rozwi\u0144 ><\/p>\n
Dodatek piel\u0119gnacyjny 2026 \u2013 komu przys\u0142uguje \u015bwiadczenie z ZUS<\/a> i na jakiej podstawie nale\u017cy si\u0119 ono r\u00f3wnie\u017c seniorom?<\/p>\n Dodatek piel\u0119gnacyjny, to \u015bwiadczenie, kt\u00f3re przys\u0142uguje na podstawie art. 75 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpiecze\u0144 Spo\u0142ecznych, osobie uprawnionej do emerytury lub renty, kt\u00f3ra:<\/p>\n ZUS nie przyzna jednak dodatku piel\u0119gnacyjnego osobie, kt\u00f3ra spe\u0142nia powy\u017csze kryteria, je\u017celi przebywa ona w zak\u0142adzie opieku\u0144czo-leczniczym lub w zak\u0142adzie piel\u0119gnacyjno-opieku\u0144czym. Jedynym wyj\u0105tkiem od powy\u017cszego wy\u0142\u0105czenia, w kt\u00f3rym \u2013 pomimo przebywania w zak\u0142adzie opieku\u0144czo-leczniczym lub zak\u0142adzie piel\u0119gnacyjno-opieku\u0144czym \u2013 przys\u0142uguje dodatek piel\u0119gnacyjny, jest sytuacja, w kt\u00f3rej osoba uprawniona do dodatku, przebywa poza ww. plac\u00f3wka przez okres d\u0142u\u017cszy ni\u017c 2 tygodnie w miesi\u0105cu.<\/p>\n Dodatek piel\u0119gnacyjny 2026 \u2013 w jakiej wysoko\u015bci \u015bwiadczenie przys\u0142uguje seniorom od 1 marca 2026 r.? [po tegorocznej waloryzacji emerytur i rent]<\/p>\n Zgodnie z komunikatem Prezesa ZUS z dnia 17 lutego 2026 r. w sprawie kwoty najni\u017cszej emerytury i renty, dodatku piel\u0119gnacyjnego i dodatku dla sierot zupe\u0142nych, kwot maksymalnych zmniejsze\u0144 emerytur i rent oraz kwot emerytur i rent wolnych od egzekucji i potr\u0105ce\u0144 \u2013 od 1 marca 2026 r. dodatek piel\u0119gnacyjny przys\u0142uguje w wysoko\u015bci 366,68 z\u0142 miesi\u0119cznie (do 28 lutego 2026 r. przys\u0142ugiwa\u0142 natomiast w wysoko\u015bci 348,22 z\u0142 miesi\u0119cznie). Kwota dodatku piel\u0119gnacyjnego podlega corocznej waloryzacji (w ramach waloryzacji \u015bwiadcze\u0144 emerytalno-rentowych) \u2013 od 1 marca ka\u017cdego roku.<\/p>\n Dodatek piel\u0119gnacyjny 2026 \u2013 jak ubiega\u0107 si\u0119 o przyznanie \u015bwiadczenia i czy seniorzy musz\u0105 w tym celu wyst\u0119powa\u0107 z wnioskiem do ZUS?<\/p>\n Spos\u00f3b uzyskania dodatku piel\u0119gnacyjnego uzale\u017cniony jest od tego czy uprawnienie do niego wynika z:<\/p>\n W pierwszym z ww. przypadk\u00f3w \u2013 tj. w przypadku, gdy podstaw\u0105 przys\u0142ugiwania dodatku jest uko\u0144czenie 75 roku \u017cycia \u2013 \u015bwiadczenie przyznawane jest przez ZUS z urz\u0119du i \u2013 pocz\u0105wszy od miesi\u0105ca nast\u0119puj\u0105cego po miesi\u0105cu, w kt\u00f3rym przypadaj\u0105 75 urodziny uprawnionego (lub uprawnionej) \u2013 wyp\u0142acany jest przez ZUS wraz z emerytur\u0105.<\/p>\n Dalszy ci\u0105g materia\u0142u pod wideo<\/p>\n W drugim przypadku natomiast \u2013 tj. w przypadku ubiegania si\u0119 o dodatek przez osob\u0119 posiadaj\u0105c\u0105 orzeczenie o ca\u0142kowitej niezdolno\u015bci do pracy oraz do samodzielnej egzystencji \u2013 konieczne jest wyst\u0105pienie do ZUS z wnioskiem o dodatek piel\u0119gnacyjny, do kt\u00f3rego nale\u017cy za\u0142\u0105czy\u0107 wystawione przez lekarza za\u015bwiadczenie o stanie zdrowia (druk OL-9). Za\u015bwiadczenie to \u2013 musi przy tym zosta\u0107 wystawione nie wcze\u015bniej ni\u017c na miesi\u0105c przed z\u0142o\u017ceniem wniosku o dodatek piel\u0119gnacyjny.