Mia\u0142 12 lat, kiedy razem z matk\u0105 i ojczymem przyjecha\u0142 do Wroc\u0142awia. Miasto wci\u0105\u017c nosi\u0142o \u015blady wojny, a jego mieszka\u0144cy dopiero pr\u00f3bowali odnale\u017a\u0107 si\u0119 w nowej rzeczywisto\u015bci. Trudno by\u0142o wtedy jeszcze przypuszcza\u0107, \u017ce w\u015br\u00f3d nich dorasta przysz\u0142y autor \u201ePierwszego kroku w chmurach\u201d \u2013 pisze Jolanta PAWNIK<\/p>\n
.W 1946 roku Marek H\u0142asko<\/a> mia\u0142 za sob\u0105 dzieci\u0144stwo naznaczone wojn\u0105, utrat\u0105 domu i nieustannymi przeprowadzkami. Dla jego matki Marii Wroc\u0142aw mia\u0142 by\u0107 przystani\u0105 po wieloletniej tu\u0142aczce. Jej drugi m\u0105\u017c Kazimierz Gryczkiewicz dosta\u0142 tam wa\u017cne stanowisko w Powszechnym Zak\u0142adzie Ubezpiecze\u0144 Wzajemnych. Rodzina zamieszka\u0142a na S\u0119polnie. W s\u0105siedztwie mieszkali ich bliscy kuzyni. Ich syn, starszy od Marka o cztery lata Andrzej Czy\u017cewski, by\u0142 dla niego przyszywanym bratem, a po \u015bmierci jedynym spadkobierc\u0105 spu\u015bcizny i autorem biografii.<\/p>\n Pobyt Marka H\u0142aski <\/a>we Wroc\u0142awiu przypad\u0142 na lata szkolne. Nauka nie nale\u017ca\u0142a do jego ulubionych zaj\u0119\u0107, zmienia\u0142 szko\u0142y, bo mia\u0142 problemy z dyscyplin\u0105. Kiedy zosta\u0142 wyrzucony z liceum handlowego, rodzice wys\u0142ali go do Legnicy do szko\u0142y Robotniczego Towarzystwa Przyjaci\u00f3\u0142 Dzieci z internatem, gdzie uda\u0142o mu si\u0119 zako\u0144czy\u0107 ten etap edukacji.<\/p>\n Poniewa\u017c nie chcia\u0142 si\u0119 dalej uczy\u0107, jako szesnastolatek ruszy\u0142 do pracy w Stoczni Rzecznej we Wroc\u0142awiu<\/a>, a jednocze\u015bnie ucz\u0119szcza\u0142 na kurs szoferski. Po jego uko\u0144czeniu podj\u0105\u0142 prac\u0119 kierowcy w Centrali Rybnej, a kiedy za jakie\u015b przewinienie zosta\u0142 ukarany obni\u017ceniem pensji, przeni\u00f3s\u0142 si\u0119 do Pa\u0144stwowej Centrali Drzewnej PAGED. Przez pewien czas pracowa\u0142 w Bazie Transportowej w Bystrzycy K\u0142odzkiej, gdzie zajmowa\u0142 si\u0119 \u015bci\u0105ganiem drewna z g\u00f3r. To w\u0142a\u015bnie ta praca, atmosfera miejsca i ludzie, kt\u00f3rych pozna\u0142, da\u0142y impuls do pierwszych pr\u00f3b prozatorskich przysz\u0142ego pisarza. Sze\u015b\u0107 lat p\u00f3\u017aniej opisa\u0142 te do\u015bwiadczenia w Nast\u0119pnym do raju. Opowiadanie Baza ludzi umar\u0142ych, a p\u00f3\u017aniej jego ekranizacja przynios\u0142y mu s\u0142aw\u0119.<\/p>\n Wroc\u0142aw <\/a>by\u0142 dla H\u0142aski miejscem pierwszych kontakt\u00f3w z kultur\u0105 i \u015brodowiskiem literackim. Ju\u017c w 1948 roku jako czternastolatek by\u0142 go\u0144cem podczas \u015awiatowego Kongresu Intelektualist\u00f3w. Jego biografowie przypuszczaj\u0105, \u017ce w\u0142a\u015bnie wtedy zacz\u0119\u0142o kszta\u0142towa\u0107 si\u0119 jego pisarskie powo\u0142anie. Zamiast wykonywa\u0107 zlecone zadania, zdobywa\u0142 autografy, m.in. Jaros\u0142awa Iwaszkiewicza, Marii D\u0105browskiej czy Arkadego Fiedlera, a nawet Pabla Picassa.