{"id":565247,"date":"2026-07-19T03:01:25","date_gmt":"2026-07-19T03:01:25","guid":{"rendered":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/565247\/"},"modified":"2026-07-19T03:01:25","modified_gmt":"2026-07-19T03:01:25","slug":"dlaczego-litwa-staje-po-stronie-ukrainy-gdy-polska-mowi-o-wolyniu-nasz-wywiad","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/565247\/","title":{"rendered":"Dlaczego Litwa staje po stronie Ukrainy, gdy Polska m\u00f3wi o Wo\u0142yniu? [NASZ WYWIAD]"},"content":{"rendered":"

O tym, dlaczego litewskie elity znacznie \u0142atwiej identyfikuj\u0105 si\u0119 z ukrai\u0144sk\u0105 ni\u017c polsk\u0105 polityk\u0105 historyczn\u0105, jak na Litwie postrzegana jest II Rzeczpospolita, co Polacy mieszkaj\u0105cy na Wile\u0144szczy\u017anie wiedz\u0105 o zbrodni wo\u0142y\u0144skiej oraz jakie miejsce Polska naprawd\u0119 zajmuje w polityce Wilna \u2013 rozmawiamy z Karolem Ka\u017amierczakiem, Polakiem mieszkaj\u0105cym na Litwie, publicyst\u0105 i redaktorem portalu Kresy.pl.<\/p>\n

Barbara Mikulska-Rola (B.M.-R.): Wed\u0142ug relacji dotycz\u0105cych prac w Parlamencie Europejskim to w\u0142a\u015bnie przedstawiciele pa\u0144stw ba\u0142tyckich, przede wszystkim Litwy, mieli najmocniej sprzeciwia\u0107 si\u0119 polskiej inicjatywie pot\u0119pienia kultu UPA. Dlaczego Litwa w tak fundamentalnej dla Polski sprawie staje po stronie stanowiska korzystnego dla Ukrainy, a nie Polski?<\/p>\n

Karol Ka\u017amierczak (K.K.): Kompletnie mnie to nie zaskoczy\u0142o. Kilka lat temu portret Bandery pojawi\u0142 si\u0119 nawet w oficjalnym litewskim pi\u015bmie. Nastroje litewskiej elity politycznej s\u0105 wybitnie proukrai\u0144skie. Ka\u017cdy, kto przejdzie si\u0119 po Wilnie, zauwa\u017cy, \u017ce nadal ukrai\u0144skie flagi w wielu miejscach urz\u0119dowych wisz\u0105. Wisia\u0142y na trybunie litewskiego parlamentu, wisia\u0142y na fasadzie Pa\u0142acu Prezydenta Litwy.\u00a0Wi\u0119c to nastawienie jest bardzo silne. Ono wynika oczywi\u015bcie z panicznego l\u0119ku przed Rosj\u0105 i z kalkulacji, \u017ce to Ukraina jest w tej chwili tym polem bitwy, kt\u00f3re Rosj\u0119 \u015bciera. Oczywi\u015bcie to jest jeden z powod\u00f3w.<\/p>\n

Ale jest te\u017c du\u017co g\u0142\u0119bsze pod\u0142o\u017ce. Po pierwsze, Litwini odnajduj\u0105 si\u0119 nieco poprzez swoj\u0105 historiografi\u0119 i swoj\u0105 polityk\u0119 historyczn\u0105, per analogiam, z Ukrai\u0144cami.\u00a0Dla nich II Rzeczpospolita jest wrogiem i okupantem. Termin \u201eokupacja Litwy Wschodniej\u201d, \u201eokupacja Wilna i Litwy Wschodniej\u201d – bo Wile\u0144szczyzna w nomenklaturze litewskiej najcz\u0119\u015bciej jest w\u0142a\u015bnie tak nazywana – jest zupe\u0142nie kluczowym elementem narracji litewskiej. I tak zreszt\u0105 uczone s\u0105 dzieci w szko\u0142ach.\u00a0Ja sam widzia\u0142em te podr\u0119czniki, tak\u017ce w szko\u0142ach polskich, podkre\u015bl\u0119, bo w tych szko\u0142ach obowi\u0105zuje ten sam kurs nauki historii. Oczywi\u015bcie historia jest nauczana po litewsku, bo jest jednym z tych przedmiot\u00f3w, kt\u00f3re musz\u0105 by\u0107 nauczane w j\u0119zyku litewskim.<\/p>\n