<\/p>\n Ww. dokumenty mo\u017cna z\u0142o\u017cy\u0107 w ZUS:<\/p>\n Dodatek piel\u0119gnacyjny 2026 \u2013 dlaczego niekt\u00f3rzy seniorzy nie otrzymaj\u0105 \u015bwiadczenia z ZUS (lub otrzymaj\u0105 je w odpowiednio pomniejszonej wysoko\u015bci), w zwi\u0105zku z przekroczeniem ustawowego limitu?<\/p>\n W zwi\u0105zku z wej\u015bciem w \u017cycie \u2013 w dniu 1 stycznia 2025 r. \u2013 przepis\u00f3w wprowadzaj\u0105cych tzw. rent\u0119 wdowi\u0105, kt\u00f3r\u0105 potocznie okre\u015blana jest zmiana zasad pobierania \u015bwiadcze\u0144 emerytalno-rentowych przez wdowy i wdowc\u00f3w, polegaj\u0105ca na dopuszczeniu mo\u017cliwo\u015bci pobierania przez nich kilku \u015bwiadcze\u0144 emerytalno-rentowych jednocze\u015bnie \u2013 w niekt\u00f3rych przypadkach (w odniesieniu do os\u00f3b, kt\u00f3re uko\u0144czy\u0142y 75 rok \u017cycia i na tej podstawie powinien przys\u0142ugiwa\u0107 im dodatek piel\u0119gnacyjny) \u2013 mo\u017ce okaza\u0107 si\u0119, \u017ce przyznanie ww. dodatku nie zawsze b\u0119dzie skutkowa\u0142o zwi\u0119kszeniem kwoty wyp\u0142acanej \u0142\u0105cznie \u015bwiadczeniobiorcy (kt\u00f3ry pobiera tzw. rent\u0119 wdowi\u0105).<\/p>\n Wynika to z faktu, \u017ce \u2013 w ramach zasad dotycz\u0105cych renty wdowiej \u2013 w art. 95a ust. 4 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpiecze\u0144 Spo\u0142ecznych, ustawodawca zastrzeg\u0142, \u017ce \u2013 wysoko\u015b\u0107 sumy \u015bwiadcze\u0144 wyp\u0142acanych w zbiegu (w ramach tzw. renty wdowiej, tj. sumy \u015bwiadcze\u0144 emerytalno-rentowych w zbiegu z rent\u0105 rodzinn\u0105), nie mo\u017ce przekroczy\u0107 trzykrotno\u015bci kwoty najni\u017cszej emerytury, o kt\u00f3rej mowa w art. 85 ust. 2. Od 1 marca 2026 r. pr\u00f3g ten opiewa na 5 935,47 z\u0142 (w zwi\u0105zku z tym, \u017ce najni\u017csza emerytura, od marca br., wynosi 1 978,49 z\u01421).<\/p>\n Art. 95a ust. 5 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpiecze\u0144 Spo\u0142ecznych stanowi natomiast, \u017ce \u2013 do powy\u017cszego limitu, wliczane s\u0105 r\u00f3wnie\u017c \u015bwiadczenia wyp\u0142acane przez instytucje zagraniczne oraz inne ni\u017c jednorazowe \u015bwiadczenia i dodatki wyp\u0142acane na podstawie ustawy z dnia 17.12.1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpiecze\u0144 Spo\u0142ecznych lub odr\u0119bnych przepis\u00f3w wraz ze \u015bwiadczeniami, kt\u00f3rych dotyczy zbieg (tj. m.in. z rent\u0105 rodzinn\u0105 i emerytur\u0105).<\/p>\n Jako, i\u017c dodatek piel\u0119gnacyjny stanowi \u015bwiadczenie o charakterze sta\u0142ym, wyp\u0142acane wraz z emerytur\u0105 \u2013 zgodnie z ww. przepisem \u2013 wlicza si\u0119 go do \u0142\u0105cznej kwoty \u015bwiadcze\u0144 obj\u0119tych wskazanym powy\u017cej limitem (w okresie od 1 marca 2026 r. do 1 marca 2027 r. opiewaj\u0105cym na wspomniane 5 935,47 z\u0142). Oznacza to, \u017ce przyznanie ww. dodatku nie zawsze b\u0119dzie skutkowa\u0142o faktycznym zwi\u0119kszeniem kwoty wyp\u0142acanej \u015bwiadczeniobiorcy. W sytuacji bowiem, gdy \u0142\u0105czna wysoko\u015b\u0107 \u015bwiadcze\u0144 (wraz z dodatkiem piel\u0119gnacyjnym) przekroczy ustawowy limit \u2013 nast\u0105pi odpowiednie pomniejszenie \u015bwiadczenia wyp\u0142acanego w zbiegu. W konsekwencji \u2013 nierzadko wyst\u0119puj\u0105 przypadki, w kt\u00f3rych mimo formalnego przyznania dodatku piel\u0119gnacyjnego, ca\u0142kowita kwota wyp\u0142aty pozostaje na niezmienionym poziomie.