<\/p>\n W pierwszych latach po debiucie szczeg\u00f3ln\u0105 rol\u0119 w jego \u017cyciu odegra\u0142 kieruj\u0105cy wroc\u0142awskim <\/a>oddzia\u0142em Zwi\u0105zku Literat\u00f3w Polskich Stefan \u0141o\u015b, kt\u00f3ry dostrzeg\u0142 talent m\u0142odego pisarza i zach\u0119ca\u0142 go do dalszej pracy.<\/p>\n H\u0142asko sta\u0142 si\u0119 rozpoznawalny nie tylko z powodu swojej tw\u00f3rczo\u015bci. Wda\u0142 si\u0119 w elektryzuj\u0105cy \u015brodowisko romans z Ann\u0105 Kruszewsk\u0105-Kudelsk\u0105, sekretark\u0105 G\u0142\u00f3wnego Zarz\u0105du oddzia\u0142u terenowego Zwi\u0105zku Pisarzy. Kochankowie poznali si\u0119 przypadkiem. Pani Hania, jak j\u0105 nazywano, kt\u00f3ra s\u0142yn\u0119\u0142a ze skuteczno\u015bci w za\u0142atwianiu spraw urz\u0119dowych, pomog\u0142a m\u0142odemu pisarzowi zaistnie\u0107 w \u015brodowisku.<\/p>\n Cho\u0107 pierwsze uznane utwory Marka H\u0142aski powsta\u0142y ju\u017c po jego wyje\u017adzie do Warszawy w 1951 roku, pobrzmiewaj\u0105 w nich echa Wroc\u0142awia<\/a> i Dolnego \u015al\u0105ska. W opowiadaniach Burzliwa pogoda i Najlepsze lata naszego \u017cycia opisuje tereny nad Odr\u0105, targowisko przy Placu Grunwaldzkim i Zalesie. W jego opowiadaniach pojawia si\u0119 tak\u017ce Iglica czy Hala Stulecia. Wroc\u0142awskie w\u0105tki znajduj\u0105 si\u0119 te\u017c w Sowie, c\u00f3rce piekarza, ostatniej powie\u015bci opublikowanej za \u017cycia, kt\u00f3ra powsta\u0142a ju\u017c na emigracji. H\u0142asko wraca\u0142 tak\u017ce do wroc\u0142awskiej<\/a> Wytw\u00f3rni Film\u00f3w Fabularnych, gdzie na bazie jego utwor\u00f3w powsta\u0142y filmy P\u0119tla i Baza ludzi umar\u0142ych. W 1957 roku na planie kr\u0119conego przez Aleksandra Forda filmu \u00d3smy dzie\u0144 tygodnia pozna\u0142 swoj\u0105 przysz\u0142\u0105 \u017con\u0119 i najwi\u0119ksz\u0105 mi\u0142o\u015b\u0107, niemieck\u0105 aktork\u0119 Sonj\u0119 Ziemann. W tym czasie by\u0142 ju\u017c najbardziej rozpoznawalnym m\u0142odym pisarzem w Polsce. Czytelnicy odnajdywali w jego bohaterach w\u0142asne do\u015bwiadczenia, a krytycy dostrzegali \u015bwie\u017co\u015b\u0107 j\u0119zyka i wyj\u0105tkow\u0105 umiej\u0119tno\u015b\u0107 obserwacji rzeczywisto\u015bci.<\/p>\n .W lutym 1958 roku H\u0142asko wyjecha\u0142 do Pary\u017ca na stypendium Instytutu Literackiego, a nast\u0119pnie do Izraela i USA. Poniewa\u017c polskie w\u0142adze odm\u00f3wi\u0142y mu wizy powrotnej, zdecydowa\u0142 si\u0119 zosta\u0107 na emigracji. W 1961 roku, kiedy paryska \u201eKultura\u201d opublikowa\u0142a m.in. autobiografi\u0119 Pi\u0119kni dwudziestoletni, wydano tak\u017ce zakaz drukowania jego utwor\u00f3w w kraju. Mia\u0142o to wp\u0142yw na jego wizerunek \u201episarza przekl\u0119tego\u201d. Por\u00f3wnywano go do Jamesa Deana, by\u0142 uwa\u017cany za symbol buntu wobec systemu i w\u0142adzy.<\/p>\n Zmar\u0142 niespodziewanie 14 czerwca 1969 roku w niemieckim Wiesbaden. Przyczyn\u0105 \u015bmierci by\u0142o prawdopodobnie zmieszanie \u015brodk\u00f3w nasennych z alkoholem. Mia\u0142 wtedy zaledwie 35 lat. W 1975 roku jego prochy sprowadzono do Polski. Na nagrobku literat, aktor i kamieniarz Jan Himilsbach wyku\u0142 napis: \u201e\u017by\u0142 kr\u00f3tko, a wszyscy byli odwr\u00f3ceni\u201d.<\/p>\n