Widzia\u0142em taki podr\u0119cznik, bodaj\u017ce do pi\u0105tej czy sz\u00f3stej klasy, gdzie obok siebie by\u0142y swastyka, god\u0142o Zwi\u0105zku Radzieckiego i god\u0142o Polski. I by\u0142o pytanie o to, kt\u00f3re pa\u0144stwo w jakich czasach stawia\u0142o Litwie ultimatum i kt\u00f3re okupowa\u0142o Litw\u0119.\u00a0Wi\u0119c to s\u0105 tego rodzaju por\u00f3wnania.<\/p>\n

Oni odnajduj\u0105 si\u0119 przede wszystkim w historii oporu antysowieckiego. Jest takie uto\u017csamienie na przyk\u0142ad walki tak zwanych le\u015bnych braci i powojennej UPA z panowaniem radzieckim. A jednocze\u015bnie jest ta sama tendencja do maskowania zaanga\u017cowania w kolaboracj\u0119 z III Rzesz\u0105.\u00a0Bo to jest przecie\u017c do\u015bwiadczenie r\u00f3wnie\u017c nacjonalist\u00f3w ukrai\u0144skich, tych, kt\u00f3rzy p\u00f3\u017aniej b\u0119d\u0105 tworzy\u0107 UPA. UPA jako takie staje si\u0119 si\u0142\u0105 w polu dopiero wtedy, gdy nast\u0119puje masowa dezercja ukrai\u0144skich Schutzmann\u00f3w, czyli ukrai\u0144skich funkcjonariuszy oddzia\u0142\u00f3w zmilitaryzowanej policji niemieckiej.<\/p>\n

Analogicznie przecie\u017c by\u0142o na Litwie. Partycypacja Litwin\u00f3w zar\u00f3wno w biurokracji na ni\u017cszych szczeblach okupacyjnej administracji, jak i w r\u00f3\u017cnego rodzaju niemieckiej policji pomocniczej by\u0142a szeroka. Jest przecie\u017c r\u00f3wnie\u017c karta uczestnictwa w ludob\u00f3jstwie. Litwini brali udzia\u0142 w organizowaniu gett, a nast\u0119pnie w ich likwidacji. Zreszt\u0105 warto zauwa\u017cy\u0107, \u017ce do pogrom\u00f3w dosz\u0142o jeszcze przed wkroczeniem Niemc\u00f3w. 22 czerwca 1941 roku wybucha wojna, Sowieci w pop\u0142ochu si\u0119 wycofuj\u0105 i jeszcze przed wej\u015bciem Niemc\u00f3w dochodzi do pogrom\u00f3w \u017cydowskich organizowanych przez Litwin\u00f3w.<\/p>\n

Cho\u0107 dla nas jeszcze wa\u017cniejsz\u0105 spraw\u0105 jest zorganizowany udzia\u0142 w ludob\u00f3jstwie Polak\u00f3w w Ponarach, gdzie przecie\u017c r\u00f3wnie\u017c litewski oddzia\u0142, pod niemieck\u0105 komend\u0105, dokonywa\u0142 masowych rozstrzeliwa\u0144. Wi\u0119c tutaj mamy z jednej strony konstrukcj\u0119 pozytywnych mit\u00f3w w polityce historycznej, a z drugiej te ciemne karty, kt\u00f3rych oczywi\u015bcie w oficjalnej polityce historycznej ju\u017c si\u0119 tak nie akcentuje.\u00a0Ich relacja do Polak\u00f3w i do polsko\u015bci jest w gruncie rzeczy pod pewnymi wzgl\u0119dami podobna. Tym \u0142atwiej jest im r\u00f3wnie\u017c identyfikowa\u0107 si\u0119 z polityk\u0105 historyczn\u0105, jak\u0105 uprawia Ukraina.<\/p>\n

I faktycznie mog\u0119 z \u0142atwo\u015bci\u0105 zauwa\u017cy\u0107, \u017ce w zasadzie w spo\u0142ecze\u0144stwie litewskim – m\u00f3wi\u0119 tutaj o jego litewskiej cz\u0119\u015bci – zdecydowanie jest wi\u0119cej zrozumienia dla strony ukrai\u0144skiej ni\u017c polskiej w tym konflikcie o histori\u0119, z kt\u00f3rym mamy obecnie do czynienia.\u00a0Nie m\u00f3wi\u0119 nawet o politykach, ale na przyk\u0142ad o komentarzach, kt\u00f3re mo\u017cna przeczyta\u0107 na portalach spo\u0142eczno\u015bciowych.<\/p>\n