<\/p>\n Oznacza to, \u017ce pomimo przyznania seniorowi dodatku piel\u0119gnacyjnego w zwi\u0105zku z osi\u0105gni\u0119ciem przez niego wieku 75 lat \u2013 w rzeczywisto\u015bci mo\u017ce on nie zosta\u0107 wyp\u0142acony beneficjentowi \u015bwiadczenia (albo zosta\u0107 wyp\u0142acony w odpowiednio pomniejszonej wysoko\u015bci \u2013 w zale\u017cno\u015bci o tego o jak\u0105 kwot\u0119 suma pobieranych \u015bwiadcze\u0144 przekracza ustawowy limit), poniewa\u017c suma pobieranej przez niego np. emerytury i renty rodzinnej po zmar\u0142ym wsp\u00f3\u0142ma\u0142\u017conku, przekracza ustawowy limit wynikaj\u0105cy z przepis\u00f3w o rencie wdowiej (opiewaj\u0105cy aktualnie na 5 935,47 z\u0142).<\/p>\n Nale\u017cy jednak podkre\u015bli\u0107, \u017ce je\u015bli suma \u015bwiadcze\u0144 w zbiegu (wyp\u0142acanych w ramach tzw. renty wdowiej) przekroczy trzykrotno\u015b\u0107 najni\u017cszej emerytury \u2013 nie b\u0119dzie to automatycznie skutkowa\u0142o utrat\u0105 przez wdow\u0119 lub wdowca prawa do pobierania dw\u00f3ch lub odpowiednio \u2013 trzech \u015bwiadcze\u0144 jednocze\u015bnie (czyli np. \u0142\u0105cznie z dodatkiem piel\u0119gnacyjnym). W takiej sytuacji bowiem \u2013 ZUS dokona odpowiedniego pomniejszenia \u015bwiadcze\u0144 o kwot\u0119 przekroczenia. Jako pierwsze, zostan\u0105 pomniejszone \u015bwiadczenia finansowane z bud\u017cetu pa\u0144stwa, wed\u0142ug nast\u0119puj\u0105cej kolejno\u015bci:<\/p>\n a nast\u0119pnie, kolejno:<\/p>\n W przypadku gdy suma \u015bwiadcze\u0144 w zbiegu przekracza trzykrotno\u015b\u0107 kwoty najni\u017cszej emerytury \u2013 decyzj\u0119 o pomniejszeniu \u015bwiadcze\u0144 w celu wyp\u0142aty \u015bwiadcze\u0144 w zbiegu, wydaje organ rentowy albo organ emerytalny dokonuj\u0105cy pomniejszenia.<\/p>\n Limit \u015bwiadcze\u0144 pobieranych w zbiegu w ramach renty wdowiej (do kt\u00f3rego wlicza si\u0119 r\u00f3wnie\u017c dodatek piel\u0119gnacyjny, wyp\u0142acany razem z emerytur\u0105) \u2013 mo\u017ce ulec podwy\u017cszeniu przez rz\u0105d w 2028 r.<\/p>\n Poza tym, \u017ce limit \u015bwiadcze\u0144 wyp\u0142acanych w zbiegu w ramach tzw. renty wdowiej ulega corocznemu podwy\u017cszeniu w dniu 1 marca, w zwi\u0105zku z waloryzacj\u0105 emerytur i rent oraz wynikaj\u0105cym z niej wzrostem najni\u017cszej gwarantowanej ustawowo emerytury \u2013 istnieje jeszcze jednak podstawa prawna, kt\u00f3ra mo\u017ce skutkowa\u0107 podwy\u017cszeniem ww. limitu przez Rad\u0119 Ministr\u00f3w. Mowa o art. 16 ustawy z dnia 26 lipca 2024 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpiecze\u0144 Spo\u0142ecznych oraz niekt\u00f3rych innych ustaw, kt\u00f3r\u0105 zosta\u0142a wprowadzona renta wdowia i kt\u00f3ry stanowi, \u017ce \u2013 Rada Ministr\u00f3w dokona w 2028 r. weryfikacji wska\u017anika wysoko\u015bci \u015bwiadcze\u0144 w zbiegu, w celu oceny mo\u017cliwo\u015bci i zasadno\u015bci jego podwy\u017cszenia, uwzgl\u0119dniaj\u0105c na tle sytuacji spo\u0142eczno-gospodarczej kraju sytuacj\u0119 dochodow\u0105 grup os\u00f3b uprawnionych na mocy niniejszej ustawy do wyp\u0142aty \u015bwiadcze\u0144 w zbiegu. Mo\u017ce si\u0119 wi\u0119c okaza\u0107, \u017ce seniorzy, kt\u00f3rzy obecnie nie otrzymuj\u0105 dodatku piel\u0119gnacyjnego (lub otrzymuj\u0105 go w odpowiednio pomniejszonej wysoko\u015bci) w zwi\u0105zku z przekroczeniem limitu \u015bwiadcze\u0144 wyp\u0142acanych w zbiegu w ramach tzw. renty wdowiej \u2013 zaczn\u0105 otrzymywa\u0107 ww. dodatek w roku 2028, je\u017celi w\u00f3wczas Rada Ministr\u00f3w (na podstawie wspomnianego przepisu) zdecyduje si\u0119 na zwi\u0119kszenie ww. limitu.