wno prawa, jak i uprawnie\u0144 gubernator\u00f3w.<\/p>\n

\"Donald<\/p>\n

Donald Trump podczas wielkiej defilady wojskowej w Waszyngtonie, 14 czerwca 2025 r.Julia Demaree Nikhinson\/Associated Press\/East News \/ East News<\/p>\n

Najwy\u017csze s\u0105dy ameryka\u0144skie historycznie zapewnia\u0142y jednak prezydentom szerokie uprawnienia w kwestiach wojskowych. Gdyby S\u0105d Najwy\u017cszy przyj\u0105\u0142 tak szerokie podej\u015bcie do uprawnie\u0144 prezydenta w zakresie rozmieszczenia si\u0142 zbrojnych, jak w zesz\u0142orocznej decyzji dotycz\u0105cej immunitetu, mogliby\u015bmy by\u0107 \u015bwiadkami dramatycznego rozszerzenia w\u0142adzy wykonawczej, kt\u00f3re zniwelowa\u0142oby ograniczenia ustanowione w ustawie o powstaniach i ustawie Posse Comitatus.<\/p>\n

Bezprecedensowe wyzwanie<\/p>\n

Jak USA mo\u017ce sprosta\u0107 temu bezprecedensowemu wyzwaniu? Jednym z czynnik\u00f3w, kt\u00f3ry mo\u017ce pom\u00f3c, jest profesjonalizm ameryka\u0144skich si\u0142 zbrojnych. Dowodem tego by\u0142o zachowanie wy\u017cszych oficer\u00f3w, kt\u00f3rzy zostali niedawno wezwani do Wirginii z ca\u0142ego \u015bwiata, aby wys\u0142ucha\u0107 przem\u00f3wienia Trumpa i sekretarza wojny Pete’a Hegsetha. Ameryka\u0144scy genera\u0142owie mieli obowi\u0105zek by\u0107 obecni, ale nie brali czynnie udzia\u0142u w politycznym cyrku, kt\u00f3ry Trump i Hegseth stworzyli tego dnia. Wywi\u0105zali si\u0119 z tego zadania w spos\u00f3b godny podziwu.<\/p>\n

Wojsko nie mo\u017ce jednak uratowa\u0107 Amerykan\u00f3w przed wybranymi przez nich przyw\u00f3dcami politycznymi. W ameryka\u0144skim systemie rozwi\u0105zania problem\u00f3w politycznych musz\u0105 mie\u0107 charakter cywilny. Co najwa\u017cniejsze, Kongres powinien wykonywa\u0107 swoje obowi\u0105zki i zapobiega\u0107 nadu\u017cywaniu w\u0142adzy wykonawczej przez Trumpa. Mo\u017ce i powinien upiera\u0107 si\u0119, \u017ce tylko on sprawuje w\u0142adz\u0119 nad bud\u017cetem.<\/p>\n

Ostatnie wydarzenia jasno pokazuj\u0105, \u017ce Kongres powinien zmieni\u0107 ustaw\u0119 o powstaniach, aby ograniczy\u0107 uprawnienia prezydenta do og\u0142aszania stanu powstania i wymaga\u0107, aby takie decyzje by\u0142y zatwierdzane przez organy spoza w\u0142adzy wykonawczej. Na razie gubernatorzy powinni pozwa\u0107 rz\u0105d federalny za naruszenie ich suwerennych uprawnie\u0144. Biuro Specjalnego Doradcy powinno egzekwowa\u0107 ograniczenia wynikaj\u0105ce z ustawy Hatcha dotycz\u0105ce wykorzystywania rz\u0105du federalnego do cel\u00f3w partyjnych.<\/p>\n

A „my, nar\u00f3d” powinni\u015bmy skarci\u0107 wybranych przez nas przedstawicieli za nara\u017cenie na szwank 250 lat sukces\u00f3w w utrzymywaniu rozdzia\u0142u wojska od polityki.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Od momentu powstania prawie 250 lat temu Stany Zjednoczone mia\u0142y wyj\u0105tkowe szcz\u0119\u015bcie, \u017ce ich si\u0142y zbrojne nigdy nie…\n","protected":false},"author":2,"featured_media":55513,"comment_status":"","ping_status":"","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[14],"tags":[2891,56,32,33,44,27,34,35,28,31,48,25,46,40,41,47,80,29,30,71,26,82,83,84],"class_list":{"0":"post-55512","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-swiat","8":"tag-armia","9":"tag-article_premium","10":"tag-breaking-news","11":"tag-breakingnews","12":"tag-donald_trump","13":"tag-headlines","14":"tag-latest-news","15":"tag-latestnews","16":"tag-naglowki","17":"tag-najwazniejsze-artykuly","18":"tag-nat_styl","19":"tag-news","20":"tag-omp","21":"tag-polish","22":"tag-polski","23":"tag-screening_general","24":"tag-swiat","25":"tag-top-stories","26":"tag-topstories","27":"tag-usa","28":"tag-wiadomosci","29":"tag-world","30":"tag-world-news","31":"tag-worldnews"},"share_on_mastodon":{"url":"","error":""},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/55512","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=55512"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/55512\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/55513"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=55512"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=55512"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=55512"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}