B.M-R.: A jak wygl\u0105da to w\u015br\u00f3d Polak\u00f3w mieszkaj\u0105cych na Litwie? Czy istnieje du\u017ca r\u00f3\u017cnica mi\u0119dzy ich spojrzeniem na Wo\u0142y\u0144 i UPA a podej\u015bciem Litwin\u00f3w?<\/p>\n

K.K.: Wydaje mi si\u0119, \u017ce przede wszystkim jest niska wiedza na temat tych wydarze\u0144.\u00a0Bo Polacy o polskiej historii ucz\u0105 si\u0119 g\u0142\u00f3wnie w organizacjach kulturalnych, nie w szkole. Powiedzieli\u015bmy sobie, \u017ce kurs w szkole jest napisany przez Litwin\u00f3w, nauczany z litewskiego podr\u0119cznika i jest taki sam.\u00a0Oczywi\u015bcie, je\u017celi znajdzie si\u0119 jaki\u015b inicjatywny nauczyciel, kt\u00f3ry chce co\u015b od siebie jeszcze doda\u0107, to mo\u017ce w r\u00f3\u017cny spos\u00f3b pewne rzeczy korygowa\u0107 czy uzupe\u0142nia\u0107. Natomiast og\u00f3lnie ludzie na Litwie bardzo ma\u0142o wiedz\u0105 na ten temat.<\/p>\n

To nastawienie, o kt\u00f3rym m\u00f3wi\u0142em, jest po prostu takim czystym odruchem poparcia dla Ukrainy. Co\u015b tam wiemy, \u017ce UPA walczy\u0142a z Sowietami, a ca\u0142a reszta nie jest ju\u017c taka wa\u017cna. Nie ma takiej detalicznej wiedzy, mo\u017cna powiedzie\u0107. Natomiast faktycznie u Polak\u00f3w to si\u0119 oczywi\u015bcie r\u00f3\u017cni.\u00a0Polacy maj\u0105 bardzo mocno wbudowan\u0105 \u015bwiadomo\u015b\u0107 sprzeciwu wobec okupacji. Przynajmniej w starszych pokoleniach na pewno bardzo dobra jest wiedza o litewskiej kolaboracji, o tym, jak to wygl\u0105da\u0142o, jest \u015bwiadomo\u015b\u0107 funkcjonowania Armii Krajowej.<\/p>\n

Wi\u0119c ta wiedza w\u015br\u00f3d Polak\u00f3w na pewno jest inna r\u00f3wnie\u017c z tego wzgl\u0119du, \u017ce oni rozpatruj\u0105 to zn\u00f3w per analogiam – patrz\u0105 na UPA podobnie jak na lokalnych kolaborant\u00f3w niemieckich, jako na jednostk\u0119 ludob\u00f3jcz\u0105 wsp\u00f3\u0142pracuj\u0105c\u0105 z okupacj\u0105.<\/p>\n

B.M.-R.: Czy Litwa traktuje sojusz z Polsk\u0105 przede wszystkim instrumentalnie – tam, gdzie wymaga tego jej w\u0142asne bezpiecze\u0144stwo?<\/p>\n

K.K.: Oczywi\u015bcie, \u017ce tak. Ja nawet specjalnie si\u0119 na to nie obra\u017cam.\u00a0My\u015bl\u0119, \u017ce zwykle pa\u0144stwa w\u0142a\u015bnie tak funkcjonuj\u0105 i Polacy powinni te\u017c w taki spos\u00f3b prowadzi\u0107 swoj\u0105 polityk\u0119. To jest normalne. Zwykle sojusze traktuje si\u0119 instrumentalnie, jako instrument realizacji jakich\u015b swoich interes\u00f3w.<\/p>\n

Rzecz, my\u015bl\u0119, jest czym innym. Polacy, a w\u0142a\u015bciwie polskie elity polityczne – i mo\u017cna to powiedzie\u0107 o wielu stronach polskiego sporu politycznego – \u017cyj\u0105 w jakim\u015b takim prze\u015bwiadczeniu, a przynajmniej u\u017cywaj\u0105 tego rodzaju retoryki, narracji o jakim\u015b strategicznym partnerstwie.\u00a0Moim zdaniem nic takiego nie funkcjonuje.<\/p>\n

Litwa na pewno nie uwa\u017ca Polski za swojego pierwszorz\u0119dnego sojusznika. Nie traktuje jej w ten spos\u00f3b. Zdecydowanie w litewskiej polityce stawia si\u0119 przede wszystkim na Stany Zjednoczone jako g\u0142\u00f3wnego gwaranta bezpiecze\u0144stwa i integralno\u015bci terytorialnej Litwy.\u00a0Na drugim miejscu, je\u015bli chodzi o Europ\u0119, g\u0142\u00f3wn\u0105 rol\u0119 przyznaje si\u0119 Niemcom.<\/p>\n