<\/p>\n W sprawie iluzorycznego \u015bwiadczenia dla senior\u00f3w, kt\u00f3re nie przek\u0142ada si\u0119 na faktyczn\u0105 popraw\u0119 ich sytuacji materialnej interweniuje RPO \u2013 postulat podj\u0119cia dzia\u0142a\u0144 legislacyjnych w zakresie dodatku piel\u0119gnacyjnego, skierowany do Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Spo\u0142ecznej<\/p>\n W zwi\u0105zku z licznymi skargami senior\u00f3w, wp\u0142ywaj\u0105cymi do Rzecznika Praw Obywatelskich (RPO) w zakresie regulacji nowych zasad wyp\u0142aty \u015bwiadcze\u0144 w przypadku zbiegu \u015bwiadcze\u0144 emerytalno-rentowych w ramach tzw. renty wdowiej \u2013 w szczeg\u00f3lno\u015bci odnosz\u0105cych si\u0119 do wliczania dodatku piel\u0119gnacyjnego do limitu trzykrotno\u015bci kwoty najni\u017cszej emerytury, o kt\u00f3rej mowa w art. 85 ust. 2 ustawy emerytalnej, a tak\u017ce do braku wy\u0142\u0105czenia tzw. renty wdowiej na gruncie art. 2 ust 2 ustawy o \u015bwiadczeniu uzupe\u0142niaj\u0105cym dla os\u00f3b niezdolnych do samodzielnej egzystencji \u2013 w dniu 29 kwietnia 2026 r., rzecznik wyst\u0105pi\u0142 do Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Spo\u0142ecznej z wnioskiem o przeprowadzenie pog\u0142\u0119bionej analizy prawnej w powy\u017cszym zakresie i rozwa\u017cenie podj\u0119cia stosownych dzia\u0142a\u0144 legislacyjnych, maj\u0105cych na celu skuteczn\u0105 ochron\u0119 praw os\u00f3b z niepe\u0142nosprawno\u015bciami (i senior\u00f3w), w tym zagwarantowanie im pe\u0142nego i r\u00f3wnego dost\u0119pu do \u015bwiadcze\u0144 emerytalno-rentowych oraz odpowiedniego zabezpieczenia egzystencjalnego, zgodnie z konstytucyjn\u0105 zasad\u0105 sprawiedliwo\u015bci spo\u0142ecznej i obowi\u0105zkami ustawodawcy wynikaj\u0105cymi z art. 69 Konstytucji RP.<\/p>\n W swoim wyst\u0105pieniu, RPO podkre\u015bli\u0142, \u017ce \u2013 przyznanie tzw. renty wdowiej i przekroczenie ustawowo okre\u015blonego limitu \u0142\u0105cznej kwoty \u015bwiadcze\u0144 (w szczeg\u00f3lno\u015bci w zwi\u0105zku z pobieraniem \u015bwiadcze\u0144 dedykowanych seniorom i osobom z niepe\u0142nosprawno\u015bciami, tj. m.in. dodatku piel\u0119gnacyjnego), mo\u017ce skutkowa\u0107 odmow\u0105, obni\u017ceniem b\u0105d\u017a ca\u0142kowitym wstrzymaniem wyp\u0142aty \u015bwiadczenia (dodatku piel\u0119gnacyjnego dla senior\u00f3w lub \u015bwiadczenia uzupe\u0142niaj\u0105cego dla os\u00f3b niezdolnych do samodzielnej egzystencji). \u201eObowi\u0105zuj\u0105ce regulacje prowadz\u0105 w praktyce do sytuacji, w kt\u00f3rej osoby znajduj\u0105ce si\u0119 w szczeg\u00f3lnie trudnym po\u0142o\u017ceniu \u017cyciowym \u2013 jednocze\u015bnie niezdolne do samodzielnej egzystencji [red.: lub kt\u00f3re osi\u0105gn\u0119\u0142y ju\u017c 75 rok \u017cycia i na tej podstawie przys\u0142uguje im dodatek piel\u0119gnacyjny] oraz dotkni\u0119te utrat\u0105 wsp\u00f3\u0142ma\u0142\u017conka \u2013 nie uzyskuj\u0105 realnego wsparcia finansowego. Mechanizm zbiegu \u015bwiadcze\u0144 powoduje bowiem, \u017ce \u015bwiadczeniobiorcy nie korzystaj\u0105 faktycznie z mo\u017cliwo\u015bci \u0142\u0105czenia \u015bwiadcze\u0144, poniewa\u017c wzrost dochodu z jednego tytu\u0142u automatycznie powoduje ograniczenie lub utrat\u0119 innego. (…) W konsekwencji przyznanie tzw. renty wdowiej prowadzi w wielu przypadkach do sytuacji, w kt\u00f3rej \u015bwiadczenie uzupe\u0142niaj\u0105ce [red.: lub odpowiednio \u2013 dodatek piel\u0119gnacyjny] traci sw\u00f3j realny wymiar ekonomiczny, staj\u0105c si\u0119 \u015bwiadczeniem o charakterze iluzorycznym, nieprzek\u0142adaj\u0105cym si\u0119 na faktyczn\u0105 popraw\u0119 sytuacji materialnej os\u00f3b uprawnionych.\u201d \u2013 przekonuje Rzecznik Praw Obywatelskich.2<\/p>\n Celem uprawdopodobnienia swoich twierdze\u0144, RPO przytoczy\u0142 nast\u0119puj\u0105cy przyk\u0142ad (wed\u0142ug stanu prawnego na 2025 r.):<\/p>\n Pan Marek od kilku lat pobiera emerytur\u0119 w wysoko\u015bci 4.920,55 z\u0142. Od stycznia bie\u017c\u0105cego roku przys\u0142uguje mu r\u00f3wnie\u017c dodatek piel\u0119gnacyjny, przyznany z tytu\u0142u uko\u0144czenia 75. roku \u017cycia. W 2020 r. zmar\u0142a jego \u017cona, w zwi\u0105zku z czym ustalono dla niego prawo do renty rodzinnej w wysoko\u015bci najni\u017cszej renty rodzinnej, przy czym \u015bwiadczenie to pozostaje mniej korzystne ni\u017c pobierana emerytura. W lipcu 2025 r. Pan Marek z\u0142o\u017cy\u0142 wniosek o ustalenie zbiegu \u015bwiadcze\u0144 oraz wyp\u0142at\u0119 tzw. renty wdowiej. Wyp\u0142ata \u015bwiadcze\u0144 w tym trybie jest mo\u017cliwa wy\u0142\u0105cznie w\u00f3wczas, gdy \u0142\u0105czna kwota \u015bwiadcze\u0144 ustalonych w zbiegu nie przekracza trzykrotno\u015bci kwoty najni\u017cszej emerytury, kt\u00f3ra od dnia 1 marca 2025 r. wynosi 5.636,73 z\u0142. Do limitu tego wlicza si\u0119 zar\u00f3wno emerytur\u0119, rent\u0119 rodzinn\u0105, jak r\u00f3wnie\u017c dodatek piel\u0119gnacyjny. W przypadku Pana Marka organ rentowy, dokonuj\u0105c ustalenia wysoko\u015bci \u015bwiadcze\u0144 przys\u0142uguj\u0105cych w zbiegu, zsumuje kwoty: emerytury (4.920,55 z\u0142), dodatku piel\u0119gnacyjnego (348,22 z\u0142) oraz 15% renty rodzinnej (281,84 z\u0142). \u0141\u0105czna suma wyniesie 5.750,61 z\u0142, a zatem przekroczy ustawowy limit o 113,88 z\u0142. W konsekwencji kwota renty rodzinnej podlegaj\u0105cej wyp\u0142acie w ramach zbiegu zostanie odpowiednio pomniejszona o warto\u015b\u0107 przekroczenia. Ostatecznie Zak\u0142ad Ubezpiecze\u0144 Spo\u0142ecznych b\u0119dzie wyp\u0142aca\u0142 Panu Markowi emerytur\u0119 w wysoko\u015bci 4.920,55 z\u0142 oraz rent\u0119 rodzinn\u0105 w kwocie 167,96 z\u0142 (tj. 281,84 z\u0142 pomniejszone o 113,88 z\u0142) \u0142\u0105cznie z dodatkiem piel\u0119gnacyjnym.