Dlatego w\u0142a\u015bnie niemiecka brygada zosta\u0142a zaproszona do bazy w Rudnikach, w rejonie zamieszkiwanym w najwi\u0119kszej proporcji przez Polak\u00f3w, w rejonie solecznickim. Dlatego zaprasza si\u0119 niemieckich inwestor\u00f3w do stawiania fabryk zbrojeniowych. Rheinmetall b\u0119dzie mi\u0119dzy innymi stawia\u0107 fabryk\u0119 amunicji artyleryjskiej.<\/p>\n

Wi\u0119c bardzo wyra\u017anie wida\u0107, na kogo Litwini si\u0119 orientuj\u0105. Wa\u017cnymi partnerami i s\u0105siadami s\u0105 tak\u017ce pa\u0144stwa skandynawskie. Silny jest taki nurt litewskiej polityki zagranicznej, kt\u00f3ry mo\u017cna by nazwa\u0107 ba\u0142tycko-skandynawskim – budowania jakiego\u015b formatu jednocz\u0105cego pa\u0144stwa ba\u0142tyckie i kraje skandynawskie.\u00a0\u0141\u0105czy si\u0119 to r\u00f3wnie\u017c z pewn\u0105 aspiracj\u0105 kulturow\u0105, z takim d\u0105\u017ceniem do funkcjonowania spo\u0142ecze\u0144stwa litewskiego w ramach \u015bwiata skandynawskiego.\u00a0<\/p>\n

I w ko\u0144cu – i to jest chyba najnowszy etap – tak\u017ce Ukraina jest priorytetyzowana wy\u017cej ni\u017c Polska jako pa\u0144stwo, kt\u00f3re najbardziej bezpo\u015brednio zwalcza w tej chwili Rosj\u0119 i \u015bciera si\u0119 z ni\u0105.\u00a0Polska nie jest wi\u0119c rozpatrywana przez Litwin\u00f3w jako partner pierwszorz\u0119dny.\u00a0By\u0107 mo\u017ce jest to troch\u0119 wbrew geopolityce, bo sama geografia wskazywa\u0142aby, \u017ce Polska powinna odgrywa\u0107 dla Litwy wi\u0119ksz\u0105 rol\u0119.\u00a0Ale tak nie jest.<\/p>\n

A nie jest tak dlatego, \u017ce same polskie elity nie potrafi\u0105 tworzy\u0107 warunk\u00f3w, kt\u00f3re u\u015bwiadomi\u0142yby Litwinom, jakie jest realne znaczenie Polski dla nich.<\/p>\n

\u00a0<\/p>\n

Karol Ka\u017amierczak\u00a0– publicysta, redaktor portalu Kresy.pl i dzia\u0142acz spo\u0142eczny zwi\u0105zany ze Zwi\u0105zkiem Polak\u00f3w na Litwie.<\/p>\n

\u00a0<\/p>\n

Zobacz tak\u017ce:
\n
\n <\/p>\n

\"\u201ePolska<\/a>
\n
\n
\n \u201ePolska jest Litwie niezb\u0119dna\u201d. Dlaczego wi\u0119c nie broni w\u0142asnych rodak\u00f3w? [NASZ WYWIAD]
\n <\/a>
\n <\/p>\n

Zobacz tak\u017ce:
\n
\n <\/p>\n

\"Szokuj\u0105ce<\/a>
\n
\n
\n Szokuj\u0105ce kulisy w PE. Bosak: To Litwa gra\u0142a przeciw Polsce
\n <\/a>
\n <\/p>\n

]]><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"O tym, dlaczego litewskie elity znacznie \u0142atwiej identyfikuj\u0105 si\u0119 z ukrai\u0144sk\u0105 ni\u017c polsk\u0105 polityk\u0105 historyczn\u0105, jak na Litwie…\n","protected":false},"author":2,"featured_media":565248,"comment_status":"","ping_status":"","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":"","_share_on_mastodon":"0"},"categories":[12],"tags":[111506,3780,45692,2948,42,38,40,39,41,415],"class_list":["post-565247","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","category-polska","tag-barbara-mikulska-rola","tag-fakt","tag-niemiec","tag-olsztyn","tag-pl","tag-poland","tag-polish","tag-polska","tag-polski","tag-ukraina"],"share_on_mastodon":{"url":"https:\/\/pubeurope.com\/@pl\/116944417315209257","error":""},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/565247","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=565247"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/565247\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/565248"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=565247"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=565247"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=565247"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}