<\/p>\n W powy\u017cszym przypadku, opisanym przez rzecznika \u2013 \u0142\u0105czna kwota \u015bwiadcze\u0144 wyp\u0142acanych uprawnionemu seniorowi uleg\u0142a obni\u017ceniu o 113,88 z\u0142, w zwi\u0105zku z tym, \u017ce osi\u0105gn\u0105\u0142 on wiek 75 lat i zosta\u0142 mu (z urz\u0119du) przyznany przez ZUS dodatek piel\u0119gnacyjny. Przyznanie tego \u015bwiadczenia \u2013 spowodowa\u0142o obni\u017cenie \u0142\u0105cznej kwoty wyp\u0142acanej \u015bwiadczeniobiorcy przez Zak\u0142ad. W tym przypadku, co prawda, nie o kwot\u0119 odpowiadaj\u0105c\u0105 pe\u0142nej kwocie przyznanego dodatku piel\u0119gnacyjnego, ale o kwot\u0119 odpowiednio ni\u017csz\u0105 (o kt\u00f3r\u0105 limit zosta\u0142 przekroczony), co nie oznacza jednak, \u017ce w innych przypadkach \u2013 w zwi\u0105zku z przyznaniem dodatku piel\u0119gnacyjnego po 75 roku \u017cycia seniora \u2013 nie dochodzi do obni\u017cenia \u0142\u0105cznej kwoty \u015bwiadcze\u0144 wyp\u0142acanych \u015bwiadczeniobiorcy, dok\u0142adnie o r\u00f3wnowarto\u015b\u0107 przyznanego mu dodatku, sprawiaj\u0105c tym samym, \u017ce \u015bwiadczenie to staje si\u0119 niejako \u201eiluzoryczne\u201d (jak podkre\u015bli\u0142 w swoim wyst\u0105pieniu RPO).<\/p>\n Jak podkre\u015bli\u0142 RPO w swoim wyst\u0105pieniu \u2013 zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem natomiast \u2013 dodatek piel\u0119gnacyjny nie ma na celu \u201ewzbogacenia\u201d os\u00f3b do niego uprawnionych, lecz s\u0142u\u017cy pokrywaniu zwi\u0119kszonych wydatk\u00f3w ponoszonych przez te osoby w zwi\u0105zku z ograniczon\u0105 sprawno\u015bci\u0105 fizyczn\u0105 lub intelektualn\u0105, utrudniaj\u0105c\u0105 samodzieln\u0105 egzystencj\u0119.3 \u015awiadczenie to ma zatem na celu finansowe wsparcie os\u00f3b niezdolnych do pracy lub znajduj\u0105cych si\u0119 w podesz\u0142ym wieku poprzez cz\u0119\u015bciowe pokrycie zwi\u0119kszonych koszt\u00f3w wynikaj\u0105cych z ich sytuacji \u017cyciowej, niezale\u017cnie od ich sytuacji materialnej czy dochodowej.4<\/p>\n Nie tylko dodatku piel\u0119gnacyjnego, ale r\u00f3wnie\u017c \u015bwiadczenia uzupe\u0142niaj\u0105cego dla os\u00f3b niezdolnych do samodzielnej egzystencji, kt\u00f3re dodatkowo dotkni\u0119te zosta\u0142y utrat\u0105 wsp\u00f3\u0142ma\u0142\u017conka, dotyczy problem utraty lub ograniczenia \u015bwiadczenia z powodu zbiegu z rent\u0105 rodzinn\u0105 \u2013 alarmuje RPO<\/p>\n Limit renty wdowiej mo\u017ce zosta\u0107 przekroczony nie tylko w zwi\u0105zku z rozpocz\u0119ciem pobierania przez seniora dodatku piel\u0119gnacyjnego (kt\u00f3ry jest do niego wliczany), ale r\u00f3wnie\u017c w zwi\u0105zku z rozpocz\u0119ciem pobierania \u015bwiadczenia uzupe\u0142niaj\u0105cego przez osob\u0119 niezdoln\u0105 do samodzielnej egzystencji.<\/p>\n \u015awiadczenie uzupe\u0142niaj\u0105ce, uregulowane w ustawie z dnia 31 lipca 2019 r. o \u015bwiadczeniu uzupe\u0142niaj\u0105cym dla os\u00f3b niezdolnych do samodzielnej egzystencji \u2013 przys\u0142uguje osobom, kt\u00f3re uko\u0144czy\u0142y 18 lat i kt\u00f3rych niezdolno\u015b\u0107 do samodzielnej egzystencji zosta\u0142a stwierdzona:<\/p>\n Celem \u015bwiadczenia uzupe\u0142niaj\u0105cego jest zapewnienie dodatkowego wsparcia dochodowego osobom, kt\u00f3re z uwagi na stan zdrowia nie s\u0105 zdolne do samodzielnej egzystencji.<\/p>\n Prawo do \u015bwiadczenia uzupe\u0142niaj\u0105cego przys\u0142uguje wy\u0142\u0105cznie w\u00f3wczas, gdy osoba uprawniona nie posiada prawa do \u015bwiadcze\u0144 pieni\u0119\u017cnych finansowanych ze \u015brodk\u00f3w publicznych albo suma tych \u015bwiadcze\u0144 o charakterze innym ni\u017c jednorazowe, wraz z kwot\u0105 wyp\u0142acan\u0105 przez zagraniczne instytucje w\u0142a\u015bciwe do spraw emerytalno-rentowych (z wy\u0142\u0105czeniem renty rodzinnej przyznanej w okoliczno\u015bciach, o kt\u00f3rych mowa w art. 68 ust. 1 pkt 3 ustawy emerytalnej, zasi\u0142ku piel\u0119gnacyjnego, dodatku energetycznego, dodatku os\u0142onowego, \u015bwiadczenia ratowniczego z tytu\u0142u wys\u0142ugi lat w ochotniczej stra\u017cy po\u017carnej, dodatku w\u0119glowego, dodatku dla gospodarstw domowych z tytu\u0142u wykorzystywania niekt\u00f3rych \u017ar\u00f3de\u0142 ciep\u0142a, dodatku elektrycznego, \u015bwiadczenia pieni\u0119\u017cnego z tytu\u0142u pe\u0142nienia funkcji so\u0142tysa, \u015bwiadczenia wspieraj\u0105cego, bonu energetycznego, bonu ciep\u0142owniczego oraz innych dodatk\u00f3w i \u015bwiadcze\u0144 wyp\u0142acanych wraz z tymi \u015bwiadczeniami na podstawie odr\u0119bnych przepis\u00f3w przed dokonaniem odlicze\u0144, potr\u0105ce\u0144 i zmniejsze\u0144) \u2013 nie przekracza wynosz\u0105cej od 1 marca 2026 r. kwoty 2 687,67 z\u0142 miesi\u0119cznie.<\/p>\n Wysoko\u015b\u0107 \u015bwiadczenia uzupe\u0142niaj\u0105cego nie mo\u017ce przekroczy\u0107 500 z\u0142 miesi\u0119cznie, przy czym jego przyznanie oraz ustalenie wysoko\u015bci nast\u0119puje z uwzgl\u0119dnieniem zasady, zgodnie z kt\u00f3r\u0105 \u0142\u0105czna kwota \u015bwiadczenia uzupe\u0142niaj\u0105cego oraz \u015bwiadcze\u0144, wskazanych w art. 2 ust. 2 ww. ustawy, nie mo\u017ce przekroczy\u0107 progu 2 687,67 z\u0142 miesi\u0119cznie z zastrze\u017ceniem przewidzianych w tym przepisie wy\u0142\u0105cze\u0144. Nale\u017cy przy tym zauwa\u017cy\u0107, \u017ce tzw. renta wdowia nie zosta\u0142a obj\u0119ta katalogiem tych wy\u0142\u0105cze\u0144.<\/p>\n W orzecznictwie wskazuje si\u0119, \u017ce \u015bwiadczenie uzupe\u0142niaj\u0105ce dla os\u00f3b niezdolnych do samodzielnej egzystencji, ma na celu dodatkowe wsparcie dochodowe s\u0142u\u017c\u0105ce zaspokajaniu potrzeb \u017cyciowych, ze wzgl\u0119du na koszty<\/a> zwi\u0105zane z piel\u0119gnacj\u0105, rehabilitacj\u0105 i opiek\u0105 medyczn\u0105.<\/p>\n Jak podkre\u015bli\u0142 RPO w swoim wyst\u0105pieniu do MRPiPS \u2013 przyznanie tzw. renty wdowiej (je\u017celi w ramach zbiegu \u015bwiadcze\u0144 zostanie przekroczony limit, kt\u00f3ry aktualnie opiewa na 5 935,47 z\u0142) mo\u017ce skutkowa\u0107 odmow\u0105, obni\u017ceniem b\u0105d\u017a ca\u0142kowitym wstrzymaniem wyp\u0142aty \u015bwiadczenia uzupe\u0142niaj\u0105cego z tytu\u0142u niezdolno\u015bci do samodzielnej egzystencji. Ponadto \u2013 jak wynika ze skarg wp\u0142ywaj\u0105cych do rzecznika \u2013 dotychczas pobierane \u015bwiadczenie podstawowe, \u0142\u0105cznie ze \u015bwiadczeniem uzupe\u0142niaj\u0105cym, okazuje si\u0119 dla \u015bwiadczeniobiorc\u00f3w rozwi\u0105zaniem bardziej korzystnym, ni\u017c pobieranie renty wdowiej, kt\u00f3re ko\u0144czy si\u0119 odmow\u0105, obni\u017ceniem lub ca\u0142kowitym wstrzymaniem wyp\u0142aty innego z przys\u0142uguj\u0105cych im \u015bwiadcze\u0144.<\/p>\n \u2013 \u201eObowi\u0105zuj\u0105ce regulacje prowadz\u0105 w praktyce do sytuacji, w kt\u00f3rej osoby znajduj\u0105ce si\u0119 w szczeg\u00f3lnie trudnym po\u0142o\u017ceniu \u017cyciowym \u2013 jednocze\u015bnie niezdolne do samodzielnej egzystencji oraz dotkni\u0119te utrat\u0105 wsp\u00f3\u0142ma\u0142\u017conka \u2013 nie uzyskuj\u0105 realnego wsparcia finansowego. Mechanizm zbiegu \u015bwiadcze\u0144 powoduje bowiem, \u017ce \u015bwiadczeniobiorcy nie korzystaj\u0105 faktycznie z mo\u017cliwo\u015bci \u0142\u0105czenia \u015bwiadcze\u0144, poniewa\u017c wzrost dochodu z jednego tytu\u0142u automatycznie powoduje ograniczenie lub utrat\u0119 innego.\u201d \u2013 alarmuje RPO.<\/p>\n Celem uprawdopodobnienia swoich twierdze\u0144, RPO przytoczy\u0142 nast\u0119puj\u0105cy przyk\u0142ad (wed\u0142ug stanu prawnego na 2025 r.):<\/p>\n Pan Jan jest uprawniony do emerytury<\/a> w wysoko\u015bci najni\u017cszego \u015bwiadczenia (1.878,91 z\u0142), dodatku piel\u0119gnacyjnego (348,22 z\u0142) oraz \u015bwiadczenia uzupe\u0142niaj\u0105cego dla os\u00f3b niezdolnych do samodzielnej egzystencji (500 z\u0142). Ponadto przys\u0142uguje mu renta rodzinna po zmar\u0142ej \u017conie w wysoko\u015bci najni\u017cszego \u015bwiadczenia (1.878,91 z\u0142), kt\u00f3rej wyp\u0142ata pozostaje zawieszona. W najbli\u017cszym czasie Pan Jan zamierza z\u0142o\u017cy\u0107 wniosek o ustalenie prawa do tzw. renty wdowiej. Dotychczas pobierane \u015bwiadczenia wynosz\u0105 \u0142\u0105cznie 2.727,13 z\u0142. Do limitu decyduj\u0105cego o prawie do \u015bwiadczenia uzupe\u0142niaj\u0105cego dla os\u00f3b niezdolnych do samodzielnej egzystencji, kt\u00f3ry od dnia 1 marca 2025 r. wynosi 2.552,39 z\u0142, wlicza si\u0119 wy\u0142\u0105cznie emerytur\u0119, natomiast dodatek piel\u0119gnacyjny nie podlega uwzgl\u0119dnieniu. W konsekwencji \u015bwiadczenie uzupe\u0142niaj\u0105ce by\u0142o dotychczas wyp\u0142acane w pe\u0142nej wysoko\u015bci 500 z\u0142. W przypadku podj\u0119cia wyp\u0142aty 15% renty rodzinnej (281,84 z\u0142) \u0142\u0105czna wysoko\u015b\u0107 \u015bwiadcze\u0144 uwzgl\u0119dnianych przy ustalaniu prawa i wysoko\u015bci \u015bwiadczenia uzupe\u0142niaj\u0105cego wyniesie 2.160,75 z\u0142. W rezultacie ustalenie prawa do tzw. renty wdowiej, skutkuj\u0105ce podj\u0119ciem wyp\u0142aty 15% renty rodzinnej, spowoduje konieczno\u015b\u0107 obni\u017cenia \u015bwiadczenia uzupe\u0142niaj\u0105cego do kwoty 391,64 z\u0142 (2.552,39 z\u0142 \u2013 2.160,75 z\u0142), tj. o 108,36 z\u0142 w stosunku do dotychczasowej wysoko\u015bci (500 z\u0142).<\/p>\n 1 Zgodnie z komunikatem Prezesa ZUS z dnia 17 lutego 2026 r. w sprawie kwoty najni\u017cszej emerytury<\/a> i renty<\/a>, dodatku piel\u0119gnacyjnego i dodatku dla sierot zupe\u0142nych, kwot maksymalnych zmniejsze\u0144 emerytur i rent oraz kwot emerytur i rent wolnych od egzekucji i potr\u0105ce\u0144 (M.P. z 2026 r., poz. 220)<\/p>\n 2 Wyst\u0105pienie generalne RPO do Minister Rodziny, Pracy i Polityki Spo\u0142ecznej z dnia 29 kwietnia 2026 r. (znak III.7060.241.2026.PP) w sprawie nowych zasad wyp\u0142aty \u015bwiadcze\u0144 w przypadku zbiegu \u015bwiadcze\u0144 emerytalno-rentowych w ramach tzw. renty wdowiej<\/p>\n 3 wyrok WSA w \u0141odzi z dnia 21 sierpnia 2025 r., sygn. akt II SA\/\u0141d 266\/25; wyrok WSA w \u0141odzi z dnia 25 czerwca 2025 r., sygn. akt II SA\/\u0141d 228\/25<\/p>\n 4 wyrok WSA w Gliwicach z dnia 11 kwietnia 2024 r., sygn. akt II SA\/Gl 1964\/23<\/p>\n Podstawa prawna:<\/p>\n\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n